ശക്തേനാപി നമസ്കാരഃ പ്രയുക്തശ്ചക്രപാണയേ । സംസാരതൃണവര്ഗാണാമുദ്വേജനകരോ ഹി സഃ
ശക്തിയുള്ളവൻ പോലും ചക്രധാരിയ്ക്ക് നമസ്കാരം ചെയ്താൽ, അതു ലോകജീവിതത്തിലെ പുല്ലുപോലുള്ള ബദ്ധതകൾക്ക് ഭയം ഉണ്ടാക്കും.
കൃഷ്ണേ സ്ഫുരജ്ജലധരോദരചാരുകൃഷ്ണേ ലോകാധികാരപുരുഷേ പരമപ്രമേയേ । ഏകോ ഹി ഭാവഗുണമാത്രദൃഢപ്രണാമഃ സദ്യഃ ശ്വപാകമപി സാധയിതും സശക്തഃ
മഴമേഘത്തിന്റെ നിറമുള്ള കൃഷ്ണസ്വരൂപനായി, ലോകങ്ങളുടെ അധിപനായി, അളക്കാനാകാത്ത പരമനായി, ഭാവഗുണം മാത്രം കൊണ്ടുള്ള ഒരു ദൃഢമായ നമസ്കാരം പോലും ഒരു ചണ്ഡാലനെയും ഉടനെ ശുദ്ധീകരിക്കാൻ കഴിയും.
പ്രണമ്യ ദണ്ഡബദ്ഭൂമൌ നമസ്കാരേണ യോര്ഽചയേത് । സ യാം ഗതിമവാപ്നോതി ന താം ക്രതുശതൈരപി
ഭൂമിയിൽ ദണ്ഡവത്നമസ്കാരം ചെയ്ത് ആരെങ്കിലും ആരാധിച്ചാൽ, അവൻ നൂറുകണക്കിന് യജ്ഞങ്ങൾ ചെയ്താലും ലഭിക്കാത്ത ഗതിയാണ് നേടുന്നത്.
ദുര്ഗസംസാരകാന്താരാകൂപാരേഽപി പ്രധാവതാമ് । ഏകഃ കൃഷ്ണേ നമസ്കാരോ മുക്ത്യാ താംസ്താരയിഷ്യതി
കഠിനമായ ലോകജീവിതത്തിന്റെ കാടിന്റെ അതിരിലാണെങ്കിലും, കൃഷ്ണനോട് ഒരു നമസ്കാരം ചെയ്താൽ പോലും മോക്ഷസമുദ്രം കടക്കാൻ കഴിയുന്നു.
ആസീനോ വാ ശയാനോ വാതിഷ്ഠന് വാ യത്ര തത്ര വാ । നമോ നാരായണായേതി മന്ത്രൈകശരണോ ഭവേത്
ഇരിക്കുന്നവനായാലും കിടക്കുകയായാലും നില്ക്കുകയായാലും, എവിടെയായാലും, 'നമോ നാരായണായ' എന്ന മന്ത്രത്തിൽ മാത്രം ആശ്രയം വെച്ചാൽ മതി.
നാരായണേതി ശബ്ദോഽസ്തി വാഗസ്തി വശവര്തിനീ । തഥാപി നരകേ മൂഢാഃ പതന്തീതി കിമദ്ഭുതമ്
'നാരായണ' എന്ന വാക്കും, സംസാരിക്കാൻ കഴിവും ഉണ്ടെങ്കിലും, ഭ്രമിതരായവർ നരകത്തിൽ വീഴുന്നത് അത്ഭുതമല്ല.
ചതുര്മുഖോ വാ യദി കോടിവക്ത്രോ ഭവേന്നരഃ കോപി വിശുദ്ധചേതാഃ । സ വൈ ഗുണാനാമയുതൈകദേശം വദേന്ന വാ ദേവവരസ്യ വിഷ്ണോഃ
ഒരു മനുഷ്യന് നാലു മുഖങ്ങളോ, കോടിയോളം വായുകളോ, അത്യന്തം വിശുദ്ധമായ മനസോ ഉണ്ടായാലും, ദേവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ വിഷ്ണുവിന്റെ ഗുണങ്ങളിൽ ഒരു ചെറിയ ഭാഗം പോലും പൂർണ്ണമായി വിവരിക്കാൻ കഴിയില്ല.
വ്യാസാദ്യാ മുനയഃ സര്വേ സ്തുവന്തോ മധുസൂദനമ് । മതിക്ഷയാന്നിവര്തന്തേ ന ഗോവിന്ദഗുണക്ഷയാത്
വ്യാസനും മറ്റു എല്ലാ മഹർഷികളും മധുസൂദനനെ സ്തുതിച്ചാലും, അവരുടെ ബുദ്ധിയുടെ അതിരിൽ എത്തും; പക്ഷേ, ഗോവിന്ദന്റെ ഗുണങ്ങൾക്ക് ഒരിക്കലും അവസാനം കാണാനാവില്ല.
അവശേനാപി യന്നാമ്നി കീര്തിതേ സര്വപാതകൈഃ । പുമാന് വിമുച്യതേ സദ്യഃ സിംഹത്രസ്തോ മൃഗാ യഥാ । ബദ്ധഃ പരികരസ്തേന മോക്ഷായ ഗമനം പ്രതി
ആളൊരാളുടെ നാവിൽ അവനവന്റെ പേരും അന്യായമായി ഉച്ചരിച്ചാലും, ആൾ എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നുമൊടുവിൽ മോചിതനാകും; സിംഹത്തെ കണ്ടു മൃഗങ്ങൾ പേടിച്ച് ഓടുന്നതുപോലെ. ആ ഉച്ചാരണത്തിൽ അവൻ മോക്ഷത്തിലേക്കുള്ള യാത്രയ്ക്ക് ബന്ധിതനാകും.
സ്വപ്നേഽപി നാമ സ്പൃശതോഽപി പുംസഃ ക്ഷയം കരോത്യക്ഷയപാപരാശിമ് । പ്രത്യക്ഷതഃ കിം പുനരത്ര പുംസാ പ്രകീര്തിതേ നാമ്നി ജനാര്ദനസ്യ
സ്വപ്നത്തിൽ പോലും ഒരാൾ കണക്കിന് പേരിനെ സ്പർശിച്ചാലും അതു അവന്റെ അനന്തമായ പാപങ്ങൾ നശിപ്പിക്കും; നേരിട്ട് ജനാർദ്ദനന്റെ പേര് ഉച്ചരിച്ചാൽ എത്ര വലിയ ഫലമാകും!
നമഃ കൃഷ്ണാച്യുതാനന്തവാസുദേവേത്യുദീരിതമ് । യൈര്ഭാവഭാവിതൈര്വിപ്രന തേ യമപുരം യയുഃ
ഭക്തിയോടെ 'കൃഷ്ണ, അച്യുത, അനന്ത, വാസുദേവ' എന്നിങ്ങനെ ഉച്ചരിച്ചവർ, ബ്രാഹ്മണനേ, യമപുരിയിലേക്കാണ് പോയത്.
ക്ഷയോ ഭവേദ്യഥാ വഹ്നേസ്തമസോ ഭാസ്കരോദയേ । തഥൈവ കലുഷൌഘസ്യ നാമസംകീര്തനാദ്ധരേഃ
സൂര്യൻ ഉദയിക്കുമ്പോൾ ഇരുണ്ടിരിപ്പു പോലെ, ഹരിയുടെ നാമസംകീർത്തനം ചെയ്യുമ്പോൾ പാപങ്ങളുടെ കൂട്ടം അകറ്റപ്പെടുന്നു.
ക്വ നാകപൃഷ്ഠഗമനം പുനരായാതി ന ക്ഷയമ് । ഗച്ഛതാം ദൂരമധ്വാനം കൃഷ്ണമൂര്ഛിതചേതസാമ്
കൃഷ്ണനിൽ മനസ്സ് മുഴുവനും ലയിച്ചവർക്കു സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്കുള്ള യാത്ര ഒരിക്കലും തിരിച്ചുവരവോ കുറയലോ അനുഭവിക്കേണ്ടതില്ല, എത്ര ദൂരം യാത്ര ചെയ്താലും.
പാഥേയം പുണ്ഡരീകാക്ഷനാമസംകീര്തനം ഹരേഃ । സംസാരസര്പസംദഷ്ടവിഷചേഷ്ടൈകഭേഷജമ് । കൃഷ്ണേതി വൈഷ്ണവം ക്ഷാന്തം ജപ്ത്വാ മുക്തോ ഭവേന്നരഃ
പുണ്ഡരികാക്ഷനായ ഹരിയുടെ നാമസംകീർത്തനം ഈ യാത്രയ്ക്കുള്ള സഞ്ചാരസാധനമാണ്; സംസാരസർപ്പത്തിന്റെ വിഷത്തിന് ഏക ഔഷധം അതാണ്. 'കൃഷ്ണ' എന്നു ജപിച്ചാൽ ഒരാൾ മോചിതനാകും.
ധ്യായന് കൃതേ ജപേന്മന്ത്രൈസ്ത്രേതായാം ദ്വാപരേര്ഽചയന് । യദാപ്നോതി തദാപ്നോതി തദാപ്നോതി കലൌ സംസ്മൃത്യകേശവമ്
കൃതയുഗത്തിൽ ധ്യാനത്തിലൂടെ, ത്രേതായുഗത്തിൽ മന്ത്രങ്ങളാൽ, ദ്വാപരയുഗത്തിൽ പൂജയിലൂടെ ലഭിക്കുന്നത്, കലിയുഗത്തിൽ കേശവനെ ഓർത്താൽ ലഭിക്കും.
ജിഹ്വാഗ്രേ വര്തതേ യസ്യ ഹരിരിത്യക്ഷരദ്വയമ് । സംസാരസാഗരം തീര്ത്വാ സ ഗച്ഛേദ്വൈഷ്ണവം പദമ്
ആരുടെ നാവിന്റെ അഗ്രത്തിൽ 'ഹരി' എന്ന രണ്ട് അക്ഷരങ്ങൾ നിലകൊള്ളുന്നു, അവൻ സംസാരസമുദ്രം കടന്ന് വൈഷ്ണവപദം പ്രാപിക്കും.
വിജ്ഞാതദുഷ്കൃതിസഹസ്രസമാവൃതോഽപിശ്രേയഃ പരന്തു പരിശുദ്ധിമ ഭീപ്സമാനഃ । സ്പപ്നാന്തരേ ന ഹി പുനശ്ച ഭവം സ പശ്യേന്നാരായണസ്തുതികഥാപരമോ മനുഷ്യഃ
ആയിരക്കണക്കിന് പാപങ്ങൾ അറിയാമെന്നാലും, ശുദ്ധീകരണം ആഗ്രഹിച്ച് നാരായണനെ സ്തുതിക്കുന്നവൻ, സ്വപ്നത്തിൽ പോലും വീണ്ടും ജനനം കാണേണ്ടതില്ല.
ശ്രീഗരുഡമഹാപുരാണമ് ൨൨൯ സൂത ഉവാച । അശേഷലോകനാഥസ്യ സാരമാരാധനം ഹരേഃ । ദദ്യാതു പുരുഷസൂക്തേണ യഃ പുഷ്പാണ്യപ ഏവ ച ॥ ൧,൨൨൯.
സൂതൻ പറഞ്ഞു: എല്ലാ ലോകങ്ങളുടെയും നാഥനായ ഹരിയെ, പുരുഷസൂക്തം ഉച്ചരിച്ച്, പൂവും വെള്ളവും അർപ്പിച്ച് ആരെങ്കിലും ആരാധിച്ചാൽ, അതാണ് ആരാധനയുടെ സാരം.
അര്ചിതം സ്യാജ്ജഗദിദം തേന സര്വം ചരാചരമ് । യോ ന പൂജയതേ വിഷ്ണും തം വിദ്യാദ്ബ്രഹ്മഘാതകമ് ॥ ൧,൨൨൯.
അങ്ങനെ ചെയ്താൽ ഈ ലോകം മുഴുവൻ, ചലനവും അചലനവുമായ സകലവും ആരാധിക്കപ്പെട്ടതാകും; വിഷ്ണുവിനെ ആരാധിക്കാത്തവനെ ബ്രാഹ്മണഹന്തയെന്നു അറിയണം.
യതഃ പ്രവൃത്തിര്ഭൂതാനാം യേന സര്വമിദം തതമ് । തം യോ ന ധ്യായതേ വിഷ്ണും സ വിഷ്ഠായാം ക്രിമിര്ഭവേത് ॥ ൧,൨൨൯.
സകലഭൂതങ്ങളും ഉദ്ഭവിക്കുന്നവനും, എല്ലാം വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നവനും ആയ വിഷ്ണുവിനെ ധ്യാനിക്കാത്തവൻ മലത്തിൽ ജീവിക്കുന്ന ഒരു കീടമായിത്തീരും.
നരകേ പച്യമാനസ്തു യമേന പരിഭാഷിതഃ । കിന്ത്വയാ നാര്ചിതോ ദേവഃ കേശവഃ ക്ലേശനാശനഃ ॥ ൧,൨൨൯.
നരകത്തിൽ യമൻ ശിക്ഷിച്ചു നിന്ദിക്കുമ്പോൾ, 'നീ ദു:ഖങ്ങൾ അകറ്റുന്ന കേശവനെ ആരാധിച്ചില്ലേ?' എന്ന ചോദ്യം കേൾക്കേണ്ടിവരും.
ഉദകേനാപ്യഭാവേന ദ്രവ്യാണാമര്ചിതഃ പ്രഭുഃ । യോ ദദാതി സ്വകം ലോകം സ ത്വയാ കിം ന ചാര്ചിതഃ ॥ ൧,൨൨൯.
പൂജയ്ക്കുള്ള മറ്റു വസ്തുക്കൾ ഇല്ലെങ്കിലും വെള്ളംകൊണ്ട് പോലും പ്രഭുവിനെ ആരാധിക്കാം; തന്റെ ലോകം തന്നവനെ നീ ആരാധിക്കാതിരുന്നത് എന്തുകൊണ്ടാണ്?
ന തത്കരോതി സാ മാതാ ന പിതാ നാപി ബാന്ധവഃ । യത്കരോതി ഹൃഷീകേശഃ സന്തുഷ്ടഃ ശ്രദ്ധയാര്ചിതഃ ॥ ൧,൨൨൯.
മാതാവോ, പിതാവോ, ബന്ധുക്കളോ ചെയ്യാത്തത്, വിശ്വാസത്തോടെ ആരാധിക്കുമ്പോൾ ഹൃഷീകേശൻ സന്തോഷിച്ചാൽ ചെയ്യുന്നു.
വര്ണാശ്രമാചാരവതാ പുരുഷേണ പരഃ പുമാന് । വിഷ്ണുരാരാധ്യതേ പന്ഥാ നാന്യസ്തത്തോഷകാരകഃ ॥ ൧,൨൨൯.
വർണ്ണാശ്രമധർമ്മം പാലിക്കുന്നവൻ പരമപുരുഷനായ വിഷ്ണുവിനെ ആരാധിക്കുമ്പോൾ മാത്രമാണ് സംതൃപ്തി ലഭിക്കുന്നത്; അതിന് മറ്റൊരു വഴി ഇല്ല.
ന ദാനൈര്വിവിധൈര്ദത്തൈര്ന പുഷ്പൈര്നാനുലേപനൈഃ । തോഷമേതി മഹാത്മാസൌ യഥാ ഭക്ത്യാ ജനാര്ദനഃ ॥ ൧,൨൨൯.
വിഭിന്നമായ ദാനങ്ങൾ, പൂക്കൾ, അത്തരം ചാരങ്ങൾ എന്നിവകൊണ്ടല്ല, ഭക്തിയാൽ മാത്രമാണ് മഹാത്മാവായ ജനാർദ്ദനൻ തൃപ്തനാകുന്നത്.
സമ്പദൈശ്വര്യമാഹാത്മ്യൈഃ സന്തത്യാ ന ച കര്മണാ । വിമുക്തൈശ്ചൈകതാ ലഭ്യാ മൂലമാരാധനം ഹരേഃ ॥ ൧,൨൨൯.
സമ്പത്ത്, ഐശ്വര്യം, മഹത്വം, സന്തതി, കര്മങ്ങൾ, മോക്ഷം — ഇതൊന്നും ഹരിയെ ആരാധിക്കുന്നതിൽ നിന്നുള്ള ഏകത്വം നേടാൻ കഴിയില്ല.
ശ്രീഗരുഡമഹാപുരാണമ് ൨൩൦ സൂത ഉവാച । ആലോക്യ സര്വശാസ്ത്രാണി വിചാര്യ ച പുനഃ പുനഃ । ഇദമേകം സുനിഷ്പന്നം ധ്യേയോ നാരായണഃ സദാ ॥ ൧,൨൩൦.
സൂതൻ പറഞ്ഞു: എല്ലാ ശാസ്ത്രങ്ങളും വീണ്ടും വീണ്ടും പരിശോധിച്ചപ്പോൾ ഒരൊറ്റ സത്യമാണ് ഉറപ്പായത് — നാരായണനെ എപ്പോഴും ധ്യാനിക്കണം.
കിം തസ്യ ദാനൈഃ കിന്തീര്ഥൈഃ കിം തപോഭിഃ കിമധ്വരൈഃ । യോ നിത്യം ധ്യായതേ ദേവം നാരായണമനന്യധീഃ ॥ ൧,൨൩൦.
ആൾ എപ്പോഴും അനന്യമായ മനസ്സോടെ നാരായണനെ ധ്യാനിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, അവന് ദാനം, തീർത്ഥം, തപസ്സ്, യാഗം എന്നിവയ്ക്ക് എന്ത് ആവശ്യം?
ഷഷ്ടിസ്തീര്ഥസഹസ്രാണി ഷഷ്ടിസ്തീര്ഥശതാനി ച । നാരായണപ്രണാമസ്യ കലാം നാര്ഹന്തി ഷോഡശീമ് ॥ ൧,൨൩൦.
അറുപതിനായിരം തീർത്ഥങ്ങളും അറുപത് ശതം കൂടി ചേർത്താലും, നാരായണനെ ഒരു പ്രണാമം ചെയ്യുന്നതിന്റെ പതിനാറിൽ ഒരു ഭാഗം പോലും തുല്യമായില്ല.
പ്രയശ്ചിത്താന്യശേഷാണി തപഃ കര്മാണി യാനി വൈ । വിദ്ധി തേഷാമശേഷാണാം കൃഷ്ണാനുസ്മരണം പരമ് ॥ ൧,൨൩൦.
എല്ലാ പ്രായശ്ചിത്തങ്ങളും, തപസ്സുകളും, കര്മങ്ങളും തമ്മിൽ, കൃഷ്ണനെ ഓർക്കുന്നതാണ് ഏറ്റവും ഉന്നതം എന്ന് അറിയണം.