ഭുക്ത്വോപവിഷ്ടോഽനാചാന്തശ്ചണ്ഡാലം യദി സംസ്പൃശേത് । ഗായത്ത്ര്യഷ്ടസഹസ്രന്തു ദ്രുപദാം വാ ശതം ജപേത് ॥ ൧,൨൨൨.
ഭക്ഷണം കഴിച്ച ശേഷം കൈ കഴുകാതെ ചാണ്ഡാളനെ സ്പർശിച്ചാൽ, ഗായത്രി എട്ടായിരം പ്രാവശ്യം അല്ലെങ്കിൽ ദ്രുപദാ ശതം ജപിക്കണം.
ചാണ്ഡാലശ്വപചൈര്വാപി വിണ്മൂത്രേ തു കൃതേ ദ്വിജാഃ । പ്രായശ്ചിത്തം ത്രിരാത്രം സ്യാത്പരാകശ്ചാന്ത്യജാഗതൌ ॥ ൧,൨൨൨.
ചാണ്ഡാളന്മാരുടെയോ നായ് ഭക്ഷിക്കുന്നവരുടെയോ മലമൂത്രം സ്പർശിച്ചാൽ, ദ്വിജന്മാർക്ക് മൂന്ന് ദിവസം പ്രായശ്ചിത്തം നിർബന്ധമാണ്; ചാണ്ഡാളനു പരാകം ചെയ്യണം.
അകാമതഃ സ്ത്രിയോ ഗത്വാ പരാകസ്തത്ര സാധകഃ । അന്ത്യജാതിപ്രസൂതസ്യ പ്രായശ്ചിത്തം ന വിദ്യതേ ॥ ൧,൨൨൨.
സ്ത്രീക്ക് ഇച്ഛയില്ലാതെ അവൾ ചാണ്ഡാളനോടൊപ്പം പോയാൽ, അവൾക്ക് പരാകം പ്രായശ്ചിത്തം ഉചിതമാണ്; എന്നാൽ ചാണ്ഡാളനിൽ ജനിച്ചവർക്കു പ്രായശ്ചിത്തം ഇല്ല.
മദ്യാദിദുഷ്ടഭാണ്ഡേഷു യാദപഃ പിബതി ദ്വിജഃ । കൃച്ഛ്രപാദേന ശുധ്യേദ്വൈ പുനഃ സംസ്കാരകര്മണാ ॥ ൧,൨൨൨.
മദ്യം മുതലായവ കൊണ്ട് മലിനമായ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് ദ്വിജൻ വെള്ളം കുടിച്ചാൽ, കൃച്ഛ്രപ്രായശ്ചിത്തത്തിന്റെ ക്വാർട്ടർ ചെയ്താൽ ശുദ്ധിയാകും; പിന്നെ യഥാവിധി സംസ്കാരങ്ങൾ ചെയ്യണം.
യേ പ്രത്യവസിതാ വിപ്രാ വജ്രാഗ്നിപവനാദിഷു । അന്നപാനാദി സംഗൃഹ്യ ചികീര്ഷന്തി ഗൃഹാന്തരമ് ॥ ൧,൨൨൨.
വജ്രം, അഗ്നി, കാറ്റ് മുതലായവയിൽ പാപം ചെയ്ത ബ്രാഹ്മണന്മാർ അന്നം അല്ലെങ്കിൽ വെള്ളം കഴിച്ച് മറ്റൊരു വീട്ടിൽ പ്രവേശിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചാൽ, നിർദ്ദിഷ്ടമായ പ്രായശ്ചിത്തങ്ങൾ ചെയ്യണം.
ചാരയേത്ത്രീണി കൃച്ഛാണി ത്രീണി ചാന്ദ്രായണാനി വൈ । ജാതകര്മാദിസംസ്കാരം വസിഷ്ഠോ മുനിരബ്രവീത് ॥ ൧,൨൨൨.
മൂന്നു കൃച്ഛ്രവും മൂന്നു ചാന്ദ്രായണവും ചെയ്യണം; ജനനാദിസംസ്കാരങ്ങൾക്കായി വസിഷ്ഠമുനി ഇതാണ് പറഞ്ഞത്.
പ്രാജാപത്യാദിഭിര്ദ്രഷ്ടാ സ്ത്രീ ശുധ്യേത്തു ദ്വിഭോജനാത് । ഉച്ഛിഷ്ടോച്ഛിഷ്ടസംസ്പൃഷ്ടംശുനാ ശൂദ്രേണ വാ ദ്വിജഃ ॥ ൧,൨൨൨.
പ്രാജാപത്യാദി പ്രായശ്ചിത്തങ്ങൾ ചെയ്ത ശേഷം രണ്ട് നേരം ഭക്ഷണം കഴിച്ചാൽ സ്ത്രീ ശുദ്ധിയാകും; ഉച്ചിഷ്ടം സ്പർശിച്ചാലോ, നായയോ ശൂദ്രനോ സ്പർശിച്ചാലോ ദ്വിജൻ ശുദ്ധീകരണം നടത്തണം.
ഉപോഷ്യ രജനീമേകാം പഞ്ചഗവ്യേന ശുധ്യതി । വര്ണബാഹ്യേന സംസ്പൃഷ്ടഃ പഞ്ചരാത്രേണ വൈ തദാ ॥ ൧,൨൨൨.
ഒരു രാത്രി ഉപവസിച്ച് പഞ്ചഗവ്യ ഉപയോഗിച്ചാൽ ശുദ്ധിയാകും; ചാണ്ഡാളൻ സ്പർശിച്ചാൽ അഞ്ച് രാത്രിയിൽ ശുദ്ധിയാകും.
അദുഷ്ടാഃ സന്തതാ ധാരാഃ വാതോദ്ധൂതാശ്ച രേണവഃ । സ്ത്രിയോ ബാലാശ്ച വൃദ്ധാശ്ച ന ദുഷ്യന്തി കദാചന ॥ ൧,൨൨൨.
മലിനമല്ലാത്ത തുടർച്ചയായ വെള്ളച്ചാട്ടങ്ങൾ, കാറ്റിൽ പറക്കുന്ന പൊടി, സ്ത്രീകൾ, കുട്ടികൾ, വയോധികർ എന്നിവ ഒരിക്കലും അശുദ്ധരല്ല.
നിത്യമാസ്യം ശുചി സ്ത്രീണാം ശകുന്തൈഃ പാതിതം ഫലമ് । പ്രസ്ത്രവേ ച ശുചിര്വത്സഃ ശ്വാ മൃഗഗ്രഹണേ ശുചിഃ ॥ ൧,൨൨൨.
സ്ത്രീകളുടെ വായ് എപ്പോഴും ശുദ്ധമാണ്; പക്ഷികൾ ഇടുന്ന പഴം ശുദ്ധമാണ്; കിടാവു പാൽ കുടിക്കുമ്പോൾ ശുദ്ധമാണ്; നായ കാട്ടുമൃഗം പിടിക്കുമ്പോഴും ശുദ്ധമാണ്.
ഉദകേ ചോദകസ്ഥം തു സ്ഥലേഷു സ്ഥലജം ശുചി । പാദൌ സ്ഥാപ്യൌ ച തത്രൈവ ആചാന്തഃ ശുചിതാമിയാത് ॥ ൧,൨൨൨.
ജലത്തിൽ ആണെങ്കിൽ ജലത്തിൽ നിന്നുള്ള വസ്തുക്കൾ ഉപയോഗിക്കണം; കരയിൽ ആണെങ്കിൽ കരത്തിൽ നിന്നുള്ള ശുദ്ധമായ വസ്തുക്കൾ ഉപയോഗിക്കണം. അപ്പോൾ തന്നെ കാലുകൾ വെച്ച്, വായ് കഴുകിയാൽ ശുദ്ധി ലഭിക്കും.
ശുധ്യേത്തദ്ഭസ്മനാ കാംസ്യം സുരയാ യന്ന ലിപ്യതേ । മൂത്രേണ സുരയാ മിശ്രം തപനൈഃ ഖലു ശുധ്യതി ॥ ൧,൨൨൨.
മദ്യം തൊടാതെയുള്ള കഞ്ചവാടികൾ ചാരം ഉപയോഗിച്ച് ശുദ്ധീകരിക്കാം; മൂത്രം കൂടിയ മദ്യം തൊട്ടവയോ ചേർന്നവയോ തീയിൽ ചൂടാക്കി മാത്രമേ ശുദ്ധിയാകൂ.
ഗവാഘ്രാതാനി കാംസ്യാനി ശൂദ്രോച്ഛിഷ്ടാനി യാനി ച । കാകശ്വാപഹതാന്യേവ ശുധ്യന്തി ദശ ഭസ്മനാ ॥ ൧,൨൨൨.
പശു വാസനയെടുത്ത കഞ്ചവാടികളും, അശുദ്ധർ ഉപയോഗിച്ചവയും, കാക്കയോ നായയോ തൊട്ടവയും, പത്ത് പ്രാവശ്യം ചാരം പുരട്ടിയാൽ ശുദ്ധിയാകും.
ശൂദ്രഭാജനഭോക്താ യഃ പഞ്ചഗവ്യം ത്ര്യുപോഷിതഃ । ഉച്ഛിഷ്ടം സ്പൃശതേ വിപ്രഃ ശ്വസൂദ്രശ്ചാപരാധികഃ ॥ ൧,൨൨൨.
ശൂദ്രന്റെ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് ഭക്ഷണം കഴിച്ചവനും, മൂന്നു ഉപവാസം അനുഷ്ഠിച്ചും പഞ്ചഗവ്യം കഴിച്ചവനും, ബ്രാഹ്മണൻ അവശിഷ്ടം തൊട്ടാൽ, അവൻ നായയോ ശൂദ്രനോ പോലെയുള്ള പാപിയായവനാകും.
ഉപോഷിതഃ പഞ്ചഗവ്യാച്ഛുധ്യേത്സ്പൃഷ്ട്വാ രജസ്വലാമ് । അനുദകേഷു ദേശേഷു ചോരവ്യാഘ്രാകുലേ പഥി ॥ ൧,൨൨൨.
ഉപവാസം അനുഷ്ഠിച്ച് പഞ്ചഗവ്യം കഴിച്ചവൻ, രജസ്സ് ഉള്ള സ്ത്രീയെ തൊട്ടാലോ, വെള്ളം ഇല്ലാത്ത സ്ഥലത്തോ, കള്ളന്മാരോ കടുവകളോ നിറഞ്ഞ വഴിയിലോ പോയാലും, ശുദ്ധി ലഭിക്കും.
കൃത്വാ മൂത്രപുരീഷന്തു ദ്രവ്യഹസ്തോ ന ദുഷ്യതി । ഭൂമൌനിഃ ക്ഷൈപ്യ തദ്ദ്രവ്യം ശൌചം കൃത്വാ സമാഹിതഃ ॥ ൧,൨൨൨.
മൂത്രം അല്ലെങ്കിൽ മലവിസർജനം ചെയ്ത ശേഷം, കൈയിൽ വസ്തു പിടിച്ചാൽ അകൃത്യം വരില്ല. ആ വസ്തു നിലത്ത് വച്ച്, ശരീരം ശുദ്ധമാക്കി, മനസ്സോടെ വീണ്ടും എടുക്കണം.
ആരനാലം ദധി ക്ഷീരം തക്രന്തു കൃസരഞ്ച യത് । ശൂദ്രാദപി ച തദ്ഗാഹ്യം മാംസം മധു തഥാന്ത്യജാത് ॥ ൧,൨൨൨.
ആറനീർ, തൈര്, പാൽ, മോര്, കഞ്ഞി മുതലായവയും, ശൂദ്രനിൽ നിന്നെങ്കിലും, മാംസം, തേൻ എന്നിവയും താഴ്ന്നവർ നൽകുന്നതായാലും സ്വീകരിക്കാം.
ഗൌഡീം പൈഷ്ടീഞ്ച മാധ്വീകം വിപ്രാദിര്യഃ സുരാം പിബേത് । സുരാം പിബന്ദ്വിജഃ ശുധ്യേദഗ്നിവര്ണാം സുരാം പിബന് ॥ ൧,൨൨൨.
ചക്കര, മാവു, തേൻ എന്നിവയിൽ നിന്നുള്ള മദ്യം ആരെങ്കിലും കുടിച്ചാൽ, ബ്രാഹ്മണൻ പോലും, അഗ്നിവർണ്ണമുള്ള മദ്യം കുടിച്ചാൽ ശുദ്ധിയാകും.
വിപ്രഃ പഞ്ചശതം ജപ്യം ഗായത്ര്യാഃ ക്ഷത്രിയസ്യ ച ശതം വിപ്രശ്ച ഭുക്ത്വാന്നം പാനപാത്രേണ സൂതകേ ॥ ൧,൨൨൨.
ബ്രാഹ്മണൻ ഗായത്രീയെ അഞ്ചുനൂറ് പ്രാവശ്യം ജപിക്കണം; ക്ഷത്രിയൻ നൂറ് പ്രാവശ്യം. ബ്രാഹ്മണൻ ജനനാശൗചകാലത്ത് പാത്രത്തിൽ ഭക്ഷണം കഴിച്ചാൽ അങ്ങനെ ചെയ്യണം.
ശുചിര്വിപ്രോ ദശാഹേന ക്ഷത്ത്രിയോ ദ്വാദശാഹതഃ । വൈശ്യഃ പഞ്ചദശാഹന ശൂദ്രോ മാസേന ശുധ്യതി ॥ ൧,൨൨൨.
ബ്രാഹ്മണൻ പത്ത് ദിവസത്തിൽ ശുദ്ധിയാകും; ക്ഷത്രിയൻ പന്ത്രണ്ടു ദിവസത്തിൽ; വൈശ്യൻ പതിനഞ്ചു ദിവസത്തിൽ; ശൂദ്രൻ ഒരു മാസത്തിൽ.
രാജ്ഞാം യുദ്ധേഷു യജ്ഞാദൌ ദേശാന്തരഗതേഷു ച । ബാലേ പ്രേതേ മാസികേ ച സദ്യഃ ശൌചം വിധീയതേ ॥ ൧,൨൨൨.
രാജാക്കന്മാരുടെ യുദ്ധത്തിൽ, യാഗത്തിൽ, വിദേശത്തേക്ക് യാത്രയിൽ, കുഞ്ഞ് മരിച്ചാൽ, മാസം കഴിഞ്ഞ് മരിച്ചാൽ, അപ്പോഴേയ്ക്കു തന്നെ ശുദ്ധി നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
അവിവാഹാ തഥാ കന്യാ ദ്വിജോ മൌഞ്ജീവിവര്ജിതഃ । ജതദന്തശ്ച ബാലശ്ച കുമാരീ ച ത്രിവര്ഷികാ ॥ ൧,൨൨൨.
വിവാഹം കഴിക്കാത്ത പെൺകുട്ടി, ഉപവീതം ഇല്ലാത്ത ദ്വിജൻ, ജടയുള്ളവൻ, കുട്ടി, മൂന്നു വയസ്സുള്ള കന്യക —
തേഷാം ശുദ്ധിസ്ത്രിരാത്രേണ ഗര്ഭസ്ത്രാവേ ത്രിരാത്രിഭിഃ । സൂതായാം മാസതുല്യാശ്ച ചതുര്ഥേഽഹ്നി രജസ്വലാ ॥ ൧,൨൨൨.
അവർക്കും ഗർഭച്യുതിയുള്ളവർക്കും മൂന്നു രാത്രിയിൽ ശുദ്ധി ലഭിക്കും; പ്രസവിച്ച സ്ത്രീക്ക് ഒരു മാസം തുല്യമായ കാലം; രജസ്സ് ഉള്ള സ്ത്രീക്ക് നാലാം ദിവസം ശുദ്ധിയാകും.
ദുര്ഭിക്ഷേ രാഷ്ട്രസംപതേ സൂതകേ മൃതകേപി വാ । നിയമാശ്ച ന ദുഷ്യന്തി ദാനധര്മപരാസ്തഥാ ॥ ൧,൨൨൨.
ദുരിതകാലത്ത്, രാജ്യദുരന്തത്തിൽ, ജനനാശൗചത്തിലും മരണത്തിലും, ദാനധർമ്മത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്നവർക്ക് നിയമങ്ങൾ ലംഘിക്കപ്പെടുന്നില്ല.
ദക്ഷികാലേ വിവാഹാദൌ ദേവദ്വിജനിമന്ത്രിതേ । പൂര്വസംകല്പിതേ വാപി നാശൌചം മൃതസൂതകേ ॥ ൧,൨൨൨.
യാഗസമയത്ത്, വിവാഹത്തിൽ, ദേവന്മാരോ ബ്രാഹ്മണന്മാരോ വിളിച്ചപ്പോൾ, മുമ്പ് നിർണയിച്ച കാര്യങ്ങളിൽ, ജനനമരണാശൗചം ബാധകമല്ല.
പ്രസൂതപത്നീസംസ്പര്ശാദശുചിഃ സ്യാത്തഥാ ദ്വിജഃ । അഗ്നയോ യത്ര ഹൂയന്തേ വേദോ വാ യത്ര പഠ്യതേ ॥ ൧,൨൨൨.
പ്രസവിച്ച സ്ത്രീയെ തൊട്ടാൽ ദ്വിജൻ അശുദ്ധനാകും; യാഗം നടത്തുന്നതോ, വേദം ഉച്ചരിക്കുന്നതോ നടക്കുന്ന സ്ഥലത്ത് —
സതതം വൈശ്വദേവാ ദി ന തേഷാം സൂതകം ഭവേത് । അശുദ്ധേ ച ഗൃഹേ ഭുക്തേ ത്രിരാത്രാച്ഛുധ്യതി ദ്വിജഃ ॥ ൧,൨൨൨.
എപ്പോഴും വൈശ്വദേവം ചെയ്യുന്നവർക്ക് ജനനാശൗചം ബാധകമല്ല; അശുദ്ധമായ വീട്ടിൽ ഭക്ഷണം കഴിച്ചാൽ, ദ്വിജൻ മൂന്നു രാത്രിയിൽ ശുദ്ധിയാകും.
ബ്രാഹ്മണീ ക്ഷത്രിയാ വൈശ്യാ ശൂദ്രാ ചൈവ രജസ്വലാ । അന്യോന്യസ്പര്ശനാത്തത്ര ബ്രാഹ്മണീ തു ത്രിരാത്രതഃ ॥ ൧,൨൨൨.
ബ്രാഹ്മണീ, ക്ഷത്രിയ, വൈശ്യ, ശൂദ്ര സ്ത്രീകൾക്ക് രജസ്സ് വന്നിരിക്കുമ്പോൾ പരസ്പരം സ്പർശിച്ചാൽ, ബ്രാഹ്മണീക്ക് മൂന്നു രാത്രിയിൽ ശുദ്ധി ലഭിക്കും.
ദ്വിരാത്രതഃ ക്ഷത്രിയാ ച ശുദ്ധാ വൈശ്യാ ഹ്യുപോഷിതാ । ശൂദ്രാ സ്നാനേന ശുധ്യേത്തു ദ്രോണാര്ഥം ന വിസര്ജയേത് ॥ ൧,൨൨൨.
ക്ഷത്രിയർ രണ്ട് രാത്രികൾ ഉപവസിച്ചാൽ ശുദ്ധരാകും. വൈശ്യർ ഒരു രാത്രി ഉപവസിച്ചാൽ മതിയാകും. ശൂദ്രന്മാർക്ക് സ്നാനം ചെയ്താൽ ശുദ്ധി ലഭിക്കും. ഒരു ഡ്രോണം വെള്ളത്തിനായി അതിനെ ഉപേക്ഷിക്കേണ്ടതില്ല.
കാകശ്വാനോപനീ തന്തു അന്നം ബാഹ്യന്തു തത്ത്യജേത് । സുവര്ണാദ്ഭൈഃ സമഭ്യുക്ഷ്യ ഹുതാശേ ച പ്രതാപയേത് ॥ ൧,൨൨൨.
കാക്ക, നായ, മറ്റേതെങ്കിലും മൃഗം അന്നം അല്ലെങ്കിൽ വെള്ളം പുറത്തുനിന്ന് തൊട്ടാൽ അതു ഉപേക്ഷിക്കണം. സ്വർണ്ണം കൊണ്ട് തളിച്ച് അഗ്നിയിൽ ശുദ്ധീകരിച്ചാൽ വീണ്ടും ഉപയോഗിക്കാം.