ഗൃഹ്ണീയാച്ചേദനശനം വ്രതം വിധിവദാഗതേ । മൃത്യൌ ന സോഽപി സംസാരേ ഭൂയഃ പര്യടതി ദ്വിജ
സമയമെത്തുമ്പോള് നിയമപ്രകാരം ഉപവാസവും വ്രതവും ആചരിച്ചാല്, മരണമെത്തുമ്പോള് വീണ്ടും ജനനചക്രത്തില് അലയേണ്ടി വരില്ല, ദ്വിജന്.
കിം ദാനമിതി തുര്യസ്യ പ്രശ്നസ്യോത്തരമീരിതമ് । ദാഹമൃത്യോരന്തരേ കിമിതിപ്രശ്നോത്തരം ശൃണു
നാല്പേരിലേക്കുള്ള ദാനമെന്ന ചോദ്യത്തിന് ഉത്തരം നല്കി; ഇനി ദഹനത്തിനും മരണത്തിനുമിടയിലെ കാര്യം എന്ന ചോദ്യത്തിന് ഉത്തരം കേള്ക്കൂ.
ഗതപ്രാണം തതോ ജ്ഞാത്വാ സ്നാത്വാ പുത്രാദിരാശു തമ് । ശവം ജലേന ശുദ്ധേന ക്ഷാലയേദവിചാരയന്
ശ്വാസം വിട്ടെന്നു മനസ്സിലാക്കി, മകന് മുതലായവര് കുളിച്ച് ഉടന് ശവം ശുദ്ധജലത്തില് കഴുകണം, യാതൊരു സംശയവുമില്ലാതെ.
പരിധാപ്യാഹതേ വസ്ത്രേ ചന്ദനൈഃ പ്രോക്ഷയേത്തനുമ് । തതോ മൃതസ്യ സ്ഥാനേ വൈ ഏകോദ്ദിഷ്ടം സമാചരേത്
ശുദ്ധവസ്ത്രം അണിയിച്ച്, ചന്ദനം തളിച്ച്, ശേഷം മരിച്ചവന്റെ സ്ഥലത്ത് ഏകോദിഷ്ടം നടത്തണം.
പ്രയോഗപൂര്വം ദാഹസ്യ യോഗ്യതാദിര്യഥാ ഭവേത് । ആംസനം പ്രാക്ഷണ ച സ്യാന്ന സ്യാദേതച്ചതുഷ്ടയമ്
ദഹനക്രമത്തിന് മുമ്പ് യോഗ്യതയൊക്കെ നോക്കി, ചുമക്കലും ഇടലും നടത്താം; പക്ഷേ ആ നാല് കാര്യങ്ങള് ചെയ്യരുത്.
ആവാഹനാര്ചന ചൈവ പാന്ത്രാലമ്ഭാവഗാഹനേ । ഭവേദ്ദാനാന്നസങ്കല്പഃ പിണ്ഡദാനം സദാ ഭവേത്
ആവാഹനവും പൂജയും, പാത്രം എടുക്കലും മുങ്ങലും നടത്തണം; അന്നദാനത്തിന് മനസ്സില് പ്രതിജ്ഞയുണ്ടാക്കണം, പിണ്ഡദാനം എപ്പോഴും നടത്തണം.
പദാര്ഥപഞ്ചകം ന സ്യാദ്രേഖാ പ്രത്യവനേജനമ് । ദദ്യാദക്ഷയ്യമുദകം ന സ്യാദേതത്ത്രയം പുനഃ
അഞ്ചു വസ്തുക്കളും രേഖ വരയ്ക്കലും തുടച്ചുമാറ്റലും ചെയ്യരുത്; അക്ഷയജലം നല്കണം, ആ മൂന്നു കാര്യങ്ങളും വീണ്ടും ചെയ്യരുത്.
സ്വധാവാചനമാശീശ്ച തിലകം ച ഖഗോത്തമ । ഘടം ദദ്യാത്സമാഷാന്നം ദദ്യാല്ലോഹസ്യ ദക്ഷിണാമ്
പക്ഷീരാജാ, സ്വധാവചനവും ആശീർവാദവും തിലകം ചാര്ത്തലും നടത്തണം; ഒരു കലശവും പാചകചെയ്ത അന്നവും ഇരുമ്പ് ദക്ഷിണയും നല്കണം.
പിണ്ഡസ്യ ചാലനം പ്രോക്തം നൈവ പ്രോക്തമിദം ത്രികമ് । പ്രച്ഛാദനവിസര്ഗൌ ച സ്വസ്തിവാചനകം തഥാ
പിണ്ഡം നീക്കുന്നത് നിർദേശിച്ചിരിക്കുന്നു, പക്ഷേ ഈ മൂന്ന് കാര്യങ്ങൾ — മൂടൽ, വിട്ടുവിടൽ, ശുഭപ്രവചനങ്ങൾ — നിർദേശിച്ചിട്ടില്ല.
ഏഷു ഷട്സു വിധിഃ പ്രോക്തഃ ശ്രാദ്ധേഷു മലിനേഷു തേ । ഷഡേവ മരണസ്ഥാനേ ദ്വാരി ചാത്വരികേ തഥാ
അശുദ്ധമായ ശ്രാദ്ധങ്ങളിൽ ഈ ആറു കര്മങ്ങൾ നിർദേശിച്ചിരിക്കുന്നു; മരണമുണ്ടായ സ്ഥലത്തും, വാതിലിലും, ചതുരശ്ര വഴിത്താരയിലും ഈ ആറെ മാത്രം ചെയ്യണം.
വിശ്രാമേ കാഷ്ഠചയനേ തഥാ സഞ്ചയനേ ഖഗ । മൃതിസ്ഥാനേ ശവോ നാമ ഭൂമിസ്തുഷ്യതി ദേവതാ
വിശ്രമസ്ഥലത്തും, മരക്കട്ടയിലും, കൂട്ടിച്ചേർക്കുന്ന സ്ഥലത്തും, മരണമുണ്ടായ സ്ഥലത്തും ഭൂമി 'ശവം' എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നു; അപ്പോൾ ദേവതകൾ സന്തോഷിക്കുന്നു.
പാന്ഥോ ദ്വാരി ഭവേത്തേന പ്രീതാ സ്യാദ്വാസ്തുദേവതാ । ചത്വരേ ഖേചരസ്തേന തുഷ്യേദ്ഭൃതാദിദേവതാ
വാതിലിൽ ഒരു യാത്രക്കാരൻ നില്ക്കുമ്പോൾ വീട്ടിലെ ദേവത സന്തോഷിക്കും; വഴിത്തരയിൽ ആകാശത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന ദേവതയും, അപ്പോൾ ഭൃത്യാദി ദേവതകളും സന്തോഷിക്കും.
വിശ്രാമേ ഭൂതസംജ്ഞോഽയം തുഷ്ടസ്തേന ദിശോ ദശ । ചിതായാം സാധക ഇതി സഞ്ചിതൌ പ്രേത ഉച്യതേ
വിശ്രമസ്ഥലത്ത് ഇതിനെ 'ഭൂതം' എന്ന് വിളിക്കുന്നു; അപ്പോൾ പത്ത് ദിശകളും സന്തോഷിക്കും. ചിതയിൽ 'സാധകൻ', കൂട്ടിച്ചേർക്കുന്ന സ്ഥലത്ത് 'പ്രേതം' എന്ന് പറയുന്നു.
തിലദര്ഭഘൃതേധാംസി ഗൃഹീത്വാ തു സുതാദയഃ । ഗാഥാം യമസ്യ സൂക്തം വാപ്യധീയാനാ വ്രജന്തി ഹി
എള്ള്, ദർഭ, നെയ്യ്, വിളക്ക് എന്നിവ കൈയിൽ എടുത്ത് മക്കളും മറ്റുള്ളവരും യമന്റെ ഗാഥയോ സൂക്തമോ ഉച്ചരിച്ച് മുന്നോട്ട് പോകണം.
അഹരഹര്നീയമാനോ ഗാമശ്വം പുരുഷം വൃഷമ് । വൈവസ്വതോ ന തൃപ്യേത സുരയാ ത്വിവ ദുര്മതിഃ
പ്രതിദിനം പശു, കുതിര, മനുഷ്യൻ, കാള എന്നിവ അർപ്പിച്ചാലും വൈവസ്വതൻ തൃപ്തനാവില്ല; ഒരു മൂഢൻ മദ്യം കുടിച്ചാലും തൃപ്തനാകാത്തതു പോലെ.
ഇമാം ഗാഥമപേതേതി സൂക്തം വാ പഥി സംപഠേത് । ദക്ഷിണസ്യാം ദിശ്യരണ്യം വ്രജേയുഃ സര്വബാന്ധവാഃ
ഈ ഗാഥയോ സൂക്തമോ വഴിയിൽ ഉച്ചരിക്കണം; എല്ലാ ബന്ധുക്കളും തെക്കേ ദിശയിലേക്കും കാടിലേക്കും പോകണം.
പഥി ശ്രാദ്ധദ്വയം കുര്യാത്പൂര്വോക്തവിധിനാ ഖഗ । തതഃ ശനൈര്ഭൂതലേ വൈ ദക്ഷിണാശിരസം ശവമ്
വഴിയിൽ മുമ്പ് പറഞ്ഞ വിധിപ്രകാരം രണ്ടു ശ്രാദ്ധങ്ങൾ നടത്തണം; പിന്നെ ശവത്തെ തല തെക്കോട്ട് വെച്ച് ഭൂമിയിൽ പതുക്കെ ഇടണം.
സ്ഥാപയിത്വാ ചിതാഭൂമൌ പൂര്വോക്തം ശ്രാദ്ധമാചരേത് । തൃണകാഷ്ഠതിലാജ്യാദി സ്വയം നിന്യുഃ സുതാദയഃ
ചിതാഭൂമിയിൽ ശവം വെച്ചശേഷം മുമ്പ് പറഞ്ഞതുപോലെ ശ്രാദ്ധം നടത്തണം; മക്കളും മറ്റുള്ളവരും തണൽ, മരച്ചില്ല, എള്ള്, നെയ്യ് എന്നിവ സ്വയം കൊണ്ടുവരണം.
ശൂദ്രാനീതൈഃ കൃതം കര്മ സര്വം ഭവതി നിഷ്ഫലമ് । പ്രാചീനാവീതിനാ ഭാവ്യം ദക്ഷിണാഭിമുകേന ച
ശൂദ്രന്മാർ ചെയ്ത എല്ലാ കര്മങ്ങളും ഫലമില്ലാത്തതായിരിക്കും; പ്രാചീനാവീതം ധരിച്ച് തെക്കോട്ട് മുഖം തിരിച്ച് ചെയ്യണം.
വേദീ തത്ര പ്രകര്തവ്യാ യഥാശാസ്ത്രമഥാണ്ഡജ । പ്രതേവസ്ത്രം ദ്വിധാ കൃത്വാര്ധേന തം ഛാദയേത്തതഃ
അവിടെ ശാസ്ത്രാനുസൃതമായി വേദി നിർമ്മിക്കണം; കഫണു് രണ്ടായി വിഭജിച്ച്, അതിൽ പാതി ശവം മൂടാൻ ഉപയോഗിക്കണം.
അര്ധം ശ്മശാനവാസാര്ഥം ഭൂമാവേവ വിനിഃ ക്ഷിപേത് । തതഃ പൂര്വോക്തവിധിനാ പിണ്ഡം പ്രേതകരേ ന്യസേത്
പാതി ശ്മശാനത്തിൽ ഉപയോഗിക്കാൻ ഭൂമിയിൽ വെക്കണം; പിന്നെ മുമ്പ് പറഞ്ഞ വിധിയിൽ പിണ്ഡം പ്രേതന്റെ കൈയിൽ വെക്കണം.
ആജ്യേനാഭ്യഞ്ജനം കാര്യം സര്വാങ്ഗേഷു ശവസ്യ ച । ദാഹമൃത്യോരന്തരാലേ വിധിഃ പിണ്ഡസ്യ തം ശൃണു
ശവത്തിന്റെ മുഴുവൻ ശരീരത്തിലും നെയ്യ് പുരട്ടണം; ദാഹത്തിനും മരണത്തിനും ഇടയിൽ പിണ്ഡത്തിനുള്ള വിധി കേൾക്കൂ.
പൂര്വോക്തൈഃ പഞ്ചഭിഃ പിണ്ഡൈഃ ശവസ്യാഹുതിയോഗ്യതാ । അന്യഥാ ചോപഘാതാച്ച രാക്ഷസാദ്യാ ഭവന്തി ഹി
മുമ്പ് പറഞ്ഞ അഞ്ചു പിണ്ഡങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ചാൽ ശവം ഹോമത്തിന് യോഗ്യമായിരിക്കും; അല്ലെങ്കിൽ തെറ്റിന്റെ ഫലമായി രാക്ഷസന്മാർ പോലുള്ള ഭൂതങ്ങൾ ഉണ്ടാകും.
സംമൃജ്യ ചോപലിപ്യാഥ ഉല്ലിഖ്യോദ്ധൃത്യ വേദികാമ് । അഭ്യുക്ഷ്യോപസമാധായ വഹ്നിം തത്ര വിധാനതഃ
വേദി നന്നായി വൃത്തിയാക്കി, പുരട്ടി, രേഖയിട്ട് ഉയർത്തി, വെള്ളം തളിച്ച്, തീ ക്രമപ്രകാരം ഒരുക്കണം.
പുഷ്പാക്ഷതൈശ്ച സംപൂജ്യ ദേവം ക്രവ്യാദസംജ്ഞകമ് । ശ്രൌതേന തു വിധാനേന ഹ്യാഹിതാഗ്നിം ദഹേദ്വുധഃ
പൂവും അക്ഷതയും കൊണ്ട് 'മാംസഭക്ഷകൻ' എന്ന ദേവതയെ പൂജിക്കണം; ശേഷം വേദവിധാനപ്രകാരം അഗ്നിയിൽ ശവം ദഹിപ്പിക്കണം.
ചണ്ഡാലാഗ്നിം ചിതാഗ്നിം ച പതിതാഗ്നിം പരിത്യജേത് । ത്വം ഭൂതകൃജ്ജഗദ്യോനിസ്ത്വം ലോകപരിപാലകഃ
ചണ്ടാളന്റെ അഗ്നിയും, ചിതയിലെ അഗ്നിയും, പാപികളുടെ അഗ്നിയും ഉപേക്ഷിക്കണം; നീയാണു് സകലഭൂതങ്ങളുടെ സ്രഷ്ടാവും, ലോകത്തിന്റെ ആദിയും, ലോകങ്ങളുടെ രക്ഷകനും.
ഉപസംഹര തസ്മാത്ത്വമേനം സ്വര്ഗം നയാമൃതമ് । ഇതി ക്രവ്യാദമഭ്യര്ച്യ ശരീരാഹുതിമാചരേത്
അതുകൊണ്ട് നീ ഇദ്ദേഹത്തെ പിന്വലിച്ച് സ്വര്ഗത്തിലേക്കും അമൃതത്വത്തിലേക്കും നയിക്കണം എന്ന് പറഞ്ഞ്, മാംസം ഭക്ഷിക്കുന്നവനെ ആദരിച്ച്, ശരീരം ഹോമമായി അര്പ്പിക്കണം.
അര്ധദഗ്ധേ തഥാ ദേഹേ ദദ്യാദാജ്യാഹുതിം തതഃ । അസ്മാത്ത്വമധിജാതോഽസി ത്വദയം ജായതാം പുനഃ
ശരീരം പകുതിയായി കത്തുമ്പോള്, അതിനുശേഷം നെയ്യ് ഹോമം അര്പ്പിച്ച്, 'നീ ഇതില്നിന്നാണ് ജനിച്ചത്; നിന്നില്നിന്ന് ഇതു വീണ്ടും ജനിക്കട്ടെ' എന്ന് പറയണം.
അസൌ സ്വര്ഗായ ലോകായ സ്വാഹേത്യുക്ത്വാ തു നാമതഃ । ഏവമാജ്യാഹുതിം ദത്ത്വാ തിലമിശ്രാം സമന്ത്രകമ്
'ഇവന് സ്വര്ഗലോകത്തിനായി' എന്ന് പേരുപറഞ്ഞ്, തിലം ചേര്ത്ത നെയ്യ് ഹോമം മന്ത്രത്തോടെ അര്പ്പിക്കണം.
രോദിതവ്യം തതോ ഗാഢമേവം തസ്യ സുഖം ഭവേത് । ദാഹസ്യാനന്തരം തത്ര കൃത്വാ സഞ്ചയനിക്രിയാമ്
അതിനുശേഷം ആഴമായി കരയണം; അങ്ങനെ ചെയ്താല് അവന് സന്തോഷം ലഭിക്കും. ദാഹം കഴിഞ്ഞ് അവിടെ അവശിഷ്ടങ്ങള് ശേഖരിക്കേണ്ടതാണ്.