ഗ്രഹനാശാദ്യഥാ മാന്യജനോക്രൂരമവേക്ഷതേ । സ്വരൂപദര്ശനാച്ചായം മായാ നാശന്തയാ വിനാ ॥ ൧,൨൩൬.
തെറ്റിദ്ധാരണ മാറിയാൽ ഒരാൾക്ക് ആദരമുള്ളവൻ ക്രൂരനാണെന്ന് കാണുന്നതുപോലെ, യഥാർത്ഥ സ്വരൂപം കണ്ടാൽ ഈ മായയും നശിക്കുന്നു.
അനാദിത്വം സമം ദ്വാഭ്യാം സ്വരൂപം തദ്വിലക്ഷണമ് । ഏകഃ സത്യം തഥാ ഭാഗീ വിചാരേണ പരം മൃഷാ ॥ ൧,൨൩൬.
ആദ്യമില്ലായ്മ ഇരുവർക്കും ഒരുപോലെയാണ്, പക്ഷേ അവയുടെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവം വേറെയാണ്; ഒന്ന് സത്യമാണു, മറ്റേത് പരിശോധിച്ചാൽ അന്ത്യത്തിൽ അസത്യമാണു.
അജോപി ഹി സകൃത്പ്രേത്യ സംഭവാമ്യാത്മമായയാ । മായേച്ഛയാ ദ്വിധാ സ സ്യാത്പതിഃ പത്നീ സുഖം ജഗത് ॥ ൧,൨൩൬.
ജനനം ഇല്ലാത്തവനാണെങ്കിലും, ഞാൻ എന്റെ മായ കൊണ്ട് ഒരിക്കൽ ജനിക്കുന്നു; മായയുടെ ഇച്ഛയാൽ ഞാൻ ഭർത്താവും ഭാര്യയും സന്തോഷവും ലോകവും ആയി ഇരട്ടയാകുന്നു.
അഷ്ടാവിംശതിഭേദൈസ്തു ത്രൈഗുണ്യം വിദ്യതേ പൃഥക് । ചതുരശീതിര്ലക്ഷ്യന്തേ നരനാര്യാകൃതീനി ച ॥ ൧,൨൩൬.
എണ്ണൂറിരുപത്തിയെട്ട് വ്യത്യാസങ്ങളിലൂടെ മൂന്നു ഗുണങ്ങൾ വേറെയായി അറിയപ്പെടുന്നു; നാല്പത്തി നാലായിരം പുരുഷനും സ്ത്രീയും ഉള്ള രൂപങ്ങൾ കാണപ്പെടുന്നു.
ഏഷുവിശ്വം പ്രഭവതി ഖണ്ഡജം മായയാ യഥാ । ആദാവന്തേ ച സന്ത്യേതേ നാമരൂപക്രിയാദയഃ ॥ ൧,൨൩൬.
ഇവയിൽ, മായയുടെ പ്രഭാവത്തിൽ, ഈ സർവ്വവിശ്വവും വിഭജിച്ച നിലയിൽ ഉദിക്കുന്നു. ആദിയിൽക്കും അവസാനത്തിലും ഈ നാമം, രൂപം, പ്രവൃത്തി മുതലായവ നിലനിൽക്കുന്നു.
സത്താവകല്പനം കാലേ ന സന്തി പരമാര്ഥതഃ । യഥാ രഥാദയഃ സ്വപ്നേ സന്തോ നൈവ ച സത്യതഃ ॥ ൧,൨൩൬.
കാലത്തിൽ കാണുന്ന സത്ത്വം എന്നത് യഥാർത്ഥത്തിൽ ഇല്ലാത്തതാണ്; സ്വപ്നത്തിൽ കാണുന്ന രഥം മുതലായവ യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ ഇല്ലാത്തതുപോലെയാണ്.
തഥാ ജാഗ്രദവസ്ഥായാം ഭൂതാനി ന തു സന്നിധൌ । ദ്വൈരൂപ്യം മായയാ യാതി ജാഗ്രത്സ്വപ്നപദജ്ഞ (ക്ഷ) യോഃ ॥ ൧,൨൩൬.
അങ്ങനെ തന്നെ ജാഗ്രതാവസ്ഥയിലും ഭൂതങ്ങൾ യഥാർത്ഥത്തിൽ ഇല്ല; ജാഗ്രതയും സ്വപ്നവും തമ്മിൽ ഇരട്ടത്വം മായയാൽ ഉണ്ടാകുന്നു.
ഏവമേതത്പരം ബ്രഹ്മ സ്വപ്നജാഗ്രത്പദദ്വയേ । സുഷുപ്തമചലം രൂപമദ്വയം പദമുച്യതേ ॥ ൧,൨൩൬.
ഇങ്ങനെ, ആ പരബ്രഹ്മം സ്വപ്നവും ജാഗ്രതയും എന്ന ഇരട്ടാവസ്ഥയിലും, സുഷുപ്തി എന്ന അചഞ്ചലമായ, അദ്വൈതമായ അവസ്ഥയായി അറിയപ്പെടുന്നു.
മായാവിചാരസിദ്ധൈവ വിചാരേണ വിലീയതേ । ആപാതരഹിതാ സാപി കല്പനാ കാലവര്തിനീ ॥ ൧,൨൩൬.
മായയെ വിവേചനത്തിലൂടെ മനസ്സിലാക്കുമ്പോൾ അതു തന്നെ വിവേചനത്തിലൂടെ ലയിക്കുന്നു; അതും അതിന്റെ ഉള്ളടക്കമില്ലാത്ത ഒരു ഭാവന മാത്രമാണ്, കാലത്തിന്റെ പരിധിയിൽ നിലനിൽക്കുന്ന.
ഏവം തസ്യാ (ദാത്യാ) ത്മനാദിത്യം സിദ്ധമേകസ്യ സത്യജാ । സതോസ്തിത്വം വസാതിത്വാദസ്തിത്വാസത്യതാം തതഃ ॥ ൧,൨൩൬.
ഇങ്ങനെ, ആ ഒരുവന്റെ ആത്മാവിനാൽ, ഏകസത്യത്തിന്റെ സത്ത്വം ഉറപ്പാക്കപ്പെടുന്നു; സത്യം നിലനിൽക്കുന്നിടത്ത് അസത്യം ഇല്ലാതാവുന്നു, അതിനാൽ അസത്യം യാഥാർത്ഥത്തിൽ ഇല്ല.
ജ്ഞാനം തതോപ്യനന്തോ നഃ പൂര്ണോന്തഃ ശുകമാത്മനാ । ന നിത്യഭാവാജ്ജാതോഹമകൃത്വാദമൃതോസ്മ്യഹമ് । ദീപവദ്ധൃദയേ ജ്യോതിരഹം ബ്രഹ്മാസ്മി മുക്തയേ ॥ ൧,൨൩൬.
അതിനാൽ, ജ്ഞാനം അനന്തമാണ്, നമ്മിൽ പൂർണ്ണവും ശുദ്ധവുമാണ്; ഞാൻ ശാശ്വതത്വത്തിൽ നിന്നല്ല ജനിച്ചത്, അതിനാൽ അജനും അമൃതനും ആണ് ഞാൻ; ഹൃദയത്തിൽ വിളങ്ങുന്ന ഒരു വിളക്കുപോലെ, ഞാൻ തന്നെ പ്രകാശം, മോക്ഷത്തിനായി ഞാൻ ബ്രഹ്മമാണ്.
ശ്രീഗരുഡമഹാപുരാണമ് ൨൩൭ ശ്രീബഗവാനുവാച । ഗീതാസാരം പ്രവക്ഷ്യാമി അര്ജുനായോദിതം പുരാ । അഷ്ടാങ്ഗയോഗയുക്താത്മാ സര്വവേദാന്തപാരഗഃ ॥ ൧,൨൩൭.
ശ്രീഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: അർജുനനോട് പറഞ്ഞ ഗീതയുടെ സാരം ഞാൻ പറയാം; അഷ്ടാംഗയോഗത്തിൽ പാടവമുള്ളവനും സർവ്വവേദാന്തം അറിഞ്ഞവനും ആയിരുന്നു അർജുനൻ.
ആത്മലാഭഃ പരോ നാന്യ അത്മദേഹാദിവര്ജിതഃ । ഹീനരൂപാദിദേഹാന്തഃ കരണത്വാദിലോചനഃ ॥ ൧,൨൩൭.
ആത്മലാഭം തന്നെയാണ് പരമോന്നതം, അതിനല്ലാതെ മറ്റൊന്നുമില്ല; അത്മാവിന് ദേഹം മുതലായവയൊന്നും ഇല്ല, ഹീനമായ രൂപം മുതലായ ദേഹങ്ങൾക്കപ്പുറം ഉള്ള സാക്ഷിയാണ് അത്.
ബിജ്ഞാനരഹിതഃ പ്രാണഃ സുഷുപ്തൌ ഹി പ്രതീയതേ । നാഹമാത്മാ ച ദുഃ ഖാദിസംസാരാദിസമന്വയാത് ॥ ൧,൨൩൭.
ബോധമില്ലാത്ത പ്രാണൻ സുഷുപ്തിയിൽ അനുഭവപ്പെടുന്നു; ഞാൻ ആത്മാവല്ല, കാരണം ദുഃഖവും സംസാരവും അതുമായി ബന്ധപ്പെട്ടു കാണുന്നു.
വിധൂമ ഇവ ദീപ്താര്ചിരാദീപ്ത (ദിത്യ) ഇവ ദീപ്തിമാന് । വൈദ്യുതോഽഗ്നിരിവാകാശേ ഹൃത്സങ്ഗേ ആത്മനാത്മനി ॥ ൧,൨൩൭.
പുകയില്ലാത്ത ഒരു ജ്വലിച്ച ജ്വാലപോലെയും, പ്രകാശമുള്ള സൂര്യനുപോലെയും, ആകാശത്തിൽ മിന്നുന്ന മിന്നലുപോലെയും, ഹൃദയത്തിൽ ആത്മാവ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
ശ്രോത്രാദീനി ന പശ്യന്തി സ്വംസ്വമാത്മാനമാത്മനാ । സര്വജ്ഞഃ സര്വദര്ശോ ച ക്ഷേത്രജ്ഞസ്താനി പശ്യന്തി ॥ ൧,൨൩൭.
ചെവിയും മറ്റു ഇന്ദ്രിയങ്ങളും തങ്ങളുടേതായ ആത്മാവിനെ സ്വയം കാണുന്നില്ല; എന്നാൽ സർവ്വജ്ഞനും സർവ്വദർശിയും ആയ ക്ഷേത്രജ്ഞൻ അവയെ കാണുന്നു.
യദാ പ്രകാശതേ ഹ്യാത്മാ പടേ ദീപോ ജ്വലന്നിവ । ജ്ഞാനമുത്പദ്യതേ പുംസാം ക്ഷയാത്പാപസ്യ കര്മണഃ ॥ ൧,൨൩൭.
പടത്തിൽ ഒരു വിളക്ക് ജ്വലിക്കുന്നതുപോലെ, ആത്മാവ് പ്രകാശിക്കുമ്പോൾ, പാപകർമ്മം നശിച്ചപ്പോൾ മനുഷ്യരിൽ ജ്ഞാനം ഉദിക്കുന്നു.
യഥാദര്ശതലപ്രഖ്യേ പശ്യത്യാത്മാനമാത്മനി । ഇന്ദ്രിയാണീന്ദ്രിയാര്ഥാംശ്ച മഹാഭൂതാനി പഞ്ചകമ് ॥ ൧,൨൩൭.
വളരെ തെളിഞ്ഞ കണ്ണാടിയിൽ തനിക്കു തന്നെ കാണുന്നതുപോലെ, ആത്മാവ് തനിക്കുള്ളിൽ ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ, അവയുടെ വിഷയങ്ങൾ, അഞ്ചു മഹാഭൂതങ്ങൾ എന്നിവയെ കാണുന്നു.
മനോബുദ്ധിരഹങ്കാരമവ്യക്തം പുരുഷം തഥാ । പ്രസംഖ്യായ പരംവ്യാപ്തോ വിമുക്തോ ബന്ധവൈര്ഭവേത് ॥ ൧,൨൩൭.
വിവേകബുദ്ധിയാൽ മനസ്സ്, ബുദ്ധി, അഹങ്കാരം, അവ്യക്തം, പുരുഷൻ എന്നിവയെ തിരിച്ചറിയുമ്പോൾ, പരമാവ്യാപ്തനായി ബന്ധങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതനാകുന്നു.
ഇന്ദ്രിയഗ്രാമമഖിലം മനസാഭിനിവേശ്യ ച । മനശ്ചൈവാപ്യഹങ്കാരേ പ്രതിഷ്ഠാപ്യ ച പാണ്ഡവ ॥ ൧,൨൩൭.
സകല ഇന്ദ്രിയങ്ങളും മനസ്സിൽ ഏകീകരിച്ച്, മനസ്സും അഹങ്കാരത്തിൽ സ്ഥാപിച്ച്, പാണ്ഡവാ,
അഹം കാരം തഥാ ബുദ്ധൌ ബുദ്ധിം ച പ്രകൃതാവപി । പ്രകൃതിം പുരുഷേ സ്ഥാപ്യ പുരുഷം ബ്രഹ്മണി ന്യസേത് ॥ ൧,൨൩൭.
അഹങ്കാരത്തെ ബുദ്ധിയിൽ, ബുദ്ധിയെ പ്രകൃതിയിൽ സ്ഥാപിച്ച്, പ്രകൃതിയെ പുരുഷനിൽ, പുരുഷനെ ബ്രഹ്മത്തിൽ സ്ഥാപിക്കണം.
അഹം ബഹ്മ പരം ജ്യോതിഃ പ്രസംഖ്യായ വിമുച്യതേ । നവദ്വാരമിദം ഗേഹം തിസൃണാം?പഞ്ചസാക്ഷികമ് ॥ ൧,൨൩൭.
ഞാൻ ബ്രഹ്മവും പരപ്രകാശവുമാണ്; വിവേകജ്ഞാനത്തിലൂടെ മോക്ഷം ലഭിക്കുന്നു. ഈ ശരീരം ഒമ്പതു വാതിലുകളുള്ള ഒരു വീട് പോലെയാണ്, മൂന്നും അഞ്ചും സാക്ഷികളായി നിലകൊള്ളുന്നു.
ക്ഷേത്രജ്ഞാധിഷ്ഠിതം വിദ്വാന്യോ വേദ സ വരഃ കവിഃ । അശ്വമേധസഹസ്രാണി വാജപേയശതാനി ച । ജ്ഞാനയജ്ഞസ്യ സര്വാണി കലാം നാര്ഹന്തി ഷോച്ശീമ് ॥ ൧,൨൩൭.
ശരീരത്തിനുള്ളിൽ വസിക്കുന്ന ആത്മാവിനെ അറിയുന്ന ജ്ഞാനിയെയും മഹാനായ കവിങെയും thousand കുതിരയാഗങ്ങളും നൂറുകണക്കിന് വാജപേയയാഗങ്ങളും പോലും ഒരു ജ്ഞാനയാഗത്തിന്റെ ഒരു ഭാഗത്തേക്കും തുല്യമല്ല.
ശ്രീഗരുഡമഹാപുരാണമ് ൨൩൮ ശ്രീഭഗവാനുവാച । യമശ്ച നിയമ.പാര്ഥ ആസനം പ്രാണസംയമഃ । പ്രത്യാഹാരസ്തഥാ ധ്യാനം ധാരണാര്ജുന സപ്തമീ ॥ ൧,൨൩൮.
ശ്രീഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: യമം, നിയമം, ആസനം, ശ്വാസനിയന്ത്രണം, ഇന്ദ്രിയനിഗ്രഹം, ധ്യാനം, ധാരണ — ഈ ഏഴാണ്, അർജുനാ.
സമാധിരിതി ചാഷ്ടാങ്ഗോ യോഗ ഉക്തോ വിമുക്തയേ । കര്മണാ മനസാ വാചാ സര്വഭൂതേഷു സര്വദാ ॥ ൧,൨൩൮.
സമാധി എട്ടാമത്തെ അംശം ആണെന്ന് പറയുന്നു, മോക്ഷത്തിനായി. പ്രവർത്തിയിൽ, മനസ്സിൽ, വാക്കിൽ, എല്ലായ്പ്പോഴും, എല്ലാ ജീവികളോടും.
ഹിംസാവിരാമകോ ധര്മോ ഹ്യാഹിംസാ പരമം സുഖമ് । വിധിനാ യാ ഭവേദ്ധിംസാ സാ ത്വഹിംസാ പ്രകീര്തിതാ ॥ ൧,൨൩൮.
പീഡനം നിർത്തുന്ന ധർമ്മം തന്നെയാണ് അഹിംസ, അതാണ് പരമസുഖം; നിയമപ്രകാരം ഉണ്ടാകുന്ന ഹിംസയും അഹിംസ എന്നേ വിളിക്കപ്പെടുന്നത്.
സത്യം ബ്രൂയാത്പ്രിയം ബ്രൂയാന്ന ബ്രൂയാത്സത്യമപ്രിയമ് । പ്രിയം ച നാനൃതം ബ്രൂയാദേഷ ധര്മഃ സനാതനഃ ॥ ൧,൨൩൮.
സത്യം പറയണം, പ്രിയം പറയണം; സത്യം എങ്കിലും അപ്രീയം പറയരുത്, പ്രിയം എങ്കിലും അസത്യം പറയരുത് — ഇതാണ് ശാശ്വതധർമ്മം.
യച്ചദ്രവ്യാപഹരണം ചൌര്യാദ്വാഥ ബലേന വാ । സ്തേയം തസ്യാനാചരണമസ്തേയം ധര്മസാധനമ് ॥ ൧,൨൩൮.
മറ്റുള്ളവരുടെ വസ്തു മോഷ്ടിച്ചോ ബലമായി എടുത്തോ ആകട്ടെ, അത്തരം കവർച്ചയിൽ നിന്ന് വിട്ടുനിൽക്കുന്നതാണ് അസ്തേയം, അതാണ് ധർമ്മത്തിലേക്കുള്ള മാർഗം.
കര്മണാ മനസാ വാചാ സര്വാവസ്ഥാസു സര്വദാ । സര്വത്ര മൈഥുനത്യാഗം ബ്രഹ്മചര്യം പ്രചക്ഷതേ ॥ ൧,൨൩൮.
പ്രവർത്തിയിൽ, മനസ്സിൽ, വാക്കിൽ, എല്ലായിടത്തും എല്ലായ്പ്പോഴും, ലൈംഗികതയെ പൂർണ്ണമായി ഉപേക്ഷിക്കുന്നതാണ് ബ്രഹ്മചര്യം.
ദ്രവ്യാണാമപ്യനാദാനമാപത്സ്വപി തഥേച്ഛയാ । അപരിഗ്രഹമിത്യാഹുസ്തം പ്രയത്നേന വര്ജയേത് ॥ ൧,൨൩൮.
അവശ്യമായാലും ആഗ്രഹത്താലും മറ്റുള്ളവരുടെ വസ്തുക്കൾ സ്വീകരിക്കാതിരിക്കുക — ഇതാണ് അപരിഗ്രഹം, അതിനെ ശ്രദ്ധയോടെ ഒഴിവാക്കണം.