ശ്രീഗരുഡമഹാപുരാണമ് ൨൩൬ ശ്രീഭഗവാനുവാച । ആത്മജ്ഞാനം പ്രവക്ഷ്യാമി ശൃണു നാരദ തത്ത്വതഃ । അദ്വൈതം സാങ്ഖ്യമിത്യാഹുര്യോഗസ്തത്രൈകചിത്തതാ ॥ ൧,൨൩൬.
ശ്രീഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: നാരായണ, ഞാൻ നിന്നോട് ആത്മജ്ഞാനം വിശദമായി പറയും, ശ്രദ്ധിച്ചു കേൾക്കു. അദ്വൈതമാണ് സാംഖ്യം എന്ന് പറയുന്നു; അതിൽ മനസ്സിന്റെ ഏകാഗ്രതയാണ് യോഗം.
അദ്വൈതയോഗസമ്പന്നാസ്തേ മുച്യന്തേഽതിബന്ധനാത് । അതീതാരബ്ധമാഗാമി കര്മ നശ്യതി ബോധതഃ ॥ ൧,൨൩൬.
അദ്വൈതയോഗം നേടിയവർ ഏറ്റവും കെട്ടിപ്പിടിച്ച ബന്ധങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതരാകും. കഴിഞ്ഞതും ഇപ്പോഴുള്ളതും വരാനിരിക്കുന്നതുമായ കർമ്മങ്ങൾ ജ്ഞാനത്താൽ നശിക്കും.
സദ്വിചാരകുഠാരേണ ച്ഛിന്നസംസാരപാദപഃ । ജ്ഞാനവൈരാഗ്യതീര്ഥേന ലഭതേ വൈഷ്ണവം പദമ് ॥ ൧,൨൩൬.
സത്യം അന്വേഷിക്കുന്ന കുരിശുകൊണ്ട് സംസാരമെന്ന വൃക്ഷം വെട്ടി കളയാം; ജ്ഞാനവും വൈരാഗ്യവും എന്ന തീർത്ഥജലത്തിൽ കഴുകി വിഷ്ണുപദം നേടാം.
ജാഗ്രത്സ്വപ്നസുഷുപ്തം ച മായാ ത്രിപുരമുച്യതേ । അത്രൈവാന്തര്ഗതം സര്വം ശാശ്വതേ നാദ്വയേ പദേ ॥ ൧,൨൩൬.
ജാഗ്രത, സ്വപ്നം, സുഷുപ്തി എന്നിങ്ങനെ മൂന്ന് അവസ്ഥകൾ മായയുടെ മൂന്നു നഗരങ്ങൾ എന്ന് പറയുന്നു. ഇതിൽ എല്ലാം ശാശ്വതമായ അദ്വൈതപദത്തിൽ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു.
നാമരൂപക്രിയാഹീനം സര്വം തത്പരമം പദമ് । ജഗത്കൃത്വേശ്വരോഽനന്തം സ്വയമത്ര പ്രവിഷ്ടവാന് ॥ ൧,൨൩൬.
പേരു, രൂപം, പ്രവർത്തി എന്നിവ ഇല്ലാത്തതാണ് പരമപദം. ലോകം സൃഷ്ടിച്ചശേഷം അനന്തനായ ഈശ്വരൻ സ്വയം അതിൽ പ്രവേശിച്ചു.
വേദാഹമേതം പുരുഷം ചിദ്രൂപം തമസഃ പരമ് । സോഽഹമസ്മീതി മോക്ഷായ നാന്യഃ പന്ഥാ വിമുക്തയേ ॥ ൧,൨൩൬.
ചൈതന്യസ്വരൂപനും അന്ധകാരത്തിന് അതീതനുമായ ഈ പുരുഷനെ ഞാൻ അറിയുന്നു. 'ഞാൻ അവനാണ്' എന്ന് നേരിട്ട് അനുഭവിച്ചാൽ മോക്ഷം ലഭിക്കും; മോചനം നേടാൻ മറ്റൊരു വഴി ഇല്ല.
ശ്രവണം മനനം ധ്യാനം ജ്ഞാനാനാം ചൈവ സാധനമ് । യജ്ഞദാനതപസ്തീര്ഥവേദൈര്മുക്തിര്ന ലഭ്യതേ ॥ ൧,൨൩൬.
കേൾവിയും, ചിന്തയും, ധ്യാനവും, ജ്ഞാനസാധനങ്ങളും മുഖേനയാണ് മോക്ഷം ലഭിക്കുന്നത്; യജ്ഞം, ദാനം, തപസ്സ്, തീർത്ഥയാത്ര, വേദങ്ങൾ എന്നിവയാൽ മോക്ഷം നേടാൻ കഴിയില്ല.
ത്യാഗേന കേനചിദ്ധ്യാനപൂജാകര്മാദിഭിര്യഥാ । ദ്വിവിധം വേദവചനം കുരു കര്മ ത്യജേതി ച ॥ ൧,൨൩൬.
എല്ലാം ഉപേക്ഷിച്ചാലോ, അല്ലെങ്കിൽ ധ്യാനം, പൂജ, കർമ്മങ്ങൾ എന്നിവയാലോ മോക്ഷം നേടാം എന്ന് വേദം രണ്ട് രീതിയിൽ പറയുന്നു: 'കർമ്മം ചെയ്യുക' എന്നും 'കർമ്മം ഉപേക്ഷിക്കുക' എന്നും.
യജ്ഞാദയോ വിമുക്താനാം നിഷ്കാമാനാം വിമുക്തയേ । അന്തഃ കരണശുദ്ധ്യര്ഥമൂചുരേവാത്ര കേചന ॥ ൧,൨൩൬.
മുക്തരും ആഗ്രഹരഹിതരുമായവർക്ക് യജ്ഞാദികൾ അകത്തെ മനസ്സു ശുദ്ധീകരിക്കാനാണ് വേണ്ടതെന്ന് ചിലർ പറയുന്നു.
ഏകേന ജന്മനാ ജ്ഞാനന്മുക്തിര്ന ദ്വൈതഭാവിനാമ് । യോഗഭ്രഷ്ടാഃ കുയോഗാശ്ച വിപ്രാ യോഗികുലോദ്ഭവാഃ ॥ ൧,൨൩൬.
ജ്ഞാനത്തിലൂടെ ഒരൊറ്റ ജന്മത്തിൽ തന്നെ മോക്ഷം നേടാം; പക്ഷേ, ദ്വൈതമായി കാണുന്നവർക്ക് അതില്ല. യോഗത്തിൽ നിന്ന് വീണവർ, തെറ്റായ യോഗം ചെയ്യുന്നവർ, യോഗികുടുംബത്തിൽ ജനിച്ച ദ്വിജന്മാർക്കും അതുപോലെയാണ്.
കര്മണാ ബധ്യതേ ജന്തുര്ജ്ഞാനാന്മുക്തോ ഭവാദ്ഭവേത് । ആത്മജ്ഞാനന്ത്വാശ്രയേദ്വൈ അജ്ഞാനം യദതോഽന്യഥാ ॥ ൧,൨൩൬.
കർമ്മം മൂലം ജീവി ബന്ധിക്കപ്പെടുന്നു; ജ്ഞാനത്തിലൂടെ മോചിതനാകും. ആത്മാവിന്റെ അനന്തതയെ അന്വേഷിക്കണം; അല്ലെങ്കിൽ അജ്ഞാനം കാരണം വിരുദ്ധഫലം ലഭിക്കും.
യദാ സര്വേ വിമുച്യന്തേ കാമാ യേസ്യഹൃദി സ്ഥിതാഃ । തദാമൃതത്വമാപ്നോതി ജീവന്നേവ ന സംശയഃ ॥ ൧,൨൩൬.
ഹൃദയത്തിൽ പാർക്കുന്ന എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും വിട്ടൊഴിയുമ്പോൾ, ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോഴുതന്നെ അമൃതത നേടാം; ഇതിൽ സംശയം ഇല്ല.
വ്യാപകത്വാത്കഥം യാതി കോ യാതി ക്വ സ യാതി ച । അനന്തത്വാന്നദേശോഽസ്തി അമൂര്തിത്വാദ്ഗതിഃ കുതഃ ॥ ൧,൨൩൬.
എല്ലാവിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നവൻ എങ്ങനെയാണ് പോകുന്നത്? ആരാണ് പോകുന്നത്, എവിടേക്കാണ് പോകുന്നത്? അനന്തതയാൽ സ്ഥലം ഇല്ല; രൂപമില്ലാത്തതിനാൽ സഞ്ചാരവും ഇല്ല.
അദ്വയത്വാന്ന കോഽപ്യസ്തി ബോധത്വാജ്ജഡതാ കുതഃ । ഏകോദ്ദിഷ്ടം യദന്യസ്യ മതിവാഗ്ഗതിസംസ്ഥിതി (മ്) ॥ ൧,൨൩൬.
അദ്വൈതം കൊണ്ടു മറ്റൊന്നുമില്ല; ബോധം കൊണ്ടു ജഡത എങ്ങനെയുണ്ടാകും? മറ്റൊരാളുടെ മനസ്സും വാക്കും ചലനവും നിലനിൽപ്പും എന്നിങ്ങനെ പറയുന്നത് എന്തിന്?
കഥമാകാശകല്പസ്യ ഗതിരാഗതിസംസ്ഥിതി । ജാഗ്രത്സ്വപ്നസുഷുപ്തം ച മായയാ പരികല്പിതമ് ॥ ൧,൨൩൬.
ആകാശത്തെപ്പോലെ ഉള്ളവന് സഞ്ചാരമോ വരവോ നിലനിൽപ്പോ എങ്ങനെയുണ്ടാകും? ജാഗ്രത, സ്വപ്നം, സുഷുപ്തി എന്നിവ എല്ലാം മായയാൽ സൃഷ്ടിച്ചതാണ്.
വസ്തു തൈജസകം പ്രാജ്ഞേ യത്തു പുണ്യമഖണ്ഡകമ് । യഥാ തേ പ്രിയാത്മാ നഃ സര്വേഷാം ച തഥാ പ്രിയഃ ॥ ൧,൨൩൬.
ബുദ്ധിയിലും സുഷുപ്തിയിലും ഉള്ള വസ്തുതയാണു അഖണ്ഡമായ പുണ്യം. നിങ്ങളുടെ ആത്മാവ് നിങ്ങള്ക്ക് എത്ര പ്രിയമാണോ, അതുപോലെ എല്ലാവർക്കും അത് പ്രിയമാണ്.
ബോധമാര്ഗേ യഥാ ചിത്തം സര്വേഷാം ച തഥാ മതേ । സര്വദാ സര്വഭൂതാനാം സര്വസ്യ ച മഹാമുനേ ॥ ൧,൨൩൬.
എങ്ങിനെ ജ്ഞാനത്തിന്റെ വഴിയിൽ മനസ്സ് ചേരുന്നുവോ, അതുപോലെ എല്ലാവരുടെയും അഭിപ്രായവും അങ്ങനെയാണ്, മഹാമുനിയേ, എല്ലായ്പോഴും എല്ലാ ജീവികളിലും, എല്ലാറ്റിലും അതുപോലെ തന്നെയാണ്.
നാഹമത്രാത്മവിജ്ഞാനം തസ്മാത്പൂര്ണം നിരന്തരമ് । ജാഗ്രത്സ്വപ്നം തഥാ വൃത്തം സൌഷുപ്തസുഖമേവ ച ॥ ൧,൨൩൬.
ഇവിടെ എനിക്ക് ആത്മാവിനെ പൂർണ്ണമായും തുടർച്ചയോടെ അറിയാൻ കഴിയുന്നില്ല; ജാഗ്രത, സ്വപ്നം, അവയിലെ സംഭവങ്ങൾ, ഗഹനമായ ഉറക്കത്തിലെ സന്തോഷം ഇതെല്ലാം അങ്ങനെ തന്നെയാണ്.
സ്മരണം വിസ്മൃതാര്ഥസ്യ നാസ്തി ചേത്കസ്യ ജായതേ । സത്യമസ്തു തഥാ വാണു അശരീരം പരം തഥാ ॥ ൧,൨൩൬.
മറന്നുപോയ കാര്യങ്ങൾ ഓർമ്മയില്ലെങ്കിൽ, ഓർമ്മ എങ്ങനെ മനസ്സിൽ ഉണ്ടാകും? അതെ, സത്യമാകട്ടെ, അതുപോലെ സൂക്ഷ്മവും ശരീരമില്ലാത്തതും പരമാവധിയും അങ്ങനെയാണ്.
നാസ്തി ചേത്സുഖദുഃ ഖാനാം സര്വേഷാം വേദനം കഥമ് । സദാ സര്വത്ര സര്വജ്ഞഃ സര്വസ്യ ഹൃദയേ ന യേത് ॥ ൧,൨൩൬.
അനുഭവം ഇല്ലെങ്കിൽ, എല്ലാവർക്കും എങ്ങനെ സുഖദുഃഖങ്ങൾ അനുഭവപ്പെടുന്നു? സർവ്വജ്ഞൻ എല്ലായിടത്തും എല്ലായ്പോഴും ഉണ്ടെങ്കിലും, എല്ലാവരുടെയും ഹൃദയത്തിൽ ഇല്ല.
സാക്ഷിഭൂതഃ സമാശ്രിത്യ കോ ജാനാതി വിചേഷ്ടിതമ് । സത്യ ജ്ഞാനാനന്ത ഭിന്നം സ്യാന്നസത്യം ജ്ഞാനതഃ പൃഥക് ॥ ൧,൨൩൬.
സാക്ഷിയെ ആശ്രയിച്ച് ആരാണ് പ്രവർത്തനം അറിയുന്നത്? സത്യം, ജ്ഞാനം, അനന്തം ഇവ വേറെയായിരിക്കാം, പക്ഷേ അസത്യം ജ്ഞാനത്തിൽ നിന്ന് വേറെയല്ല.
നാനന്ത്യാത്പൃഥഗാനന്ദം നാപ്യമാനന്ദതഃ പൃഥക് । ത്വമേവ പരമം ബ്രഹ്മ സത്യജ്ഞാനാദിലക്ഷണമ് ॥ ൧,൨൩൬.
അനന്തതയിൽ നിന്ന് വേറെയായി ആനന്ദമില്ല, ആനന്ദമില്ലാത്തതിൽ നിന്ന് വേറെയായും ഇല്ല; നീയാണ് പരമ ബ്രഹ്മം, സത്യം, ജ്ഞാനം തുടങ്ങിയ ലക്ഷണങ്ങളുള്ളത്.
അഹം ബ്രഹ്മ പരം തത്ത്വം ജ്ഞാത്വാ ത്വഖിലവിദ്ഭവേത് । യഥൈകമൃന്മയേ ജ്ഞാതേ സര്വമേതച്ചരാചരമ് ॥ ൧,൨൩൬.
ഞാൻ ബ്രഹ്മം, പരമതത്വം എന്ന് അറിഞ്ഞാൽ, ആൾക്ക് എല്ലാം അറിയാം; ഒരു മണ്ണ് കഷണം അറിയുമ്പോൾ മണ്ണിൽ നിന്നുള്ള എല്ലാം അറിയുന്നതുപോലെ.
യഥൈകഹേമമണിനാ സര്വം ഹേമമയം ഭവേത് । ജ്ഞാനം തഥൈവമീശേന ജ്ഞാനിനാപ്യഖിലം ജഗത് ॥ ൧,൨൩൬.
ഒരു പൊന്നുമണിക്കരണ്ടു കൊണ്ടു പൊന്നിൽ നിന്നുള്ള എല്ലാം അറിയുന്നതുപോലെ, ഈശ്വരനെ അറിയുന്ന ജ്ഞാനിക്ക് ഈ ലോകം മുഴുവൻ അറിയാം.
യഥാന്ധകാരദോഷേണ രജ്ജുഃ സമ്യങ്നദൃശ്യതേ । യഥാ സംമോഹദോഷേണ ചാത്മാ സമ്യങ്നദൃശ്യതേ ॥ ൧,൨൩൬.
അന്ധകാരത്തിന്റെ കാരണം കയറ്റു ശരിയായി കാണാൻ കഴിയാത്തതുപോലെ, മോഹത്തിന്റെ കാരണം ആത്മാവും ശരിയായി കാണാൻ കഴിയുന്നില്ല.
സര്പധാരാദിഭിര്ഭേദരൈന്യഥാ വസ്തുകല്പനമ് । വ്യോമാദിനാ സരൂപാദ്യൈരന്യഥാത്മാ പ്രകല്പ്യതേ ॥ ൧,൨൩൬.
പാമ്പിന്റെ രൂപം മുതലായ വ്യത്യാസങ്ങൾ കൽപ്പിച്ച് വസ്തുക്കളെ വേറെയായി കാണുന്നതുപോലെ, ആകാശം മുതലായ രൂപങ്ങൾ കൊണ്ടു ആത്മാവിനെയും വേറെയായി കൽപ്പിക്കുന്നു.
പ്രത്യക്ഷമപി യദ്ദ്രവ്യന്ദുര്ദര്ശമിതി ഭാഷതേ । വ്യോമാദിനാ സരൂപാദ്യൈരന്യഥാ കല്പിതൈസ്തഥാ ॥ ൧,൨൩൬.
നേരിട്ട് കാണുന്ന വസ്തുവിനെ പോലും കാണാൻ ബുദ്ധിമുട്ടാണെന്ന് പറയുന്നപോലെ, ആകാശം മുതലായ കൽപ്പിതരൂപങ്ങൾ കൊണ്ടു അതിനെ വേറെയായി കൽപ്പിക്കുന്നു.
തഥാ ഹി രജ്ജുരുരഗഃ ശുക്തിഃ കാരജതം യഥാ । മൃഗതൃഷ്ണാപഥായാമ്ഭസ്തൃപ്തിം വിഷ്ണോ തഥാ ജഗത് ॥ ൧,൨൩൬.
കയറ്റു പാമ്പായി കാണുന്നതുപോലും, ചിപ്പി വെള്ളിയായി കാണുന്നതുപോലും, മൃഗതൃഷ്ണയിൽ വെള്ളം കാണുന്നതുപോലും, വിഷ്ണുവേ, ഈ ലോകവും അങ്ങനെ തന്നെയാണ്.
ഹാഹിഷ്ണോദ്വിജാ കഥി ദ്ഭോഹമിതിദൃ । ഗ്രഹനാശാത്പുനര്ധ്യായന്ബ്രാഹ്മണ്യം മന്യതേ യഥാ ॥ ൧,൨൩൬.
ദ്വിജന്മാരേ, 'ഞാൻ പശുവാണ്' എന്ന് ഒരാൾ പറഞ്ഞ്, തെറ്റിദ്ധാരണ മാറിയപ്പോൾ വീണ്ടും 'ഞാൻ ബ്രാഹ്മണനാണ്' എന്ന് കരുതുന്നതുപോലെ.
മായാവിഷ്ടസ്തഥാ ജീവോ ദേഹോഹമിതി മന്യതേ । മായാനാശാത്പുനഃ സ്വീയരൂപം ബ്രഹ്മാസ്മി മന്യതേ ॥ ൧,൨൩൬.
അങ്ങനെ തന്നെ, മായയിൽ കുടുങ്ങിയ ജീവൻ 'ഞാൻ ശരീരമാണ്' എന്ന് കരുതുന്നു; മായ ഇല്ലാതാകുമ്പോൾ വീണ്ടും 'ഞാൻ ബ്രഹ്മമാണ്' എന്നതായ തന്റെ യഥാർത്ഥ രൂപം തിരിച്ചറിയുന്നു.