ജ്ഞാനം തതോപ്യനന്തോ നഃ പൂര്ണോന്തഃ ശുകമാത്മനാ । ന നിത്യഭാവാജ്ജാതോഹമകൃത്വാദമൃതോസ്മ്യഹമ് । ദീപവദ്ധൃദയേ ജ്യോതിരഹം ബ്രഹ്മാസ്മി മുക്തയേ ॥ ൧,൨൩൬.
അതിനാൽ, ജ്ഞാനം അനന്തമാണ്, നമ്മിൽ പൂർണ്ണവും ശുദ്ധവുമാണ്; ഞാൻ ശാശ്വതത്വത്തിൽ നിന്നല്ല ജനിച്ചത്, അതിനാൽ അജനും അമൃതനും ആണ് ഞാൻ; ഹൃദയത്തിൽ വിളങ്ങുന്ന ഒരു വിളക്കുപോലെ, ഞാൻ തന്നെ പ്രകാശം, മോക്ഷത്തിനായി ഞാൻ ബ്രഹ്മമാണ്.
ശ്രീഗരുഡമഹാപുരാണമ് ൨൩൭ ശ്രീബഗവാനുവാച । ഗീതാസാരം പ്രവക്ഷ്യാമി അര്ജുനായോദിതം പുരാ । അഷ്ടാങ്ഗയോഗയുക്താത്മാ സര്വവേദാന്തപാരഗഃ ॥ ൧,൨൩൭.
ശ്രീഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: അർജുനനോട് പറഞ്ഞ ഗീതയുടെ സാരം ഞാൻ പറയാം; അഷ്ടാംഗയോഗത്തിൽ പാടവമുള്ളവനും സർവ്വവേദാന്തം അറിഞ്ഞവനും ആയിരുന്നു അർജുനൻ.
ആത്മലാഭഃ പരോ നാന്യ അത്മദേഹാദിവര്ജിതഃ । ഹീനരൂപാദിദേഹാന്തഃ കരണത്വാദിലോചനഃ ॥ ൧,൨൩൭.
ആത്മലാഭം തന്നെയാണ് പരമോന്നതം, അതിനല്ലാതെ മറ്റൊന്നുമില്ല; അത്മാവിന് ദേഹം മുതലായവയൊന്നും ഇല്ല, ഹീനമായ രൂപം മുതലായ ദേഹങ്ങൾക്കപ്പുറം ഉള്ള സാക്ഷിയാണ് അത്.
ബിജ്ഞാനരഹിതഃ പ്രാണഃ സുഷുപ്തൌ ഹി പ്രതീയതേ । നാഹമാത്മാ ച ദുഃ ഖാദിസംസാരാദിസമന്വയാത് ॥ ൧,൨൩൭.
ബോധമില്ലാത്ത പ്രാണൻ സുഷുപ്തിയിൽ അനുഭവപ്പെടുന്നു; ഞാൻ ആത്മാവല്ല, കാരണം ദുഃഖവും സംസാരവും അതുമായി ബന്ധപ്പെട്ടു കാണുന്നു.
വിധൂമ ഇവ ദീപ്താര്ചിരാദീപ്ത (ദിത്യ) ഇവ ദീപ്തിമാന് । വൈദ്യുതോഽഗ്നിരിവാകാശേ ഹൃത്സങ്ഗേ ആത്മനാത്മനി ॥ ൧,൨൩൭.
പുകയില്ലാത്ത ഒരു ജ്വലിച്ച ജ്വാലപോലെയും, പ്രകാശമുള്ള സൂര്യനുപോലെയും, ആകാശത്തിൽ മിന്നുന്ന മിന്നലുപോലെയും, ഹൃദയത്തിൽ ആത്മാവ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
ശ്രോത്രാദീനി ന പശ്യന്തി സ്വംസ്വമാത്മാനമാത്മനാ । സര്വജ്ഞഃ സര്വദര്ശോ ച ക്ഷേത്രജ്ഞസ്താനി പശ്യന്തി ॥ ൧,൨൩൭.
ചെവിയും മറ്റു ഇന്ദ്രിയങ്ങളും തങ്ങളുടേതായ ആത്മാവിനെ സ്വയം കാണുന്നില്ല; എന്നാൽ സർവ്വജ്ഞനും സർവ്വദർശിയും ആയ ക്ഷേത്രജ്ഞൻ അവയെ കാണുന്നു.
യദാ പ്രകാശതേ ഹ്യാത്മാ പടേ ദീപോ ജ്വലന്നിവ । ജ്ഞാനമുത്പദ്യതേ പുംസാം ക്ഷയാത്പാപസ്യ കര്മണഃ ॥ ൧,൨൩൭.
പടത്തിൽ ഒരു വിളക്ക് ജ്വലിക്കുന്നതുപോലെ, ആത്മാവ് പ്രകാശിക്കുമ്പോൾ, പാപകർമ്മം നശിച്ചപ്പോൾ മനുഷ്യരിൽ ജ്ഞാനം ഉദിക്കുന്നു.
യഥാദര്ശതലപ്രഖ്യേ പശ്യത്യാത്മാനമാത്മനി । ഇന്ദ്രിയാണീന്ദ്രിയാര്ഥാംശ്ച മഹാഭൂതാനി പഞ്ചകമ് ॥ ൧,൨൩൭.
വളരെ തെളിഞ്ഞ കണ്ണാടിയിൽ തനിക്കു തന്നെ കാണുന്നതുപോലെ, ആത്മാവ് തനിക്കുള്ളിൽ ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ, അവയുടെ വിഷയങ്ങൾ, അഞ്ചു മഹാഭൂതങ്ങൾ എന്നിവയെ കാണുന്നു.
മനോബുദ്ധിരഹങ്കാരമവ്യക്തം പുരുഷം തഥാ । പ്രസംഖ്യായ പരംവ്യാപ്തോ വിമുക്തോ ബന്ധവൈര്ഭവേത് ॥ ൧,൨൩൭.
വിവേകബുദ്ധിയാൽ മനസ്സ്, ബുദ്ധി, അഹങ്കാരം, അവ്യക്തം, പുരുഷൻ എന്നിവയെ തിരിച്ചറിയുമ്പോൾ, പരമാവ്യാപ്തനായി ബന്ധങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതനാകുന്നു.
ഇന്ദ്രിയഗ്രാമമഖിലം മനസാഭിനിവേശ്യ ച । മനശ്ചൈവാപ്യഹങ്കാരേ പ്രതിഷ്ഠാപ്യ ച പാണ്ഡവ ॥ ൧,൨൩൭.
സകല ഇന്ദ്രിയങ്ങളും മനസ്സിൽ ഏകീകരിച്ച്, മനസ്സും അഹങ്കാരത്തിൽ സ്ഥാപിച്ച്, പാണ്ഡവാ,
അഹം കാരം തഥാ ബുദ്ധൌ ബുദ്ധിം ച പ്രകൃതാവപി । പ്രകൃതിം പുരുഷേ സ്ഥാപ്യ പുരുഷം ബ്രഹ്മണി ന്യസേത് ॥ ൧,൨൩൭.
അഹങ്കാരത്തെ ബുദ്ധിയിൽ, ബുദ്ധിയെ പ്രകൃതിയിൽ സ്ഥാപിച്ച്, പ്രകൃതിയെ പുരുഷനിൽ, പുരുഷനെ ബ്രഹ്മത്തിൽ സ്ഥാപിക്കണം.
അഹം ബഹ്മ പരം ജ്യോതിഃ പ്രസംഖ്യായ വിമുച്യതേ । നവദ്വാരമിദം ഗേഹം തിസൃണാം?പഞ്ചസാക്ഷികമ് ॥ ൧,൨൩൭.
ഞാൻ ബ്രഹ്മവും പരപ്രകാശവുമാണ്; വിവേകജ്ഞാനത്തിലൂടെ മോക്ഷം ലഭിക്കുന്നു. ഈ ശരീരം ഒമ്പതു വാതിലുകളുള്ള ഒരു വീട് പോലെയാണ്, മൂന്നും അഞ്ചും സാക്ഷികളായി നിലകൊള്ളുന്നു.
ക്ഷേത്രജ്ഞാധിഷ്ഠിതം വിദ്വാന്യോ വേദ സ വരഃ കവിഃ । അശ്വമേധസഹസ്രാണി വാജപേയശതാനി ച । ജ്ഞാനയജ്ഞസ്യ സര്വാണി കലാം നാര്ഹന്തി ഷോച്ശീമ് ॥ ൧,൨൩൭.
ശരീരത്തിനുള്ളിൽ വസിക്കുന്ന ആത്മാവിനെ അറിയുന്ന ജ്ഞാനിയെയും മഹാനായ കവിങെയും thousand കുതിരയാഗങ്ങളും നൂറുകണക്കിന് വാജപേയയാഗങ്ങളും പോലും ഒരു ജ്ഞാനയാഗത്തിന്റെ ഒരു ഭാഗത്തേക്കും തുല്യമല്ല.
ശ്രീഗരുഡമഹാപുരാണമ് ൨൩൮ ശ്രീഭഗവാനുവാച । യമശ്ച നിയമ.പാര്ഥ ആസനം പ്രാണസംയമഃ । പ്രത്യാഹാരസ്തഥാ ധ്യാനം ധാരണാര്ജുന സപ്തമീ ॥ ൧,൨൩൮.
ശ്രീഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: യമം, നിയമം, ആസനം, ശ്വാസനിയന്ത്രണം, ഇന്ദ്രിയനിഗ്രഹം, ധ്യാനം, ധാരണ — ഈ ഏഴാണ്, അർജുനാ.
സമാധിരിതി ചാഷ്ടാങ്ഗോ യോഗ ഉക്തോ വിമുക്തയേ । കര്മണാ മനസാ വാചാ സര്വഭൂതേഷു സര്വദാ ॥ ൧,൨൩൮.
സമാധി എട്ടാമത്തെ അംശം ആണെന്ന് പറയുന്നു, മോക്ഷത്തിനായി. പ്രവർത്തിയിൽ, മനസ്സിൽ, വാക്കിൽ, എല്ലായ്പ്പോഴും, എല്ലാ ജീവികളോടും.
ഹിംസാവിരാമകോ ധര്മോ ഹ്യാഹിംസാ പരമം സുഖമ് । വിധിനാ യാ ഭവേദ്ധിംസാ സാ ത്വഹിംസാ പ്രകീര്തിതാ ॥ ൧,൨൩൮.
പീഡനം നിർത്തുന്ന ധർമ്മം തന്നെയാണ് അഹിംസ, അതാണ് പരമസുഖം; നിയമപ്രകാരം ഉണ്ടാകുന്ന ഹിംസയും അഹിംസ എന്നേ വിളിക്കപ്പെടുന്നത്.
സത്യം ബ്രൂയാത്പ്രിയം ബ്രൂയാന്ന ബ്രൂയാത്സത്യമപ്രിയമ് । പ്രിയം ച നാനൃതം ബ്രൂയാദേഷ ധര്മഃ സനാതനഃ ॥ ൧,൨൩൮.
സത്യം പറയണം, പ്രിയം പറയണം; സത്യം എങ്കിലും അപ്രീയം പറയരുത്, പ്രിയം എങ്കിലും അസത്യം പറയരുത് — ഇതാണ് ശാശ്വതധർമ്മം.
യച്ചദ്രവ്യാപഹരണം ചൌര്യാദ്വാഥ ബലേന വാ । സ്തേയം തസ്യാനാചരണമസ്തേയം ധര്മസാധനമ് ॥ ൧,൨൩൮.
മറ്റുള്ളവരുടെ വസ്തു മോഷ്ടിച്ചോ ബലമായി എടുത്തോ ആകട്ടെ, അത്തരം കവർച്ചയിൽ നിന്ന് വിട്ടുനിൽക്കുന്നതാണ് അസ്തേയം, അതാണ് ധർമ്മത്തിലേക്കുള്ള മാർഗം.
കര്മണാ മനസാ വാചാ സര്വാവസ്ഥാസു സര്വദാ । സര്വത്ര മൈഥുനത്യാഗം ബ്രഹ്മചര്യം പ്രചക്ഷതേ ॥ ൧,൨൩൮.
പ്രവർത്തിയിൽ, മനസ്സിൽ, വാക്കിൽ, എല്ലായിടത്തും എല്ലായ്പ്പോഴും, ലൈംഗികതയെ പൂർണ്ണമായി ഉപേക്ഷിക്കുന്നതാണ് ബ്രഹ്മചര്യം.
ദ്രവ്യാണാമപ്യനാദാനമാപത്സ്വപി തഥേച്ഛയാ । അപരിഗ്രഹമിത്യാഹുസ്തം പ്രയത്നേന വര്ജയേത് ॥ ൧,൨൩൮.
അവശ്യമായാലും ആഗ്രഹത്താലും മറ്റുള്ളവരുടെ വസ്തുക്കൾ സ്വീകരിക്കാതിരിക്കുക — ഇതാണ് അപരിഗ്രഹം, അതിനെ ശ്രദ്ധയോടെ ഒഴിവാക്കണം.
ദ്വിധാ ശൌചം മൃജ്ജലാഭ്യാം ബാഹ്യ ഭാവാദഥാന്തരാത് । യദൃച്ഛാലാഭതസ്തുഷ്ടിഃ സന്തോഷഃ സുഖലക്ഷണമ് ॥ ൧,൨൩൮.
ശുദ്ധി രണ്ടുവിധം: വെള്ളംകൊണ്ടും വൃത്തിയാക്കലും പുറത്തെ ശുദ്ധി, മനോഭാവംകൊണ്ടുള്ളത് ഉള്ളിലെ ശുദ്ധി. യാദൃശ്ചികമായി കിട്ടുന്നതിൽ തൃപ്തി — അതാണ് സന്തോഷം, അതാണ് സുഖത്തിന്റെ ലക്ഷണം.
മനസശ്ചൈന്ദ്രിയാണാം ച ഐകാഗ്ര്യം പരമം തപഃ । ശരീരശോഷണം വാപി കൃച്ഛ്രചാന്ദ്രായണാദിഭിഃ ॥ ൧,൨൩൮.
മനസ്സിന്റെയും ഇന്ദ്രിയങ്ങളുടെയും ഏകാഗ്രതയാണ് ഉത്തമമായ തപം; അല്ലെങ്കിൽ കഠിനമായ ഉപവാസങ്ങളിലൂടെ ശരീരം ക്ഷയിപ്പിക്കൽ.
വേദാന്തശതരുദ്രീയപ്രണവാദിജപ ബുധാഃ । സത്ത്വശുദ്ധികരം പുംസാം സ്വാധ്യായം പരിചക്ഷതേ ॥ ൧,൨൩൮.
വേദാന്തം, ശതരുദ്രീയവും പ്രണവവും തുടങ്ങിയ ജപങ്ങൾ മനസ്സിനെ ശുദ്ധീകരിക്കുന്നതാണെന്ന് ജ്ഞാനികൾ പറയുന്നു — അതാണ് സ്വാധ്യായം.
സ്തുതിസ്മരണപൂജാദിവാങ്മനഃ കായകര്മഭിഃ । അനിശ്ചലാ ഹരൌ ഭക്തിരേതദീശ്വരചിന്തനമ് । ആസനം സ്വസ്തികം പ്രോക്തം പദ്മമര്ധാസനം തഥാ ॥ ൧,൨൩൮.
സ്തുതി, സ്മരണം, പൂജ തുടങ്ങിയ വാക്ക്, മനസ്, ശരീരം എന്നിവയിലൂടെ അചഞ്ചലമായ ഹരിഭക്തിയാണ് ഈശ്വരചിന്തനം. സ്വസ്തികം, പദ്മം, അർദ്ധാസനം എന്നിവയാണ് നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്ന ആസനങ്ങൾ.
പ്രാണഃ സ്വദേഹജോ വായുരായാമസ്തന്നിരോധനമ് । ഇന്ദ്രിയാണാം വിചരതാം വിഷയേഷു ത്വസത്സ്വിവ ॥ ൧,൨൩൮.
സ്വന്തം ശരീരത്തിൽ ഉൽപന്നമാകുന്ന വായുവാണ് പ്രാണൻ; അതിനെ നിയന്ത്രിക്കുന്നതാണ് പ്രാണായാമം. ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ വിഷയങ്ങളിൽ സഞ്ചരിച്ചാലും, അവ യഥാർത്ഥത്തിൽ അവിടെ ഇല്ലാത്തതുപോലെയാണ്.
ശ്രീഗരുഡമഹാപുരാണമ് ൨൩൯ ശ്രീഭഗവാനുവാച । സന്നപി ബ്രഹ്മ തസ്മാത്ഖം മരുത്ഖാച്ച തതോഽനലഃ ॥ ൧,൨൩൯.
ശ്രീഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: സത്ത്വത്തിൽ നിന്ന് ആകാശം, ആകാശത്തിൽ നിന്ന് വായു, വായുവിൽ നിന്ന് അഗ്നി ഉദിച്ചു.
അഗ്നേരാപസ്തതഃ പൃഥ്വീ പ്രപഞ്ചാകൃതിസൂതികാ । തതഃ സപ്തദശം ലിങ്ഗം പഞ്ചകര്മേന്ദ്രിയാണി ച ॥ ൧,൨൩൯.
അഗ്നിയിൽ നിന്ന് വെള്ളം, അതിനുശേഷം ഭൂമി — അതാണ് സൃഷ്ടിയുടെ അടിസ്ഥാനം; പിന്നെ പതിനേഴാമത്തെ തത്വം, സൂക്ഷ്മശരീരം, അഞ്ചു കര്മേന്ദ്രിയങ്ങൾ.
വാക്പാണിപാദം പായുശ്ചാപ്യുപസ്ഥമഥ ധീന്ദ്രിയമ് । ശ്രോത്രം ത്വക്ചക്ഷുഷീ ജിഹ്വാ ഘ്രാണം സ്യാത്പഞ്ച വായവഃ ॥ ൧,൨൩൯.
വാക്ക്, കൈ, കാൽ, മൂത്രേന്ദ്രിയം, ജനനേന്ദ്രിയം; അഞ്ചു ജ്ഞാനേന്ദ്രിയങ്ങൾ — ചെവി, തൊട്ട്, കണ്ണ്, നാവ്, മൂക്ക് — ഇവയാണ് അഞ്ചു പ്രാണവായുക്കൾ.
പ്രാണോപാനഃ സമാനശ്ച വ്യാനസ്തൂദാന ഏവ ച । മനോന്തഃ കരണം ധീശ്ച സ്യാന്മനഃ സംശയാത്മകമ് ॥ ൧,൨൩൯.
പ്രാണൻ, അപാനൻ, സമാനൻ, വ്യാനൻ, ഉദാനൻ; മനസ്സ് ആന്തരികേന്ദ്രിയം, ബുദ്ധി നിർണയസ്വഭാവമുള്ളത് — മനസ്സ് സംശയഭാവമുള്ളതാണ്.
ബുദ്ധിര്നിശ്ചയരൂപാ തു ഏതത്സൂക്ഷ്മസ്വരൂപകമ് । ഹിരണ്യഗര്ഭമാത്മീയസൂത്രം തത്കാര്യാലിങ്ഗകമ് ॥ ൧,൨൩൯.
ബുദ്ധി നിർണയസ്വഭാവമുള്ളതാണ്; ഇതാണ് സൂക്ഷ്മരൂപം. ഹിരണ്യഗർഭൻ, ആത്മാവ്, സൂത്രാത്മാവ് — ഇവയാണ് അതിന്റെ ഫലങ്ങളും ലക്ഷണങ്ങളും.