സ്തോത്രേണാനേന യഃ സ്തൌതി പൂജാകാലേ ജഗദ്ഘുരുമ് ॥ ൧,൨൩൪.
ആർ ഈ സ്തോത്രം ഉപയോഗിച്ച് പൂജാസമയത്ത് ലോകഗുരുവിനെ സ്തുതിച്ചാലും—
അചിരാല്ലഭതേ മോക്ഷം ഛിത്വാ സംസാരബന്ധനമ് । അന്യോഽപി യോ ജപേദ്ഭക്ത്യാ ത്രിസന്ധ്യം നിയതഃ ശുചിഃ ॥ ൧,൨൩൪.
അവൻ ഉടൻ തന്നെ സംസാരബന്ധനം വെട്ടിമുറിച്ച് മോക്ഷം നേടും. മറ്റാരെങ്കിലും ഭക്തിയോടെ, ശുദ്ധനും നിയന്ത്രിതനുമായ്, ദിവസത്തിൽ മൂന്നു പ്രാവശ്യം ജപിച്ചാലും—
ഇദം സ്തോത്രം മുനേ സോഽപി സര്വകാമമവാപ്നുയാത് । പുത്രാര്ഥോ ലഭതേ പുത്രാന്ബദ്ധോ മുച്യതേ ബന്ധനാത് ॥ ൧,൨൩൪.
മഹർഷി, അവനും ഈ സ്തോത്രം കൊണ്ട് എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നേടും; പുത്രസന്താനത്തിനായി ജപിച്ചാൽ പുത്രൻ ലഭിക്കും, ബന്ധനത്തിൽ ഉള്ളവൻ മോചിതനാകും.
രോഗാദ്വിമുച്യതേ രാഗീ ലഭതേ നിര്ധനോ ധനമ് । വിദ്യാര്ഥോ ലഭതേ വിദ്യാം ഭഗ്യം കീര്തി ച വിന്ദതി ॥ ൧,൨൩൪.
രോഗം ഉള്ളവൻ രോഗമുക്തനാകും, ആസക്തൻ ധനം നേടും, വിദ്യാർത്ഥിക്ക് വിദ്യ ലഭിക്കും, ഭാഗ്യവും കീർത്തിയും ലഭിക്കും.
ജാതി സ്മരത്വം മേധാവീ യദ്യദിച്ഛതി ചേതസാ । സ ധന്യഃ സര്വവിത്പ്രാജ്ഞഃസ സാധുഃ സര്വകര്മകൃത് ॥ ൧,൨൩൪.
യാതൊരു ജ്ഞാനിയും മെധാവിയും മനസ്സിൽ ആഗ്രഹിക്കുന്നതെന്തും—പൂർവ്വജന്മസ്മരണയോ ബുദ്ധിയോ—അവൻ ഭാഗ്യവാനും സർവ്വജ്ഞനും ജ്ഞാനിയുമാകുന്നു; എല്ലാ കാര്യങ്ങളിലും കഴിവുള്ളവനാകും.
സ സത്യവാകൂഛുചിര്ദാതാ യഃ സ്തൌതി പുരുഷോത്തമമ് । അസംഭാഷ്യാ ഹി തേ സര്വേ സര്വധര്മബഹിഷ്കൃതാഃ ॥ ൧,൨൩൪.
പുരുഷോത്തമനെ സ്തുതിക്കുന്നവൻ സത്യവാനും ശുദ്ധനും ദാനശീലനും ആകുന്നു. എല്ലാ ധർമ്മങ്ങളിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കപ്പെട്ടവരുമായി ചേർന്ന് ഇരിക്കേണ്ടതില്ല.
യേഷാം പ്രവര്തനേ നാസ്തി ഹരിമുദ്ദിശ്യ സത്ക്രിയാ । ന ശുദ്ധം വിദ്യതേ തസ്യ മനോ വാക്ച ദുരാത്മനഃ ॥ ൧,൨൩൪.
ഹരിയെ ഉദ്ദേശിച്ച് ഒരു നല്ല പ്രവൃത്തി പോലും ചെയ്യാത്തവരുടെ മനസ്സും വാക്കും ശുദ്ധമല്ല; അവർ ദുഷ്ടഹൃദയരാണ്.
യസ്യ സര്വാര്ഥദേ വിഷ്ണൌ ഭക്തിര്നാവ്യഭിചാരിണീ । ആരാധ്യ വിധിവദ്ദേവം ഹരിം സര്വസുഖപ്രദമ് ॥ ൧,൨൩൪.
എവിടെയും ലഭ്യമാകുന്നവയെ വിഷ്ണുവിൽ അചഞ്ചലമായ ഭക്തിയുള്ളവനും, ശരിയായ വിധിയിൽ ഹരിയെ ആരാധിക്കുന്നവനും—
പ്രാപ്നോതി പുരുഷഃ സമ്യഗ്യദ്യത്പ്രാര്ഥയതേ ഫലമ് । കര്മ കാമാദികം സര്വം ശ്രദ്ധധാനഃ സുരോത്തമഃ । അസുരാദിവപുഃ സിദ്ധൈര്ദേയതേ യസ്യ നാന്തരമ് ॥ ൧,൨൩൪.
അവൻ മനസ്സിൽ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ഫലം മുഴുവനും സാക്ഷാൽ ലഭിക്കും; വിശ്വാസമുള്ള ഉത്തമപുരുഷൻ എല്ലാ കാര്യങ്ങളും നേടും. അസുരന്മാരോ മറ്റാരോ പോലും അവനു തടസ്സമാകില്ല.
സകലമുനിഭിരാദ്യശ്ചിന്ത്യതേ യോ ഹി ശുദ്ധോ നിഖിലഹൃദി നിവിഷ്ടോ വേത്തി യഃ സര്വസാക്ഷീ । തമജമമൃതമീശം വാസുദേവം നതോഽസ്മി ഭയമരണവിഹീനം നിത്യമാനന്ദരൂപമ് ॥ ൧,൨൩൪.
എല്ലാ മഹർഷിമാരും ധ്യാനിക്കുന്ന, പവിത്രനും എല്ലാ ഹൃദയങ്ങളിലും വസിക്കുന്നവനും സർവ്വസാക്ഷിയായും ഭയവും മരണവും ഇല്ലാത്ത, നിത്യാനന്ദസ്വരൂപനായ അജജന്യമായ അമൃതനായ വാസുദേവനോട് ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു.
നിഖിലഭുവന നാഥം ശാശ്വതം സുപ്രസന്നം ത്വതിവിമലവിശുദ്ധം നിര്ഗുണം ഭവപുഷ്പൈഃ । സുഖമുദിതസമസ്തം പൂജയാമ്യാത്മഭാവം വിശതു ഹൃദയപദ്മേ സര്വസാക്ഷീ ചിദാത്മാ ॥ ൧,൨൩൪.
സകലലോകങ്ങളുടെയും നാഥനായ, ശാശ്വതനും പരമശാന്തനും അതിപവിത്രനും ഗുണരഹിതനും സന്തോഷഭരിതനുമായ ദൈവത്തെ ഞാൻ ഭാവപുഷ്പങ്ങളാൽ ആരാധിക്കുന്നു; സർവ്വസാക്ഷിയായ ചിദാത്മാവ് എന്റെ ഹൃദയകമലത്തിൽ പ്രവേശിക്കട്ടെ.
ഏവം മയോക്തം പരമപ്രഭാവമാദ്യന്തഹീനസ്യ പരസ്യ വിഷ്ണോഃ । തസ്മാദ്വിചിന്ത്യഃ പരമേശ്വരോഽസൌ വിമുക്തികാമേന നരേണ സമ്യക് ॥ ൧,൨൩൪.
ആദിയും അന്തവും ഇല്ലാത്ത പരമശക്തനായ വിഷ്ണുവിന്റെ മഹത്വം ഞാൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ട് മോക്ഷം ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ ഈ പരമേശ്വരനെ മനസ്സിൽ ധ്യാനിക്കണം.
ബോധസ്വരൂപം പുരുഷം പുരാണമാദിത്യവര്ണം വിമലം വിശുദ്ധമ് । സഞ്ചിന്ത്യ വിഷ്ണും പരമദ്വിതീയം കസ്തത്ര യോഗീ ന ലംയ പ്രയാതി ॥ ൧,൨൩൪.
ബോധസ്വരൂപനായ പുരാതനനായ, സൂര്യനുപോലെയുള്ള, പവിത്രനും നിർമലനും പരമദ്വിതീയനായ വിഷ്ണുവിനെ ധ്യാനിച്ചാൽ, അങ്ങനെയുള്ള യോഗിക്ക് മോക്ഷം കിട്ടാതിരിക്കാൻ കാര്യമുണ്ടോ?
ഇമം സ്തവം യഃ സതതം മനുഷ്യഃ പഠേച്ച തദ്വത്പ്രയതഃ പ്രശാന്തഃ । സ ധൂതപാപ്മാ വിതതപ്രഭാവഃ പ്രയാതി ലോകം വിതതം മുരാരേഃ ॥ ൧,൨൩൪.
ആൾ എപ്പോഴും ശാന്തനും നിയന്ത്രിതനുമായ് ഈ സ്തവം ആവർത്തിച്ചാൽ, പാപങ്ങൾ കഴുകിപ്പോകും, പ്രകാശവാനാകും, മുരാരിയുടെ ലോകത്തിൽ എത്തും.
യഃ പ്രാര്ഥയത്യര്ഥമശേഷസൌഖ്യം ധര്മം ച കാമം ച തഥൈവ മോക്ഷമ് । സ സര്വമുത്സൃജ്യ പരം പുരാണം പ്രയാതി വിഷ്ണും ശരണം വരേണ്യമ് ॥ ൧,൨൩൪.
ആരെങ്കിലും സമ്പത്ത്, പൂർണ്ണമായ സന്തോഷം, ധർമ്മം, കാമം, മോക്ഷം എന്നിവയെ ആഗ്രഹിച്ചാൽ, അവയെല്ലാം വിട്ടുവിട്ട്, പുരാതനനും പരമനുമായ വിശിഷ്ടമായ ശരണം, അതായത് മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ അടുക്കൽ പോകുന്നു.
വിഭും പ്രഭും വിശ്വധരം വിശുദ്ധമശേഷസംസാരവിനാശഹേതുമ് । യോ വാസുദേവം വിമലം പ്രപന്നഃ സ മോക്ഷമാപ്നോതി വിമുക്തസങ്ഗഃ ॥ ൧,൨൩൪.
സകലവും വഹിക്കുന്നവൻ, ലോകത്തെ നിലനിർത്തുന്നവൻ, നിർമലൻ, സകലസംസാരത്തെയും നശിപ്പിക്കുന്ന കാരണൻ — ഈ വാസുദേവനിൽ ശരണം പ്രാപിക്കുന്നവൻ, എല്ലാ ബന്ധങ്ങളും വിട്ട്, മോക്ഷം നേടുന്നു.
ശ്രീഗരുഡമഹാപുരാണമ് ൨൩൫ സൂത ഉവാച വേദാന്തസാങ്ഖ്യസിദ്ധാന്തബ്രഹ്മജ്ഞാനം വദാമ്യഹമ് । അഹം ബ്രഹ്മ പരം ജ്യോതിര്വിഷ്ണുരിത്യേവ ചിന്തയന് ॥ ൧,൨൩൫.
സൂതൻ പറഞ്ഞു: വേദാന്തത്തിലും സാംഖ്യയിലും സ്ഥാപിതമായ ബ്രഹ്മജ്ഞാനം ഞാൻ വിശദീകരിക്കുന്നു. 'ഞാൻ ബ്രഹ്മവും പരജ്യോതിയും വിഷ്ണുവുമാണ്' എന്ന ചിന്തയോടെ —
സൂര്യേ ഹൃദ്വ്യോമ്നി വഹ്നൌ ച ജ്യോതിരേകം ത്രിധാ സ്ഥിതമ് । യഥാ സര്പിഃ ശീരസ്ഥം ഗവാം ന കുരുതേ ബലമ് ॥ ൧,൨൩൫.
ഏകമായ പ്രകാശം മൂന്നു വിധത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു — സൂര്യനിൽ, ഹൃദയത്തിലെ ആകാശത്തിൽ, അഗ്നിയിൽ. എങ്ങനെ പാലിനുള്ളിലെ നെയ്യ് പശുക്കൾക്ക് നേരിട്ട് ശക്തി നൽകുന്നില്ലയോ, അതുപോലെ.
നിര്ഗതം കര്മസംയുക്തം ദത്തം താസാം മഹാ ബലമ് । തഥാ വിഷ്ണുഃ ശരീരസ്ഥോ ന കരോതി ഹിതം നണാമ് ॥ ൧,൨൩൫.
അത് പുറത്തെടുക്കുകയും, പ്രവർത്തിയുമായി ചേർക്കുകയും ചെയ്താൽ, പശുക്കൾക്ക് വലിയ ശക്തി ലഭിക്കും. അതുപോലെ, വിഷ്ണു ശരീരത്തിൽ ഉണ്ടെങ്കിലും, മനുഷ്യർക്കു ഉപകാരമാകുന്നില്ല.
വിനാരാധനയാ ദേവഃ സര്വഗഃ പരമേശ്വരഃ । ആരുരുക്ഷുമതീനാം തു കര്മജ്ഞാനമുദാഹൃതമ് ॥ ൧,൨൩൫.
അരാധന ഇല്ലാതെ, സകലവ്യാപിയായ പരമേശ്വരൻ ഉപകാരമൊന്നും ചെയ്യില്ല; ഉയരാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവർക്ക് കര്മ്മജ്ഞാനമാണ് നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നത്.
ആരൂഢയോഗവൃക്ഷാണാം ജ്ഞാനം ത്യാഗം പരം മതമ് । ജ്ഞാതുമിച്ഛതി ശബ്ദാദീന്രാഗോ ദ്വേഷോഽഥ ജായതേ ॥ ൧,൨൩൫.
യോഗവൃക്ഷത്തിൽ ഉയർന്നവർക്കു ജ്ഞാനവും ത്യാഗവും ഏറ്റവും ഉന്നതമായവയാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. ശബ്ദം മുതലായ വസ്തുക്കളെ അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുമ്പോൾ, ആസക്തിയും ദ്വേഷവും ഉദ്ഭവിക്കുന്നു.
ലോഭോ മോഹഃ ക്രോധ ഏതൈര്യുക്തഃ പാപം നരശ്ചരേത് । ഹസ്താവുപസ്ഥമുദരം വാക്ചതുര്ഥോ ചതുഷ്ടയമ് ॥ ൧,൨൩൫.
ലോഭം, മോഹം, ക്രോധം — ഇവയാൽ ആൾ ബന്ധപ്പെട്ടു പോയാൽ, പാപം ചെയ്യുന്നു. കൈകൾ, ഗുപ്തേന്ദ്രിയം, വയറ്, വാക്ക് — ഈ നാലും —
ഏതത്സുസംയതം യസ്യ സ വിപ്രഃ കഥ്യതേ ബുധൈഃ (ധഃ) । പരവിത്തം ന ഗൃഹ്ണാതി ന ഹിംസാം കുരുതേ തഥാ ॥ ൧,൨൩൫.
ഇവയെല്ലാം നല്ലപോലെ നിയന്ത്രിച്ചിരിക്കുന്നവനെയാണ് പണ്ഡിതന്മാർ ജ്ഞാനിയായ ബ്രാഹ്മണൻ എന്ന് വിളിക്കുന്നത്. അവൻ മറ്റുള്ളവരുടെ സമ്പത്ത് എടുക്കുന്നില്ല, ഹിംസയും ചെയ്യുന്നില്ല.
നാക്ഷക്രീഡാരതോ യസ്തു ഹസ്തൌ തസ്യ സുസംയതൌ । പരസ്ത്രീവര്ജനരതസ്തസ്യോപസ്ഥം സുസംയതമ് ॥ ൧,൨൩൫.
അക്ഷക്കളിയിൽ ആസ്വാദനം ഇല്ലാത്തവനാണ് കൈകൾ നിയന്ത്രിച്ചവൻ; പരസ്ത്രീകളെ ഒഴിവാക്കുന്നതിൽ സന്തോഷം കാണുന്നവനാണ് ഗുപ്തേന്ദ്രിയം നിയന്ത്രിച്ചവൻ.
അലോലുപമിദം ഭുങ്ക്തേ ജഠരം തസ്യ സംയതമ് । സത്യം ഹിതം മിതം ബ്രൂതേ യസ്മാദ്വാക്തസ്യ സംയതാ ॥ ൧,൨൩൫.
ലോഭമില്ലാതെ ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നവനാണ് വയറ് നിയന്ത്രിച്ചവൻ; സത്യം, ഉപകാരപ്രദം, അളവുള്ള വാക്കുകൾ സംസാരിക്കുന്നവനാണ് വാക്ക് നിയന്ത്രിച്ചവൻ.
യസ്യ സംയതാന്യേതാനി തസ്യ കിം തപസാധ്വരൈഃ । ഐക്യം യദ്ബുദ്ധിമനസോരിന്ദ്രിയാണാം ച സര്വദാ ॥ ൧,൨൩൫.
ഇവയെല്ലാം നിയന്ത്രിച്ചവനു വ്രതങ്ങളോ യാഗങ്ങളോ എന്തിനാണ്? ബുദ്ധി, മനസ്, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ എല്ലായ്പ്പോഴും ഏകതയിൽ നിലകൊള്ളുന്നത് —
സബീജം വാപി നിര്ബോജം ധ്യാനമേതത്പ്രകീര്തിതമ് । ഭ്രുവോര്മധ്യേ സ്ഥിതാം ബുദ്ധിം വിഷയേഷു യുനക്തി യഃ ॥ ൧,൨൩൫.
ബീജമുള്ളതോ ഇല്ലാത്തതോ ആയ ധ്യാനമാണ് ഇതെന്ന് പറയപ്പെടുന്നത്; ഭ്രൂമദ്ധ്യത്തിൽ ബുദ്ധിയെ സ്ഥാപിച്ച്, വിഷയങ്ങളിൽ ചേർക്കുന്നവൻ —
ഹന്ദ്രിയാണാമുപരമേ മനസി ഹ്യവ്യവസ്ഥിതേ ॥ ൧,൨൩൫.
ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ പ്രവർത്തനം നിർത്തുമ്പോഴും, മനസ്സ് അസ്ഥിരമായിരിക്കുമ്പോഴും —
സ്വപ്നാന്പശ്യത്യസൌ ജീവോ ബാഹ്യാനാഭ്യന്തരാനഥ । ജീവോ ജാഗ്രദവസ്ഥായാമേവമാഹുര്വിപാശ്ചിതഃ ॥ ൧,൨൩൫.
അപ്പോൾ ആ ജീവൻ സ്വപ്നങ്ങൾ കാണുന്നു, പുറത്തുള്ളതും ഉള്ളിലുള്ളതും. ജാഗ്രതാവസ്ഥയിൽ ജീവൻ ഇങ്ങനെയാണെന്ന് ജ്ഞാനികൾ പറയുന്നു.
ഹൃദി സ്ഥിതഃ സ തമസാ മോഹിതോ ന സ്മരത്യപി । യദാ തസ്യ കുതോ വേതി സുഷുപ്തിരിതി കഥ്യതേ ॥ ൧,൨൩൫.
ഹൃദയത്തിൽ നിലകൊള്ളുമ്പോൾ, അജ്ഞാനത്തിന്റെ ഇരുട്ടിൽ മൂടപ്പെട്ട്, അവൻ ഒന്നും ഓർക്കുന്നില്ല; എവിടുനിന്നോ എങ്ങനെയോ എന്നറിയാത്ത അവസ്ഥയെ സൂഷുപ്തി എന്നു പറയുന്നു.