ത്രയോഽഞ്ജലയ ഏവം തു പ്രഥമേഽഹനി വൈ തദാ । ചത്വാരസ്തു ദ്വിതീയേഽഹ്നി തൃതീയേ സ്യുസ്ത്രയസ്തഥാ ॥ ൨,൫.
ആദ്യ ദിവസം മൂന്നു കയ്യിൽ വെള്ളം അർപ്പിക്കണം. രണ്ടാം ദിവസം നാലും, മൂന്നാം ദിവസം വീണ്ടും മൂന്നു കയ്യും വെള്ളം അർപ്പിക്കണം.
ശതാഞ്ജലി യദാ പക്ഷിന്നാദ്യേ ത്രിംശത്തദാഹനി । ചത്വാരിംശദ്ദ്വിതീയേഽഹ്നി ത്രിംശദഹ്നി തൃതീയകേ ॥ ൨,൫.
ആദ്യ ദിവസം നൂറു കയ്യിൽ വെള്ളം അർപ്പിക്കണം, മുപ്പതാം ദിവസം മുപ്പതും, രണ്ടാം ദിവസം നാല്പതും, മൂന്നാം ദിവസം മുപ്പതും അർപ്പിക്കണം.
ഏവം ജലസ്യാഞ്ജലയോ വിഭാജ്യാഃ പക്ഷയോര്ദ്വയോഃ । സര്വേഷു പിതൃകാര്യേഷു പുത്രോ മുഖ്യോഽധികാരവാന് ॥ ൨,൫.
ഇങ്ങനെ വെള്ളം രണ്ടു ഭാഗങ്ങളായി വിഭജിക്കണം. പിതൃകർമ്മകളിൽ മകൻ തന്നെയാണ് പ്രധാനമായും അർഹതയുള്ളവൻ.
പിണ്ഡപ്രസേകസ്തൂഷ്ണീഞ്ച പുഷ്പധൂപാദികം തഥാ । ദശമേഽഹനി സമ്പ്രാപ്തേ സ്നാനം ഗ്രാമാദ്ബഹിശ്ചരേത് ॥ ൨,൫.
പിണ്ഡം അർപ്പിക്കൽ, മൗനം പാലിക്കൽ, പൂവ്, ധൂപം എന്നിവയും പത്താം ദിവസം എത്തിയാൽ ഗ്രാമത്തിനു പുറത്തു കുളിക്കണം.
തത്ര ത്യാജ്യാനി വാസാംസി കേശശ്മശ്രുനഖാനി ച । വിപ്രഃ ശുധ്യത്യപഃ സ്പൃഷ്ട്വാ ക്ഷത്ത്രിയോ വാഹനം തഥാ ॥ ൨,൫.
അവിടെ വസ്ത്രം, മുടി, താടി, നഖം എന്നിവ ഉപേക്ഷിക്കണം. ബ്രാഹ്മണൻ വെള്ളം തൊട്ട് ശുദ്ധിയാകുന്നു, ക്ഷത്രിയൻ വാഹനത്തിലൂടെയും ശുദ്ധിയാകും.
വൈശ്യഃ പ്രതോദം രശ്മീന്വാ ശൂദ്രോ യഷ്ടിം കൃതക്രിയഃ । മൃതാദല്പവയോഭിശ്ച സപിണ്ഡൈഃ പരിവാപനമ് ॥ ൨,൫.
വൈശ്യൻ തടി അല്ലെങ്കിൽ കയർ തൊട്ടും, ശൂദ്രൻ ദണ്ഡം ഉപയോഗിച്ചും ശുദ്ധിയാകും. ചെറുപ്പത്തിൽ മരിച്ചവർക്കു ബന്ധുക്കളോടൊപ്പം സപിണ്ഡികരണം നടത്തണം.
കാര്യന്തു ഷോഡശീ ഷഡ്ഭിഃ പിണ്ഡൈര്ദശഭിരൈവ ച । പ്രഥമാ മലിനാ ഹ്യേതൈരാദശാഹം മൃതേര്ഭവേത് ॥ ൨,൫.
പതിനാറു വിധി ആചരണം ആറോ പത്തോ പിണ്ഡം ഉപയോഗിച്ചാണ് ചെയ്യേണ്ടത്. മരണത്തിനു ശേഷം ആദ്യ പത്ത് ദിവസങ്ങൾ അശുദ്ധിയോടെയാണ് ആചരിക്കേണ്ടത്.
ദിനാനി ദശ യാന്പിണ്ഡാന്കുര്വന്ത്യത്ര സുതാദയഃ । പ്രത്യഹം തേ വിഭജ്യന്തേ ചതുര്ഭാഗൈഃ ഖഗോത്തമ ॥ ൨,൫.
പത്ത് ദിവസം മകനും മറ്റു ബന്ധുക്കളും പിണ്ഡം അർപ്പിക്കും. ഓരോ ദിവസവും ആ പിണ്ഡങ്ങൾ നാലു ഭാഗങ്ങളായി വിഭജിക്കണം.
ഭാഗദ്വയേന ദേഹഃ സ്യാത്തൃതീയേന യമാനുഗാഃ । തൃപ്യന്തി ഹി ചതുര്ഥേന സ്വയമപ്യുപജീവതി ॥ ൨,൫.
രണ്ടു ഭാഗം ദേഹത്തിനായി, മൂന്നാമത്തേത് യമന്റെ അനുചരർക്കായി, നാലാമത്തേത് അവരെ തൃപ്തിപ്പെടുത്താനും, മരിച്ചവൻ തന്നെ ഉപജീവിക്കാനും ഉപയോഗിക്കുന്നു.
അഹോരാത്രൈസ്തു നവഭിര്ദേഹോ നിഷ്പത്തിമാപ്നുയാത് । ശിരസ്ത്വാദ്യേന പിണ്ഡേന പ്രേതസ്യ ക്രിയതേ തഥാ ॥ ൨,൫.
ഒമ്പതു ദിവസം-രാത്രികൾക്കുള്ളിൽ ദേഹം പൂർണ്ണതയിലാകും. ആദ്യ പിണ്ഡം കൊണ്ട് പ്രേതന്റെ തല രൂപപ്പെടുന്നു.
ദ്വിതീയേന തു കര്ണാക്ഷിനാസികം തു സമാസതഃ । ഗലാംസഭുജവക്ഷശ്ച തൃതീയേന തഥാ ക്രമാത് ॥ ൨,൫.
രണ്ടാമത്തേത് കൊണ്ട് ചെവി, കണ്ണ്, മൂക്ക് എന്നിവ രൂപപ്പെടുന്നു. മൂന്നാമത്തേത് കൊണ്ട് കഴുത്ത്, ഭുജങ്ങൾ, കൈകൾ, നെഞ്ച് എന്നിവ ക്രമത്തിൽ രൂപപ്പെടുന്നു.
ചതുര്ഥേന ച പിണ്ഡേന നാഭിലിങ്ഗഗുദം തഥാ । ജാനുജങ്ഘം തഥാ പാദൌ പഞ്ചമേന തു സര്വദാ ॥ ൨,൫.
നാലാമത്തെ പിണ്ഡം കൊണ്ട് നാഭി, ലിംഗം, ഗുദം എന്നിവയും, അഞ്ചാമത്തേത് കൊണ്ട് മുട്ട്, കാലിന്റെ ചങ്ക്, കാൽ എന്നിവയും രൂപപ്പെടുന്നു.
സര്വമര്മാണി ഷഷ്ഠേന സപ്തമേന തു നാഡയഃ । ദന്തലോമാന്യഷ്ടമേന വീര്യന്തു നവമേന ച ॥ ൨,൫.
ആറാമത്തേത് കൊണ്ട് എല്ലാ പ്രധാന അവയവങ്ങളും, ഏഴാമത്തേത് കൊണ്ട് നാഡികൾ, എട്ടാമത്തേത് കൊണ്ട് പല്ലുകളും മുടിയും, ഒൻപതാമത്തേത് കൊണ്ട് വീര്യവും രൂപപ്പെടുന്നു.
ദശമേന തു പൂര്ണത്വം തൃപ്തതാ ക്ഷുദ്വിപര്യയഃ । മധ്യമാം ഷോഡശീം വച്മി വൈനതേയ ശൃണുഷ്വ മേ ॥ ൨,൫.
പത്താമത്തെ പിണ്ഡം കൊണ്ട് പൂർണ്ണതയും തൃപ്തിയും വിശപ്പില്ലായ്മയും ലഭിക്കുന്നു. ഇപ്പൊഴ് ഞാൻ മധ്യപക്ഷത്തിലെ പതിനാറു വിധി പറയാം, വിനതയുടെ മകനേ, ശ്രദ്ധിക്കണം.
വിഷ്ണവാദിവിഷ്ണുപര്യന്താന്യേകാദശ തഥാ ഖഗ । ശ്രാദ്ധാനി പഞ്ച ദേവാനാമിത്യേഷാം മധ്യഷോഡശീ ॥ ൨,൫.൩൮ നിമിത്തം ദുര്മതിം കൃത്വാ യദി നാരായണോ ബലിഃ । ഏകാദശാഹേ കര്തവ്യോ വൃഷോത്സര്ഗോഽപി തത്ര വൈ ॥ ൨,൫.
വിഷ്ണുവിൽ നിന്ന് ആരംഭിച്ച് വിഷ്ണുവിൽ അവസാനിക്കുന്നതുവരെ പതിനൊന്ന് ശ്രാദ്ധങ്ങൾ ഉണ്ട്, പക്ഷിയെ, ദേവന്മാർക്കായി അഞ്ചും. ഇതാണ് മധ്യപക്ഷത്തിലെ പതിനാറു വിധി. ദുഷ്ടചിന്തയാൽ നാരായണനും ബലിയും ഒഴിവാക്കിയാൽ പതിനൊന്നാം ദിവസം ആചരണം നടത്തണം, അതോടൊപ്പം കാളയെ വിട്ടയക്കലും വേണം.
ഏകാദശാഹേ പ്രേതസ്യ യസ്യോത്സൃജ്യേത നോ വൃഷഃ । പ്രേതത്വം സുസ്ഥിരം തസ്യ ദത്തൈഃ ശ്രാദ്ധശതൈരപി ॥ ൨,൫.
പതിനൊന്നാം ദിവസം കാളയെ വിട്ടയക്കാതെ ആചരണം നടത്തിയാൽ, മരിച്ചവന്റെ പ്രേതാവസ്ഥ ഉറപ്പായിരിക്കും, നൂറു ശ്രാദ്ധങ്ങൾ ചെയ്താലും അത് മാറില്ല.
അകൃത്വാ യദ്വൃഷോത്സര്ഗം കൃതം വൈ പിണ്ഡപാതനമ് । നിഷ്ഫലം സകലം വിദ്യാത്പ്രമീതായ ന തദ്ഭവേത് ॥ ൨,൫.
കാളയെ വിട്ടയക്കാതെ പിണ്ഡം മാത്രം അർപ്പിച്ചാൽ, ആ എല്ലാ കര്മ്മങ്ങളും ഫലഹീനമാണ്, മരിച്ചവന് അതിൽ ഗുണമില്ല.
വൃഷോത്സര്ഗാദൃതേ നാന്യത്കിഞ്ചിദസ്തി മഹീതലേ । പുത്രഃ പത്ന്യഥ ദൌഹിത്രഃ പിതാ വാ ദുഹിതാഥ വാ ॥ ൨,൫.
കാളയെ വിട്ടയക്കുന്നതിന് പകരം ഭൂമിയിൽ മറ്റൊന്നും ഇല്ല — മകനോ ഭാര്യയോ മകളുടെ മകനോ അച്ഛനോ മകളോ ആയാലും.
മൃതാദനന്തരം തസ്യ ധ്രുവം കാര്യോ വൃഷോത്സവഃ । ചതുര്വത്സതരീയുക്തോ യസ്യോത്സൃജ്യേത വാ വൃഷഃ ॥ ൨,൫.
മരണം സംഭവിച്ച ഉടനെ തന്നെ, അവർക്കായി കണക്കായി നാലുവയസ്സുള്ള കാളയെ അർപ്പിക്കേണ്ടതാണ്. അല്ലെങ്കിൽ വിട്ടയച്ച കാളയുമാകാം.
അലങ്കൃതോ വിധാനേന പ്രേതത്വം തസ്യ നോ ഭവേത് । ഏകാദശേഽഹ്നി സമ്പ്രാപ്തേ വൃഷാലാഭോ ഭവേദ്യദി ॥ ൨,൫.
നിർദ്ദേശിച്ച രീതിയിൽ ആലങ്കാരികമായി കാളയെ അർപ്പിച്ചാൽ, ആ ആത്മാവ് പ്രേതാവസ്ഥയിൽ ആകില്ല. എന്നാൽ പതിനൊന്നാം ദിവസം മാത്രമേ കാള ലഭിക്കുകയുള്ളുവെങ്കിൽ, അപ്പോൾ പ്രേതാവസ്ഥയാണെന്ന് കരുതുന്നു.
ദര്ഭൈഃ പിഷ്ടൈസ്തു സമ്പാദ്യ തം വൃഷം മോചയേദ്വുധഃ । വൃഷോത്സര്ജനവേലായാം വൃഷാഭാവ (ലാഭ) കഥഞ്ചന ॥ ൨,൫.
കാള ലഭ്യമല്ലെങ്കിൽ ദർഭയോ മാവുപൊടിയോ കൊണ്ട് കാള രൂപം ഉണ്ടാക്കി വിട്ടയക്കണം. എങ്കിലും ഏതെങ്കിലും വിധത്തിൽ കാള അർപ്പിക്കേണ്ടതാണ്.
മൃത്തികാഭിസ്തു ദര്ഭൈര്വാ വൃഷം കൃത്വാ വിമോചയേത് । യദിഷ്ടം ജീവതസ്തസ്യ ദദ്യാദേകാദശേഽഹനി ॥ ൨,൫.
കാളയെ മണ്ണാലോ ദർഭയാലോ ഉണ്ടാക്കി വിട്ടയക്കണം. ആവശ്യമെങ്കിൽ, ജീവനോടെ ഇരിക്കുമ്പോൾ തന്നെ പതിനൊന്നാം ദിവസം ഇത് നടത്താം.
മൃതമുദ്ദിശ്യ ദാതവ്യം ശയ്യാധേന്വാദികം തഥാ । വിപ്രാന്ബഹൂന് ഭോജയീത പ്രേതസ്യ ക്ഷുദ്വിശാന്തയേ ॥ ൨,൫.
മരിച്ചവനെ അനുസ്മരിച്ച് കിടക്ക, പശു മുതലായവ ദാനം ചെയ്യണം. കൂടാതെ, പ്രേതന്റെ വിശപ്പു തീർക്കാൻ അനേകം ബ്രാഹ്മണന്മാരെ ഭക്ഷണം കൊടുക്കണം.
തൃതീയാം ഷോഡശീം വച്മി വൈനതേയ ശൃണുഷ്വ താമ് । ദ്വാദശ പ്രതിമാസ്യാനി ആദ്യം ഷാണ്മാസികം തഥാ ॥ ൨,൫.
വിനതയുടെ മകനേ, മൂന്നാമത്തെയും പതിനാറാമത്തെയും ചടങ്ങുകൾ ഞാൻ പറയാം, കേൾക്കൂ. പന്ത്രണ്ടു അനുസ്മരണ ചടങ്ങുകളുണ്ട്; ആദ്യത്തേത് ആറുമാസം കഴിഞ്ഞാണ്.
സപിണ്ഡീകരണം ചൈവ തൃതീയാ ഷോഡശീ മതാ । ദ്വാദശാഹേ ത്രിപക്ഷേ ച ഷണ്മാസേ മാസികേഽബ്ദികേ ॥ ൨,൫.
മൂന്നാമത്തെയും പതിനാറാമത്തെയും ചടങ്ങുകൾ സപിണ്ഡീകരണമാണെന്ന് കരുതുന്നു. ഇവ പന്ത്രണ്ടാം ദിവസം, മൂന്നു പക്വഷങ്ങൾ കഴിഞ്ഞ്, ആറുമാസം, മാസംതോറും, വർഷംതോറും എന്നിവയിൽ നടത്തണം.
തൃതീയാം ഷോഡശീമേനാം വദന്തി മതഭേദതഃ । യസ്യൈതാനി ന ദത്താനി പ്രേതശ്രാദ്ധാനി ഷോഡശ ॥ ൨,൫.
ഈ മൂന്നാമത്തെയും പതിനാറാമത്തെയും ചടങ്ങുകൾ വിവിധ അഭിപ്രായങ്ങൾ പ്രകാരം വ്യത്യസ്തമായി പറയുന്നു. ഈ പതിനാറു പ്രേതശ്രാദ്ധങ്ങൾ നടത്താതെ പോയാൽ,
പിശാചത്വം സ്ഥിരം തസ്യ ദത്തൈഃ ശ്രാദ്ധശതൈരപി । ഏകാദശേ ദ്വാദശേ വാ ദിനേ ആദ്യം പ്രകീര്തിതമ് ॥ ൨,൫.
നൂറുകണക്കിന് ശ്രാദ്ധങ്ങൾ ചെയ്താലും, അവൻ ഉറച്ച പ്രേതാവസ്ഥയിൽ തന്നെ തുടരും. ആദ്യ ചടങ്ങ് പതിനൊന്നാം അല്ലെങ്കിൽ പന്ത്രണ്ടാം ദിവസമാണ് നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നത്.
മാസാദൌ പ്രതിമാസഞ്ച ശുദ്ധം മൃതതിഥൌ ഖഗ । ഏകേനാഹ്നാ ത്രിഭിര്വാപി ഹീനേഷു വിനതാസുത ॥ ൨,൫.
മാസാരംഭത്തിലും, ഓരോ മാസവും, മരിച്ച ദിവസം ശുദ്ധമായ ചടങ്ങ് നടത്തണം, പക്ഷിയേ. വിട്ടുപോയാൽ, ഒരു ദിവസം അല്ലെങ്കിൽ മൂന്നു ദിവസത്തിനുള്ളിൽ നടത്താം, വിനതയുടെ മകനേ.
മാസഷണ്മാസവര്ഷേഷു ത്രിപക്ഷേഷു ഭവന്തി ഹി । ശ്രാദ്ധാന്യഥസ്യാത്സാപിണ്ഡ്യം പൂര്ണേ വര്ഷേ തദര്ധകേ ॥ ൨,൫.
മാസം, ആറുമാസം, വർഷം, മൂന്നു പക്വഷങ്ങൾ എന്നിവയിൽ ശ്രാദ്ധങ്ങൾ നടത്തണം. സപിണ്ഡീകരണം വർഷം പൂർത്തിയായാലോ, അരവർഷം കഴിഞ്ഞാലോ നടത്താം.
ത്രിപക്ഷേഽഭ്യുദയേ വാപി ദ്വാദശാഹേഽഥ വാ നൃണാമ് । ആനന്ത്യാത്കുലധര്മാണാം പുംസാഞ്ചൈവായുഷഃ ക്ഷയാത് ॥ ൨,൫.
മൂന്നു പക്വഷങ്ങൾ കഴിഞ്ഞാലോ, പന്ത്രണ്ടാം ദിവസമോ, പുരുഷന്മാർക്ക് കുടുംബധർമ്മങ്ങൾ അനന്തമായതിനാലും മനുഷ്യജീവിതം ചുരുങ്ങിയതിനാലും,