അത്ര സ്നാഹി പിബാത്രേതി മന്ത്രേണാനേന കാശ്യപ । കാഷ്ഠത്രയേ ഗുണൈര്ബദ്ധേ പ്രീത്യൈ രാത്രൌ ചതുഷ്പഥേ ॥ ൨,൫.
'ഇവിടെ കുളിക്കൂ, ഇവിടെ കുടിക്കൂ' എന്ന മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച്, മൂന്നു കഷ്ണം മരച്ചില്ല കൊണ്ട് കെട്ടിയ വെള്ളം, സന്തോഷത്തിനായി രാത്രിയില് നാലുവഴിച്ചുരുക്കില് വയ്ക്കണം.
പ്രഥമേഽഹ്നി തൃതീയേ വാ സപ്തമേ നവമേ തഥാ । അസ്ഥിസംചയനം കാര്യം ദിനേ തദ്ഗോത്രജൈഃ സഹ ॥ ൨,൫.
ഒന്നാം, മൂന്നാം, ഏഴാം, ഒമ്പതാം ദിവസങ്ങളില്, അതേ കുടുംബത്തിലെ ബന്ധുക്കളോടൊപ്പം അസ്ഥി ശേഖരണം നടത്തണം.
തദൂര്ധ്വമങ്ഗസംസ്പര്ശഃ സപിണ്ഡാനാം വിധീയതേ । യോഗ്യാഃ സര്വക്രിയാണാം ച സമാനസലിലാസ്തഥാ ॥ ൨,൫.
അതിനുശേഷം, സപിണ്ഡര്ക്ക് ശരീരം സ്പര്ശിക്കാം. എല്ലാ കര്മങ്ങളും, ജലം പങ്കിടലും ചെയ്യാം.
പ്രേതപിണ്ഡം ബഹിര്ദദ്യാദ്ദര്ഭമാത്രവിവര്ജിതമ് । പ്രാഗുദീച്യാം ചരും കൃത്വാ സ്നാത്വാ പ്രയതമാനസഃ ॥ ൨,൫.
പ്രേതത്തിന് പിണ്ഡം പുറത്തു അര്പ്പിക്കണം; ദര്ഭ പോലും ചേര്ക്കരുത്. വടക്കുകിഴക്കു ദിശയില് ഹോമം ചെയ്ത്, കുളിച്ച്, മനസ്സു ശുദ്ധിയോടെ അര്പ്പിക്കണം.
ഭൂമാവസംസ്കൃതാനാം ച സംസ്കൃതാനാം കുശേഷു ച । നവഭിര്ദിവസൈഃ പിണ്ഡാന്നവ ദദ്യാത്സമാഹിതഃ ॥ ൨,൫.
ഭൂമിയില് അഗ്നിസംസ്കാരം ചെയ്തവര്ക്കും കുശയില് അഗ്നിസംസ്കാരം ചെയ്തവര്ക്കും, ഒമ്പത് ദിവസം ഒമ്പത് പിണ്ഡം ഏകാഗ്രതയോടെ അര്പ്പിക്കണം.
ദശമം പിണ്ഡമുത്സൃജ്യ രാത്രിശേഷേ ശുചിര്ഭവേത് । അസഗോത്രഃ സഗോത്രോ വാ യദി സ്ത്രീ യതി വാ പുമാന് ॥ ൨,൫.
പത്താം പിണ്ഡം അര്പ്പിച്ച ശേഷം, രാത്രി കഴിഞ്ഞാല് ശുദ്ധി ലഭിക്കും. കുടുംബബന്ധമുണ്ടോ ഇല്ലയോ, സ്ത്രീയോ, സന്യാസിയോ, പുരുഷനോ എന്നത് പ്രശ്നമല്ല.
പ്രഥമേഽഹനി യോ ദദ്യാത്സ ദശാഹം സമാപയേത് । ശാലിനാ സക്തുഭിര്വാപി ശാകൈര്വാപ്യഥ നിര്വപേത് ॥ ൨,൫.
ആദ്യ ദിവസം അര്പ്പിച്ചാല് പത്ത് ദിവസത്തെ കര്മ്മം പൂര്ത്തിയാകും. അര്പ്പിക്കേണ്ടത് അരി, പൊടി, അല്ലെങ്കില് പച്ചക്കറി ഉപയോഗിച്ചാകാം.
പ്രഥമേഽഹനി യദ്ദ്രവ്യം തദേവ സ്യാദ്ദശാഹികമ് । യാവദാശൌചമേകൈകസ്യാഞ്ജലേര്ദാനമുച്യതേ ॥ ൨,൫.
ആദ്യ ദിവസം ഉപയോഗിച്ച വസ്തു പത്ത് ദിവസവും ഉപയോഗിക്കണം. ഓരോ അശൗചദിനത്തിനും ഒരു കൈപ്പിടി അര്പ്പിക്കണം.
യദ്വാ യസ്മിന്ദിനേ ദാനം തസ്മിംസ്തദ്ദിനസംഖ്യയാ । ദശാഹേഽഞ്ജലയഃ പക്ഷിന്പഞ്ചാശദന്തിമേ ॥ ൨,൫.
അല്ലെങ്കില്, ഏത് ദിവസമാണോ അര്പ്പിക്കുന്നത്, ആ ദിവസത്തിന്റെ എണ്ണത്തിന് തുല്യമായി കൈപ്പിടി അര്പ്പിക്കണം. പത്ത് ദിവസത്തില് അമ്പത് കൈപ്പിടി, ഓരോ ദിവസവും അഞ്ച് വീതം.
ദ്വിവൃദ്ധ്യാ വാ ഭവേത്പക്ഷിന്നഞ്ജലീനാം ശതം പുനഃ । യദാ ഹി ത്ര്യഹമാശൌചം തദാ വാഞ്ജലയോ ദശ ॥ ൨,൫.
അല്ലെങ്കില്, ഇരട്ടിയാക്കി നൂറ് കൈപ്പിടി അര്പ്പിക്കാം. അശൗചം മൂന്നു ദിവസം മാത്രം ആയാല് പത്ത് കൈപ്പിടി അര്പ്പിക്കണം.
ത്രയോഽഞ്ജലയ ഏവം തു പ്രഥമേഽഹനി വൈ തദാ । ചത്വാരസ്തു ദ്വിതീയേഽഹ്നി തൃതീയേ സ്യുസ്ത്രയസ്തഥാ ॥ ൨,൫.
ആദ്യ ദിവസം മൂന്നു കയ്യിൽ വെള്ളം അർപ്പിക്കണം. രണ്ടാം ദിവസം നാലും, മൂന്നാം ദിവസം വീണ്ടും മൂന്നു കയ്യും വെള്ളം അർപ്പിക്കണം.
ശതാഞ്ജലി യദാ പക്ഷിന്നാദ്യേ ത്രിംശത്തദാഹനി । ചത്വാരിംശദ്ദ്വിതീയേഽഹ്നി ത്രിംശദഹ്നി തൃതീയകേ ॥ ൨,൫.
ആദ്യ ദിവസം നൂറു കയ്യിൽ വെള്ളം അർപ്പിക്കണം, മുപ്പതാം ദിവസം മുപ്പതും, രണ്ടാം ദിവസം നാല്പതും, മൂന്നാം ദിവസം മുപ്പതും അർപ്പിക്കണം.
ഏവം ജലസ്യാഞ്ജലയോ വിഭാജ്യാഃ പക്ഷയോര്ദ്വയോഃ । സര്വേഷു പിതൃകാര്യേഷു പുത്രോ മുഖ്യോഽധികാരവാന് ॥ ൨,൫.
ഇങ്ങനെ വെള്ളം രണ്ടു ഭാഗങ്ങളായി വിഭജിക്കണം. പിതൃകർമ്മകളിൽ മകൻ തന്നെയാണ് പ്രധാനമായും അർഹതയുള്ളവൻ.
പിണ്ഡപ്രസേകസ്തൂഷ്ണീഞ്ച പുഷ്പധൂപാദികം തഥാ । ദശമേഽഹനി സമ്പ്രാപ്തേ സ്നാനം ഗ്രാമാദ്ബഹിശ്ചരേത് ॥ ൨,൫.
പിണ്ഡം അർപ്പിക്കൽ, മൗനം പാലിക്കൽ, പൂവ്, ധൂപം എന്നിവയും പത്താം ദിവസം എത്തിയാൽ ഗ്രാമത്തിനു പുറത്തു കുളിക്കണം.
തത്ര ത്യാജ്യാനി വാസാംസി കേശശ്മശ്രുനഖാനി ച । വിപ്രഃ ശുധ്യത്യപഃ സ്പൃഷ്ട്വാ ക്ഷത്ത്രിയോ വാഹനം തഥാ ॥ ൨,൫.
അവിടെ വസ്ത്രം, മുടി, താടി, നഖം എന്നിവ ഉപേക്ഷിക്കണം. ബ്രാഹ്മണൻ വെള്ളം തൊട്ട് ശുദ്ധിയാകുന്നു, ക്ഷത്രിയൻ വാഹനത്തിലൂടെയും ശുദ്ധിയാകും.
വൈശ്യഃ പ്രതോദം രശ്മീന്വാ ശൂദ്രോ യഷ്ടിം കൃതക്രിയഃ । മൃതാദല്പവയോഭിശ്ച സപിണ്ഡൈഃ പരിവാപനമ് ॥ ൨,൫.
വൈശ്യൻ തടി അല്ലെങ്കിൽ കയർ തൊട്ടും, ശൂദ്രൻ ദണ്ഡം ഉപയോഗിച്ചും ശുദ്ധിയാകും. ചെറുപ്പത്തിൽ മരിച്ചവർക്കു ബന്ധുക്കളോടൊപ്പം സപിണ്ഡികരണം നടത്തണം.
കാര്യന്തു ഷോഡശീ ഷഡ്ഭിഃ പിണ്ഡൈര്ദശഭിരൈവ ച । പ്രഥമാ മലിനാ ഹ്യേതൈരാദശാഹം മൃതേര്ഭവേത് ॥ ൨,൫.
പതിനാറു വിധി ആചരണം ആറോ പത്തോ പിണ്ഡം ഉപയോഗിച്ചാണ് ചെയ്യേണ്ടത്. മരണത്തിനു ശേഷം ആദ്യ പത്ത് ദിവസങ്ങൾ അശുദ്ധിയോടെയാണ് ആചരിക്കേണ്ടത്.
ദിനാനി ദശ യാന്പിണ്ഡാന്കുര്വന്ത്യത്ര സുതാദയഃ । പ്രത്യഹം തേ വിഭജ്യന്തേ ചതുര്ഭാഗൈഃ ഖഗോത്തമ ॥ ൨,൫.
പത്ത് ദിവസം മകനും മറ്റു ബന്ധുക്കളും പിണ്ഡം അർപ്പിക്കും. ഓരോ ദിവസവും ആ പിണ്ഡങ്ങൾ നാലു ഭാഗങ്ങളായി വിഭജിക്കണം.
ഭാഗദ്വയേന ദേഹഃ സ്യാത്തൃതീയേന യമാനുഗാഃ । തൃപ്യന്തി ഹി ചതുര്ഥേന സ്വയമപ്യുപജീവതി ॥ ൨,൫.
രണ്ടു ഭാഗം ദേഹത്തിനായി, മൂന്നാമത്തേത് യമന്റെ അനുചരർക്കായി, നാലാമത്തേത് അവരെ തൃപ്തിപ്പെടുത്താനും, മരിച്ചവൻ തന്നെ ഉപജീവിക്കാനും ഉപയോഗിക്കുന്നു.
അഹോരാത്രൈസ്തു നവഭിര്ദേഹോ നിഷ്പത്തിമാപ്നുയാത് । ശിരസ്ത്വാദ്യേന പിണ്ഡേന പ്രേതസ്യ ക്രിയതേ തഥാ ॥ ൨,൫.
ഒമ്പതു ദിവസം-രാത്രികൾക്കുള്ളിൽ ദേഹം പൂർണ്ണതയിലാകും. ആദ്യ പിണ്ഡം കൊണ്ട് പ്രേതന്റെ തല രൂപപ്പെടുന്നു.
ദ്വിതീയേന തു കര്ണാക്ഷിനാസികം തു സമാസതഃ । ഗലാംസഭുജവക്ഷശ്ച തൃതീയേന തഥാ ക്രമാത് ॥ ൨,൫.
രണ്ടാമത്തേത് കൊണ്ട് ചെവി, കണ്ണ്, മൂക്ക് എന്നിവ രൂപപ്പെടുന്നു. മൂന്നാമത്തേത് കൊണ്ട് കഴുത്ത്, ഭുജങ്ങൾ, കൈകൾ, നെഞ്ച് എന്നിവ ക്രമത്തിൽ രൂപപ്പെടുന്നു.
ചതുര്ഥേന ച പിണ്ഡേന നാഭിലിങ്ഗഗുദം തഥാ । ജാനുജങ്ഘം തഥാ പാദൌ പഞ്ചമേന തു സര്വദാ ॥ ൨,൫.
നാലാമത്തെ പിണ്ഡം കൊണ്ട് നാഭി, ലിംഗം, ഗുദം എന്നിവയും, അഞ്ചാമത്തേത് കൊണ്ട് മുട്ട്, കാലിന്റെ ചങ്ക്, കാൽ എന്നിവയും രൂപപ്പെടുന്നു.
സര്വമര്മാണി ഷഷ്ഠേന സപ്തമേന തു നാഡയഃ । ദന്തലോമാന്യഷ്ടമേന വീര്യന്തു നവമേന ച ॥ ൨,൫.
ആറാമത്തേത് കൊണ്ട് എല്ലാ പ്രധാന അവയവങ്ങളും, ഏഴാമത്തേത് കൊണ്ട് നാഡികൾ, എട്ടാമത്തേത് കൊണ്ട് പല്ലുകളും മുടിയും, ഒൻപതാമത്തേത് കൊണ്ട് വീര്യവും രൂപപ്പെടുന്നു.
ദശമേന തു പൂര്ണത്വം തൃപ്തതാ ക്ഷുദ്വിപര്യയഃ । മധ്യമാം ഷോഡശീം വച്മി വൈനതേയ ശൃണുഷ്വ മേ ॥ ൨,൫.
പത്താമത്തെ പിണ്ഡം കൊണ്ട് പൂർണ്ണതയും തൃപ്തിയും വിശപ്പില്ലായ്മയും ലഭിക്കുന്നു. ഇപ്പൊഴ് ഞാൻ മധ്യപക്ഷത്തിലെ പതിനാറു വിധി പറയാം, വിനതയുടെ മകനേ, ശ്രദ്ധിക്കണം.
വിഷ്ണവാദിവിഷ്ണുപര്യന്താന്യേകാദശ തഥാ ഖഗ । ശ്രാദ്ധാനി പഞ്ച ദേവാനാമിത്യേഷാം മധ്യഷോഡശീ ॥ ൨,൫.൩൮ നിമിത്തം ദുര്മതിം കൃത്വാ യദി നാരായണോ ബലിഃ । ഏകാദശാഹേ കര്തവ്യോ വൃഷോത്സര്ഗോഽപി തത്ര വൈ ॥ ൨,൫.
വിഷ്ണുവിൽ നിന്ന് ആരംഭിച്ച് വിഷ്ണുവിൽ അവസാനിക്കുന്നതുവരെ പതിനൊന്ന് ശ്രാദ്ധങ്ങൾ ഉണ്ട്, പക്ഷിയെ, ദേവന്മാർക്കായി അഞ്ചും. ഇതാണ് മധ്യപക്ഷത്തിലെ പതിനാറു വിധി. ദുഷ്ടചിന്തയാൽ നാരായണനും ബലിയും ഒഴിവാക്കിയാൽ പതിനൊന്നാം ദിവസം ആചരണം നടത്തണം, അതോടൊപ്പം കാളയെ വിട്ടയക്കലും വേണം.
ഏകാദശാഹേ പ്രേതസ്യ യസ്യോത്സൃജ്യേത നോ വൃഷഃ । പ്രേതത്വം സുസ്ഥിരം തസ്യ ദത്തൈഃ ശ്രാദ്ധശതൈരപി ॥ ൨,൫.
പതിനൊന്നാം ദിവസം കാളയെ വിട്ടയക്കാതെ ആചരണം നടത്തിയാൽ, മരിച്ചവന്റെ പ്രേതാവസ്ഥ ഉറപ്പായിരിക്കും, നൂറു ശ്രാദ്ധങ്ങൾ ചെയ്താലും അത് മാറില്ല.
അകൃത്വാ യദ്വൃഷോത്സര്ഗം കൃതം വൈ പിണ്ഡപാതനമ് । നിഷ്ഫലം സകലം വിദ്യാത്പ്രമീതായ ന തദ്ഭവേത് ॥ ൨,൫.
കാളയെ വിട്ടയക്കാതെ പിണ്ഡം മാത്രം അർപ്പിച്ചാൽ, ആ എല്ലാ കര്മ്മങ്ങളും ഫലഹീനമാണ്, മരിച്ചവന് അതിൽ ഗുണമില്ല.
വൃഷോത്സര്ഗാദൃതേ നാന്യത്കിഞ്ചിദസ്തി മഹീതലേ । പുത്രഃ പത്ന്യഥ ദൌഹിത്രഃ പിതാ വാ ദുഹിതാഥ വാ ॥ ൨,൫.
കാളയെ വിട്ടയക്കുന്നതിന് പകരം ഭൂമിയിൽ മറ്റൊന്നും ഇല്ല — മകനോ ഭാര്യയോ മകളുടെ മകനോ അച്ഛനോ മകളോ ആയാലും.
മൃതാദനന്തരം തസ്യ ധ്രുവം കാര്യോ വൃഷോത്സവഃ । ചതുര്വത്സതരീയുക്തോ യസ്യോത്സൃജ്യേത വാ വൃഷഃ ॥ ൨,൫.
മരണം സംഭവിച്ച ഉടനെ തന്നെ, അവർക്കായി കണക്കായി നാലുവയസ്സുള്ള കാളയെ അർപ്പിക്കേണ്ടതാണ്. അല്ലെങ്കിൽ വിട്ടയച്ച കാളയുമാകാം.
അലങ്കൃതോ വിധാനേന പ്രേതത്വം തസ്യ നോ ഭവേത് । ഏകാദശേഽഹ്നി സമ്പ്രാപ്തേ വൃഷാലാഭോ ഭവേദ്യദി ॥ ൨,൫.
നിർദ്ദേശിച്ച രീതിയിൽ ആലങ്കാരികമായി കാളയെ അർപ്പിച്ചാൽ, ആ ആത്മാവ് പ്രേതാവസ്ഥയിൽ ആകില്ല. എന്നാൽ പതിനൊന്നാം ദിവസം മാത്രമേ കാള ലഭിക്കുകയുള്ളുവെങ്കിൽ, അപ്പോൾ പ്രേതാവസ്ഥയാണെന്ന് കരുതുന്നു.