അന്നം സമക്ഷികാകേശം ശുധ്യേദ്വാന്തേന തത്ക്ഷണാത് । യശ്ച പാണിതലേ ഭുങ്ക്തേ അങ്ഗുല്യാ ബാഹുനാ ച യഃ ॥ ൧,൨൨൨.
അന്നത്തിൽ ഈച്ചയോ മുടിയോ വീണാൽ അതു ഉടൻ നീക്കം ചെയ്താൽ ശുദ്ധിയാകും; കൈയിലോ വിരലിലോ ഭുജത്തിലോ അന്നം കഴിച്ചവനും —
അഹോരാത്രേണ ശുധ്യേത പിബേദ്യദി ന വാര്യുത । പീതശേഷന്തു യത്തോയം വാമഹസ്തേന മദ്യവത് ॥ ൧,൨൨൨.
ഒരു ദിവസം ഒരു രാത്രി കഴിഞ്ഞാൽ ശുദ്ധിയാകും, വെള്ളം കുടിച്ചാലോ ഇല്ലയോ എന്നത് പ്രാധാന്യമില്ല; കുടിച്ച ശേഷമുള്ള വെള്ളം ഇടതുകൈ കൊണ്ട് സ്പർശിച്ചാൽ അത് മദ്യംപോലെയാണ്.
ചര്മമധ്യഗതം തോയമശുചി സ്യാന്ന തത്പിബേത് । അന്ത്യജാതിരവിജ്ഞാതോ നിവസേദ്യസ്യ വേശ്മനി ॥ ൧,൨൨൨.
ചർമ്മത്തിലൂടെ കടന്ന വെള്ളം ശുദ്ധമല്ല; അതു കുടിക്കരുത്. ഏറ്റവും താഴ്ന്ന ജാതിയിലോ, ആരാണെന്നറിയാത്തവനോ ഒരു വീട്ടിൽ താമസിച്ചാൽ, ആ വീട് ഒഴിവാക്കണം.
ചാന്ദ്രായണം പരാകം വാ ദ്വിജാതീനാം വിശോധനമ് । പ്രാജാപത്യന്തു ശൂദ്രസ്യ പശ്ചാജ്ജ്ഞാതേ തഥാപരേ ॥ ൧,൨൨൨.
രണ്ടു പ്രാവശ്യം ജനിച്ചവർക്കു ശുദ്ധീകരണത്തിന് ചാന്ദ്രായണവും പരാകവും നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നു; ശൂദ്രനു പ്രാജാപത്യപ്രായശ്ചിത്തം ഉചിതമാണ്, മറ്റുള്ളവർക്കു കാര്യം അറിയുന്നതിന് ശേഷം വേറിട്ട രീതികൾ ഉണ്ട്.
യസ്തത്ര ഭുങ്ക്തേ പക്വാന്നം കൃച്ഛ്രാര്ധം തസ്യ ദാപയേത് । തേഷാമപി ച യോ ഭുങ്ക്തേ കൃച്ഛ്രപാദോ വിധീയതേ ॥ ൧,൨൨൨.
അങ്ങനെയുള്ള സാഹചര്യത്തിൽ പാകം ചെയ്ത അന്നം കഴിക്കുന്നവൻക്ക് കൃച്ഛ്രപ്രായശ്ചിത്തത്തിന്റെ പാതി ചെയ്യണം; അവരുടെ അന്നം മറ്റൊരാൾ കഴിച്ചാൽ ക്വാർട്ടർ കൃച്ഛ്രം നിർബന്ധമാണ്.
രജകാനാഞ്ച ശൈലൂ ഷവേണുചര്മോപജീവിനാമ് । ഏതദന്നഞ്ച യോ ഭുങ്ക്തേ ദ്വിജശ്ചാന്ദ്രായണം ചരേത് ॥ ൧,൨൨൨.
തോലുപയോഗിച്ച് ജീവിക്കുന്നവരും, വെട്ടുകാർ, വെട്ടുകോൽ തൊഴിലാളികൾ, കഷായക്കാരൻമാർ എന്നിവരുടെ അന്നം ഒരു ബ്രാഹ്മണൻ കഴിച്ചാൽ, അവൻ ചാന്ദ്രായണപ്രായശ്ചിത്തം ചെയ്യണം.
ചാണ്ഡാലകൂപഭാണ്ഡേഷു അജ്ഞാനാച്ചേത്പിബേജ്ജലമ് । കുര്യാത്സാന്തപനം വിപ്രസ്തദര്ധഞ്ച വിശഃ സ്മൃതമ് ॥ ൧,൨൨൨.
ചാണ്ഡാളന്റെ കിണർ അല്ലെങ്കിൽ പാത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് അറിയാതെ വെള്ളം കുടിച്ചാൽ, ബ്രാഹ്മണൻ സാന്തപനപ്രായശ്ചിത്തം ചെയ്യണം; വൈശ്യനു അതിന്റെ പാതി മതിയാകും.
പാദം ശൂദ്രസ്യ ദാതവ്യമജ്ഞാനാദന്ത്യവേശ്മനി । പ്രായശ്ചിത്തം ത്രികൃച്ഛ്രം സ്യാത്പരാകമന്ത്യജാഗതൌ ॥ ൧,൨൨൨.
അറിയാതെ ഒരു ശൂദ്രൻ ചാണ്ഡാളന്റെ വീട്ടിൽ താമസിച്ചാൽ, അവൻ ക്വാർട്ടർ പ്രായശ്ചിത്തം ചെയ്യണം; പ്രായശ്ചിത്തം മൂന്ന് കൃച്ഛ്രം, ചാണ്ഡാളനു പരാകം നിർബന്ധമാണ്.
അന്ത്യജോച്ഛിഷ്ടഭുക്ച്ഛുധ്യേദ്ദ്വിജശ്ചാന്ദ്രായണേന ച । ചാണ്ഡാലന്നം യദാ ഭുങ്ക്തേ പ്രമാദാദൈന്ദവഞ്ചരേത് ॥ ൧,൨൨൨.
ചാണ്ഡാളന്റെ ഉച്ചിഷ്ടം കഴിച്ച ദ്വിജൻ ചാന്ദ്രായണപ്രായശ്ചിത്തം ചെയ്താൽ ശുദ്ധിയാകും; അവൻ അറിയാതെ ചാണ്ഡാളന്റെ അന്നം കഴിച്ചാൽ, ഐന്ദവപ്രായശ്ചിത്തം ചെയ്യണം.
ക്ഷത്ത്രജാതിഃ സാന്തപനം ഷഡ്ദ്വിരാത്രം പരേ തഥാ । ഏകവൃക്ഷ തു ചണ്ഡാലഃ പ്രമാദാദ്ബ്രാഹ്മണോ യദി । ഫലം ഭക്ഷയതേ തത്ര അഹോരാത്രേണ ശുധ്യതി ॥ ൧,൨൨൨.
ക്ഷത്രിയൻ ആറു ദിവസം സാന്തപനപ്രായശ്ചിത്തം ചെയ്യണം; മറ്റ് ജാതികൾക്കും അതുപോലെ. ഒരു ബ്രാഹ്മണൻ അറിയാതെ ചാണ്ഡാളന്റെ വൃക്ഷത്തിൽ നിന്നുള്ള പഴം കഴിച്ചാൽ, ഒരു ദിവസം രാത്രിയിൽ ശുദ്ധിയാകും.
ഭുക്ത്വോപവിഷ്ടോഽനാചാന്തശ്ചണ്ഡാലം യദി സംസ്പൃശേത് । ഗായത്ത്ര്യഷ്ടസഹസ്രന്തു ദ്രുപദാം വാ ശതം ജപേത് ॥ ൧,൨൨൨.
ഭക്ഷണം കഴിച്ച ശേഷം കൈ കഴുകാതെ ചാണ്ഡാളനെ സ്പർശിച്ചാൽ, ഗായത്രി എട്ടായിരം പ്രാവശ്യം അല്ലെങ്കിൽ ദ്രുപദാ ശതം ജപിക്കണം.
ചാണ്ഡാലശ്വപചൈര്വാപി വിണ്മൂത്രേ തു കൃതേ ദ്വിജാഃ । പ്രായശ്ചിത്തം ത്രിരാത്രം സ്യാത്പരാകശ്ചാന്ത്യജാഗതൌ ॥ ൧,൨൨൨.
ചാണ്ഡാളന്മാരുടെയോ നായ് ഭക്ഷിക്കുന്നവരുടെയോ മലമൂത്രം സ്പർശിച്ചാൽ, ദ്വിജന്മാർക്ക് മൂന്ന് ദിവസം പ്രായശ്ചിത്തം നിർബന്ധമാണ്; ചാണ്ഡാളനു പരാകം ചെയ്യണം.
അകാമതഃ സ്ത്രിയോ ഗത്വാ പരാകസ്തത്ര സാധകഃ । അന്ത്യജാതിപ്രസൂതസ്യ പ്രായശ്ചിത്തം ന വിദ്യതേ ॥ ൧,൨൨൨.
സ്ത്രീക്ക് ഇച്ഛയില്ലാതെ അവൾ ചാണ്ഡാളനോടൊപ്പം പോയാൽ, അവൾക്ക് പരാകം പ്രായശ്ചിത്തം ഉചിതമാണ്; എന്നാൽ ചാണ്ഡാളനിൽ ജനിച്ചവർക്കു പ്രായശ്ചിത്തം ഇല്ല.
മദ്യാദിദുഷ്ടഭാണ്ഡേഷു യാദപഃ പിബതി ദ്വിജഃ । കൃച്ഛ്രപാദേന ശുധ്യേദ്വൈ പുനഃ സംസ്കാരകര്മണാ ॥ ൧,൨൨൨.
മദ്യം മുതലായവ കൊണ്ട് മലിനമായ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് ദ്വിജൻ വെള്ളം കുടിച്ചാൽ, കൃച്ഛ്രപ്രായശ്ചിത്തത്തിന്റെ ക്വാർട്ടർ ചെയ്താൽ ശുദ്ധിയാകും; പിന്നെ യഥാവിധി സംസ്കാരങ്ങൾ ചെയ്യണം.
യേ പ്രത്യവസിതാ വിപ്രാ വജ്രാഗ്നിപവനാദിഷു । അന്നപാനാദി സംഗൃഹ്യ ചികീര്ഷന്തി ഗൃഹാന്തരമ് ॥ ൧,൨൨൨.
വജ്രം, അഗ്നി, കാറ്റ് മുതലായവയിൽ പാപം ചെയ്ത ബ്രാഹ്മണന്മാർ അന്നം അല്ലെങ്കിൽ വെള്ളം കഴിച്ച് മറ്റൊരു വീട്ടിൽ പ്രവേശിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചാൽ, നിർദ്ദിഷ്ടമായ പ്രായശ്ചിത്തങ്ങൾ ചെയ്യണം.
ചാരയേത്ത്രീണി കൃച്ഛാണി ത്രീണി ചാന്ദ്രായണാനി വൈ । ജാതകര്മാദിസംസ്കാരം വസിഷ്ഠോ മുനിരബ്രവീത് ॥ ൧,൨൨൨.
മൂന്നു കൃച്ഛ്രവും മൂന്നു ചാന്ദ്രായണവും ചെയ്യണം; ജനനാദിസംസ്കാരങ്ങൾക്കായി വസിഷ്ഠമുനി ഇതാണ് പറഞ്ഞത്.
പ്രാജാപത്യാദിഭിര്ദ്രഷ്ടാ സ്ത്രീ ശുധ്യേത്തു ദ്വിഭോജനാത് । ഉച്ഛിഷ്ടോച്ഛിഷ്ടസംസ്പൃഷ്ടംശുനാ ശൂദ്രേണ വാ ദ്വിജഃ ॥ ൧,൨൨൨.
പ്രാജാപത്യാദി പ്രായശ്ചിത്തങ്ങൾ ചെയ്ത ശേഷം രണ്ട് നേരം ഭക്ഷണം കഴിച്ചാൽ സ്ത്രീ ശുദ്ധിയാകും; ഉച്ചിഷ്ടം സ്പർശിച്ചാലോ, നായയോ ശൂദ്രനോ സ്പർശിച്ചാലോ ദ്വിജൻ ശുദ്ധീകരണം നടത്തണം.
ഉപോഷ്യ രജനീമേകാം പഞ്ചഗവ്യേന ശുധ്യതി । വര്ണബാഹ്യേന സംസ്പൃഷ്ടഃ പഞ്ചരാത്രേണ വൈ തദാ ॥ ൧,൨൨൨.
ഒരു രാത്രി ഉപവസിച്ച് പഞ്ചഗവ്യ ഉപയോഗിച്ചാൽ ശുദ്ധിയാകും; ചാണ്ഡാളൻ സ്പർശിച്ചാൽ അഞ്ച് രാത്രിയിൽ ശുദ്ധിയാകും.
അദുഷ്ടാഃ സന്തതാ ധാരാഃ വാതോദ്ധൂതാശ്ച രേണവഃ । സ്ത്രിയോ ബാലാശ്ച വൃദ്ധാശ്ച ന ദുഷ്യന്തി കദാചന ॥ ൧,൨൨൨.
മലിനമല്ലാത്ത തുടർച്ചയായ വെള്ളച്ചാട്ടങ്ങൾ, കാറ്റിൽ പറക്കുന്ന പൊടി, സ്ത്രീകൾ, കുട്ടികൾ, വയോധികർ എന്നിവ ഒരിക്കലും അശുദ്ധരല്ല.
നിത്യമാസ്യം ശുചി സ്ത്രീണാം ശകുന്തൈഃ പാതിതം ഫലമ് । പ്രസ്ത്രവേ ച ശുചിര്വത്സഃ ശ്വാ മൃഗഗ്രഹണേ ശുചിഃ ॥ ൧,൨൨൨.
സ്ത്രീകളുടെ വായ് എപ്പോഴും ശുദ്ധമാണ്; പക്ഷികൾ ഇടുന്ന പഴം ശുദ്ധമാണ്; കിടാവു പാൽ കുടിക്കുമ്പോൾ ശുദ്ധമാണ്; നായ കാട്ടുമൃഗം പിടിക്കുമ്പോഴും ശുദ്ധമാണ്.
ഉദകേ ചോദകസ്ഥം തു സ്ഥലേഷു സ്ഥലജം ശുചി । പാദൌ സ്ഥാപ്യൌ ച തത്രൈവ ആചാന്തഃ ശുചിതാമിയാത് ॥ ൧,൨൨൨.
ജലത്തിൽ ആണെങ്കിൽ ജലത്തിൽ നിന്നുള്ള വസ്തുക്കൾ ഉപയോഗിക്കണം; കരയിൽ ആണെങ്കിൽ കരത്തിൽ നിന്നുള്ള ശുദ്ധമായ വസ്തുക്കൾ ഉപയോഗിക്കണം. അപ്പോൾ തന്നെ കാലുകൾ വെച്ച്, വായ് കഴുകിയാൽ ശുദ്ധി ലഭിക്കും.
ശുധ്യേത്തദ്ഭസ്മനാ കാംസ്യം സുരയാ യന്ന ലിപ്യതേ । മൂത്രേണ സുരയാ മിശ്രം തപനൈഃ ഖലു ശുധ്യതി ॥ ൧,൨൨൨.
മദ്യം തൊടാതെയുള്ള കഞ്ചവാടികൾ ചാരം ഉപയോഗിച്ച് ശുദ്ധീകരിക്കാം; മൂത്രം കൂടിയ മദ്യം തൊട്ടവയോ ചേർന്നവയോ തീയിൽ ചൂടാക്കി മാത്രമേ ശുദ്ധിയാകൂ.
ഗവാഘ്രാതാനി കാംസ്യാനി ശൂദ്രോച്ഛിഷ്ടാനി യാനി ച । കാകശ്വാപഹതാന്യേവ ശുധ്യന്തി ദശ ഭസ്മനാ ॥ ൧,൨൨൨.
പശു വാസനയെടുത്ത കഞ്ചവാടികളും, അശുദ്ധർ ഉപയോഗിച്ചവയും, കാക്കയോ നായയോ തൊട്ടവയും, പത്ത് പ്രാവശ്യം ചാരം പുരട്ടിയാൽ ശുദ്ധിയാകും.
ശൂദ്രഭാജനഭോക്താ യഃ പഞ്ചഗവ്യം ത്ര്യുപോഷിതഃ । ഉച്ഛിഷ്ടം സ്പൃശതേ വിപ്രഃ ശ്വസൂദ്രശ്ചാപരാധികഃ ॥ ൧,൨൨൨.
ശൂദ്രന്റെ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് ഭക്ഷണം കഴിച്ചവനും, മൂന്നു ഉപവാസം അനുഷ്ഠിച്ചും പഞ്ചഗവ്യം കഴിച്ചവനും, ബ്രാഹ്മണൻ അവശിഷ്ടം തൊട്ടാൽ, അവൻ നായയോ ശൂദ്രനോ പോലെയുള്ള പാപിയായവനാകും.
ഉപോഷിതഃ പഞ്ചഗവ്യാച്ഛുധ്യേത്സ്പൃഷ്ട്വാ രജസ്വലാമ് । അനുദകേഷു ദേശേഷു ചോരവ്യാഘ്രാകുലേ പഥി ॥ ൧,൨൨൨.
ഉപവാസം അനുഷ്ഠിച്ച് പഞ്ചഗവ്യം കഴിച്ചവൻ, രജസ്സ് ഉള്ള സ്ത്രീയെ തൊട്ടാലോ, വെള്ളം ഇല്ലാത്ത സ്ഥലത്തോ, കള്ളന്മാരോ കടുവകളോ നിറഞ്ഞ വഴിയിലോ പോയാലും, ശുദ്ധി ലഭിക്കും.
കൃത്വാ മൂത്രപുരീഷന്തു ദ്രവ്യഹസ്തോ ന ദുഷ്യതി । ഭൂമൌനിഃ ക്ഷൈപ്യ തദ്ദ്രവ്യം ശൌചം കൃത്വാ സമാഹിതഃ ॥ ൧,൨൨൨.
മൂത്രം അല്ലെങ്കിൽ മലവിസർജനം ചെയ്ത ശേഷം, കൈയിൽ വസ്തു പിടിച്ചാൽ അകൃത്യം വരില്ല. ആ വസ്തു നിലത്ത് വച്ച്, ശരീരം ശുദ്ധമാക്കി, മനസ്സോടെ വീണ്ടും എടുക്കണം.
ആരനാലം ദധി ക്ഷീരം തക്രന്തു കൃസരഞ്ച യത് । ശൂദ്രാദപി ച തദ്ഗാഹ്യം മാംസം മധു തഥാന്ത്യജാത് ॥ ൧,൨൨൨.
ആറനീർ, തൈര്, പാൽ, മോര്, കഞ്ഞി മുതലായവയും, ശൂദ്രനിൽ നിന്നെങ്കിലും, മാംസം, തേൻ എന്നിവയും താഴ്ന്നവർ നൽകുന്നതായാലും സ്വീകരിക്കാം.
ഗൌഡീം പൈഷ്ടീഞ്ച മാധ്വീകം വിപ്രാദിര്യഃ സുരാം പിബേത് । സുരാം പിബന്ദ്വിജഃ ശുധ്യേദഗ്നിവര്ണാം സുരാം പിബന് ॥ ൧,൨൨൨.
ചക്കര, മാവു, തേൻ എന്നിവയിൽ നിന്നുള്ള മദ്യം ആരെങ്കിലും കുടിച്ചാൽ, ബ്രാഹ്മണൻ പോലും, അഗ്നിവർണ്ണമുള്ള മദ്യം കുടിച്ചാൽ ശുദ്ധിയാകും.
വിപ്രഃ പഞ്ചശതം ജപ്യം ഗായത്ര്യാഃ ക്ഷത്രിയസ്യ ച ശതം വിപ്രശ്ച ഭുക്ത്വാന്നം പാനപാത്രേണ സൂതകേ ॥ ൧,൨൨൨.
ബ്രാഹ്മണൻ ഗായത്രീയെ അഞ്ചുനൂറ് പ്രാവശ്യം ജപിക്കണം; ക്ഷത്രിയൻ നൂറ് പ്രാവശ്യം. ബ്രാഹ്മണൻ ജനനാശൗചകാലത്ത് പാത്രത്തിൽ ഭക്ഷണം കഴിച്ചാൽ അങ്ങനെ ചെയ്യണം.
ശുചിര്വിപ്രോ ദശാഹേന ക്ഷത്ത്രിയോ ദ്വാദശാഹതഃ । വൈശ്യഃ പഞ്ചദശാഹന ശൂദ്രോ മാസേന ശുധ്യതി ॥ ൧,൨൨൨.
ബ്രാഹ്മണൻ പത്ത് ദിവസത്തിൽ ശുദ്ധിയാകും; ക്ഷത്രിയൻ പന്ത്രണ്ടു ദിവസത്തിൽ; വൈശ്യൻ പതിനഞ്ചു ദിവസത്തിൽ; ശൂദ്രൻ ഒരു മാസത്തിൽ.