ഗരുഡപുരാണമ്

ഇന്ദ്രിയാണി സമാഹൃത്യ വിഷയേഭ്യോ മനസ്തഥാ । ബുദ്ധ്യാഹങ്കാരമപി ച പ്രകൃത്യാ ബുദ്ധിമേവ ച ॥ ൧,൨൩൫.

ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ വിഷയങ്ങളിൽ നിന്ന് പിൻവലിച്ച്, മനസ്സും അതുപോലെ, ബുദ്ധിയും അഹങ്കാരവും സ്വഭാവത്താൽ ബുദ്ധിയെയും —

സംയമ്യ പ്രകൃതിം ചാപി ചിച്ഛക്ത്യാ കേവലേ സ്ഥിതഃ । പശ്യത്യാത്മാനി ചാത്മാനമാത്മനാത്മപ്രകാശകമ് ॥ ൧,൨൩൫.

സ്വഭാവത്തെ ചൈതന്യത്തിന്റെ ശക്തിയാൽ നിയന്ത്രിച്ച്, അതിൽ മാത്രം നിലകൊണ്ടു, ആത്മാവ് സ്വയം തന്നെ, സ്വയം പ്രകാശിപ്പിക്കുന്ന ആത്മാവായി, അകത്തുതന്നെ കാണുന്നു.

ചിദ്രൂപമമൃതം ശുദ്ധം നിഷ്ക്രിയം വ്യാപകം ശിവമ് । തുരീയായാമവസ്ഥായാമാസ്ഥിതോഽസൌ ന സംശയഃ ॥ ൧,൨൩൫.

നാലാമത്തെ അവസ്ഥയിൽ, സംശയമില്ലാതെ, അവൻ ശുദ്ധവും അമൃതസ്വഭാവവും പ്രവർത്തനരഹിതവും എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചും ശിവസ്വരൂപമായ ചൈതന്യമായും നിലകൊള്ളുന്നു.

ശബ്ദാദയോ ഗുണാഃ പഞ്ച സത്ത്വാദ്യാശ്ച ഗുണാസ്ത്രയഃ । പുര്യഷ്ടകസ്യ പദ്മസ്യ പത്രാണ്യഷ്ടൌ ച താനി ഹി ॥ ൧,൨൩൫.

ശബ്ദം മുതലായ അഞ്ചു ഗുണങ്ങളും സത്ത്വം മുതലായ മൂന്നു ഗുണങ്ങളും ചേർന്ന്, സൂക്ഷ്മശരീരത്തിന്റെ കമലത്തിന് എട്ട് ഇലകളായി നിലകൊള്ളുന്നു.

സാമ്യാവസ്ഥാ ഗുണകൃതാ പ്രകൃതിസ്തത്ര കര്ണികാ । കര്ണികായാം സ്ഥിതോ ദേവോ ദേഹീ ചിദ്രൂപ ഏവ ഹി ॥ ൧,൨൩൫.

ഗുണങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ച സമതാവസ്ഥയാണ് ആ കമലത്തിന്റെ മധ്യഭാഗം; അതിന്റെ നടുവിൽ, ദേഹിയാകുന്ന ദൈവം, ചൈതന്യസ്വരൂപനായി നിലകൊള്ളുന്നു.

പുര്യഷ്ടകം പരിത്യജ്യ പ്രകൃതിഞ്ച ഗുണാത്മികാമ് । യദാ യാതി തദാ ജീവോ യാതി മുക്തിം ന സംശയഃ ॥ ൧,൨൩൫.

സൂക്ഷ്മശരീരവും ഗുണങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞ സ്വഭാവവും ഉപേക്ഷിക്കുമ്പോൾ, ആത്മാവ് മോക്ഷം നേടുന്നു—ഇതിൽ സംശയമില്ല.

പ്രാണായാമോ ജപശ്ചൈവ പ്രത്യാഹാരോഽഥ ധാരണാ । ധ്യാനം സമാധിരിത്യേതേ ഷഡ്യോഗസ്യ പ്രസാധകാഃ ॥ ൧,൨൩൫.

ശ്വാസനിയന്ത്രണം, ജപം, ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ പിൻവലിക്കൽ, ഏകാഗ്രത, ധ്യാനം, സമാധി—ഈ ആറും യോഗസാധനങ്ങൾ ആകുന്നു.

പാപക്ഷയേ ദേവതാനാം പ്രീതിരിന്ദ്രിയസംയമഃ । ജപധ്യാനയുതോ ഗര്ഭോ വിപരീതസ്ത്വഗര്ഭകഃ ॥ ൧,൨൩൫.

പാപം നശിച്ചാൽ ദേവതകളുടെ അനുഗ്രഹവും ഇന്ദ്രിയനിയന്ത്രണവും ലഭിക്കും; ജപവും ധ്യാനവും ഗർഭത്തോടൊപ്പം ഉണ്ടാകുന്നു, അതിന്റെ വിപരീതം അഗർഭം എന്നു പറയുന്നു.

ഷട്ത്രിംശന്മാത്രകഃ ശ്രേഷ്ഠശ്ചതുര്വിംശതിമാത്രകഃ । മധ്യോ ദ്വാദശമാത്രസ്തു ഓങ്കാരം സതതം ജപേത് ॥ ൧,൨൩൫.

മുപ്പത്താറ് അളവിലോ ഇരുപത്തിനാലോ പന്ത്രണ്ടോ അളവിൽ, ഒം എന്നത് എപ്പോഴും ജപിക്കണം; അതിൽ ആദ്യത്തേതാണ് ശ്രേഷ്ഠം, രണ്ടാമത്തേത് മധ്യമം, മൂന്നാമത്തേത് അധമം.

വാചകേ പ്രണവേ ജ്ഞാതേ വാച്യം ബ്രഹ്മ പ്രസീദതി । (ഓംനമോ വിഷ്ണവേ).ഷഷ്ഠാക്ഷരശ്ച ജപ്തവ്യോ ഗായത്ത്രീ ദ്വാദശാക്ഷരീ ॥ ൧,൨൩൫.

പ്രണവം അറിയുമ്പോൾ അതിന്റെ അർത്ഥമായ ബ്രഹ്മം പ്രസന്നമാകുന്നു. ആറക്ഷരമന്ത്രവും പന്ത്രണ്ടക്ഷരമായ ഗായത്രിയും ജപിക്കണം.

സര്വേഷാമിന്ദ്രിയാണാം തു പ്രവൃതിര്വിഷയേഷു ച । നിവൃത്തിര്മനസസ്തസ്യാഃ പ്രത്യാഹാരഃ പ്രകീര്തിതഃ ॥ ൧,൨൩൫.

എല്ലാ ഇന്ദ്രിയങ്ങളും അവയുടെ വിഷയങ്ങളിൽ നിന്ന് പിൻവലിക്കുകയും മനസ്സും അവയിൽ നിന്ന് മാറുകയും ചെയ്യുന്നത് പ്രത്യാഹാരം എന്നു വിളിക്കുന്നു.

ഇന്ദ്രിയാണീന്ദ്രിയാര്ഥേഭ്യഃ സമാഹൃത്യ ഹിതോ ഹി സഃ । സഹസാ സഹ ബുദ്ധ്യാ ച പ്രത്യാഹാരേഷു സംസ്ഥിതഃ ॥ ൧,൨൩൫.

ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ അവയുടെ വിഷയങ്ങളിൽ നിന്ന് പിൻവലിച്ച്, ബുദ്ധിയോടൊപ്പം ചേർന്ന്, ആൾ പ്രത്യാഹാരത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു.

പ്രാണായാമൈര്ദ്വാദശഭിര്യാവത്കാലഃകൃതോ ഭവേത് । യസ്താവത്കാലപര്യന്തം മനോ ബ്രഹ്മണി ധാരയേത് ॥ ൧,൨൩൫.

പന്ത്രണ്ടു പ്രാണായാമങ്ങൾ ചെയ്തതിന്റെ ദൈർഘ്യത്തോളം, ആ സമയമൊക്കെയും മനസ്സിനെ ബ്രഹ്മത്തിൽ ഏകാഗ്രമാക്കണം.

ധ്യായന്ന ചലതേ യസ്യ മനോഭിധ്യായതോ ഭൃശമ് ॥ ൧,൨൩൫.

ധ്യാനം ചെയ്യുമ്പോൾ, ആൾ ശക്തമായി ചിന്തിച്ചാൽ, അവന്റെ മനസ്സ് ചിതറുന്നില്ല.

പ്രാപ്യാവധികൃതം കാലം യാവത്സാ ധാരണാ സ്മൃതാ । ധ്യേയേ സക്തം മനോ യസ്യ ധ്യേയമേവാനുപശ്യതി ॥ ൧,൨൩൫.

നിശ്ചയിച്ച സമയമവസാനിക്കുംവരെ അതാണ് ധാരണ എന്നു പറയുന്നു; ആരുടെ മനസ്സ് ധ്യേയത്തിൽ ആകൃഷ്ടമാണോ, അവൻ അതേ മാത്രം കാണുന്നു.

നാന്യം പദാര്ഥം ജാനാതി ധ്യാനമേതത്പ്രകീര്തിതമ് । ധ്യേയേ മനോ നിശ്ചലതാം യാതി ധ്യേയം വിചിന്തയന് ॥ ൧,൨൩൫.

മറ്റെന്തും അവൻ അറിയുന്നില്ല—ഇതാണ് ധ്യാനം; ധ്യേയത്തെ ചിന്തിക്കുമ്പോൾ മനസ്സ് അചഞ്ചലമാകുന്നു.

യത്തദ്ധ്യാനം പരം പ്രോക്തം മുനിഭിര്ധ്യാനചിന്തകൈഃ । ധ്യേയമേവ ഹി സര്വത്ര ധ്യാതാ തന്മയതാം ഗതഃ ॥ ൧,൨൩൫.

മഹർഷിമാർ പറഞ്ഞ പരമധ്യാനം എവിടെയും ധ്യാതാവ് ധ്യേയത്തിൽ ലയിക്കുന്നതാണ്.

പശ്യതി ദ്വൈതരഹിതം സമാധിഃ സോഽഭിധീയതേ । മനഃ സങ്കല്പരഹിതമിന്ദ്രിയാര്ഥാന്ന ചിന്തയേത് ॥ ൧,൨൩൫.

ദ്വൈതം ഇല്ലാത്തത് കാണുന്ന അവസ്ഥയാണ് സമാധി; മനസ്സ് ആഗ്രഹരഹിതമായി ഇന്ദ്രിയവിഷയങ്ങളെ ചിന്തിക്കില്ല.

യസ്യ ബ്രഹ്മണി സംലീനം സമാധിസ്ഥം തദോച്യതേ । ധ്യായതഃ പരമാത്മാനമാത്മസ്ഥം യസ്യ യോഗിനഃ ॥ ൧,൨൩൫.

മനസ്സ് ബ്രഹ്മത്തിൽ ലയിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ അതാണ് സമാധി എന്നു പറയുന്നത്; ആത്മാവിൽ തന്നെ പരമാത്മാവിനെ ധ്യാനിക്കുന്ന യോഗിക്ക്.

മനസ്തന്മയതാം യാതി സമാധിസ്ഥഃ സ കീര്തിതഃ । ചിത്തസ്യ സ്ഥിരതാ ഭ്രാന്തിര്ദൈര്മനസ്യം പ്രമാദതാ ॥ ൧,൨൩൫.

മനസ്സ് ആ കാര്യത്തിൽ മുഴുകുമ്പോൾ, ആൾ സമാധിയിൽ ആണെന്ന് പറയുന്നു. മനസ്സിന്റെ സ്ഥിരത, ആശയക്കുഴപ്പം, നിരാശ, അശ്രദ്ധ — ഇവ മനസ്സിന്റെ നിലകളാണ്.

യോഗിനാം കഥിതാ ദോഷാ യോഗവിഘ്നപ്രവര്തകാഃ । സ്ഥിത്യര്ഥം മനസഃ സര്വം സ്ഥൂലരൂപം വിചിന്തയേത് ॥ ൧,൨൩൫.

യോഗികൾക്കുള്ള ദോഷങ്ങൾ യോഗത്തിനുള്ള തടസ്സങ്ങളാണ്. മനസ്സിന്റെ സ്ഥിരതയ്ക്കായി എല്ലാം ദൃശ്യമായ രൂപങ്ങൾ മനസ്സിൽ ചിന്തിക്കണം.

തദ്വ്രതം നിശ്ചലീഭൂതം സൂയ്യസ്ഥം സ്ഥിരതാം വ്രജേത് । ന വിനാ പരമാത്മാനം കിഞ്ചിജ്ജഗതി വിദ്യതേ ॥ ൧,൨൩൫.

ആ വ്രതം അചഞ്ചലമായി സൂര്യനിൽ സ്ഥിരതയെത്തുമ്പോൾ, അതിന് സ്ഥിരത ലഭിക്കും. പരമാത്മാവിനെ ഒഴികെ ലോകത്ത് ഒന്നും ഇല്ല.

വിശ്വരൂപം തമേവൈകമിതി ജ്ഞാത്വാ വിമുഞ്ചതി । ഓങ്കാരം പരമം ബ്രഹ്മ ധ്യായേദബ്ജസ്ഥിതം വിഭുമ് ॥ ൧,൨൩൫.

ഈ ലോകം മുഴുവൻ അവനാണ് എന്നറിഞ്ഞാൽ, ആൾ എല്ലാം ഉപേക്ഷിക്കുന്നു. ഓം എന്ന പരമ ബ്രഹ്മാവിനെ, കമലത്തിൽ ഇരിക്കുന്ന സർവ്വവ്യാപിയെയായി ധ്യാനിക്കണം.

ക്ഷേത്രക്ഷേത്രജ്ഞരഹിതം ജപേന്മാത്രാത്രയാന്വിതമ് । ഹൃദി സഞ്ചിന്തയേത്പൂര്വം പ്രധാനം തസ്യ ചോപരി ॥ ൧,൨൩൫.

ക്ഷേത്രവും അതിന്റെ അറിവും ഇല്ലാത്ത, മൂന്ന് അക്ഷരങ്ങളോടുകൂടിയ ഓം ജപിക്കണം. ആദ്യം ഹൃദയത്തിൽ പ്രധാനതത്ത്വം ചിന്തിക്കണം, അതിനുമുകളിൽ.

തമോ രജസ്തഥാ സത്ത്വം മണ്ഡലത്രിതയം ക്രമാത് । കൃഷ്ണരക്തസിതം തസ്മിന്പുരുഷം ജീവസംജ്ഞിതമ് ॥ ൧,൨൩൫.

അന്ധകാരം, രാഗം, സത്വം — ഈ മൂന്നു വട്ടങ്ങൾ ക്രമത്തിൽ കറുപ്പ്, ചുവപ്പ്, വെള്ള നിറങ്ങളിലാണ്. അവയ്ക്കുള്ളിൽ ജീവാത്മാവെന്ന പേരിലുള്ള പുരുഷൻ ഉണ്ടാകുന്നു.

തസ്യോപരി ഗുണൈശ്വര്യമഷ്ടപത്രം സരോരുഹമ് । ജ്ഞാനം തു കര്ണികാ തത്ര വിജ്ഞാനം കേസരാഃ സ്മൃതാഃ ॥ ൧,൨൩൫.

അതിനുമുകളിൽ ഗുണങ്ങളുടെ ഉത്തമത്വം സൂചിപ്പിക്കുന്ന എട്ടു ദളങ്ങളുള്ള കമലം. അവിടെ അറിവാണ് മധ്യഭാഗം, വിവേകമാണ് പൂവിന്റെ നാരുകൾ.

വൈരാഗ്യനാലം തത്കന്ദോ വൈഷ്ണവോ ധര്മ ഉത്തമഃ । കര്ണികായാം സ്ഥിതം തത്ര ജീവവന്നിശ്ചലം വിഭു ॥ ൧,൨൩൫.

വൈരാഗ്യം ആ കമലത്തിന്റെ തണ്ടാണ്, അതിന്റെ വേരാണ് ഉത്തമമായ വൈഷ്ണവധർമ്മം. അവിടെ മധ്യഭാഗത്ത്, ജീവൻപോലെ അചഞ്ചലമായി സർവ്വവ്യാപിയായവൻ വസിക്കുന്നു.

ധ്യായേദുരസി സംയുക്തമോങ്കാരം മുക്തിസാധകമ് । ധ്യായന്യദി ത്യജേത്പ്രാണാന്യാതി ബ്രഹ്മ സ്വസന്നിധിമ് ॥ ൧,൨൩൫.

ഹൃദയത്തിൽ ഒന്നായി ചേർന്ന ഓം ധ്യാനിക്കണം, അത് മോക്ഷത്തിന് വഴിയൊരുക്കും. ധ്യാനിക്കുമ്പോൾ ജീവൻ വിട്ടാൽ, ബ്രഹ്മാവിന്റെ സ്വന്തം സന്നിധിയിൽ എത്തും.

ഹരിം സംസ്ഥാപ്യ ദേഹാബ്ജേ ധ്യായന്യോ ഗീ ച ഭക്തിഭാക് । ആത്മാനമാത്മനാ കേചിത്പശ്യന്തി ധ്യാനചക്ഷുഷഃ ॥ ൧,൨൩൫.

ദേഹത്തിലെ കമലത്തിൽ ഹരിയെ സ്ഥാപിച്ച്, യോഗി ഭക്തിയോടെ ധ്യാനിക്കുന്നു. ചിലർ ആത്മാവിനെ ആത്മാവിലൂടെ ധ്യാനദൃഷ്ടിയാൽ കാണുന്നു.