കിഞ്ചിത്തസ്മാത്പരസ്മിംശ്ച ധാരണാ ദശധാ സ്മൃതാ । ദശൈതാ ധാരണാഃ പ്രാപ്യ പ്രാപ്നോത്യക്ഷരരൂപതാമ് ॥ ൧,൨൨൬.
അതിന്റെ കുറച്ചു മുകളിലും പിന്നെയും പത്ത് വിധത്തിലുള്ള ധാരണകള് ഉണ്ട്. ഈ പത്ത് ധാരണകള് നേടിയാല് അക്ഷരമായ രൂപം ലഭിക്കും.
യഥാഗ്നിരഗ്നൌ സംക്ഷിപ്തസ്തഥാത്മാ പരമാത്മനി । ബ്രഹ്മരൂപം മഹാപുണ്യമോമിത്യേകാക്ഷരം ജപേത് ॥ ൧,൨൨൬.
എങ്ങിനെ അഗ്നി അഗ്നിയില് ചേര്ന്നതുപോലെ ആത്മാവ് പരമാത്മാവില് ലയിക്കുന്നു; ബ്രഹ്മസ്വരൂപമായ മഹാപുണ്യമായ ഒമ്കാരം ഒരക്ഷരം ജപിക്കണം.
അകാരശ്ച തഥോകാരോ മകാരശ്ചാക്ഷരത്രയമ് । ഏതാസ്തിസ്ത്രസ്തതോ മാത്രാഃ സത്ത്വരാജസതാമസാഃ ॥ ൧,൨൨൬.
'അ', 'ഉ', 'മ' എന്നിങ്ങനെ മൂന്നു അക്ഷരങ്ങള്; ഈ മൂന്നു അളവുകള് സത്ത്വം, രജസ്, തമസ് എന്നിങ്ങനെയാണ്.
നിര്ഗുണാ യോഗിഗമ്യാദ്യാര്ധമാത്രാ പരാ സ്ഥിതാ । ഗാന്ധാരീതി ച വിജ്ഞേയാ ഗാന്ധാരസ്വരസംശ്രയാ । ഇത്യേതദക്ഷരം ബ്രഹ്മ പരമോങ്കാരസംജ്ഞിതമ് ॥ ൧,൨൨൬.
ഗുണങ്ങളില്ലാത്ത, യോഗികള്ക്ക് ലഭ്യമാകുന്ന, അര്ധമാത്രയാണ് പരമാവധി നിലകൊള്ളുന്നത്; അതിനെ ഗാന്ധാരമെന്നു വിളിക്കുന്നു, ഗാന്ധാരസ്വരത്തില് അധിഷ്ഠിതം; ഈ അക്ഷരം ബ്രഹ്മമാണ്, പരമമായ ഒം എന്നറിയപ്പെടുന്നു.
അഹം ബ്രഹ്മ പരം ജ്യോതിഃ സ്ഥൂലദേഹവിവര്ജിതമ് । അഹം ബ്രഹ്മ പരം ജ്യോതിര്ജരാമരണവര്ജിതമ് ॥ ൧,൨൨൬.
ഞാന് ബ്രഹ്മം, പരമജ്യോതി, സ്ഥൂലശരീരമില്ലാത്തത്; ഞാന് ബ്രഹ്മം, പരമജ്യോതി, വൃദ്ധിയും മരണവും ഇല്ലാത്തത്.
അഹം ബ്രഹ്മ പരം ജ്യോതിഃ പൃഥിവ്യാ മലവര്ജിതമ് । അഹം ബ്രഹ്മ പരം ജ്യോതിര്വായ്വാകാശവിവര്ജിതമ് ॥ ൧,൨൨൬.
ഞാന് ബ്രഹ്മം, പരമജ്യോതി, ഭൂമിയുടെ മലിനതിയില്ലാത്തത്; ഞാന് ബ്രഹ്മം, പരമജ്യോതി, വായുവും ആകാശവും ഇല്ലാത്തത്.
അഹം ബ്രഹ്മ പരം ജ്യോതിഃ സൂക്ഷ്മദേഹവിവര്ജിതമ് । അഹം ബ്രഹ്മപരം ജ്യോതിഃ സ്ഥാനാസ്ഥാനവിവര്ജിതമ് ॥ ൧,൨൨൬.
ഞാന് ബ്രഹ്മം, പരമജ്യോതി, സൂക്ഷ്മശരീരമില്ലാത്തത്; ഞാന് ബ്രഹ്മം, പരമജ്യോതി, സ്ഥലം-അസ്ഥലം ഇല്ലാത്തത്.
അഹം ബ്രഹ്മ പരം ജ്യോതിര്ഗന്ധമാത്രവിവര്ജിതമ് । അഹം ബ്രഹ്മ പരം ജ്യോതിഃ ശ്രോത്രത്വക്പരിവര്ജിതമ് ॥ ൧,൨൨൬.
ഞാന് ബ്രഹ്മം, പരമജ്യോതി, ഗന്ധം മാത്രം ഇല്ലാത്തത്; ഞാന് ബ്രഹ്മം, പരമജ്യോതി, ശ്രവണവും സ്പര്ശവും ഇല്ലാത്തത്.
അഹം ബ്രഹ്മ പരം ജ്യോതിര്ജിഹ്വാഘ്രാണവിവര്ജിതമ് । അഹം ബ്രഹ്മ പരം ജ്യോതിഃ പ്രാണാപാനവിവര്ജിതമ് ॥ ൧,൨൨൬.
ഞാന് ബ്രഹ്മം, പരമജ്യോതി, നാവും മൂക്കും ഇല്ലാത്തത്; ഞാന് ബ്രഹ്മം, പരമജ്യോതി, പ്രാണനും അപാനവും ഇല്ലാത്തത്.
അഹം ബ്രഹ്മ പരം ജ്യോതിര്വ്യാനോദാനവിവര്ജിതമ് । അഹം ബ്രഹ്മ പരം ജ്യോതിരജ്ഞാനപരിവര്ജിതമ് ॥ ൧,൨൨൬.
ഞാന് ബ്രഹ്മം, പരമജ്യോതി, വ്യാനവും ഉദാനവും ഇല്ലാത്തത്; ഞാന് ബ്രഹ്മം, പരമജ്യോതി, അജ്ഞാനവും ഇല്ലാത്തത്.
അഹം ബ്രഹ്മ പരം ജ്യോതിസ്തുരീയം പരമം പദമ് । ദേഹേന്ദ്രിയമനോബുദ്ധിപ്രാണാഹങ്കാരവര്ജിതമ് ॥ ൧,൨൨൬.
ഞാന് ബ്രഹ്മം, പരമജ്യോതി, നാലാമത്തെയും പരമാവസ്ഥയും, ശരീരവും ഇന്ദ്രിയങ്ങളും മനസ്സും ബുദ്ധിയും പ്രാണനും അഹങ്കാരവും ഇല്ലാത്തത്.
നിത്യശുദ്ധബുദ്ധംമുക്തമഹാമാനന്ദമദ്വയമ് । അഹം ബ്രഹ്മ പരം ജ്യോതിര്ജ്ഞാനരൂപോ വിമുക്തയേ ॥ ൧,൨൨൬.
സദാ ശുദ്ധവും ബുദ്ധിയും മുക്തിയും മഹാനന്ദവും അദ്വിതീയവും; ഞാന് ബ്രഹ്മം, പരമജ്യോതി, ജ്ഞാനസ്വരൂപം, മോക്ഷത്തിനായി.
സൂത ഉവാച । ഇത്യഷ്ടാങ്ഗോ മയാ യോഗ ഉക്തഃ ശൌനക മുക്തിദഃ । നിത്യനൈമിത്തികം ഗത്വാ ലയം പ്രാകൃതബന്ധനാഃ ॥ ൧,൨൨൬.
സൂതൻ പറഞ്ഞു: ശൗനകാ, മോക്ഷം നൽകുന്ന അഷ്ടാംഗയോഗം ഞാൻ വിശദമായി പറഞ്ഞു. നിത്യവും പ്രത്യേകവും ആയ കർമ്മങ്ങൾ അനുഷ്ഠിച്ചാൽ, പ്രകൃതിയുടെ ബന്ധങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതനായി ലയത്തിലേക്ക് എത്താം.
ഉത്പദ്യന്തേ ഹി സംസാരേ നൈകം യാത്വാ പരാത്മനാമ് । വിമുച്യതേ വിമുക്തശ്ച ജ്ഞാനാദജ്ഞാനമോഹിതഃ ॥ ൧,൨൨൬.
ഈ ജന്മചക്രത്തിൽ അനേകം ആത്മാക്കൾ ഉദിക്കുന്നു; എന്നാൽ പരമാത്മാവിനെ കണ്ടെത്തിയാൽ, ജ്ഞാനത്തിന്റെ പ്രകാശത്തിൽ അജ്ഞാനമകറ്റി, ആൾ മോചിതനാകുന്നു.
തതോ നം മ്രിയതേ ദുഃ ഖീ ന രോഗീ ന ച വന്ധവാന് । ന പാപൈര്യുജ്യതേ യോഗീ നരകേ ന വിപച്യതേ ॥ ൧,൨൨൬.
അപ്പോൾ അവൻ ദു:ഖത്തിൽ മരിക്കുകയില്ല, രോഗം ബാധിക്കുകയില്ല, ബന്ധങ്ങളിൽ കുടുങ്ങുകയില്ല; ആ യോഗിക്ക് പാപങ്ങൾ പിടികൂടുകയില്ല, നരകത്തിൽ വേദന അനുഭവിക്കേണ്ടതുമില്ല.
ഗര്ഭവാസേ സ നോ ദുഃ ഖീ സ സ്യാന്നാരായണോഽവ്യയഃ । ഭക്ത്യാ ത്വനന്യയാ ലഭ്യോ ഭഗവാന്ഭുക്തിമുക്തിദഃ ॥ ൧,൨൨൬.
ഗർഭത്തിൽ പോലും അവൻ ദു:ഖം അനുഭവിക്കില്ല; അവൻ അവിനാശിയായ നാരായണനാകുന്നു. അനുഭവവും മോക്ഷവും നൽകുന്ന ഭഗവാൻ അനന്യഭക്തിയാൽ മാത്രം ലഭ്യനാണ്.
ധ്യാനേന പൂജയാ ജപ്യൈഃ സമ്യക്സ്തോത്രൈര്യതവ്രതൈഃ । യജ്ഞൈര്ദാനൈശ്ചിത്തശുദ്ധിസ്തയാ ജ്ഞാനഞ്ച ലഭ്യതേ ॥ ൧,൨൨൬.
ധ്യാനം, പൂജ, ജപം, ശരിയായ സ്തോത്രങ്ങൾ, വ്രതങ്ങൾ, യജ്ഞങ്ങൾ, ദാനം എന്നിവയിലൂടെ മനസ്സ് ശുദ്ധിയാകുന്നു; അതിനാൽ ജ്ഞാനം ലഭിക്കുന്നു.
പ്രണവാദികമന്ത്രൈശ്ച ജപ്യൈര്മുക്തിം ഗതാ ദ്വിജാഃ । ഇന്ദ്രോഽപി പരമം സ്ഥാനം ഗന്ധര്വാപ്സരസോ വരാഃ ॥ ൧,൨൨൬.
പ്രണവം തുടങ്ങിയ മന്ത്രങ്ങൾ ജപിച്ചുകൊണ്ട്, ദ്വിജന്മാർ മോക്ഷം നേടി; ഇന്ദ്രനും, ഗന്ധർവന്മാരിലും അപ്സരസ്സുകളിലും ശ്രേഷ്ഠരായവരും പരമാവസ്ഥയിൽ എത്തി.
പ്രാപ്താ ദേവാശ്ച ദേവത്വം മുനിത്വം മുനയോ ഗതാഃ । ഗന്ധര്വത്വഞ്ച ഗന്ധര്വാ രാജത്വഞ്ച നൃപാദയഃ ॥ ൧,൨൨൬.
ദേവന്മാർ ദൈവത്വം നേടി, മുനികൾ മുനിത്വം നേടി, ഗന്ധർവന്മാർ ഗന്ധർവത്വം നേടി, രാജാക്കന്മാർക്കും മറ്റുള്ളവർക്കും രാജത്വം ലഭിച്ചു.
ശ്രീഗരുഡമഹാപുരാണമ് ൨൨൭ സൂത ഉവാച । വിഷ്ണുഭക്തിം പ്രവക്ഷ്യാമി യയാ സര്വമവാപ്യതേ । യഥാ ഭക്ത്യാ ഹരിസ്തുഷ്യേത്തഥാ നാന്യേന കേനചിത് ॥ ൧,൨൨൭.
സൂതൻ പറഞ്ഞു: എല്ലാം നേടാൻ കഴിയുന്ന വിഷ്ണുഭക്തിയെ ഞാൻ ഇപ്പോൾ വിശദീകരിക്കുന്നു. അങ്ങനെയുള്ള ഭക്തിയാൽ മാത്രമേ ഹരിയെ സത്യത്തിൽ സന്തോഷിപ്പിക്കാനാകൂ; മറ്റൊന്നിനാലുമല്ല.
മഹതഃ ശ്രേയസോ മൂലം പ്രസവഃ പുണ്യസന്തതേഃ । ജീവിതസ്യ ഫലം സ്വാദു നിയതം സ്മരണം ഹരേഃ ॥ ൧,൨൨൭.
പരമോന്നതമായ ക്ഷേമത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനം, പുണ്യവംശത്തിന്റെ ഉത്ഭവം—ഇവയൊക്കെയും ഹരിയെ ഓർക്കുന്നതാണ് ജീവിതത്തിന്റെ മധുരഫലം.
തസ്മാത്സേവാ ബുധൈഃ പ്രോക്താ ഭക്തിസാധനഭൂയസീ । തേ ഭക്താ ലോകനാഥസ്യ നാമകര്മാദികീര്തനേ ॥ ൧,൨൨൭.
അതിനാൽ, സേവനമാണ് ഭക്തിക്ക് പ്രധാന മാർഗ്ഗമെന്ന് പണ്ഡിതന്മാർ പ്രഖ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു; ലോകനാഥന്റെ ഭക്തന്മാർ അവന്റെ നാമവും കർമ്മവും മറ്റും സ്തുതിക്കുന്നു.
മുഞ്ചന്ത്യശ്രൂണി സംഹര്ഷാദ്യേ പ്രഹൃഷ്ടനൂരുഹാഃ । ജഗദ്ധാതുര്മഹേശസ്യ ദിവ്യാജ്ഞാചരണാ വയമ് ॥ ൧,൨൨൭.
ആനന്ദത്തിൽ കണ്ണുനീർ വീഴുന്നവരും രോമാഞ്ചം അനുഭവിക്കുന്നവരും പറയുന്നു: 'ലോകത്തിന്റെ സ്രഷ്ടാവായ മഹേശ്വരന്റെ ദിവ്യആജ്ഞ പാലിക്കുന്നവരാണ് ഞങ്ങൾ.'
ഇഹ നിത്യക്രിയാഃ കുര്യുഃ സ്നിഗ്ധാ യേ വൈഷ്ണവാസ്തു തേ । ബ്രഹ്മാക്ഷരം ന ശൃണ്വന്വൈ തയാ ഭഗവതേരിതമ് ॥ ൧,൨൨൭.
ഇവിടെ സ്നേഹമുള്ള വൈഷ്ണവർ അവരുടെ നിത്യകർമ്മങ്ങൾ നിർവ്വഹിക്കുന്നു; എന്നാൽ ബ്രഹ്മണക്ഷരമായ ഭഗവാന്റെ ആജ്ഞ കേൾക്കാതെ ഇരിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, അതൊക്കെ വിഫലമാണ്.
പ്രണാമപൂര്വകം ഭക്ത്യാ യോ വദേദ്വൈഷ്ണവോ ഹി സഃ । തദ്ഭക്തജനവാത്സല്യം പൂജനം ചാനുമോദനമ് ॥ ൧,൨൨൭.
ആദരപൂർവ്വം ഭക്തിയോടെ വന്ദനം ചെയ്ത് സംസാരിക്കുന്നവൻ യഥാർത്ഥ വൈഷ്ണവനാണ്; അവൻ ഭഗവാന്റെ ഭക്തന്മാരോടുള്ള സ്നേഹം ആദരവും അംഗീകാരവും കാണിച്ചുകൊണ്ട് പ്രകടിപ്പിക്കുന്നു.
തത്കഥാശ്രവണേ പ്രീതിരശ്രുനേത്രാങ്ഗവിക്രിയാഃ । യേന സര്വാത്മനാ വിഷ്ണൌ ഭക്ത്യാ ഭാവോ നിവേശിതഃ ॥ ൧,൨൨൭.
ഭഗവാന്റെ കഥകൾ കേൾക്കുന്നതിൽ ആനന്ദം, കണ്ണിൽ കണ്ണുനീർ, ശരീരത്തിൽ മാറ്റങ്ങൾ—ഇവയിലൂടെ മനസ്സിലാക്കാം, വിഷ്ണുവിൽ സമ്പൂർണ്ണമായ ഭക്തി സ്ഥിരമായിരിക്കുന്നു.
വിപ്രേഭ്യശ്ച കൃതാത്മത്വാന്മഹാഭാഗവതോ ഹി സഃ । വിശ്വോപകരണം നിത്യം തദര്ഥം സങ്ഗവര്ജനമ് । സ്വയമഭ്യര്ചനഞ്ചൈവ യോ വിഷ്ണുഞ്ചോപജീവതി ॥ ൧,൨൨൭.
ആത്മനിയന്ത്രണത്താൽ, അവൻ ദ്വിജന്മാരിൽ മഹാഭാഗവതനാണ്; ലോകത്തിന് ഉപകാരമാകുന്ന പ്രവൃത്തികൾ ചെയ്യുകയും, ദുഷ്സംഗം ഒഴിവാക്കുകയും, സ്വയം വിഷ്ണുവിനെ ആരാധിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
ഭക്തിരഷ്ടവിധാ ഹ്യേഷാ യസ്മിന്മ്ലേച്ഛോഽപി വര്തതേ । സ വിപ്രേന്ദ്രോ മുനിഃ ശ്രീമാന്സ യാതി പരമാം ഗതിമ് ॥ ൧,൨൨൭.
ഈ ഭക്തിക്ക് എട്ട് രൂപങ്ങളുണ്ട്; അതിൽ ഏതെങ്കിലും ഒരു മ്ളേഛനും ഉണ്ടെങ്കിൽ, അവൻ ബ്രാഹ്മണന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനാണ്, മുനിയാണു, ഭാഗ്യവാനാണ്—അവൻ പരമാവസ്ഥയിൽ എത്തുന്നു.
തസ്മൈ ദേയം തതോ ഗ്രാഹ്യം സ ച പൂജ്യോ യഥാ ഹരിഃ । സ്മൃതഃ സംഭാഷിതോ വാപി പൂജിതോ വാ ദ്വിജോത്തമഃ । പുനാതി ഭഗവദ്ഭക്തശ്ചണ്ഡാലോഽപി യദൃച്ഛയാ ॥ ൧,൨൨൭.
അവനു ദാനം നൽകണം, അവനിൽ നിന്ന് സ്വീകരിക്കാനും കഴിയും; അവനെ ഹരിയെപ്പോലെ ആദരിക്കണം. ഓർത്താലോ, സംസാരിച്ചാലോ, പൂജിച്ചാലോ—even ഒരു ചണ്ഡാലനും ഭഗവദ്ഭക്തനാണെങ്കിൽ, അവൻ ശുദ്ധീകരിക്കുന്നു.
ദയാം കുരു പ്രപന്നായ തവാസ്മീതി ച യോ വദേത് । അഭയം സര്വഭൂതേഭ്യോ ദദ്യാദേതദ്വ്രതം ഹരേഃ ॥ ൧,൨൨൭.
ആശ്രയം തേടി 'ഞാൻ നിന്റെതാണ്' എന്ന് പറയുന്നവനോട് ദയ കാണിക്കുക; എല്ലാ ജീവികൾക്കും ഭയം അകറ്റുക—ഇതാണ് ഹരിയുടെ വ്രതം.