ഓം വാച്യതാം ഇത്യുക്തേ ഓം പിതാമഹാദിഭ്യഃ സ്വധോച്യതാമ് । അസ്തു സ്വധേത്യുക്തേ പിതൃബ്രാഹ്മണ പിതൃഭ്യഃ സ്വധോച്യതാമിതി । അസ്തു സ്വധേത്യുക്തേ ഓം ഊര്ജം വഹന്തീരിതി ദക്ഷിണാഭിമുഖവാരിധാരാത്യാഗഃ । ഓം വിശ്വേദേവാ അസ്മിന് യജ്ഞേ പ്രീയന്താമിതി ദേവബ്രാഹ്മണഹസ്തേ ഓം യവോദകദാനമ് । ഓം ദേവതാഭ്യ ഇതി ത്രിര്ജപഃ ॥ ൧,൨൨൦.
'ഓം, പറയട്ടെ' എന്ന് പറഞ്ഞാൽ, പിതാമഹൻ മുതലായവർക്കായി സ്വധാ മന്ത്രം ചൊല്ലുന്നു. 'സ്വധാ ഉണ്ടാകട്ടെ' എന്ന് പറഞ്ഞാൽ, പിതൃബ്രാഹ്മണനോട് പിതാക്കന്മാർക്കായി സ്വധാ ചൊല്ലാൻ പറയുന്നു. 'സ്വധാ ഉണ്ടാകട്ടെ' എന്ന് പറഞ്ഞാൽ, 'ഓം, ഊർജം വഹന്തി' എന്ന മന്ത്രം ചൊല്ലി ദക്ഷിണാഭിമുഖമായി വെള്ളം ഒഴിക്കുന്നു. 'ഓം, ഈ യജ്ഞത്തിൽ എല്ലാ ദേവന്മാർക്കും സന്തോഷം ലഭിക്കട്ടെ' എന്ന് മന്ത്രം ചൊല്ലി, ദേവന്മാർക്കായി ബ്രാഹ്മണന്റെ കൈയിൽ യവജലം നൽകുന്നു. 'ഓം, ദേവതകൾക്ക്' എന്ന മന്ത്രം മൂന്നു പ്രാവശ്യം ചൊല്ലുന്നു.
സപിണ്ഡീകരണശ്രാദ്ധം വ്യാസപ്രോക്തം മയാ തവ । ശ്രാദ്ധം വിഷ്ണുഃ ശ്രാദ്ധകര്താ ഫലം ശ്രാദ്ധാദികം ഹരിഃ ॥ ൧,൨൨൦.
വ്യാസൻ പറഞ്ഞ സപിണ്ഡീകരണ ശ്രാദ്ധം ഞാൻ നിനക്കു വിശദീകരിച്ചു. ശ്രാദ്ധത്തിന് വിഷ്ണുവാണ് അധിപൻ, ശ്രാദ്ധം ചെയ്യുന്നവനും ഹരിയാണ് ശ്രാദ്ധാദികൾക്ക് ഫലം നൽകുന്നവനും.
ശ്രീഗരുഡമഹാപുരാണമ് ൨൨൧ ബ്രഹാമോവാച । ധര്മസാരമഹം വക്ഷ്യേ സംക്ഷേപാച്ഛുണു ശങ്കര । ഭുക്തിമുക്തിപ്രദം സൂക്ഷ്മം സര്വപാപവിനാശനമ് ॥ ൧,൨൨൧.
ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു: ഞാൻ ഇനി ധർമ്മത്തിന്റെ സാരം സംക്ഷിപ്തമായി പറയാം, ശങ്കരാ, നീ കേൾക്കു. ഇത് ഭോഗവും മോക്ഷവും നൽകുന്നതും, സൂക്ഷ്മവുമായതും, എല്ലാ പാപങ്ങളും നശിപ്പിക്കുന്നതുമാണ്.
ശ്രുതം ധര്മം ബലം ധൈര്യം സുഖമുത്സാഹമേവ ച । ശോകോ ഹരതി വൈ നൄണാം തസ്മാച്ഛോകം പരിത്യജേത് ॥ ൧,൨൨൧.
പഠനം, ധർമ്മം, ബലം, ധൈര്യം, സന്തോഷം, ഉത്സാഹം — ഇവയെല്ലാം ദുഃഖം മനുഷ്യരിൽ നിന്ന് അകറ്റുന്നു; അതിനാൽ ദുഃഖം ഉപേക്ഷിക്കണം.
കര്മദാരാഃ കര്മലോകാഃ കര്മസമ്ബന്ധിബാന്ധവാഃ । കര്മാണി പ്രേരയന്തീഹ പുരുഷം സുഖദുഃ ഖയോഃ ॥ ൧,൨൨൧.
ഭാര്യയും ലോകങ്ങളും ബന്ധുക്കളും എല്ലാം കർമ്മഫലമാണ്; ഈ ലോകത്ത് മനുഷ്യനെ സന്തോഷത്തിലും ദുഃഖത്തിലും നയിക്കുന്നത് കർമ്മങ്ങളാണ്.
ദാനമേ പരോ ധര്മോ ദാനാത്സര്വമവാപ്യതേ । ദാനാഃത്സ്വര്ഗശ്ച രാജ്യഞ്ച ദദ്യാദ്ദനം തതോ നരഃ ॥ ൧,൨൨൧.
ദാനം തന്നെയാണ് ഏറ്റവും ഉത്തമമായ ധർമ്മം; ദാനത്തിലൂടെ എല്ലാം ലഭിക്കും. ദാനത്തിലൂടെ സ്വർഗ്ഗവും രാജ്യവും ലഭിക്കും; അതിനാൽ മനുഷ്യൻ ദാനം ചെയ്യണം.
ഏകതോ ദാനമേവാഹുഃ സമഗ്രവരദക്ഷിണമ് । ഏകതോ ഭയഭീതസ്യ പ്രാണിനഃ പ്രാണരക്ഷണമ് ॥ ൧,൨൨൧.
ഒരു വശത്ത് സമ്പൂർണ്ണമായ വറദക്ഷിണയോടുകൂടിയ ദാനം, മറുവശത്ത് ഭയപ്പെട്ട ജീവിയുടെ ജീവൻ രക്ഷിക്കൽ — ഇതാണ് താരതമ്യം.
തപസാ ബ്രഹ്മചര്യേണ യജ്ഞൈഃ സ്നാനേന വാ പുനഃ । ധര്മസ്യ നാശകാ യേ ച തേ വൈ നിരയഗാമിനഃ ॥ ൧,൨൨൧.
തപസ്സും ബ്രഹ്മചര്യവും യാഗങ്ങളും സ്നാനവും ചെയ്തിട്ടും, ധർമ്മം നശിപ്പിക്കുന്നവർ നരകത്തിലേക്കാണ് പോകുന്നത്.
യേ ച ഹോമജപസ്നാനദേവതാര്ചനതത്പരാഃ । സത്യക്ഷമാദയായുക്താസ്തേ നരാഃ സ്വര്ഗഗാമിനഃ ॥ ൧,൨൨൧.
ഹോമം, ജപം, സ്നാനം, ദേവതാരാധന എന്നിവയിൽ താൽപര്യമുള്ളവരും സത്യം, ക്ഷമ, ദയ എന്നിവയുള്ളവരും സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്കാണ് പോകുന്നത്.
ന ദാതാ സുഖദുഃ ഖാനാം ന ച ഹര്താസ്തി കശ്ചന । ഭുഞ്ജതേ സ്വകൃതാന്യേവ ദുഃ ഖാനി ച സുഖാനി ച ॥ ൧,൨൨൧.
സന്തോഷം അല്ലെങ്കിൽ ദുഃഖം നൽകുന്നവനോ എടുക്കുന്നവനോ ആരുമില്ല; മനുഷ്യർ അനുഭവിക്കുന്നത് തങ്ങളെത്തന്നെ സൃഷ്ടിച്ച സന്തോഷവും ദുഃഖവുമാണ്.
ധര്മാര്ഥം ജീവിതം യേഷാം ദുര്ഗാണ്യതിതരന്തി തേ । സന്തുഷ്ടഃ കോ ന ശക്നോതി ഫലമൂലൈശ്ച വര്തിതുമ് ॥ ൧,൨൨൧.
ധർമ്മത്തിനും സമ്പത്തിനും വേണ്ടി ജീവിക്കുന്നവർ എല്ലാ കഷ്ടതകളും അതിജയിക്കും; സംതൃപ്തനായവൻ ഫലമൂലങ്ങൾ മാത്രം കഴിച്ചും ജീവിക്കാൻ കഴിയും.
സര്വ ഏവ ഹി സൌഖ്യേന സങ്കടാന്യവഗാഹതേ । ഇദമേവ ഹി ലോഭസ്യ കാര്യം സ്യാ ദതിദുഷ്കരമ് ॥ ൧,൨൨൧.
എല്ലാവർക്കും കഷ്ടതകൾ എളുപ്പത്തിൽ കടക്കാനാകും; ദാനമെന്നത് ദുഷ്കരമാകുന്നത് ലോഭത്തിന്റെ ഫലമാണ്.
ലോഭാത്ക്രോധഃ പ്രഭവതി ലോഭാദ്ദ്രോഹഃ പ്രവര്തതേ । ലോഭാന്മോഹശ്ച മായാ ച മാനോ മത്സര ഏവ ച ॥ ൧,൨൨൧.
ലോഭത്തിൽ നിന്ന് കോപം ഉരുത്തിരിയുന്നു; ലോഭം മൂലം വൈരാഗ്യവും ഉണ്ടാകുന്നു; ലോഭം മൂലമാണ് മോഹം, മായ, അഹങ്കാരം, അസൂയ എന്നിവയും.
രാഗദ്വേഷാനൃതക്രോധലോമമോഹമദോജ്ഝിതഃ । യഃ സ ശാന്തഃ പരം ലോകം യാതി പാപവിവര്ജിതഃ ॥ ൧,൨൨൧.
ആസക്തിയും വൈരവും അസത്യവും കോപവും ലോഭവും മായയും അഹങ്കാരവും ഇല്ലാത്തവൻ ശാന്തനായ് പാപരഹിതമായ പരമലോകത്തിൽ എത്തുന്നു.
ദേവതാ മുനയോ നാഗാ ഗന്ധര്വാ ഗുഹ്യകാ ഹര । ധാര്മികം പൂജയന്തീഹ ന ധനാഢ്യം ന കാമിനമ് ॥ ൧,൨൨൧.
ഹരനേ, ഇവിടെ ദേവന്മാരും മുനിമാരും നാഗന്മാരും ഗന്ധർവന്മാരും ഗുഹ്യകന്മാരും ധാർമികനെ ആദരിക്കുന്നു; ധനികരെയോ കാമഭോഗികളെയോ അല്ല.
അനന്തബലവീര്യേണ പ്രജ്ഞയാ പൌരുഷേണ വാ । അലഭ്യം ലഭതേ മര്ത്യസ്തത്ര കാ പരിവേദനാ ॥ ൧,൨൨൧.
അനന്തമായ ശക്തിയാലോ ധൈര്യത്താലോ ജ്ഞാനത്താലോ പുരുഷാർത്ഥത്താലോ മനുഷ്യൻ സാധ്യമായതിൽ അസാധ്യമായതും നേടുന്നു; അതിനാൽ ദുഃഖിക്കേണ്ട കാര്യമില്ല.
സര്വസത്ത്വദയാലുത്വം സര്വേന്ദ്രിയവിനിഗ്രഹഃ । സര്വത്രാനിത്യബുദ്ധിത്വം ശ്രേയഃ പരമിദം സ്മൃതമ് ॥ ൧,൨൨൧.
എല്ലാ ജീവികളോടും കരുണ, എല്ലാ ഇന്ദ്രിയങ്ങളെയും നിയന്ത്രിക്കൽ, എല്ലാം നശ്വരമാണെന്ന ബോധം — ഇതാണ് പരമമായ ശ്രേയസ് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നത്.
പശ്യന്നിവാഗ്രതോ മൃത്യും യോ ധര്മം നാചരേന്നരഃ । അജാഗലസ്തനസ്യേവ തസ്യ ജന്മ നിരര്ഥകമ് ॥ ൧,൨൨൧.
മരണത്തെ മുന്നിൽ കാണുമ്പോഴും ധർമ്മം ആചരിക്കാത്തവന്റെ ജനനം ആടിന്റെ പയ്യിന്റെ മുലപോലെ വ്യർഥമാണ്.
ഭ്രൂണഹാ ബ്രഹ്മഹാ ഗോഘ്നഃ പിതൃഹാ ഗുരുതല്പഗഃ । ഭൂമിം സര്വഗുണോപേതാം ദത്ത്വാ പാപൈഃ പ്രമുച്യതേ ॥ ൧,൨൨൧.
ഗർഭഹത്യ, ബ്രാഹ്മണഹത്യ, പശുഹത്യ, പിതൃഹത്യ, ഗുരുപത്നിയുമായി ദോഷം ചെയ്തതൊക്കെ ചെയ്തവൻ എല്ലാ ഗുണങ്ങളോടുകൂടിയ ഭൂമി ദാനം ചെയ്താൽ പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചനം ലഭിക്കും.
ന ഗോദാനാത്പരം ദാനം കിഞ്ചിദസ്തീതി മേ മതിഃ । യാ ഗൌര്ന്യായാര്ജിതാ ദത്താ കൃത്സ്നം താരയതേ കുലമ് ॥ ൧,൨൨൧.
പശുദാനത്തേക്കാൾ വലിയ ദാനം ഒന്നുമില്ലെന്ന് എനിക്ക് തോന്നുന്നു; ന്യായമായി സമ്പാദിച്ച പശു ദാനം ചെയ്താൽ മുഴുവൻ കുടുംബവും രക്ഷപ്പെടും.
നാന്നദാനാത്പരം ദാനം കിഞ്ചിദസ്തി വൃഷധ്വജ ! । അന്നേന ധാര്യതേ സര്വം ചരാചരമിദം ജഗത് ॥ ൧,൨൨൧.
വൃഷധ്വജാ, അന്നദാനത്തേക്കാൾ വലിയ ദാനം ഒന്നുമില്ല; അന്നംകൊണ്ടാണ് ഈ സകല ചലനസ്ഥിരജഗതും നിലനിൽക്കുന്നത്.
കന്യാദാനം വൃഷോത്സര്ഗസ്തീര്ഥസേവാ ശ്രുതം തഥാ । ഹസ്ത്യശ്വരഥദാനാനി മണിരത്നവസുന്ധരാഃ ॥ ൧,൨൨൧.
കന്യാദാനം, കാളയെ വിടുതൽ, തീർത്ഥസേവനം, പഠനം, ആന, കുതിര, രഥം, മുത്ത്, രത്നം, ഭൂമി എന്നിവയുടെ ദാനങ്ങൾ —
അന്നദാനസ്യ സര്വാണി കലാം നാര്ഹന്തി ഷോഡശീമ് । അന്നാത്പ്രാണാ ബലം തേജശ്ചാന്നാദ്വീര്യം ധൃതിഃ സ്മൃതിഃ ॥ ൧,൨൨൧.
അന്നദാനത്തിന്റെ പതിനാറിൽ ഒരു ഭാഗം പോലും ഇതൊന്നും തുല്യമായില്ല; അന്നത്തിൽ നിന്നാണ് ജീവൻ, ബലം, തേജസ്, വീര്യം, ധൈര്യം, ധൃതിയും സ്മൃതിയും ഉണ്ടാകുന്നത്.
കൂപവാപീതഡാഗാദീനാരാമാംശ്ചൈവ കാരയേത് । ത്രിസപ്തകുലമുദ്ധൃത്യ വിഷ്ണുലോകേ മഹീയതേ ॥ ൧,൨൨൧.
കിണർ, കുളം, തടാഗം, തോട്ടങ്ങൾ എന്നിവ നിർമിക്കണം; ഇങ്ങനെ ചെയ്താൽ ഇരുപത്തൊന്ന് തലമുറയെ രക്ഷിച്ചു വിഷ്ണുലോകത്തിൽ മഹത്വം നേടും.
സാധൂനാം ദര്ശനം പുണ്യം തീര്ഥാദപി വിശിഷ്യതേ । കാലേന തീര്ഥം ഫലതി സദ്യഃ സാധുസമാഗമഃ ॥ ൧,൨൨൧.
സദ്പുരുഷന്മാരെ കാണുന്നത് തീർത്ഥദർശനത്തേക്കാൾ പുണ്യമാണ്; തീർത്ഥഫലം സമയത്തോടെ ലഭിക്കും, സദ്പുരുഷസംഗമം ഉടൻ ഫലം നൽകും.
സത്യം ദമസ്തപഃ ശൌചം സന്തോഷശ്ച ക്ഷമാര്ജവമ് । ജ്ഞാനം ശമോ ദയാ ദാനമേഷ ധര്മഃ സനാതനഃ ॥ ൧,൨൨൧.
സത്യവാദിത്വം, സ്വയംനിയന്ത്രണം, തപസ്, ശുദ്ധി, സന്തോഷം, ക്ഷമ, നേര്മ, ജ്ഞാനം, മനസ്സിന്റെ ശാന്തി, ദയ, ദാനം — ഇതാണ് ശാശ്വതധർമ്മം.
ശ്രീഗരുഡമഹാപുരാണമ് ൨൨൨ ബ്രഹ്മോവാച । പ്രായശ്ചിത്താദി വക്ഷ്യേഽഹം നരകൌഘവിമര്ദനമ് । മക്ഷികാ വിപ്രുഷോ നാരീ ഭുവി തോയം ഹുതാശനഃ । മാര്ജാരോ നകുലശ്ചൈവ ശുചീന്യേതാനി നിത്യശഃ ॥ ൧,൨൨൨.
ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു: ഞാൻ ഇപ്പോൾ പ്രായശ്ചിത്തവും നരകങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിപ്പിക്കുന്ന മാർഗങ്ങളും പറയുന്നു. ഈ ഭൂമിയിൽ ഈച്ച, വെള്ളത്തിന്റെ തുള്ളി, സ്ത്രീ, മണ്ണ്, അഗ്നി, പൂച്ച, മൂങ്ങ എന്നിവ എല്ലായ്പ്പോഴും ശുദ്ധമാണ്.
യഃ ശൂദ്രോച്ഛിഷ്ടസംസ്പൃഷ്ടം പ്രമാദാദ്ഭക്ഷയേദ്ദ്വിജഃ । അഹോരാത്രോഷിതോ ഭൂത്വാ പഞ്ചഗവ്യേന ശുധ്യതി ॥ ൧,൨൨൨.
ശൂദ്രന്റെ ഉച്ചിഷ്ടം അശ്രദ്ധവശാൽ ഭക്ഷിച്ച ദ്വിജൻ ഒരു ദിവസം ഒരു രാത്രി ഉപവസിച്ച് പശുവിന്റെ അഞ്ചു ഉല്പന്നങ്ങൾ കഴിച്ചാൽ ശുദ്ധിയാകും.
വിപ്രോ വിപ്രേണ സംസ്പൃഷ്ട ഉച്ഛിഷ്ടേന കദാചന । സ്നാനം ജപ്യഞ്ച കര്തവ്യം ദിനസ്യാന്തേ ച ഭോജനമ് ॥ ൧,൨൨൨.
ഒരു ബ്രാഹ്മണൻ മറ്റൊരു ബ്രാഹ്മണന്റെ ഉച്ചിഷ്ടം സ്പർശിച്ചാൽ സ്നാനം ചെയ്യുകയും ജപം നടത്തുകയും ദിവസം കഴിഞ്ഞ് മാത്രമേ അന്നം കഴിക്കാവൂ.
പിണ്ഡപാത്രാണി ചാലയിത്വാ ആചമ്യ പിതാമഹാദിഭ്യോ ദക്ഷിണാം ദത്ത്വാ തതഃ പിതൃ ബ്രാഹ്മണായ ആശിഷോ മേ പ്രദീയന്താമിത്യാശീഃ പ്രാര്ഥനമ് । പ്രതിഗൃഹ്യതാമിത്യുക്തേ ദാതാരോ നോഽഭിവര്ധന്താമിതി പാത്രമുത്താനം കൃത്വാ വാജേ വാജേദൃവിസര്ജനമ് । അഭിരണ്യതാമിതി പിതൃബ്രാഹ്മണവിസര്ജനമ് ॥ ൧,൨൨൦.
പിണ്ഡപാത്രങ്ങൾ നീക്കി ആചമനം ചെയ്ത ശേഷം, പിതാമഹൻ മുതലായവർക്കു ദക്ഷിണ നൽകുന്നു. തുടർന്ന് പിതൃബ്രാഹ്മണനോട്, 'എനിക്ക് ആശീർവാദം നൽകണേ' എന്ന് അപേക്ഷിക്കുന്നു. 'സ്വീകരിക്കട്ടെ' എന്ന് പറഞ്ഞാൽ, ദാതാവ് 'ദാനദായകർ നമ്മളിൽ വർദ്ധിക്കട്ടെ' എന്ന് പറഞ്ഞ് പാത്രം നേരെ വെക്കുന്നു. യാഗത്തിൽ ഹോമം സമർപ്പിക്കുന്നു. 'നന്നായി മുഴങ്ങട്ടെ' എന്ന് പറഞ്ഞ്, പിതൃബ്രാഹ്മണനെ വിടുന്നു.