ജഗത്പതിം യജ്ഞപതിം പാര്ഷദൈഃ പരിഷേവിതമ് । സുനന്ദനന്ദപ്രബലാര്ഹണമുഖ്യൈര്നിരന്തരമ് ॥ ൨,൧.
ലോകങ്ങളുടെ നാഥനെയും യജ്ഞങ്ങളുടെ നാഥനെയും, സുനന്ദൻ, നന്ദൻ, പ്രബലൻ, അർഹണൻ തുടങ്ങിയ പ്രധാന അനുചരന്മാർ നിരന്തരം സേവിക്കുന്നതും അവൻ കണ്ടു.
ഭൃത്യപ്രസാദസുമുഖമായതാരുണലോചനമ് । കിരീടിനം കുണ്ഡലിനം ശ്രിയാ വക്ഷസി ലക്ഷിതമ് ॥ ൨,൧.
ദാസ്യന്മാരോട് ദയയുള്ള, മനോഹരമായ മുഖം, നീണ്ട ചുവപ്പു കണ്ണുകൾ, കിരീടവും കുണ്ഡലവും അണിഞ്ഞ, ശ്രീദേവിയുടെ ചിഹ്നം വക്ഷസ്സിൽ ഉള്ളവനെയും അവൻ കണ്ടു.
പീതാംശുകം ചതുര്ബാഹും പ്രസന്നഹസിതാനനമ് । അഭ്യര്ഹണാസനാസീനം താഭിഃ ശക്തിഭിരാവൃതമ് ॥ ൨,൧.
പച്ചമഞ്ഞ വസ്ത്രം ധരിച്ച, നാലു കൈകളുള്ള, സന്തോഷത്തോടെ പുഞ്ചിരിയോടെ ഇരിക്കുന്ന, ആരാധ്യമായ സിംഹാസനത്തിൽ ഇരുന്ന് ആ ശക്തികൾക്കിടയിൽ വളഞ്ഞിരിക്കുന്നവനെയും കണ്ടു.
പ്രധാനപുരുഷാഭ്യാം ച മഹതാ ചാഹമാ തഥാ । ഏകാദശോന്ദ്രിയൈശ്ചൈവ പഞ്ചഭൂതൈസ്തഥൈവ ച ॥ ൨,൧.
പ്രധാന പുരുഷന്മാരോടൊപ്പം, മഹത്വം, ഞാനും, പതിനൊന്ന് ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ, അഞ്ചു ഭൂതങ്ങൾ എന്നിവയും അവിടുണ്ടായിരുന്നു.
സ്വരൂപേരമമാണം തമീശ്വരം വിനതാസുതഃ । തദ്ദര്ശനാഹ്ലാദയുതസ്വാന്തോ ഹൃഷ്യത്തനൂരുഹഃ ॥ ൨,൧.
സ്വരൂപത്തിൽ ഉള്ള ആ ഈശ്വരനെ വിനതയുടെ മകൻ കണ്ടു; ആ ദർശനത്തിൽ ഹൃദയം ആനന്ദത്തിൽ നിറഞ്ഞു, ശരീരം ആഹ്ലാദത്തിൽ വിറച്ചു.
ലോചനാഭ്യാമശ്രു മുഞ്ചന്പ്രേമമഗ്നോ നനാമ ഹ । നമാഗതം നതം സ്വീയ വാഹനം വിഷ്ണുരബ്രവീത് । ഭൂമിഃ കാ ലങ്ഘിതാ പക്ഷിംസ്ത്വയേയന്തമനേഹസമ് ॥ ൨,൧.
കണ്ണുകളിൽ നിന്നു കണ്ണീർ ഒഴുകി, പ്രേമത്തിൽ മുങ്ങി, അവൻ നമസ്കരിച്ചു. അപ്പോൾ വിഷ്ണു തന്റെ വാഹനത്തോട് ചോദിച്ചു: "പക്ഷീ, നീ എവിടെയുള്ള ലോകം കടന്ന് വന്നു?"
ഗരുഡ ഉവാച । തവ പ്രസാദാദ്വൈകുണ്ഠ ത്രൈലോക്യം സചരാചരമ് ॥ ൨,൧.
ഗരുഡൻ പറഞ്ഞു: "നിന്റെ കൃപയാൽ, വൈകുണ്ഠനേ, ഞാൻ മൂന്ന് ലോകങ്ങളും ചലനശീലികളെയും അചലങ്ങളെയും കണ്ടു."
മയാ വിലോകിതം സര്വം ജഗത്സ്ഥാവരജങ്ഗമമ് । ഭൂര്ലോകാത്സത്യപര്യന്തം പുരം യാമ്യം വിനാ പ്രഭോ ॥ ൨,൧.
"പ്രഭോ, ഭൂലോകത്തിൽ നിന്ന് സത്യലോകം വരെ, യമന്റെ നഗരമൊഴികെ, നിലനിൽക്കുന്നവയും ചലിക്കുന്നവയും എല്ലാം ഞാൻ കണ്ടു."
ഭൂര്ലോകഃ സര്വലോകാനാം പ്രചുരഃ സര്വജന്തുഷു । മാനുഷ്യം സര്വഭൂതാനാം ഭുക്തിമുക്ത്യാലയം ശുഭമ് ॥ ൨,൧.
"ഭൂലോകം എല്ലാ ലോകങ്ങളിലും ജീവികൾക്ക് ഏറ്റവും സമൃദ്ധമാണ്; എല്ലാ ജീവികളിലും മനുഷ്യജന്മം അനുഭവത്തിനും മോക്ഷത്തിനും അനുയോജ്യമായ വാസസ്ഥലമാണ്."
അതഃ സുകൃതിനാം ലോകോ ന ഭൂതോ ന ഭവിഷ്യതി ॥ ൨,൧.
"അതിനാൽ, സുകൃതികൾക്കായി ഇങ്ങനെയൊരു ലോകം മുമ്പ് ഉണ്ടായിട്ടില്ല, ഇനിയും ഉണ്ടാകുകയുമില്ല."
ഗായന്തി ദേവാഃ കില ഗീതകാനി ധന്യാസ്തു യേ ഭാരതഭൂമിഭാഗേ । സ്വര്ഗാപവര്ഗസ്യ ഫലാര്ജനായ ഭവന്തി ഭൂയഃ പുരുഷാഃ സുരത്വാത് ॥ ൨,൧.
ദേവന്മാർ ഗാനങ്ങൾ പാടുന്നു എന്നു പറയുന്നു. ഭാരതഭൂമിയിൽ ജനിക്കുന്നവർ ഭാഗ്യശാലികളാണ്. സ്വർഗ്ഗവും മോക്ഷവും നേടാൻ, പുണ്യഫലത്തിനായി, മനുഷ്യർ ഇവിടെ വീണ്ടും വീണ്ടും ജനിക്കുന്നു.
പ്രേതഃ കൌക്ഷിപ്യതേ കസ്മാത്പഞ്ചരത്നം മുഖേ കഥമ് । അധസ്താച്ചാലിതാ ദര്ഭാഃ പാദൌ യാമ്യാം വ്യവസ്ഥിതൌ ॥ ൨,൧.
മരിച്ചവന്റെ വായിൽ അഞ്ചു രത്നങ്ങളുടെ നാണയം എന്തിനാണ് ഇടുന്നത്? താഴെ ദർഭ പുല്ല് വെക്കുന്നതും, കാലുകൾ തെക്ക് ദിശയിലാക്കുന്നതും എന്തുകൊണ്ടാണ്?
കിമര്ഥം പുത്രപൌത്രാശ്ച തസ്യ തിഷ്ഠന്തി ചാഗ്രതഃ । കിമര്ഥം ദീയതേ ദാനം ഗോദാനമപി കേശവ ॥ ൨,൧.
മരിച്ചവന്റെ മുന്നിൽ മക്കളും മുമ്മക്കളും എന്തിനാണ് നിൽക്കുന്നത്? ദാനം നൽകുന്നതും, പശു നൽകുന്നതും, കേശവ, എന്തിനാണ്?
ബന്ധുമിത്രാണ്യമിത്രാശ്ച ക്ഷമാപയന്തി തത്കഥമ് । തിലാലോഹം ഹിരണ്യം ച കര്പാസം ലവണം തഥാ ॥ ൨,൧.
ബന്ധുക്കളും സുഹൃത്തുക്കളും ശത്രുക്കളും പോലും എങ്ങനെ ക്ഷമ ചോദിക്കുന്നു? എന്തുകൊണ്ട് എള്ള്, ഇരുമ്പ്, പൊന്നു, കപ്പാസ്, ഉപ്പ് എന്നിവയും അർപ്പിക്കുന്നു?
സപ്തധാന്യം ക്ഷിതിര്ഗാവോ ദീയന്തേ കേനഹേതുനാ । കഥം ഹി മ്രിയതേ ജന്തുര്മൃതോ വൈ കുത്ര ഗച്ഛതി ॥ ൨,൧.
ഏഴു തരത്തിലുള്ള ധാന്യങ്ങളും മണ്ണും പശുക്കളും എന്തിനാണ് നൽകുന്നത്? ഒരു ജീവൻ എങ്ങനെ മരിക്കുന്നു? മരിച്ചശേഷം അവൻ എവിടേക്ക് പോകുന്നു?
അതിവാഹശരീരം ച കഥം ഹി ശ്രയതേ തദാ । ശവം സ്കന്ധേ വഹേത്പുത്രോ അഗ്നിദാതാ ച പൌത്രകഃ ॥ ൨,൧.
അതി സൂക്ഷ്മമായ ശരീരം എങ്ങനെ സ്വീകരിക്കുന്നു? മകൻ ശവം തോളിൽ എടുക്കുന്നതും, മുമ്മകൻ അഗ്നി അർപ്പിക്കുന്നതും എന്തുകൊണ്ടാണ്?
ആജ്യേനാഭ്യഞ്ജനം കസ്മാത്കുത ഏകാഹുതിക്രിയാ । വസുന്ധരാ കിമര്ഥം ച കുതഃ സ്ത്രീശബ്ദകീര്തനമ് ॥ ൨,൧.
ശരീരത്തിൽ നെയ്യ് പുരട്ടുന്നതെന്തിനാണ്? ഏകാഹുതി ചെയ്യുന്നതിന് കാരണമെന്ത്? മണ്ണ് അർപ്പിക്കുന്നത് എന്തിനാണ്? 'സ്ത്രീ' എന്ന വാക്ക് പറയുന്നത് എന്തുകൊണ്ടാണ്?
യമസൂക്തം കിമര്ഥം ച ഉദീച്യാ ദിശമാഹരേത് । പാനീയമേകവസ്ത്രേണ സൂര്യബിമ്ബനിരീക്ഷണമ് ॥ ൨,൧.
യമസൂക്തം എന്തിനാണ് ഉച്ചരിക്കുന്നത്? ശരീരം വടക്കോട്ട് കൊണ്ടുപോകുന്നതെന്തിനാണ്? ഒരൊറ്റ വസ്ത്രം ഉപയോഗിച്ച് വെള്ളം നൽകുന്നതും, സൂര്യനെ നോക്കുന്നതും എന്തുകൊണ്ടാണ്?
യവസര്ഷപദൂര്വാസ്തു പാഷാണേ നിമ്ബപത്രകമ് । വസ്ത്രം നരശ്ച നാരീ ച വിദധ്യാദധരോത്തരമ് ॥ ൨,൧.
യവം, കടുക്, ദർഭ പുല്ല്, നിംബ ഇല എന്നിവ കല്ലിൻമേൽ വെക്കുന്നതെന്തിനാണ്? വസ്ത്രവും, പുരുഷനും, സ്ത്രീയും മുകളിൽ താഴെ വെക്കുന്നതെന്തിനാണ്?
അന്നാദ്യം ഗൃഹമാഗത്യ ന ഭോക്തവ്യം ജനൈഃ സഹ । നവകാംശ്ചൈവ പിണ്ഡാംശ്ച കിമര്ഥം ദദതേ സുതാഃ ॥ ൨,൧.
വീട്ടിൽ തിരിച്ചെത്തിയപ്പോൾ മറ്റുള്ളവരോടൊപ്പം അന്നം കഴിക്കരുത് എന്നത് എന്തുകൊണ്ടാണ്? മക്കൾ ഒമ്പത് പിണ്ഡം അർപ്പിക്കുന്നത് എന്തിനാണ്?
കിമര്ഥം ചത്വരേ ദുഗ്ധം യാത്രേ പക്വേ ച മൃന്മയേ । കാഷ്ഠത്രയം ഗണാബദ്ധം കൃത്വാ രാത്രൌ ചതുഷ്പഥേ ॥ ൨,൧.
യാത്രയ്ക്കുള്ള സമയത്ത് ചത്വരത്തിൽ മണ്ണ് പാത്രത്തിൽ പാലിടുന്നത് എന്തിനാണ്? രാത്രി നാലുവഴിച്ചുരുക്കിൽ മൂന്നു കഷ്ണം മരം കെട്ടി വെക്കുന്നതെന്തിനാണ്?
നിശായാം ദീയതേ ദീപോ യാവദബ്ദം ദിനേദിന । ദാഹോദകം കിമര്ഥം ച കിമര്ഥം ച ജനൈഃ സഹ ॥ ൨,൧.
രാത്രിയിൽ ഒരു വർഷം മുഴുവൻ പ്രതിദിനം ദീപം വെക്കുന്നതെന്തിനാണ്? ദാഹാർത്തം വെള്ളം നൽകുന്നതും, അതു കൂട്ടത്തോടെ ചെയ്യുന്നതും എന്തിനാണ്?
ഭഗവന്നാതി വാഹശ്ച നവ പിണ്ഡാഃ പ്രദാപയേത് । കഥം ദേയം പിതൃഭ്യശ്ച വാഹസ്യാവാഹനം കഥമ് ॥ ൨,൧.
ഭഗവൻ, ദീർഘയാത്രയാണെങ്കിൽ ഒമ്പത് പിണ്ഡം അർപ്പിക്കണോ? അതെങ്ങനെ പിതൃകൾക്ക് നൽകണം? യാത്രയ്ക്കുള്ള വാഹനമൊരുക്കുന്നത് എങ്ങനെ?
ഇദഞ്ചേത്ക്രിയതേ ദേവ കസ്മാത്പിണ്ഡം പ്രദാപയേത് । കിം തത്പ്രദീയതേ തസ്യ പിണ്ഡദാനാദ്യനന്തരമ് ॥ ൨,൧.
ഇത് ചെയ്താൽ, ദേവാ, പിണ്ഡം അർപ്പിക്കേണ്ടത് എന്തുകൊണ്ടാണ്? പിണ്ഡം അർപ്പിച്ചതിന് ശേഷം ഉടനെ എന്താണ് നൽകുന്നത്?
അസ്ഥിസഞ്ചയനം ചൈവ ഘടസ്ഫോടം തഥൈവ ച । ദ്വിതീയേഽഹ്നി കുതഃ സ്നാനം ചതുര്ഥേ സാഗ്നികേ ദ്വിജേ ॥ ൨,൧.
അസ്ഥികൾ ശേഖരിക്കുകയും, കലശം പൊട്ടിക്കുകയും ചെയ്യുന്നത് എന്തിനാണ്? രണ്ടാം ദിവസം സ്നാനം ചെയ്യുന്നതും, നാലാം ദിവസം അഗ്നികർമ്മം ചെയ്യുന്നതും എന്തുകൊണ്ടാണ്?
ദശമേ കിം മലസ്നാനം കാര്യം സര്വജനൈഃ സഹ । കസ്മാത്തൈലോദ്വര്തനം ച സ്കന്ധവാഹഗൃഹം നയേത് ॥ ൨,൧.
പത്താം ദിവസം എല്ലാവരും മലശുദ്ധിക്ക് സ്നാനം ചെയ്യേണ്ടത് എന്തിനാണ്? എണ്ണ പുരട്ടുന്നതും, ശവം തോളിലേറ്റിയവന്റെ വീട്ടിൽ പോകുന്നതും എന്തുകൊണ്ടാണ്?
തൈലോദ്വര്തനകം ചാപി ദധുഃ സ്ഥൂലജലാശയേ । ദശമേഽഹനി യത്പിണ്ഡം തദ്ദദ്യാ ദാമിഷേണ തു ॥ ൨,൧.
എണ്ണ പുരട്ടൽ വലിയ ജലാശയത്തിൽ നടത്തുന്നത് എന്തിനാണ്? പത്താം ദിവസം പിണ്ഡം മൺപാത്രത്തിൽ അർപ്പിക്കണം.
പിണാഞ്ചൈകാദശേ കസ്മാദ്വൃഷോത്സര്ഗാദിപൂര്വകമ് । ഭാജനോപാനഹൌ ച്ഛത്രം വാസാംസി ത്വങ്ഗുലീയകമ് ॥ ൨,൧.
പതിനൊന്നാം ദിവസം, കാളയെ വിട്ടയച്ചശേഷം പിണ്ഡം അർപ്പിക്കുന്നത് എന്തിനാണ്? പാത്രം, ചെരിപ്പ്, കുട, വസ്ത്രം, വള എന്നിവ നൽകുന്നതെന്തിനാണ്?
ത്രയോദശേഽഹ്നി ദേയം സ്യാത്പദദാനം കിമര്ഥകമ് । ശ്രാദ്ധാനി ഷോഡശൈതാനി അബ്ദം യാവത്കുതോ ഘടഃ ॥ ൨,൧.
പതിന്മൂന്നാം ദിവസം പാദജലം അർപ്പിക്കേണ്ടതെന്തിനാണ്? ഈ പതിനാറ് ശ്രാദ്ധങ്ങൾ ഒരു വർഷം മുഴുവൻ ചെയ്യേണ്ടതെന്തിനാണ്? ഈ കലശത്തിന്റെ ആവശ്യകത എന്താണ്?
അന്നാദ്യേനോദകേനൈവ ഷഷ്ട്യാധികശതത്രയമ് । ദിനേദിനേ ച ദാതവ്യം ഘടാന്നം പ്രേതതൃപ്തയേ ॥ ൨,൧.
ഭക്ഷണവും വെള്ളവും ചേർത്ത്, നൂറ് അറുപത്തിമൂന്ന് കലശങ്ങൾ, ഓരോ ദിവസവും, പ്രേതത്തിന്റെ തൃപ്തിക്കായി അർപ്പിക്കണം.