നമഃ കൃഷ്ണാച്യുതാനന്തവാസുദേവേത്യുദീരിതമ് । യൈര്ഭാവഭാവിതൈര്വിപ്രന തേ യമപുരം യയുഃ
ഭക്തിയോടെ 'കൃഷ്ണ, അച്യുത, അനന്ത, വാസുദേവ' എന്നിങ്ങനെ ഉച്ചരിച്ചവർ, ബ്രാഹ്മണനേ, യമപുരിയിലേക്കാണ് പോയത്.
ക്ഷയോ ഭവേദ്യഥാ വഹ്നേസ്തമസോ ഭാസ്കരോദയേ । തഥൈവ കലുഷൌഘസ്യ നാമസംകീര്തനാദ്ധരേഃ
സൂര്യൻ ഉദയിക്കുമ്പോൾ ഇരുണ്ടിരിപ്പു പോലെ, ഹരിയുടെ നാമസംകീർത്തനം ചെയ്യുമ്പോൾ പാപങ്ങളുടെ കൂട്ടം അകറ്റപ്പെടുന്നു.
ക്വ നാകപൃഷ്ഠഗമനം പുനരായാതി ന ക്ഷയമ് । ഗച്ഛതാം ദൂരമധ്വാനം കൃഷ്ണമൂര്ഛിതചേതസാമ്
കൃഷ്ണനിൽ മനസ്സ് മുഴുവനും ലയിച്ചവർക്കു സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്കുള്ള യാത്ര ഒരിക്കലും തിരിച്ചുവരവോ കുറയലോ അനുഭവിക്കേണ്ടതില്ല, എത്ര ദൂരം യാത്ര ചെയ്താലും.
പാഥേയം പുണ്ഡരീകാക്ഷനാമസംകീര്തനം ഹരേഃ । സംസാരസര്പസംദഷ്ടവിഷചേഷ്ടൈകഭേഷജമ് । കൃഷ്ണേതി വൈഷ്ണവം ക്ഷാന്തം ജപ്ത്വാ മുക്തോ ഭവേന്നരഃ
പുണ്ഡരികാക്ഷനായ ഹരിയുടെ നാമസംകീർത്തനം ഈ യാത്രയ്ക്കുള്ള സഞ്ചാരസാധനമാണ്; സംസാരസർപ്പത്തിന്റെ വിഷത്തിന് ഏക ഔഷധം അതാണ്. 'കൃഷ്ണ' എന്നു ജപിച്ചാൽ ഒരാൾ മോചിതനാകും.
ധ്യായന് കൃതേ ജപേന്മന്ത്രൈസ്ത്രേതായാം ദ്വാപരേര്ഽചയന് । യദാപ്നോതി തദാപ്നോതി തദാപ്നോതി കലൌ സംസ്മൃത്യകേശവമ്
കൃതയുഗത്തിൽ ധ്യാനത്തിലൂടെ, ത്രേതായുഗത്തിൽ മന്ത്രങ്ങളാൽ, ദ്വാപരയുഗത്തിൽ പൂജയിലൂടെ ലഭിക്കുന്നത്, കലിയുഗത്തിൽ കേശവനെ ഓർത്താൽ ലഭിക്കും.
ജിഹ്വാഗ്രേ വര്തതേ യസ്യ ഹരിരിത്യക്ഷരദ്വയമ് । സംസാരസാഗരം തീര്ത്വാ സ ഗച്ഛേദ്വൈഷ്ണവം പദമ്
ആരുടെ നാവിന്റെ അഗ്രത്തിൽ 'ഹരി' എന്ന രണ്ട് അക്ഷരങ്ങൾ നിലകൊള്ളുന്നു, അവൻ സംസാരസമുദ്രം കടന്ന് വൈഷ്ണവപദം പ്രാപിക്കും.
വിജ്ഞാതദുഷ്കൃതിസഹസ്രസമാവൃതോഽപിശ്രേയഃ പരന്തു പരിശുദ്ധിമ ഭീപ്സമാനഃ । സ്പപ്നാന്തരേ ന ഹി പുനശ്ച ഭവം സ പശ്യേന്നാരായണസ്തുതികഥാപരമോ മനുഷ്യഃ
ആയിരക്കണക്കിന് പാപങ്ങൾ അറിയാമെന്നാലും, ശുദ്ധീകരണം ആഗ്രഹിച്ച് നാരായണനെ സ്തുതിക്കുന്നവൻ, സ്വപ്നത്തിൽ പോലും വീണ്ടും ജനനം കാണേണ്ടതില്ല.
ശ്രീഗരുഡമഹാപുരാണമ് ൨൨൯ സൂത ഉവാച । അശേഷലോകനാഥസ്യ സാരമാരാധനം ഹരേഃ । ദദ്യാതു പുരുഷസൂക്തേണ യഃ പുഷ്പാണ്യപ ഏവ ച ॥ ൧,൨൨൯.
സൂതൻ പറഞ്ഞു: എല്ലാ ലോകങ്ങളുടെയും നാഥനായ ഹരിയെ, പുരുഷസൂക്തം ഉച്ചരിച്ച്, പൂവും വെള്ളവും അർപ്പിച്ച് ആരെങ്കിലും ആരാധിച്ചാൽ, അതാണ് ആരാധനയുടെ സാരം.
അര്ചിതം സ്യാജ്ജഗദിദം തേന സര്വം ചരാചരമ് । യോ ന പൂജയതേ വിഷ്ണും തം വിദ്യാദ്ബ്രഹ്മഘാതകമ് ॥ ൧,൨൨൯.
അങ്ങനെ ചെയ്താൽ ഈ ലോകം മുഴുവൻ, ചലനവും അചലനവുമായ സകലവും ആരാധിക്കപ്പെട്ടതാകും; വിഷ്ണുവിനെ ആരാധിക്കാത്തവനെ ബ്രാഹ്മണഹന്തയെന്നു അറിയണം.
യതഃ പ്രവൃത്തിര്ഭൂതാനാം യേന സര്വമിദം തതമ് । തം യോ ന ധ്യായതേ വിഷ്ണും സ വിഷ്ഠായാം ക്രിമിര്ഭവേത് ॥ ൧,൨൨൯.
സകലഭൂതങ്ങളും ഉദ്ഭവിക്കുന്നവനും, എല്ലാം വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നവനും ആയ വിഷ്ണുവിനെ ധ്യാനിക്കാത്തവൻ മലത്തിൽ ജീവിക്കുന്ന ഒരു കീടമായിത്തീരും.
നരകേ പച്യമാനസ്തു യമേന പരിഭാഷിതഃ । കിന്ത്വയാ നാര്ചിതോ ദേവഃ കേശവഃ ക്ലേശനാശനഃ ॥ ൧,൨൨൯.
നരകത്തിൽ യമൻ ശിക്ഷിച്ചു നിന്ദിക്കുമ്പോൾ, 'നീ ദു:ഖങ്ങൾ അകറ്റുന്ന കേശവനെ ആരാധിച്ചില്ലേ?' എന്ന ചോദ്യം കേൾക്കേണ്ടിവരും.
ഉദകേനാപ്യഭാവേന ദ്രവ്യാണാമര്ചിതഃ പ്രഭുഃ । യോ ദദാതി സ്വകം ലോകം സ ത്വയാ കിം ന ചാര്ചിതഃ ॥ ൧,൨൨൯.
പൂജയ്ക്കുള്ള മറ്റു വസ്തുക്കൾ ഇല്ലെങ്കിലും വെള്ളംകൊണ്ട് പോലും പ്രഭുവിനെ ആരാധിക്കാം; തന്റെ ലോകം തന്നവനെ നീ ആരാധിക്കാതിരുന്നത് എന്തുകൊണ്ടാണ്?
ന തത്കരോതി സാ മാതാ ന പിതാ നാപി ബാന്ധവഃ । യത്കരോതി ഹൃഷീകേശഃ സന്തുഷ്ടഃ ശ്രദ്ധയാര്ചിതഃ ॥ ൧,൨൨൯.
മാതാവോ, പിതാവോ, ബന്ധുക്കളോ ചെയ്യാത്തത്, വിശ്വാസത്തോടെ ആരാധിക്കുമ്പോൾ ഹൃഷീകേശൻ സന്തോഷിച്ചാൽ ചെയ്യുന്നു.
വര്ണാശ്രമാചാരവതാ പുരുഷേണ പരഃ പുമാന് । വിഷ്ണുരാരാധ്യതേ പന്ഥാ നാന്യസ്തത്തോഷകാരകഃ ॥ ൧,൨൨൯.
വർണ്ണാശ്രമധർമ്മം പാലിക്കുന്നവൻ പരമപുരുഷനായ വിഷ്ണുവിനെ ആരാധിക്കുമ്പോൾ മാത്രമാണ് സംതൃപ്തി ലഭിക്കുന്നത്; അതിന് മറ്റൊരു വഴി ഇല്ല.
ന ദാനൈര്വിവിധൈര്ദത്തൈര്ന പുഷ്പൈര്നാനുലേപനൈഃ । തോഷമേതി മഹാത്മാസൌ യഥാ ഭക്ത്യാ ജനാര്ദനഃ ॥ ൧,൨൨൯.
വിഭിന്നമായ ദാനങ്ങൾ, പൂക്കൾ, അത്തരം ചാരങ്ങൾ എന്നിവകൊണ്ടല്ല, ഭക്തിയാൽ മാത്രമാണ് മഹാത്മാവായ ജനാർദ്ദനൻ തൃപ്തനാകുന്നത്.
സമ്പദൈശ്വര്യമാഹാത്മ്യൈഃ സന്തത്യാ ന ച കര്മണാ । വിമുക്തൈശ്ചൈകതാ ലഭ്യാ മൂലമാരാധനം ഹരേഃ ॥ ൧,൨൨൯.
സമ്പത്ത്, ഐശ്വര്യം, മഹത്വം, സന്തതി, കര്മങ്ങൾ, മോക്ഷം — ഇതൊന്നും ഹരിയെ ആരാധിക്കുന്നതിൽ നിന്നുള്ള ഏകത്വം നേടാൻ കഴിയില്ല.
ശ്രീഗരുഡമഹാപുരാണമ് ൨൩൦ സൂത ഉവാച । ആലോക്യ സര്വശാസ്ത്രാണി വിചാര്യ ച പുനഃ പുനഃ । ഇദമേകം സുനിഷ്പന്നം ധ്യേയോ നാരായണഃ സദാ ॥ ൧,൨൩൦.
സൂതൻ പറഞ്ഞു: എല്ലാ ശാസ്ത്രങ്ങളും വീണ്ടും വീണ്ടും പരിശോധിച്ചപ്പോൾ ഒരൊറ്റ സത്യമാണ് ഉറപ്പായത് — നാരായണനെ എപ്പോഴും ധ്യാനിക്കണം.
കിം തസ്യ ദാനൈഃ കിന്തീര്ഥൈഃ കിം തപോഭിഃ കിമധ്വരൈഃ । യോ നിത്യം ധ്യായതേ ദേവം നാരായണമനന്യധീഃ ॥ ൧,൨൩൦.
ആൾ എപ്പോഴും അനന്യമായ മനസ്സോടെ നാരായണനെ ധ്യാനിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, അവന് ദാനം, തീർത്ഥം, തപസ്സ്, യാഗം എന്നിവയ്ക്ക് എന്ത് ആവശ്യം?
ഷഷ്ടിസ്തീര്ഥസഹസ്രാണി ഷഷ്ടിസ്തീര്ഥശതാനി ച । നാരായണപ്രണാമസ്യ കലാം നാര്ഹന്തി ഷോഡശീമ് ॥ ൧,൨൩൦.
അറുപതിനായിരം തീർത്ഥങ്ങളും അറുപത് ശതം കൂടി ചേർത്താലും, നാരായണനെ ഒരു പ്രണാമം ചെയ്യുന്നതിന്റെ പതിനാറിൽ ഒരു ഭാഗം പോലും തുല്യമായില്ല.
പ്രയശ്ചിത്താന്യശേഷാണി തപഃ കര്മാണി യാനി വൈ । വിദ്ധി തേഷാമശേഷാണാം കൃഷ്ണാനുസ്മരണം പരമ് ॥ ൧,൨൩൦.
എല്ലാ പ്രായശ്ചിത്തങ്ങളും, തപസ്സുകളും, കര്മങ്ങളും തമ്മിൽ, കൃഷ്ണനെ ഓർക്കുന്നതാണ് ഏറ്റവും ഉന്നതം എന്ന് അറിയണം.
കൃതപാപേഽനുരക്തിശ്ച യസ്യ പുംസഃ പ്രജായതേ । പ്രായശ്ചിത്തന്തു തസ്യൈകം ഹരേഃ സംസ്മരണം പരമ് ॥ ൧,൨൩൦.
പാപത്തിൽ ആസ്വാദനമുണ്ടാവുന്നവന്റെ ഏക പ്രായശ്ചിത്തം ഹരിയെ ഓർക്കുന്നതാണ്.
മുഹൂര്തമപി യോ ധ്യായേന്നാരായണമതന്ദ്രിതഃ । സോഽപി സ്വര്ഗതിമാപ്നോതി കിം പുനസ്തത്പരായണഃ ॥ ൧,൨൩൦.
ഒരു നിമിഷം പോലും ശ്രദ്ധയോടെ നാരായണനെ ധ്യാനിക്കുന്നവൻ സ്വർഗ്ഗം നേടുന്നു; പിന്നെ അവനിൽ മുഴുവനായി ലയിക്കുന്നവൻ എത്ര കൂടുതൽ?
ജാഗ്രത്സ്വപ്നസുഷുപ്തേഷു യോഗസ്ഥസ്യ ച യോഗിനഃ । യാ കാചിന്മനസോ വൃത്തിഃ സാ ഭവത്യച്യുതാശ്രയാത് ॥ ൧,൨൩൦.
യോഗത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്ന യോഗിക്ക് ജാഗ്രത, സ്വപ്നം, സൂഷുപ്തി — ഏത് അവസ്ഥയിലായാലും മനസ്സിന്റെ എല്ലാ ചലനങ്ങളും അച്യുതനിൽ ലയിക്കുന്നു.
ഉത്തിഷ്ഠന്നിപതന്വിഷ്ണും പ്രലപന്വിവിശംസ്തഥാ । ഭുഞ്ജഞ്ജാഗ്രച്ച ഗോവിന്ദം മാധവം യശ്ച സംസ്മരേത് ॥ ൧,൨൩൦.
എഴുന്നേൽക്കുമ്പോഴും കിടക്കുമ്പോഴും സംസാരിക്കുമ്പോഴും അകത്തു കടക്കുമ്പോഴും ഭക്ഷിക്കുമ്പോഴും ഉണരുമ്പോഴും, ഗോവിന്ദനെയോ മാധവനെയോ ഓർക്കുന്നവൻ —
സ്വേസ്വേ കര്മണ്യഭിരതഃ കുര്യാച്ചിത്തം ജനാര്ദനേ । ഏഷാ ശാസ്ത്രാനുസാരോക്തിഃ കിമന്യൈര്ബഹുഭാഷിതൈഃ ॥ ൧,൨൩൦.
തന്നേതായ കര്മങ്ങളിൽ ആസ്വാദനമുള്ളവൻ ജനാർദ്ദനനിൽ മനസ്സു ചേർക്കണം; ഇതാണ് ശാസ്ത്രങ്ങൾ പറയുന്നത് — അധികം വാക്കുകൾക്ക് ആവശ്യമില്ല.
ധ്യാനമേവ പരോ ധര്മോ ധ്യാനമേവ പരം തപഃ । ധ്യാനമേവ പരം ശൌചം തസ്മാദ്ധ്യാനപരോ ഭവേത് ॥ ൧,൨൩൦.
ധ്യാനമാണ് ഏറ്റവും ഉന്നതമായ ധർമ്മം, ഏറ്റവും ഉന്നതമായ തപസ്സ്, ഏറ്റവും ഉന്നതമായ ശുദ്ധി; അതുകൊണ്ട് ധ്യാനത്തിൽ മനസ്സു നിൽക്കണം.
നാസ്തി വിഷ്ണോഃ പരം ധ്ഥേയം തപോ നാനശനാത്പരമ് । തസ്മാത്പ്രധാനമത്രോക്തം വാസുദേവസ്യ ചിന്തനമ് ॥ ൧,൨൩൦.
വിഷ്ണുവിനെക്കാൾ ഉന്നതമായ ധ്യാനവിഷയം ഇല്ല, ഉപവാസത്തേക്കാൾ വലിയ തപസ്സ് ഇല്ല; അതുകൊണ്ട് വാസുദേവനെ ഓർക്കുന്നതാണ് പ്രധാനമായുള്ളത്.
യദ്ദുര്ലഭം പരം പ്രാപ്യം മനസോ യന്ന ഗോചരമ് । തദപ്യപ്രാര്ഥിതം ധ്യാതോ ദദാതി മധുസൂദനഃ ॥ ൧,൨൩൦.
മനസ്സിന് അപ്രാപ്യമായ അത്യന്തം ദുർലഭവും ഉന്നതവുമായതും പോലും, ധ്യാനിക്കുന്നവന് ചോദിക്കാതെ തന്നെ മധുസൂദനൻ നൽകുന്നു.
പ്രമാദാത്കുര്വതാം കര്മ പ്രച്യവേതാധ്വരേഷു യത് । സ്മരണാദേവ തദ്വിഷ്ണോഃ സംപൂര്ണം സ്യാദിതി ശ്രുതിഃ ॥ ൧,൨൩൦.
അശ്രദ്ധയാൽ യാഗങ്ങളിൽ അല്ലെങ്കിൽ കര്മങ്ങളിൽ തെറ്റുണ്ടായാൽ, വിഷ്ണുവിനെ ഓർക്കുന്നതിലൂടെ അതെല്ലാം പൂർണ്ണമാകുന്നു എന്നു ശ്രുതി പറയുന്നു.
ധ്യാനേന സദൃശോ നാസ്തി ശോധനം പാപകര്മണാമ് । ആഗാമിദേഹഹേതൂനാം ദാഹകോ യോഗപാവകഃ ॥ ൧,൨൩൦.
പാപകര്മങ്ങൾ ശുദ്ധീകരിക്കാൻ ധ്യാനത്തിന് തുല്യമായത് ഇല്ല; യോഗത്തിന്റെ അഗ്നി ഭാവി ജന്മങ്ങൾക്ക് കാരണമാകുന്ന പാപങ്ങൾ കത്തിച്ചുമാറ്റുന്നു.