ഗരുഡപുരാണമ്

വനാദ്വനാന്തരം നിന്യുര്നദീനദസമാകുലമ് । സ തത്ര നഗരം രാജന് ദദര്ശ ബഹുവിസ്തരമ് ॥ ൨,൬.

അവർ അവനെ ഒരു കാട്ടിൽ നിന്ന് മറ്റൊരിടത്തേക്ക്, നദികളും പുഴകളും നിറഞ്ഞ പ്രദേശങ്ങളിലൂടെ കൊണ്ടുപോയി; അവിടെ, രാജാവേ, വലിയ വിസ്തൃതിയുള്ള ഒരു നഗരം അവൻ കണ്ടു.

ഗോപുരദ്വാരരചിതം സൌധപ്രാസാദമണ്ഡിതമ് । ചത്വരാപണപണ്യാദിനരനാരീസമാകുലമ് ॥ ൨,൬.

ഗോപുരങ്ങളാലും ദ്വാരങ്ങളാലും അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട, കൊട്ടാരങ്ങളും ഭവനങ്ങളും കൊണ്ട് ഭംഗിയാർന്ന, ചത്വരങ്ങളും ചന്തകളും വ്യാപാരികളും പുരുഷന്മാരും സ്ത്രീകളും നിറഞ്ഞ ഒരു നഗരം അവിടെ കാണാം.

തൂര്യദ്വന്ദ്വാഭിനിര്ഘോഷവീണാപടഹനാദിതമ് । കാംശ്ചിത്ക്ഷുധാര്ദിതാന്ദീനാന്മലിനാന്വിഗതൌജസഃ ॥ ൨,൬.

വാദ്യജോഡികളുടെ മുഴക്കം, വീണയും മൃദംഗവും മുഴങ്ങുന്ന ശബ്ദം നിറഞ്ഞതായിരുന്നു അവിടം. അതിനകത്ത് ചിലർ വിശപ്പാൽ കഷ്ടപ്പെടുന്നവരും, ദു:ഖിതരുമായ മലിനരൂപികളും ശക്തിയില്ലാത്തവരുമായിരുന്നു.

തതോഽതിതുഷ്ടാന്മലിനാന്വസ്ത്രഖണ്ഡസമാവൃതാന് । അഗ്രതോ ഹൃഷ്ടപുഷ്ടാംശ്ച സ്വര്ണവസ്ത്രോപശോഭിതാന് ॥ ൨,൬.

അതിനുശേഷം, വളരെ സന്തുഷ്ടരായ, പഴയ വസ്ത്രം ധരിച്ചവരെയും, മുമ്പിൽ സന്തോഷത്തോടും ആരോഗ്യമോടും കൂടിയ, പൊന്നും വിലയേറിയ വസ്തുക്കളും ധരിച്ചവരെയും അവൻ കണ്ടു.

തതോഽപി സുരസംകാശാന്സ ദൃഷ്ട്വാ വിസ്മിതോഽഭവത് । കിം സ്വപ്ന ഉത മായാ വൈ മദീയോ മാനസോ ഭ്രമഃ ॥ ൨,൬.

അതിനപ്പുറം, ദേവന്മാരെപ്പോലെ പ്രകാശിക്കുന്നവരെ കണ്ടപ്പോൾ അവൻ അത്ഭുതപ്പെട്ടു: 'ഇത് സ്വപ്നമാണോ, മായയാണോ, അല്ലെങ്കിൽ എന്റെ മനസ്സിന്റെ ഭ്രമമാണോ?' എന്ന് ചിന്തിച്ചു.

സന്ദിഹാനം ദ്വിജം നിന്യുഃ പുരുഷാ രാജസന്നിധിമ് । സതദ്ദദര്ശ വിപ്രസ്തു സ്വര്ണപ്രാസാദമന്ദിരേ ॥ ൨,൬.

അവൻ സംശയത്തോടെ ഇരിക്കുമ്പോൾ, ചിലർ ആ ബ്രാഹ്മണനെ രാജാവിന്റെ സന്നിധിയിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി. അവിടെ ആ ബ്രാഹ്മണൻ പൊന്നാൽ അലങ്കരിച്ച ഒരു കൊട്ടാരം കണ്ടു.

സിംഹാസനംമഹാദിവ്യം ഛത്രചാമരവീജിതമ് । തത്രോപ വിഷ്ടം രാജാനം കിരീടകനകോജ്ജ്വലമ് ॥ ൨,൬.

വലിയ ദിവ്യമായ സിംഹാസനം, കുടയും ചാമരവും വീശുന്നവയും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു. അതിൽ പൊന്നുപൊലിഞ്ഞ കിരീടം ധരിച്ച രാജാവു ഇരുന്നിരുന്നു.

മഹത്യാ ച ശ്രിയാ യുക്തം സ്തൂയമാനം സുവന്ദിഭിഃ । രാജാപി ദൃഷ്ട്വാ തം വിപ്രം പ്രത്യുത്ഥായ കൃതാഞ്ജലിഃ ॥ ൨,൬.

വലിയ ഐശ്വര്യത്തോടെ, മികച്ച വന്ദികൾ വാഴ്ത്തുന്ന രാജാവിനെ അവിടെ കണ്ടു. രാജാവു ബ്രാഹ്മണനെ കണ്ടപ്പോൾ എഴുന്നേറ്റ് കൈകൂപ്പി ആദരവോടെ വരവേറ്റു.

പൂജയാമാസ വിധിവന്മധുപര്കാസ നാദിഭിഃ । സന്തുഷ്ടമനസം ദേവമസ്തൌഷീത്പരയാ മുദാ ॥ ൨,൬.

ഉചിതമായ രീതിയിൽ, മധുപർകാദി അർപ്പണങ്ങൾ നൽകി അവനെ ആദരിച്ചു. മനസ്സിൽ തൃപ്തിയോടെ, ആ ദേവനെ പരമാനന്ദത്തോടെ സ്തുതിച്ചു.

അദ്യ മേ സഫലം ജന്മ പാവിതഞ്ച കുലം പ്രഭോ । വിഷ്ണുഭക്തസ്യ ധര്മസ്യ യത്തേ ദൃഗ്ഗോചരം ഗതഃ ॥ ൨,൬.

'ഇന്നാണ് എന്റെ ജന്മം ഫലപ്രദമായത്, എന്റെ കുടുംബം ശുദ്ധമായതും. വിഷ്ണുഭക്തനും ധർമ്മനിഷ്ഠനുമായ ഒരാൾ നിങ്ങളുടെ കാഴ്ചയിൽ എത്തിയത് കൊണ്ടാണ്, പ്രഭോ.'

നത്വാ സ്തുത്വാ ബഹുവിധമുവാചാനുവസന്നൃപഃ । യതഃ സമാഗതോ ദേവഃ പുനസ്തത്രൈവ നീയതാമ് ॥ ൨,൬.

വളരെയധികം നമസ്കരിച്ചു, പലവിധത്തിൽ സ്തുതിച്ച ശേഷം, രാജാവ് ഇരുന്ന് പറഞ്ഞു: 'ദേവൻ ഇവിടെ എത്തിയതുകൊണ്ട്, അവനെ വീണ്ടും അവിടെ തന്നെ കൊണ്ടുപോകട്ടെ.'

ഇതി ശ്രുത്വാ വചോ രാജ്ഞഃ പപ്രച്ഛ ദ്വിജപുങ്ഗവഃ । ബ്രാഹ്മണ ഉവാച । കോഽയം ദേശ കുതോ ലോകാ ഉത്തമാ മധ്യമാധമാഃ ॥ ൨,൬.

രാജാവിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠൻ ചോദിച്ചു: ബ്രാഹ്മണൻ പറഞ്ഞു: 'ഇത് ഏത് ദേശമാണ്? ഈ ലോകങ്ങൾ എവിടുനിന്നാണ്? ഉത്തമം, മധ്യസ്ഥം, അധമം എന്നിങ്ങനെ.'

കേന പുണ്യേന തു ഭവാന്പാരമേഷ്ട്യവിഭൂഷിതഃ । കിമര്ഥമഹമാനീതഃ പുനസ്തത്രൈവ നീയതേ ॥ ൨,൬.

'ഏത് പുണ്യഫലത്താലാണ് നിങ്ങൾ ബ്രഹ്മയുടെ ഐശ്വര്യത്തോടെ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടത്? എന്നെ ഇവിടെ കൊണ്ടുവന്നത് എന്തിനാണ്? വീണ്ടും അവിടെ കൊണ്ടുപോകുന്നതെന്തിനാണ്?'

അപൂര്വമിവ പശ്യാമി സര്വം സ്വപ്നഗതോ യഥാ । രാജോവാച । സ്വധര്മനിരതോ യസ്തു ഹരിഭക്തിരതഃ സദാ ॥ ൨,൬.

'എനിക്ക് എല്ലാം പുതിയതുപോലെയാണ് തോന്നുന്നത്, സ്വപ്നത്തിൽ കാണുന്നതുപോലെ.' രാജാവ് പറഞ്ഞു: 'സ്വധർമ്മത്തിൽ നിഷ്ഠയുള്ളവനും, എപ്പോഴും ഹരിഭക്തിയുള്ളവനും—'

വിരക്ത ഇന്ദ്രിയാര്ഥേഭ്യഃ സ മേ പൂജ്യോ ന സംശയഃ । തീര്ഥയാത്രാപരോ നിത്യം വൃഷോത്സര്ഗവിശേഷവിത് ॥ ൨,൬.

'ഇന്ദ്രിയസുഖങ്ങളിൽ അകപ്പെട്ടിട്ടില്ലാത്തവൻ, അവൻ എനിക്ക് ആരാധനാർഹനാണ്, സംശയമില്ല; തീർത്ഥയാത്രയിൽ എപ്പോഴും താൽപര്യമുള്ളവനും, കാളയിടപാടിന്റെ പ്രത്യേകതകൾ അറിയുന്നവനും.'

സത്യദാനപരോ യസ്തു സ നമസ്യോ ദിവൌകസാമ് । ദര്ശനാര്ഥമിഹാനീതഃ പൂജാര്ഹശ്ച പരന്തപ ॥ ൨,൬.

'സത്യത്തിലും ദാനത്തിലും സ്ഥിരനുള്ളവൻ, ദേവതകൾക്കും നമസ്കാരാർഹനാണ്; അവനെ ദർശിക്കാനാണ് ഇവിടെ കൊണ്ടുവന്നത്, അവൻ ആരാധനയ്ക്ക് യോജ്യനാണ്, ശത്രുനാശകനേ.'

അനുഗൃഹാണ മാം ദേവ ക്ഷമസ്വ മമ സാഹസമ് । ഇത്യുക്ത്വാ ദര്ശയാമാസ മന്ത്രിണാം സംജ്ഞയാ ഭ്രുവഃ ॥ ൨,൬.

'ദേവാ, ദയവായി എന്നെ അനുഗ്രഹിക്കണം, എന്റെ പാപം ക്ഷമിക്കണം.' എന്ന് പറഞ്ഞ്, അവൻ കൺവളയാൽ മന്ത്രിമാരെ സൂചിപ്പിച്ചു.

വദിഷ്യതി സമഗ്രം തേ സ്വയം വക്തും ന സാമ്പ്രതമ് । സാമന്തഃ സര്വവേദജ്ഞോ ജ്ഞാത്വാ ഹാര്ദം നൃപസ്യ ച ॥ ൨,൬.

'സമഗ്രമായി എല്ലാം അവൻ തന്നെ പറയും; ഇപ്പോൾ ഞാൻ പറയേണ്ട സമയമല്ല.' എല്ലാ വേദങ്ങളും രാജാവിന്റെ മനസ്സും അറിയുന്ന പ്രധാനമന്ത്രി—

വിപശ്ചിദുവാച । പൂര്വജന്മനി വൈശ്യോഽയം വിശ്വമ്ഭര ഇതി ശ്രുതഃ । വിരാധനഗരേ വിപ്ര ദ്വിജദേവവിഭൂഷിതേ ॥ ൨,൬.

പണ്ഡിതൻ പറഞ്ഞു: 'മുൻജന്മത്തിൽ ഇവൻ വിശ്വംഭരൻ എന്ന പേരുള്ള ഒരു വൈശ്യനായിരുന്നു, വിരാധനപുരത്തിൽ, ബ്രാഹ്മണന്മാരും ദേവതകളും പ്രശസ്തരായ നഗരത്തിൽ.'

വൈശ്യവൃത്ത്യാ സദാ ജീവന്കുടുമ്ബപരിപാലകഃ । ഗവാം ശുശ്രൂഷകോ നിത്യം ബ്രാഹ്മണാനാഞ്ച പൂജകഃ ॥ ൨,൬.

വൈശ്യന്റെ തൊഴിൽ ചെയ്ത് കുടുംബത്തെ പോഷിപ്പിച്ചു, പശുക്കളെ എപ്പോഴും കരുതിയും ബ്രാഹ്മണന്മാരെ ആദരിച്ചും ജീവിച്ചു.

പാത്രദാനപരോ നിത്യമാതിഥേയാഗ്നിസേവകഃ । ഗാര്ഹസ്ഥ്യം വിധിവച്ചക്രേ ഭാര്യയാ സത്യമേധയാ ॥ ൨,൬.

ദാനത്തിൽ എപ്പോഴും താൽപര്യവും, അതിഥികളെയും അഗ്നിയെയും സേവിക്കുന്നതിലും, സത്യസന്ധയായ ഭാര്യയോടൊപ്പം ഗൃഹസ്ഥധർമ്മങ്ങൾ യഥാവിധി നിർവഹിച്ചു.

സ്മാര്തേന ലോകാനജയച്ഛ്രൌതേന ത ഹവിര്ഭുജഃ । കദാചിദ്ബന്ധുഭിഃ സാകം കൃത്വാ തീര്ഥാനി ഭൂരിശഃ ॥ ൨,൬.

സ്മൃതി വിധികൾ പ്രകാരം ലോകങ്ങൾ നേടിയതും, ശ്രൗതകർമങ്ങൾ ചെയ്തു ഹവിസ്സിൽ പങ്കാളിയായതും, ബന്ധുക്കളോടൊപ്പം പല തീർത്ഥങ്ങൾ സന്ദർശിച്ചതും ഉണ്ടായി.

യാവദായാതി സദനം ദൃഷ്ടവാംല്ലോമശം പഥി । ദണ്ഡവത്പ്രണിപത്യാശു കൃതാഞ്ജലിപുടം സ്ഥിതമ് ॥ ൨,൬.

വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങുമ്പോൾ വഴിയിൽ ലോമശനെ കണ്ടു, ഉടൻ ദണ്ഡവത്പ്രണാമം ചെയ്ത് കയ്യുകൂപ്പി നിൽക്കുകയായിരുന്നു.

പപ്രച്ഛ വിനയോപേതം കരുണാവാരിവാരിധിഃ । ഋഷിരുവാച । കുത ആഗമ്യതേ സാധോ ബ്രാഹ്മണൈര്ബന്ധുഭിര്യുതഃ ॥ ൨,൬.

കരുണയുടെ സമുദ്രമായ ഋഷി വിനയത്തോടെ നിന്നയാളെ ചോദിച്ചു: 'സഹായികളായ ബ്രാഹ്മണന്മാരോടും ബന്ധുക്കളോടും കൂടെ എവിടുന്നാണ് വരുന്നത് സാദ്ധോ?'

ദൃഷ്ട്വാ ത്വാം ധര്മനിലയം പ്രക്ലിന്നം മാനസം മമ । വിശ്വമ്ഭര ഉവാച । ശീര്യമാണം ശരീരം ഹി ജ്ഞാത്വാ മൃത്യും പുരഃ സ്ഥിതമ് ॥ ൨,൬.

ധർമ്മത്തിന്റെ ആലയം ആയ നിങ്ങളെ കണ്ടപ്പോൾ എന്റെ മനസ്സ് വളരെ ഉണർന്നുപോയി. വിശ്വംഭരൻ പറഞ്ഞു: 'എന്റെ ശരീരം ക്ഷയിക്കുകയാണ്, മരണവും നേരിൽ വന്നിരിക്കുന്നു എന്ന് അറിഞ്ഞു'.

ഭാര്യയാ ധര്മചാരിണ്യാ തീര്ഥയാത്രാം വിനിര്ഗതഃ । കൃത്വാ തീര്ഥാനി വിധിവദ്വിശ്രാണ്യ വിപുലം വസു ॥ ൨,൬.

'ധാർമ്മികയായ ഭാര്യയോടൊപ്പം തീർത്ഥയാത്രയ്ക്ക് പുറപ്പെട്ട്, എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളും യഥാവിധി സന്ദർശിച്ച് ധാരാളം സമ്പത്ത് ദാനം ചെയ്തു'.

യാവദ്വ്രജാമ്യഹം വേശ്മ ഭവാന് ദൃഷ്ടിപഥം ഗതഃ । ലോമശ ഉവാച । തീര്ഥാനി സന്തി ഭൂരീണി വര്ഷൈഽസ്മിന് ഭാരതേ ശുഭേ ॥ ൨,൬.

'ഞാൻ വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങുമ്പോൾ, ഭവാൻ എന്റെ കാഴ്ചപ്പാടിൽ വന്നിരിക്കുന്നു.' ലോമശൻ പറഞ്ഞു: 'ഭാരതഭൂമിയിൽ അനേകം പുണ്യമായ തീർത്ഥങ്ങൾ ഉണ്ട്'.

യത്ത്വയാ ഹ്യുപചീര്ണാനി താനി സര്വാണി മേ വദ । വൈശ്യ ഉവാച । ഗങ്ഗാ ച സൂര്യ തനയാ മഹാപുണ്യാ സരസ്വതീ ॥ ൨,൬.

'നീ സന്ദർശിച്ച എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളും പറയൂ.' വൈശ്യൻ പറഞ്ഞു: 'ഗംഗയും, സൂര്യപുത്രിയായ മഹാപുണ്യവതിയായ സരസ്വതിയും,'

ദശാശ്വമേധൈരയജദ്യത്ര ബ്രഹ്മാ സുരേശ്വരഃ । തീര്ഥരാജസ്തതഃ കാശീ മഹാദേവോ ദയാനിധിഃ ॥ ൨,൬.

'ബ്രഹ്മാവ് ദശാശ്വമേധയാഗങ്ങൾ നടത്തിയ സ്ഥലം, അതിനുശേഷം തീർത്ഥരാജാവായ കാശിയും, കരുണാസാഗരനായ മഹാദേവനും.'