ശ്രീഗരുഡമഹാപുരാണമ് ൬ ഗരുഡ ഉവാച । അപി സാധനയുക്തസ്യ തീര്ഥദാനരതസ്യ ച । അകൃതേ തു വൃഷോത്സര്ഗേ പരലോകഗതിര്ന ഹി ॥ ൨,൬.
ഗരുഡൻ ചോദിച്ചു: സാദ്ധനയിലും തീർത്ഥയാത്രയിലും ദാനത്തിലും ലഗ്നനായവർക്കും, കാളയൊതുക്കൽ നടത്താതിരിക്കുകയാണെങ്കിൽ, പരലോകഗതിയില്ല.
തസ്മാത്കൃഷ്ണ വൃഷോത്സര്ഗഃ കര്തവ്യ ഇതി മേ ശ്രുതമ് । കിം ഫലം വൃഷയജ്ഞസ്യ പുരാ കേന കൃതോ ഹരേ ॥ ൨,൬.
അതിനാൽ കൃഷ്ണാ, കാളയൊതുക്കൽ നിർബന്ധമെന്ന് ഞാൻ കേട്ടിട്ടുണ്ട്; കാളയാഗത്തിന് എന്താണ് ഫലം, ആരാണ് ആദ്യം ചെയ്തത്, ഹരേ, ദയവായി പറയൂ.
അനഡ്വാന് കീദൃശഃ പ്രോക്തഃ കസ്മിന് കാലേ വിശേഷതഃ । കോ വിധിസ്തസ്യ നിര്ദിഷ്ടഃ സര്വം മേ കൃപയാ വദ ॥ ൨,൬.
എന്തുപോലെയുള്ള കാളയാണ് നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നത്, പ്രത്യേകിച്ച് ഏത് സമയത്താണ് ചെയ്യേണ്ടത്, അതിന് എന്താണ് വിധി? ദയവായി എല്ലാം വിശദമായി പറയൂ.
ശ്രീകൃഷ്ണ ഉവാച । ഇതിഹാസം മഹാപുണ്യം പ്രവക്ഷ്യാമി ഖഗേശ്വര । ബ്രഹ്മപുത്രേണ യത്പ്രോക്തം രാജാനം വീരവാഹനമ് ॥ ൨,൬.
ശ്രീകൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞു: പക്ഷിരാജാവേ, ബ്രഹ്മാവിന്റെ പുത്രൻ രാജാവായ വീരവാഹനനോട് പറഞ്ഞ അതി പുണ്യമുള്ള ഒരു പുരാതനകഥ ഞാൻ പറയാം.
വിരാധനഗരേ രാജാ വീരവാഹനനാമകഃ । ധര്മാത്മാ സത്യസന്ധശ്ച വദാന്യോ വിപ്രതുഷ്ടികൃത് ॥ ൨,൬.
വിരാധനഗരത്തിൽ വീരവാഹനൻ എന്നൊരു രാജാവുണ്ടായിരുന്നു; ധാർമ്മികനും സത്യവാനും ഉദാരനും ബ്രാഹ്മണന്മാരെ സന്തോഷിപ്പിക്കുന്നവനും ആയിരുന്നു.
സ കദാചിദ്വനം വീരോ മഹാത്മാഖേടകം ഗതഃ । കിഞ്ചിത്പ്രഷ്ടുമനാസ്താര്ക്ഷ്യ വസിഷ്ഠസ്യാശ്രമം യയൌ ॥ ൨,൬.
ഒരു ദിവസം ആ വീരനായ മഹാത്മാവ് വേട്ടയ്ക്കായി വലിയ കാടിലേക്ക് പോയി; കുറെ കാര്യങ്ങൾ ചോദിക്കാനായി വസിഷ്ഠന്റെ ആശ്രമത്തിലേക്കും എത്തി.
നമസ്കൃത്യ മുനിം തത്ര കൃതാസനപരിഗ്രഹഃ । പശ്രയാവനതോ രാജാ പപ്രച്ഛ ഋഷിസംസദി ॥ ൨,൬.
അവിടെ മുനിയെ വന്ദിച്ച്, ഇരിപ്പിടം സ്വീകരിച്ച്, വിനയത്തോടെ അഭയം തേടി രാജാവ് ഋഷിമാരുടെ സന്നിധിയിൽ ചോദ്യം ഉന്നയിച്ചു.
രാജോവാച । മുനേ മയാ കൃതോ ധര്മോ യഥാശക്തി പ്രയത്നതഃ । യമസ്യ ശാസനം ശ്രുത്വാ ബിഭേമി നിതരാം ഹൃദി ॥ ൨,൬.
രാജാവ് ചോദിച്ചു: മുനിവരേ, എന്റെ ശേഷിയനുസരിച്ച് ഞാൻ ധർമ്മം അനുഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നു; എങ്കിലും യമന്റെ നിയമങ്ങൾ കേട്ടപ്പോൾ എന്റെ ഹൃദയം ഭയത്തോടെ നിറയുന്നു.
യമഞ്ച യമദൂതാംശ്ച നിരയാന് ഘോരദര്ശനാന് । ന പശ്യാമി മഹാഭാഗ തഥാ വദ ദയാനിധേ ॥ ൨,൬.
മഹാഭാഗവ, ഞാൻ യമനെയും അവന്റെ ദൂതന്മാരെയും ഭയങ്കരമായ നരകങ്ങളെയും കാണുന്നില്ല; ദയാസാഗരാ, അതിന്റെ കാരണം ദയവായി പറയൂ.
വസിഷ്ഠ ഉവാച । ധര്മാ ബഹുവിധാ രാജന് വര്ണ്യന്തേ ശാസ്ത്രകോവിദൈഃ । സൂക്ഷ്മത്വാന്ന വിജാനന്തി കര്മമാര്ഗവിമോഹിതാഃ ॥ ൨,൬.
വസിഷ്ഠൻ പറഞ്ഞു: രാജാവേ, ധർമ്മത്തിന് അനേകം രൂപങ്ങൾ ശാസ്ത്രജ്ഞർ വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു; എന്നാൽ അതിന്റെ സൂക്ഷ്മതയാൽ, കര്മമാർഗത്തിൽ അകപ്പെട്ടവർ അതു മനസ്സിലാക്കുന്നില്ല.
ദാനം തീര്ഥം തപോ യജ്ഞാഃ സംന്യാസഃ പൈതൃകോ മഹഃ । ധര്മേഷു ഗൃഹ്യമാണേഷു വൃഷോത്സര്ഗോ വിശേഷിതഃ ॥ ൨,൬.
ദാനം, തീർത്ഥയാത്ര, തപസ്സ്, യാഗങ്ങൾ, സന്ന്യാസം, പിതൃകർമ്മങ്ങൾ—ഇവയിൽ കാളയൊതുക്കൽ പ്രത്യേകമായി ഉന്നതമാണ്.
ഏഷ്ടവ്യാ ബഹവഃ പുത്രാ യദ്യേകോഽപി ഗയാം വ്രജേത് । യജേത വാശ്വമേധേന നീലം വാ വൃഷമുത്സൃജേത് ॥ ൨,൬.
അനേകം മക്കളെ ആഗ്രഹിക്കണം; ഒരുവൻ പോലും ഗയയിലേക്കു പോയാലോ, അശ്വമേധയാഗം ചെയ്താലോ, നീലകാളയെ വിട്ടയച്ചാലോ അതിന് വലിയ പുണ്യമാണ്.
ബ്രഹ്മഹത്യാദിപാപാനി ജ്ഞാനാജ്ഞാനകൃതാനി ച । നീലോദ്വാഹേന ശുധ്യേത്തു സമുദ്രപ്ലവനേന വാ ॥ ൨,൬.
ബ്രാഹ്മണഹത്യ പോലുള്ള പാപങ്ങൾ, അറിയാമോ അറിയാതെയോ ചെയ്തവ, നീലകാളയെ വിട്ടയച്ചാലോ സമുദ്രത്തിൽ മുങ്ങിയാലോ ശുദ്ധിയാകും.
ഏകാദശാഹേ രാജേന്ദ്ര യസ്യ നോത്സൂജ്യതേ വൃഷഃ । പ്രേതത്വം നിശ്ചലം തസ്യ കൃതൈഃ ശ്രാദ്ധൈസ്തു കിം ഭവേത് ॥ ൨,൬.
രാജേന്ദ്രാ, പതിനൊന്നാം ദിവസം കാളയെ വിട്ടയക്കാത്തവർക്കു പ്രേതാവസ്ഥ ഉറപ്പാണ്; അങ്ങനെയുള്ളവർക്കു ചെയ്ത ശ്രാദ്ധങ്ങൾ有什么 പ്രയോജനമുണ്ട്?
യഥാകഥഞ്ചിത്കര്തവ്യസ്തീര്ഥേ വാ പത്തനേഽഥ വാ । വൃഷയജ്ഞൈഃ പ്രമുച്യതേ നാന്യഥാ സാധനൈഃ ഖഗ ॥ ൨,൬.
എന്തു വിധത്തിലായാലും, തീർത്ഥത്തിൽ ആകട്ടെ നഗരത്തിൽ ആകട്ടെ, ഈ കാളയാഗം നടത്തുമ്പോഴാണ് മോചനം ലഭിക്കുന്നത്, പക്ഷേ മറ്റെന്തു മാർഗ്ഗങ്ങളിലൂടെയും അതു സാധ്യമല്ല, പക്ഷി.
വൃഷഭം പഞ്ചകല്യാണം യുവാനം കൃഷ്ണകംബലമ് । ഗോയൂഥമധ്യേ നിതരാം വിചരന്തം വിധാനതഃ ॥ ൨,൬.
അഞ്ച് ശുഭലക്ഷണങ്ങളുള്ള, യുവാവായ, കറുത്ത തൊലിയുള്ള, പശുക്കളുടെ കൂട്ടത്തിൽ നന്നായി നടക്കുന്ന കാളയാണ് വിധിപ്രകാരം തിരഞ്ഞെടുക്കേണ്ടത്.
ചതസൃഭിര്വത്സകാഭിര്ദ്വാഭ്യാഞ്ചൈവൈകയാ ഖഗ । വിവാഹ്യ മങ്ഗലദ്രവ്യൈര്മന്ത്രവത്തം സമുത്സൃജേത് ॥ ൨,൬.
നാലോ, രണ്ടോ, ഒന്നോ കിടാവുകളോടൊപ്പം, മംഗളവസ്തുക്കളുപയോഗിച്ച് കല്യാണം കഴിപ്പിച്ച്, മന്ത്രങ്ങളോടെ അതിനെ വിട്ടയക്കണം.
ഇഹ രതീതി ഷഡൃഗ്ഭിര്ഹേമം കുര്യാദ്വിഭാവസോഃ । കാര്തിക്യാം മാഘവൈശാഖ്യാം സംക്രമേ പാതപര്വസു ॥ ൨,൬.
'ഇഹ രതി' എന്ന ആറു ഋക് വേദമന്ത്രങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച്, കാർത്തിക, മാഘം, വൈശാഖം മാസങ്ങളിൽ, സംക്രമം അല്ലെങ്കിൽ ഗ്രഹണദിവസങ്ങളിൽ, അഗ്നിയുടെ സ്വർണ്ണപ്രതിമ നിർമ്മിക്കണം.
തീര്ഥേ പിത്ര്യേക്ഷയാഹേ ച വിശേഷേണ പ്രശസ്യതേ । ലോഹിതോ യസ്തു വര്ണേന മുഖേ പുച്ഛേ ച പാണ്ഡുരഃ ॥ ൨,൬.
തീർത്ഥത്തിൽ അല്ലെങ്കിൽ പിതൃദിവസത്തിൽ ഈ ചടങ്ങ് പ്രത്യേകിച്ച് പ്രശംസിക്കപ്പെടുന്നു; ചുവപ്പുനിറം, വായിലും വാലിലും വെള്ള നിറമുള്ള കാളയാണ് ഏറ്റവും ഉത്തമം.
പീതഃ ഖുരവിഷാണേഷു സ നീലോ വൃഷ ഉച്യതേ । ശ്വേതവര്ണോ ഭവേദ്വിപ്രോ ലോഹിതഃ ക്ഷത്ത്ര ഉച്യതേ ॥ ൨,൬.
കുരുക്കളിലും കൊമ്പുകളിലും മഞ്ഞനിറം, ശരീരത്തിൽ നീലനിറം ഉള്ള കാളയാണ് 'വൃഷഭം' എന്ന് വിളിക്കുന്നത്; വെള്ള നിറമുള്ളത് ബ്രാഹ്മണർക്കായി, ചുവപ്പുനിറം ഉള്ളത് ക്ഷത്രിയർക്കായി ഉചിതം.
പീതവര്ണോ ഭവേദ്വൈശ്യഃ ശൂദ്രഃ കൃഷ്ണഃ സ്മൃതോ ബുധൈഃ । യഥാവര്ണം സമുദ്ദിഷ്ടോ വര്ണേഷു ബ്രാഹ്മണാദിഷു ॥ ൨,൬.
മഞ്ഞനിറം ഉള്ളത് വൈശ്യർക്കായി, കറുത്തത് ബുദ്ധിമാൻമാർ ശൂദ്രർക്കായി എന്ന് പറയുന്നു; ഇങ്ങനെ, വർണ്ണം അനുസരിച്ച് ബ്രാഹ്മണന്മാരിൽ തുടങ്ങി എല്ലാ വർഗ്ഗങ്ങൾക്കും നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നു.
അഥ വാ രക്തവര്ണസ്തു സര്വേഷാമേവ ശസ്യതേ । പിതാ പിതാമഹശ്ചൈവ തഥൈവ പ്രപിതാമഹഃ ॥ ൨,൬.
അല്ലെങ്കിൽ, ചുവപ്പുനിറമുള്ള കാളയെ എല്ലാവർക്കും ഉത്തമമെന്നു പുകഴ്ത്തുന്നു; അച്ഛനും, അപ്പൂപ്പനും, അപ്പൂപ്പന്റെ അച്ഛനും ഒരുപോലെ.
ആശാസതേ സുതം ജാതം വൃഷോത്സര്ഗം കരിഷ്യതി । ധര്മസ്ത്വം വൃഷരൂപേണ ജഗദാനന്ദദായകഃ ॥ ൨,൬.
കുട്ടി ജനിച്ചാൽ വൃഷോത്സർഗം നടത്തുമെന്ന് അവർ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു; നീ തന്നെയാണ് വൃഷഭരൂപിയായ ധർമ്മം, ലോകത്തിന് ആനന്ദം നൽകുന്നവൻ.
അഷ്ടമൂര്തേരധിഷ്ഠാനമതഃ ശാന്തിം പ്രയച്ഛ മേ । ഗങ്ഗായമുനയോഃ പേയമന്തര്വേദി തൃണം ചര ॥ ൨,൬.
എട്ടു രൂപങ്ങളുള്ളവന്റെ വാസസ്ഥലമായ നീ, അതുകൊണ്ട് എനിക്ക് ശാന്തി നൽകണം; ഗംഗയും യമുനയും നദികളിലെ വെള്ളം കുടിച്ച്, യാഗശാലയ്ക്കുള്ളിൽ പുല്ല് മേയണം.
ധര്മരാജസ്യ പുരതോ വാച്യം മേ സുകൃതം വൃഷ । ദക്ഷിണാംസേ ത്രിശൂലാങ്കം വാമോരൌ ചക്രചിഹ്നിതമ് ॥ ൨,൬.
ധർമ്മരാജാവിന്റെ മുമ്പിൽ, എന്റെ നല്ല പ്രവൃത്തികൾ നീ പറഞ്ഞുതരണം, കാളേ; നിന്റെ വലതുചുമലിൽ ത്രിശൂലത്തിന്റെ അടയാളവും ഇടതുകാലിൽ ചക്രത്തിന്റെ ചിഹ്നവും ഉണ്ട്.
ഇതി സംപ്രാര്ഥ്യ വൃഷഭം ഗന്ധപുഷ്പാക്ഷതാദിഭിഃ । വൃഷം തത്സതരീയുക്തം പൂജയിത്വാ സമുത്സൃജേത് ॥ ൨,൬.
ഇങ്ങനെ പ്രാർത്ഥിച്ച്, സുഗന്ധം, പുഷ്പം, അക്ഷത എന്നിവകൊണ്ട് കാളയെ പൂജിച്ച്, പശുവിനൊപ്പം കെട്ടിയ കാളയെ ആദരപൂർവ്വം വിട്ടയക്കണം.
തസ്മാദ്രാജന് വിധാനേന വൃഷോത്സര്ഗം സമാചര । ബഹുസാധനയുക്തസ്യ നാന്യഥാ സദ്ഗതിസ്തവ ॥ ൨,൬.
അതുകൊണ്ട്, രാജാവേ, വിധിപ്രകാരം വൃഷോത്സർഗം നിർവഹിക്കണം; ധനസമ്പന്നനായവർക്കു നല്ല ഗതിക്ക് മറ്റൊരു മാർഗ്ഗമില്ല.
ആസീത്ത്രേതായുഗേ പൂര്വം വിദേഹനഗരേ നൃപ । ബ്രാഹ്മണോ ധര്മവത്സേതി സ്വകര്മനിരതഃ സുധീഃ ॥ ൨,൬.
ത്രേതായുഗത്തിൽ, വിഡേഹനഗരിയിൽ, ധർമ്മവത് എന്ന പേരുള്ള, തന്റെ കര്മ്മത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടിരുന്ന ഒരു ബുദ്ധിമാൻ ബ്രാഹ്മണൻ ഉണ്ടായിരുന്നു.
വിഷ്ണുഭക്തോഽതിതേജസ്വീ യഥാലാഭേന തുഷ്ടികൃത് । പിതൃപര്വണി സംപ്രാപ്തേ കുശാര്യോ കാനനം യയൌ ॥ ൨,൬.
വിഷ്ണുഭക്തനും മഹാതേജസ്സും, ലഭിക്കുന്നതിൽ തൃപ്തനായവനും ആയിരുന്ന അവൻ, പിതൃകർമ്മദിവസം വന്നപ്പോൾ ദർഭയും പലയിലയും ശേഖരിക്കാൻ കാടിലേക്ക് പോയി.
അടന്നിതസ്തതസ്തത്ര ചിന്വന് കുശപലാശകമ് । സഹസോപേത്യ പുരുഷാശ്ചാത്വാരശ്ചാരുദര്ശനാഃ ॥ ൨,൬.
അവിടെ അവൻ ഇങ്ങും അങ്ങും തിരിഞ്ഞു ദർഭയും പലയിലയും ശേഖരിക്കുമ്പോൾ, അപ്രത്യക്ഷമായി ഭയാനകമായ രൂപമുള്ള നാലു പുരുഷന്മാർ അവന്റെ അടുത്തെത്തി.