അവതാരേഷു യാ മൂര്തിര്വിദൂരേ ദേവ ദൃശ്യതേ । പരം ഭാവംമജാനന്തസ്ത്വാം ഭജന്തി ദിവൌകസഃ ॥ ൧,൨൩൪.
അവതാരങ്ങളിൽ ദൂരത്ത് നിന്ന് കാണപ്പെടുന്ന ആ രൂപം, ദൈവമേ, നിന്റെ പരമസ്വഭാവം അറിയാത്ത സ്വർഗ്ഗവാസികൾ നിന്നെ ആരാധിക്കുന്നു.
കഥം ത്വാമീദൃശം സൂക്ഷ്മം ശക്നോമി പുരുഷോത്തമ । അരാധയിതുമീശാന മനോഗമ്യമഗോചരമ് ॥ ൧,൨൩൪.
പരമപുരുഷാ, ഇങ്ങനെ സൂക്ഷ്മമായ, മനസ്സിൽ എത്താവുന്നെങ്കിലും അതിനപ്പുറമുള്ള, ഈശാനേ, ഞാൻ എങ്ങനെ നിന്നെ ശരിയായി ആരാധിക്കാനാകും?
ഇഹ യന്മണ്ഡലേ നാഥ പൂജ്യതേ വിധിവത്ക്രമൈഃ । പുഷ്പധൂപാദിഭിര്യത്ര തത്ര സര്വാ വിഭൂതയഃ ॥ ൧,൨൩൪.
നാഥാ, ഈ മണ്ഡലത്തിൽ യഥാവിധി പൂജയും പൂക്കളും ധൂപവും മുതലായവയുമായി എവിടെയോ നിന്നെ ആരാധിക്കുമ്പോൾ, അവിടെയൊക്കെയും നിന്റെ സകല മഹിമകളും നിലകൊള്ളുന്നു.
സംകര്ഷണാദിഭേദേന തവ യത്പൂജിതാ മയാ । ക്ഷന്തുമര്ഹസി തത്സര്വം യത്കൃതം ന കൃതം മയാ ॥ ൧,൨൩൪.
സംകർഷണനും മറ്റും എന്ന രൂപങ്ങളിൽ ഞാൻ ചെയ്ത എല്ലാ പൂജകളും, ചെയ്തതും ചെയ്യാതിരുന്നതും, നീ ക്ഷമിക്കണമേ.
ന ശക്നോമി വിഭോ സമ്യക്കര്തും പൂജാം യഥോദിതാമ് । യത്കൃതം ജപഹോമാദി അസാധ്യം പുരുഷോത്തമ ॥ ൧,൨൩൪.
വിബോ, ഞാൻ നിർദ്ദേശിച്ചപോലെ പൂജ പൂർണ്ണമായി ചെയ്യാൻ കഴിയുന്നില്ല; ഞാൻ ചെയ്ത ജപം, ഹോമം തുടങ്ങിയവ പര്യാപ്തമല്ല, പരമപുരുഷാ.
വിനിഷ്പാദയിതും ഭക്ത്യാ അത സ്ത്വാം ക്ഷമയാമ്യഹമ് । ദിവാ രാത്രൌ ച സന്ധ്യായാം സര്വാവസ്ഥാസു ചേഷ്ടതഃ ॥ ൧,൨൩൪.
ഭക്തിയോടെ ഇതെല്ലാം പൂർത്തിയാക്കാൻ കഴിയാത്തതിനാൽ, അതിനാൽ ഞാൻ നിന്നോട് ക്ഷമ ചോദിക്കുന്നു; പകലും രാത്രിയും സംധ്യയിലും എല്ലാ അവസ്ഥകളിലും ചെയ്തതിനു വേണ്ടി.
അചലാ തു ഹരേ ! ഭക്തിസ്തവാങ്ഘ്രിയുഗലേ മമ । ശരിരേ ന (ണ) തഥാ പ്രീതിര്ന ച ധര്മാദികേഷു ച ॥ ൧,൨൩൪.
ഹരേ, എന്റെ ഭക്തി നിന്റെ രണ്ടു പാദങ്ങളിൽ ഒരിക്കലും കുലുങ്ങാതെ നിലനിൽക്കട്ടെ. എനിക്ക് എന്റെ ശരീരത്തോടോ, ധർമ്മാദികളോടോ അങ്ങനെ സ്നേഹം ഇല്ല.
യഥാ ത്വയി ജഗന്നാഥ പ്രീതിംരാത്യന്തികീ മമ । കിം തേന ന കൃതം കര്മ സ്വര്ഗമോക്ഷാദിസാധനമ് ॥ ൧,൨൩൪.
ജഗന്നാഥാ, എനിക്ക് നിന്നിലേക്കുള്ള പരമമായ സ്നേഹം ഉണ്ടെങ്കിൽ, സ്വർഗ്ഗം, മോക്ഷം മുതലായവ നേടാൻ വേറെ എന്തെങ്കിലും ചെയ്യേണ്ടതുണ്ടോ?
യസ്യ വിഷ്ണൌ ദൃഢാ ഭക്തിഃ സര്വകാമഫലപ്രദേ । പൂജാം കര്തും തഥാ സ്തോത്രം കഃ ശക്നോതി തവാച്യുത ॥ ൧,൨൩൪.
അച്യുതാ, എല്ലാ ഇഷ്ടഫലങ്ങളും നൽകുന്ന വിഷ്ണുവിനോടു ദൃഢമായ ഭക്തിയില്ലാത്തവൻക്ക് നിന്റെ പൂജയോ സ്തുതിയോ ചെയ്യാൻ കഴിയുമോ?
സ്തുതം തു പൂജിതം മേഽദ്യ തത്ക്ഷമസ്വ നമോഽസ്തു തേ । ഇതി ചക്രധാരസ്തോത്രം മയാ സമ്യഗുദാഹൃതമ് । സ്തൌഹി വിഷ്ണും മുനേ ഭക്ത്യാ യദീച്ഛസി പരം പദമ് ॥ ൧,൨൩൪.
ഇന്ന് ഞാൻ ചെയ്ത സ്തുതി, പൂജ എന്നിവയെ നീ ക്ഷമിക്കണമേ; നമസ്കാരം. ഇങ്ങനെ ഞാൻ ചക്രധാരിയുടെ സ്തോത്രം ശരിയായി ഉച്ചരിച്ചിരിക്കുന്നു. മഹർഷേ, നീ പരമപദം ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ ഭക്തിയോടെ വിഷ്ണുവിനെ സ്തുതിക്കണം.
സ്തോത്രേണാനേന യഃ സ്തൌതി പൂജാകാലേ ജഗദ്ഘുരുമ് ॥ ൧,൨൩൪.
ആർ ഈ സ്തോത്രം ഉപയോഗിച്ച് പൂജാസമയത്ത് ലോകഗുരുവിനെ സ്തുതിച്ചാലും—
അചിരാല്ലഭതേ മോക്ഷം ഛിത്വാ സംസാരബന്ധനമ് । അന്യോഽപി യോ ജപേദ്ഭക്ത്യാ ത്രിസന്ധ്യം നിയതഃ ശുചിഃ ॥ ൧,൨൩൪.
അവൻ ഉടൻ തന്നെ സംസാരബന്ധനം വെട്ടിമുറിച്ച് മോക്ഷം നേടും. മറ്റാരെങ്കിലും ഭക്തിയോടെ, ശുദ്ധനും നിയന്ത്രിതനുമായ്, ദിവസത്തിൽ മൂന്നു പ്രാവശ്യം ജപിച്ചാലും—
ഇദം സ്തോത്രം മുനേ സോഽപി സര്വകാമമവാപ്നുയാത് । പുത്രാര്ഥോ ലഭതേ പുത്രാന്ബദ്ധോ മുച്യതേ ബന്ധനാത് ॥ ൧,൨൩൪.
മഹർഷി, അവനും ഈ സ്തോത്രം കൊണ്ട് എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നേടും; പുത്രസന്താനത്തിനായി ജപിച്ചാൽ പുത്രൻ ലഭിക്കും, ബന്ധനത്തിൽ ഉള്ളവൻ മോചിതനാകും.
രോഗാദ്വിമുച്യതേ രാഗീ ലഭതേ നിര്ധനോ ധനമ് । വിദ്യാര്ഥോ ലഭതേ വിദ്യാം ഭഗ്യം കീര്തി ച വിന്ദതി ॥ ൧,൨൩൪.
രോഗം ഉള്ളവൻ രോഗമുക്തനാകും, ആസക്തൻ ധനം നേടും, വിദ്യാർത്ഥിക്ക് വിദ്യ ലഭിക്കും, ഭാഗ്യവും കീർത്തിയും ലഭിക്കും.
ജാതി സ്മരത്വം മേധാവീ യദ്യദിച്ഛതി ചേതസാ । സ ധന്യഃ സര്വവിത്പ്രാജ്ഞഃസ സാധുഃ സര്വകര്മകൃത് ॥ ൧,൨൩൪.
യാതൊരു ജ്ഞാനിയും മെധാവിയും മനസ്സിൽ ആഗ്രഹിക്കുന്നതെന്തും—പൂർവ്വജന്മസ്മരണയോ ബുദ്ധിയോ—അവൻ ഭാഗ്യവാനും സർവ്വജ്ഞനും ജ്ഞാനിയുമാകുന്നു; എല്ലാ കാര്യങ്ങളിലും കഴിവുള്ളവനാകും.
സ സത്യവാകൂഛുചിര്ദാതാ യഃ സ്തൌതി പുരുഷോത്തമമ് । അസംഭാഷ്യാ ഹി തേ സര്വേ സര്വധര്മബഹിഷ്കൃതാഃ ॥ ൧,൨൩൪.
പുരുഷോത്തമനെ സ്തുതിക്കുന്നവൻ സത്യവാനും ശുദ്ധനും ദാനശീലനും ആകുന്നു. എല്ലാ ധർമ്മങ്ങളിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കപ്പെട്ടവരുമായി ചേർന്ന് ഇരിക്കേണ്ടതില്ല.
യേഷാം പ്രവര്തനേ നാസ്തി ഹരിമുദ്ദിശ്യ സത്ക്രിയാ । ന ശുദ്ധം വിദ്യതേ തസ്യ മനോ വാക്ച ദുരാത്മനഃ ॥ ൧,൨൩൪.
ഹരിയെ ഉദ്ദേശിച്ച് ഒരു നല്ല പ്രവൃത്തി പോലും ചെയ്യാത്തവരുടെ മനസ്സും വാക്കും ശുദ്ധമല്ല; അവർ ദുഷ്ടഹൃദയരാണ്.
യസ്യ സര്വാര്ഥദേ വിഷ്ണൌ ഭക്തിര്നാവ്യഭിചാരിണീ । ആരാധ്യ വിധിവദ്ദേവം ഹരിം സര്വസുഖപ്രദമ് ॥ ൧,൨൩൪.
എവിടെയും ലഭ്യമാകുന്നവയെ വിഷ്ണുവിൽ അചഞ്ചലമായ ഭക്തിയുള്ളവനും, ശരിയായ വിധിയിൽ ഹരിയെ ആരാധിക്കുന്നവനും—
പ്രാപ്നോതി പുരുഷഃ സമ്യഗ്യദ്യത്പ്രാര്ഥയതേ ഫലമ് । കര്മ കാമാദികം സര്വം ശ്രദ്ധധാനഃ സുരോത്തമഃ । അസുരാദിവപുഃ സിദ്ധൈര്ദേയതേ യസ്യ നാന്തരമ് ॥ ൧,൨൩൪.
അവൻ മനസ്സിൽ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ഫലം മുഴുവനും സാക്ഷാൽ ലഭിക്കും; വിശ്വാസമുള്ള ഉത്തമപുരുഷൻ എല്ലാ കാര്യങ്ങളും നേടും. അസുരന്മാരോ മറ്റാരോ പോലും അവനു തടസ്സമാകില്ല.
സകലമുനിഭിരാദ്യശ്ചിന്ത്യതേ യോ ഹി ശുദ്ധോ നിഖിലഹൃദി നിവിഷ്ടോ വേത്തി യഃ സര്വസാക്ഷീ । തമജമമൃതമീശം വാസുദേവം നതോഽസ്മി ഭയമരണവിഹീനം നിത്യമാനന്ദരൂപമ് ॥ ൧,൨൩൪.
എല്ലാ മഹർഷിമാരും ധ്യാനിക്കുന്ന, പവിത്രനും എല്ലാ ഹൃദയങ്ങളിലും വസിക്കുന്നവനും സർവ്വസാക്ഷിയായും ഭയവും മരണവും ഇല്ലാത്ത, നിത്യാനന്ദസ്വരൂപനായ അജജന്യമായ അമൃതനായ വാസുദേവനോട് ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു.
നിഖിലഭുവന നാഥം ശാശ്വതം സുപ്രസന്നം ത്വതിവിമലവിശുദ്ധം നിര്ഗുണം ഭവപുഷ്പൈഃ । സുഖമുദിതസമസ്തം പൂജയാമ്യാത്മഭാവം വിശതു ഹൃദയപദ്മേ സര്വസാക്ഷീ ചിദാത്മാ ॥ ൧,൨൩൪.
സകലലോകങ്ങളുടെയും നാഥനായ, ശാശ്വതനും പരമശാന്തനും അതിപവിത്രനും ഗുണരഹിതനും സന്തോഷഭരിതനുമായ ദൈവത്തെ ഞാൻ ഭാവപുഷ്പങ്ങളാൽ ആരാധിക്കുന്നു; സർവ്വസാക്ഷിയായ ചിദാത്മാവ് എന്റെ ഹൃദയകമലത്തിൽ പ്രവേശിക്കട്ടെ.
ഏവം മയോക്തം പരമപ്രഭാവമാദ്യന്തഹീനസ്യ പരസ്യ വിഷ്ണോഃ । തസ്മാദ്വിചിന്ത്യഃ പരമേശ്വരോഽസൌ വിമുക്തികാമേന നരേണ സമ്യക് ॥ ൧,൨൩൪.
ആദിയും അന്തവും ഇല്ലാത്ത പരമശക്തനായ വിഷ്ണുവിന്റെ മഹത്വം ഞാൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ട് മോക്ഷം ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ ഈ പരമേശ്വരനെ മനസ്സിൽ ധ്യാനിക്കണം.
ബോധസ്വരൂപം പുരുഷം പുരാണമാദിത്യവര്ണം വിമലം വിശുദ്ധമ് । സഞ്ചിന്ത്യ വിഷ്ണും പരമദ്വിതീയം കസ്തത്ര യോഗീ ന ലംയ പ്രയാതി ॥ ൧,൨൩൪.
ബോധസ്വരൂപനായ പുരാതനനായ, സൂര്യനുപോലെയുള്ള, പവിത്രനും നിർമലനും പരമദ്വിതീയനായ വിഷ്ണുവിനെ ധ്യാനിച്ചാൽ, അങ്ങനെയുള്ള യോഗിക്ക് മോക്ഷം കിട്ടാതിരിക്കാൻ കാര്യമുണ്ടോ?
ഇമം സ്തവം യഃ സതതം മനുഷ്യഃ പഠേച്ച തദ്വത്പ്രയതഃ പ്രശാന്തഃ । സ ധൂതപാപ്മാ വിതതപ്രഭാവഃ പ്രയാതി ലോകം വിതതം മുരാരേഃ ॥ ൧,൨൩൪.
ആൾ എപ്പോഴും ശാന്തനും നിയന്ത്രിതനുമായ് ഈ സ്തവം ആവർത്തിച്ചാൽ, പാപങ്ങൾ കഴുകിപ്പോകും, പ്രകാശവാനാകും, മുരാരിയുടെ ലോകത്തിൽ എത്തും.
യഃ പ്രാര്ഥയത്യര്ഥമശേഷസൌഖ്യം ധര്മം ച കാമം ച തഥൈവ മോക്ഷമ് । സ സര്വമുത്സൃജ്യ പരം പുരാണം പ്രയാതി വിഷ്ണും ശരണം വരേണ്യമ് ॥ ൧,൨൩൪.
ആരെങ്കിലും സമ്പത്ത്, പൂർണ്ണമായ സന്തോഷം, ധർമ്മം, കാമം, മോക്ഷം എന്നിവയെ ആഗ്രഹിച്ചാൽ, അവയെല്ലാം വിട്ടുവിട്ട്, പുരാതനനും പരമനുമായ വിശിഷ്ടമായ ശരണം, അതായത് മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ അടുക്കൽ പോകുന്നു.
വിഭും പ്രഭും വിശ്വധരം വിശുദ്ധമശേഷസംസാരവിനാശഹേതുമ് । യോ വാസുദേവം വിമലം പ്രപന്നഃ സ മോക്ഷമാപ്നോതി വിമുക്തസങ്ഗഃ ॥ ൧,൨൩൪.
സകലവും വഹിക്കുന്നവൻ, ലോകത്തെ നിലനിർത്തുന്നവൻ, നിർമലൻ, സകലസംസാരത്തെയും നശിപ്പിക്കുന്ന കാരണൻ — ഈ വാസുദേവനിൽ ശരണം പ്രാപിക്കുന്നവൻ, എല്ലാ ബന്ധങ്ങളും വിട്ട്, മോക്ഷം നേടുന്നു.
ശ്രീഗരുഡമഹാപുരാണമ് ൨൩൫ സൂത ഉവാച വേദാന്തസാങ്ഖ്യസിദ്ധാന്തബ്രഹ്മജ്ഞാനം വദാമ്യഹമ് । അഹം ബ്രഹ്മ പരം ജ്യോതിര്വിഷ്ണുരിത്യേവ ചിന്തയന് ॥ ൧,൨൩൫.
സൂതൻ പറഞ്ഞു: വേദാന്തത്തിലും സാംഖ്യയിലും സ്ഥാപിതമായ ബ്രഹ്മജ്ഞാനം ഞാൻ വിശദീകരിക്കുന്നു. 'ഞാൻ ബ്രഹ്മവും പരജ്യോതിയും വിഷ്ണുവുമാണ്' എന്ന ചിന്തയോടെ —
സൂര്യേ ഹൃദ്വ്യോമ്നി വഹ്നൌ ച ജ്യോതിരേകം ത്രിധാ സ്ഥിതമ് । യഥാ സര്പിഃ ശീരസ്ഥം ഗവാം ന കുരുതേ ബലമ് ॥ ൧,൨൩൫.
ഏകമായ പ്രകാശം മൂന്നു വിധത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു — സൂര്യനിൽ, ഹൃദയത്തിലെ ആകാശത്തിൽ, അഗ്നിയിൽ. എങ്ങനെ പാലിനുള്ളിലെ നെയ്യ് പശുക്കൾക്ക് നേരിട്ട് ശക്തി നൽകുന്നില്ലയോ, അതുപോലെ.
നിര്ഗതം കര്മസംയുക്തം ദത്തം താസാം മഹാ ബലമ് । തഥാ വിഷ്ണുഃ ശരീരസ്ഥോ ന കരോതി ഹിതം നണാമ് ॥ ൧,൨൩൫.
അത് പുറത്തെടുക്കുകയും, പ്രവർത്തിയുമായി ചേർക്കുകയും ചെയ്താൽ, പശുക്കൾക്ക് വലിയ ശക്തി ലഭിക്കും. അതുപോലെ, വിഷ്ണു ശരീരത്തിൽ ഉണ്ടെങ്കിലും, മനുഷ്യർക്കു ഉപകാരമാകുന്നില്ല.
വിനാരാധനയാ ദേവഃ സര്വഗഃ പരമേശ്വരഃ । ആരുരുക്ഷുമതീനാം തു കര്മജ്ഞാനമുദാഹൃതമ് ॥ ൧,൨൩൫.
അരാധന ഇല്ലാതെ, സകലവ്യാപിയായ പരമേശ്വരൻ ഉപകാരമൊന്നും ചെയ്യില്ല; ഉയരാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവർക്ക് കര്മ്മജ്ഞാനമാണ് നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നത്.