ഗായന്തി ദേവാഃ കില ഗീതകാനി ധന്യാസ്തു യേ ഭാരതഭൂമിഭാഗേ । സ്വര്ഗാപവര്ഗസ്യ ഫലാര്ജനായ ഭവന്തി ഭൂയഃ പുരുഷാഃ സുരത്വാത് ॥ ൨,൧.
ദേവന്മാർ ഗാനങ്ങൾ പാടുന്നു എന്നു പറയുന്നു. ഭാരതഭൂമിയിൽ ജനിക്കുന്നവർ ഭാഗ്യശാലികളാണ്. സ്വർഗ്ഗവും മോക്ഷവും നേടാൻ, പുണ്യഫലത്തിനായി, മനുഷ്യർ ഇവിടെ വീണ്ടും വീണ്ടും ജനിക്കുന്നു.
പ്രേതഃ കൌക്ഷിപ്യതേ കസ്മാത്പഞ്ചരത്നം മുഖേ കഥമ് । അധസ്താച്ചാലിതാ ദര്ഭാഃ പാദൌ യാമ്യാം വ്യവസ്ഥിതൌ ॥ ൨,൧.
മരിച്ചവന്റെ വായിൽ അഞ്ചു രത്നങ്ങളുടെ നാണയം എന്തിനാണ് ഇടുന്നത്? താഴെ ദർഭ പുല്ല് വെക്കുന്നതും, കാലുകൾ തെക്ക് ദിശയിലാക്കുന്നതും എന്തുകൊണ്ടാണ്?
കിമര്ഥം പുത്രപൌത്രാശ്ച തസ്യ തിഷ്ഠന്തി ചാഗ്രതഃ । കിമര്ഥം ദീയതേ ദാനം ഗോദാനമപി കേശവ ॥ ൨,൧.
മരിച്ചവന്റെ മുന്നിൽ മക്കളും മുമ്മക്കളും എന്തിനാണ് നിൽക്കുന്നത്? ദാനം നൽകുന്നതും, പശു നൽകുന്നതും, കേശവ, എന്തിനാണ്?
ബന്ധുമിത്രാണ്യമിത്രാശ്ച ക്ഷമാപയന്തി തത്കഥമ് । തിലാലോഹം ഹിരണ്യം ച കര്പാസം ലവണം തഥാ ॥ ൨,൧.
ബന്ധുക്കളും സുഹൃത്തുക്കളും ശത്രുക്കളും പോലും എങ്ങനെ ക്ഷമ ചോദിക്കുന്നു? എന്തുകൊണ്ട് എള്ള്, ഇരുമ്പ്, പൊന്നു, കപ്പാസ്, ഉപ്പ് എന്നിവയും അർപ്പിക്കുന്നു?
സപ്തധാന്യം ക്ഷിതിര്ഗാവോ ദീയന്തേ കേനഹേതുനാ । കഥം ഹി മ്രിയതേ ജന്തുര്മൃതോ വൈ കുത്ര ഗച്ഛതി ॥ ൨,൧.
ഏഴു തരത്തിലുള്ള ധാന്യങ്ങളും മണ്ണും പശുക്കളും എന്തിനാണ് നൽകുന്നത്? ഒരു ജീവൻ എങ്ങനെ മരിക്കുന്നു? മരിച്ചശേഷം അവൻ എവിടേക്ക് പോകുന്നു?
അതിവാഹശരീരം ച കഥം ഹി ശ്രയതേ തദാ । ശവം സ്കന്ധേ വഹേത്പുത്രോ അഗ്നിദാതാ ച പൌത്രകഃ ॥ ൨,൧.
അതി സൂക്ഷ്മമായ ശരീരം എങ്ങനെ സ്വീകരിക്കുന്നു? മകൻ ശവം തോളിൽ എടുക്കുന്നതും, മുമ്മകൻ അഗ്നി അർപ്പിക്കുന്നതും എന്തുകൊണ്ടാണ്?
ആജ്യേനാഭ്യഞ്ജനം കസ്മാത്കുത ഏകാഹുതിക്രിയാ । വസുന്ധരാ കിമര്ഥം ച കുതഃ സ്ത്രീശബ്ദകീര്തനമ് ॥ ൨,൧.
ശരീരത്തിൽ നെയ്യ് പുരട്ടുന്നതെന്തിനാണ്? ഏകാഹുതി ചെയ്യുന്നതിന് കാരണമെന്ത്? മണ്ണ് അർപ്പിക്കുന്നത് എന്തിനാണ്? 'സ്ത്രീ' എന്ന വാക്ക് പറയുന്നത് എന്തുകൊണ്ടാണ്?
യമസൂക്തം കിമര്ഥം ച ഉദീച്യാ ദിശമാഹരേത് । പാനീയമേകവസ്ത്രേണ സൂര്യബിമ്ബനിരീക്ഷണമ് ॥ ൨,൧.
യമസൂക്തം എന്തിനാണ് ഉച്ചരിക്കുന്നത്? ശരീരം വടക്കോട്ട് കൊണ്ടുപോകുന്നതെന്തിനാണ്? ഒരൊറ്റ വസ്ത്രം ഉപയോഗിച്ച് വെള്ളം നൽകുന്നതും, സൂര്യനെ നോക്കുന്നതും എന്തുകൊണ്ടാണ്?
യവസര്ഷപദൂര്വാസ്തു പാഷാണേ നിമ്ബപത്രകമ് । വസ്ത്രം നരശ്ച നാരീ ച വിദധ്യാദധരോത്തരമ് ॥ ൨,൧.
യവം, കടുക്, ദർഭ പുല്ല്, നിംബ ഇല എന്നിവ കല്ലിൻമേൽ വെക്കുന്നതെന്തിനാണ്? വസ്ത്രവും, പുരുഷനും, സ്ത്രീയും മുകളിൽ താഴെ വെക്കുന്നതെന്തിനാണ്?
അന്നാദ്യം ഗൃഹമാഗത്യ ന ഭോക്തവ്യം ജനൈഃ സഹ । നവകാംശ്ചൈവ പിണ്ഡാംശ്ച കിമര്ഥം ദദതേ സുതാഃ ॥ ൨,൧.
വീട്ടിൽ തിരിച്ചെത്തിയപ്പോൾ മറ്റുള്ളവരോടൊപ്പം അന്നം കഴിക്കരുത് എന്നത് എന്തുകൊണ്ടാണ്? മക്കൾ ഒമ്പത് പിണ്ഡം അർപ്പിക്കുന്നത് എന്തിനാണ്?
കിമര്ഥം ചത്വരേ ദുഗ്ധം യാത്രേ പക്വേ ച മൃന്മയേ । കാഷ്ഠത്രയം ഗണാബദ്ധം കൃത്വാ രാത്രൌ ചതുഷ്പഥേ ॥ ൨,൧.
യാത്രയ്ക്കുള്ള സമയത്ത് ചത്വരത്തിൽ മണ്ണ് പാത്രത്തിൽ പാലിടുന്നത് എന്തിനാണ്? രാത്രി നാലുവഴിച്ചുരുക്കിൽ മൂന്നു കഷ്ണം മരം കെട്ടി വെക്കുന്നതെന്തിനാണ്?
നിശായാം ദീയതേ ദീപോ യാവദബ്ദം ദിനേദിന । ദാഹോദകം കിമര്ഥം ച കിമര്ഥം ച ജനൈഃ സഹ ॥ ൨,൧.
രാത്രിയിൽ ഒരു വർഷം മുഴുവൻ പ്രതിദിനം ദീപം വെക്കുന്നതെന്തിനാണ്? ദാഹാർത്തം വെള്ളം നൽകുന്നതും, അതു കൂട്ടത്തോടെ ചെയ്യുന്നതും എന്തിനാണ്?
ഭഗവന്നാതി വാഹശ്ച നവ പിണ്ഡാഃ പ്രദാപയേത് । കഥം ദേയം പിതൃഭ്യശ്ച വാഹസ്യാവാഹനം കഥമ് ॥ ൨,൧.
ഭഗവൻ, ദീർഘയാത്രയാണെങ്കിൽ ഒമ്പത് പിണ്ഡം അർപ്പിക്കണോ? അതെങ്ങനെ പിതൃകൾക്ക് നൽകണം? യാത്രയ്ക്കുള്ള വാഹനമൊരുക്കുന്നത് എങ്ങനെ?
ഇദഞ്ചേത്ക്രിയതേ ദേവ കസ്മാത്പിണ്ഡം പ്രദാപയേത് । കിം തത്പ്രദീയതേ തസ്യ പിണ്ഡദാനാദ്യനന്തരമ് ॥ ൨,൧.
ഇത് ചെയ്താൽ, ദേവാ, പിണ്ഡം അർപ്പിക്കേണ്ടത് എന്തുകൊണ്ടാണ്? പിണ്ഡം അർപ്പിച്ചതിന് ശേഷം ഉടനെ എന്താണ് നൽകുന്നത്?
അസ്ഥിസഞ്ചയനം ചൈവ ഘടസ്ഫോടം തഥൈവ ച । ദ്വിതീയേഽഹ്നി കുതഃ സ്നാനം ചതുര്ഥേ സാഗ്നികേ ദ്വിജേ ॥ ൨,൧.
അസ്ഥികൾ ശേഖരിക്കുകയും, കലശം പൊട്ടിക്കുകയും ചെയ്യുന്നത് എന്തിനാണ്? രണ്ടാം ദിവസം സ്നാനം ചെയ്യുന്നതും, നാലാം ദിവസം അഗ്നികർമ്മം ചെയ്യുന്നതും എന്തുകൊണ്ടാണ്?
ദശമേ കിം മലസ്നാനം കാര്യം സര്വജനൈഃ സഹ । കസ്മാത്തൈലോദ്വര്തനം ച സ്കന്ധവാഹഗൃഹം നയേത് ॥ ൨,൧.
പത്താം ദിവസം എല്ലാവരും മലശുദ്ധിക്ക് സ്നാനം ചെയ്യേണ്ടത് എന്തിനാണ്? എണ്ണ പുരട്ടുന്നതും, ശവം തോളിലേറ്റിയവന്റെ വീട്ടിൽ പോകുന്നതും എന്തുകൊണ്ടാണ്?
തൈലോദ്വര്തനകം ചാപി ദധുഃ സ്ഥൂലജലാശയേ । ദശമേഽഹനി യത്പിണ്ഡം തദ്ദദ്യാ ദാമിഷേണ തു ॥ ൨,൧.
എണ്ണ പുരട്ടൽ വലിയ ജലാശയത്തിൽ നടത്തുന്നത് എന്തിനാണ്? പത്താം ദിവസം പിണ്ഡം മൺപാത്രത്തിൽ അർപ്പിക്കണം.
പിണാഞ്ചൈകാദശേ കസ്മാദ്വൃഷോത്സര്ഗാദിപൂര്വകമ് । ഭാജനോപാനഹൌ ച്ഛത്രം വാസാംസി ത്വങ്ഗുലീയകമ് ॥ ൨,൧.
പതിനൊന്നാം ദിവസം, കാളയെ വിട്ടയച്ചശേഷം പിണ്ഡം അർപ്പിക്കുന്നത് എന്തിനാണ്? പാത്രം, ചെരിപ്പ്, കുട, വസ്ത്രം, വള എന്നിവ നൽകുന്നതെന്തിനാണ്?
ത്രയോദശേഽഹ്നി ദേയം സ്യാത്പദദാനം കിമര്ഥകമ് । ശ്രാദ്ധാനി ഷോഡശൈതാനി അബ്ദം യാവത്കുതോ ഘടഃ ॥ ൨,൧.
പതിന്മൂന്നാം ദിവസം പാദജലം അർപ്പിക്കേണ്ടതെന്തിനാണ്? ഈ പതിനാറ് ശ്രാദ്ധങ്ങൾ ഒരു വർഷം മുഴുവൻ ചെയ്യേണ്ടതെന്തിനാണ്? ഈ കലശത്തിന്റെ ആവശ്യകത എന്താണ്?
അന്നാദ്യേനോദകേനൈവ ഷഷ്ട്യാധികശതത്രയമ് । ദിനേദിനേ ച ദാതവ്യം ഘടാന്നം പ്രേതതൃപ്തയേ ॥ ൨,൧.
ഭക്ഷണവും വെള്ളവും ചേർത്ത്, നൂറ് അറുപത്തിമൂന്ന് കലശങ്ങൾ, ഓരോ ദിവസവും, പ്രേതത്തിന്റെ തൃപ്തിക്കായി അർപ്പിക്കണം.
പ്രാപ്തേ കാലേ വൈ മ്രിയതേ അനിത്യാ മാനവാഃ പ്രഭോ ॥ ൨,൧.
സമയമെത്തുമ്പോൾ മനുഷ്യർ മരിക്കുന്നു, മനുഷ്യജീവിതം സ്ഥിരമല്ലല്ലോ, പ്രഭോ.
ഛിദ്രം തു നൈവ പശ്യാമി കുതോ ജീവഃ സ നിര്ഗതഃ । കുതോ ഗച്ഛന്തി ഭൂതാനി പൃഥിവ്യാപോ മനസ്തഥാ । തേജോ വദസ്വ മേ നാഥ വായുരാകാശമേവ ച ॥ ൨,൧.
എന്തെങ്കിലും തുറവു ഞാൻ കാണുന്നില്ല; ജീവൻ എങ്ങനെയാണ് പുറത്തുപോകുന്നത്? ഭൂമി, വെള്ളം, മനസ്സ്, തീ, വായു, ആകാശം — ഇവ എല്ലാം എവിടെയാണ് പോകുന്നത്? ദയവായി പറയൂ, നാഥാ.
കുതഃ കര്മേന്ദ്രിയാണീഹ പഞ്ചബുദ്ധീന്ദ്രിയാണി ച । വായവശ്ചൈവ പഞ്ചൈതേ കഥം ഗച്ഛന്തി ചാത്യയമ് ॥ ൨,൧.
ഇവിടെ പ്രവർത്തനേന്ദ്രിയങ്ങളും അഞ്ചു ബുദ്ധീന്ദ്രിയങ്ങളും എവിടുനിന്നാണ് ഉത്ഭവിക്കുന്നത്? മരണം വന്നപ്പോൾ ഈ അഞ്ചു പ്രാണവായുക്കൾ എങ്ങനെയാണ് വിടപറയുന്നത്?
ലോഭമോഹാദയഃ പഞ്ച ശരീരേ ചൈവ തസ്കരാഃ । തൃഷ്ണാ കാമോ ഹ്യഹങ്കാരഃ കുതോ യാന്തി ജനാര്ദനാ ॥ ൨,൧.
ലോഭം, മോഹം തുടങ്ങിയ അഞ്ചു കള്ളന്മാർ ശരീരത്തിൽ ഉണ്ടല്ലോ — ദാഹം, ആസക്തി, അഹങ്കാരം — ഇവ എല്ലാം എവിടെയാണ് പോകുന്നത്, ജനാർദ്ദനാ?
പുണ്യം വാപ്യഥവാപുണ്യം യത്കിഞ്ചിത്സുകൃതം തഥാ । നഷ്ടേ ദേഹേ കുതോ യാന്തി ദാനാനി വിവിധാനി ച ॥ ൨,൧.
പുണ്യവും പാപവും, ചെയ്ത നല്ല പ്രവൃത്തികളും, വിവിധ ദാനങ്ങളും, ശരീരം നശിച്ചപ്പോൾ എവിടെയാണ് പോകുന്നത്?
സപിണ്ഡനം കിമര്ഥം ച പൂര്ണേ സംവത്സരേഽപി വാ । പ്രേതസ്യ മേലനം കേഷാം കിംവിധം തത്ര കാരയേത് ॥ ൨,൧.
ഒരു വർഷം കഴിഞ്ഞിട്ടും സപിണ്ഡകർമ്മം ചെയ്യേണ്ടതെന്തിനാണ്? ആരുടെ പ്രേതങ്ങൾക്ക് ഈ സംഗമം നടത്തണം, എങ്ങനെയാണ് ചെയ്യേണ്ടത്?
മൂര്ഛനാത്പനനാദ്വാപി വിപത്തിര്യദി ജായതേ । യേ ദഗ്ധാ യേ ത്വദഗ്ധാശ്ച പതിതാ യേ നരാ ഭുവി ॥ ൨,൧.
ഉറക്കം കൊണ്ടോ വീഴ്ച കൊണ്ടോ മരണം സംഭവിച്ചാൽ, ദഹിപ്പിച്ചവരും ദഹിപ്പിക്കാത്തവരും ഭൂമിയിൽ വീണുപോയവരും എങ്ങനെ ആകുന്നു?
യാനി ചാന്യാനി ഭൂതാനി തേഷാമന്തേ ഭവേച്ച കിമ് । പാപിനോ യേ ദുരാചാരാ യേ ചാന്യേ ഗതബുദ്ധയഃ ॥ ൨,൧.
മറ്റു ജീവികൾക്ക് അവസാനം എന്താണ് സംഭവിക്കുന്നത്? പാപികൾക്കും ദുഷ്ടന്മാർക്കും വഴിതെറ്റിയവർക്കും എന്താണ് സംഭവിക്കുന്നത്?
ആത്മഘാതീ ബ്രഹ്മഹാ ച സ്തേയീ വിശ്വാസഘാതകഃ । കപിലായാഃ പിബേച്ഛൂദ്രോ യഃ പഠേദിദമക്ഷരമ് ॥ ൨,൧.
സ്വയംഹത്യ ചെയ്തവനും ബ്രാഹ്മണഹത്യ ചെയ്തവനും കള്ളനും വിശ്വാസം വഞ്ചിച്ചവനും കപിലയുടെ പാൽ കുടിച്ച ശൂദ്രനും ഈ ശ്ലോകം ഉച്ചരിച്ചവനും എന്താണ് വിധി?
ധാരയേദ്ബ്രഹ്മസൂത്രം വാ കാ ഗതിസ്തസ്യ മാധവ । ശൂദ്രസ്യ ബ്രാഹ്മണീ ഭാര്യാ സംഗൃഹീതാ യദാ ഭവേത് ॥ ൨,൧.
ശൂദ്രൻ ബ്രഹ്മസൂത്രം ധരിച്ചാൽ, അല്ലെങ്കിൽ ബ്രാഹ്മണിയുടെ ഭാര്യയായി സ്വീകരിച്ചാൽ, മാധവാ, അവന്റെ ഗതി എന്താണ്?