ഗരുഡപുരാണമ്

ഓം സിദ്ധമിദമാസനമിഹ സിദ്ധമിത്യഭിധായ ഓം ഭൂഃ ഓം ഭുവഃ ഓം സ്വഃ ഓം മഹഃ ഓം ജനഃ ഓം തപഃ ഓം സത്യമിതി സപ്തവ്യാഹൃതിഭിഃ പൂര്വമുഖന്ദേവബ്രാഹ്മണോപവേശനമ് । ഉത്തരദിങ്മുഖംപിതൃബ്രാഹ്മയോണോപവേശനമ് । ഓം ദേവതാഭ്യഃ പിതൃഭ്യശ്ച മഹായോഗിഭ്യ ഏവ ച । നമഃ സ്വധായൈ സ്വാഹായൈ നിത്യമേവ ഭവന്തുതേ ഇതി ത്രിര്ജപേത് ॥ ൧,൨൧൮.

ഓം, 'ഇവിടെ ഇരിക്കാൻ സജ്ജമാക്കി' എന്ന് പറഞ്ഞ്, ഓം ഭൂഃ, ഓം ഭുവഃ, ഓം സ്വഃ, ഓം മഹഃ, ഓം ജനഃ, ഓം തപഃ, ഓം സത്യം എന്നിങ്ങനെ ഏഴു വ്യാഹൃതികൾ ഉച്ചരിച്ച്, ദേവബ്രാഹ്മണന്മാരെ കിഴക്കോട്ട് ഇരുത്തണം. പിതൃബ്രാഹ്മണന്മാരെ വടക്കോട്ട് ഇരുത്തണം. 'ദേവന്മാർക്കും പിതൃകൾക്കും മഹായോഗികൾക്കും, സ്വധക്കും സ്വാഹക്കും നമസ്കാരം, അവർ എപ്പോഴും ഇവിടെ ഉണ്ടാകട്ടെ' എന്ന് മൂന്നു പ്രാവശ്യം ജപിക്കണം.

ഓം അദ്യാസ്മിന്ദേശേ അമുകമാസേ അമുകരാശിങ്ഗതേ സവിതര്യമുകതിഥാവമുകഗോത്രാണാമസ്മത്പിതൃപിതാമഹപ്രപിതാമഹാനാം യഥാനാമശര്മണാം വിശ്വേദേവപൂര്വകന്ദൃശ്രാദ്ധം കരിഷ്യേ । ഓം വിശ്വേഭ്യോ ദേവഭ്യഃ സ്വാഹാ ഓം വിശ്വേദേവാനാവാഹയിഷ്യേ । ആവാഹയേത്യുക്തേ ഓം വിശ്വേദേവാഃ സ ആഗത ശൃണുതാമിമം ഹവമ് । ഏദം ബര്ഹിര്നിഷീദത ഓം വിശ്വേദേവാഃ ശൃണുതേമം ഇവം മേ യേ അന്തരിക്ഷേ യ ഉപദ്യവിഷ്ട । യേ അഗ്നിജിഹ്വാ ഉത വാ യജത്രാ ആസദ്യാസ്മിന്ബര്ഹിഷി മാദയധ്വമ് । ഓം ഓഷധയഃ സംവദന്തേ സോമേന സഹ രാജ്ഞാ । യസ്മൈ കൃണോതി ബ്രാഹ്മണസ്തം രാജന്പാരയാമസി । ഓം ആഗച്ഛന്തു മഹാഭാഗാ വിശ്വേദേവാ മഹാബലാഃ । യേ അത്ര വിഹിതാഃ ശ്രാദ്ധേ സാവധാനാ ഭവന്തു തേ । ഓം അപഹതാസുരാ രക്ഷാംസി വേദിഷദ ഇതി ത്രിത്രിര്യവവികിരണമ് ॥ ൧,൨൧൮.

ഓം, 'ഇന്ന്, ഈ സ്ഥലത്ത്, ഈ മാസത്തിൽ, ഈ നക്ഷത്രത്തിൽ, ഈ സമയത്ത്, ഈ ഗോത്രങ്ങളിൽ, നമ്മുടെ പിതാക്കന്മാർക്കും പിതാമഹന്മാർക്കും പ്രപിതാമഹന്മാർക്കും അവരുടെ പേരുപറഞ്ഞ്, വിശ്വദേവന്മാരെ മുൻനിർത്തി ശ്രാദ്ധം നടത്തുന്നു.' ഓം, 'സകല ദേവന്മാർക്കായി സ്വാഹ.' ഓം, 'വിശ്വദേവന്മാരെ ആഹ്വാനിക്കുന്നു.' ആഹ്വാനം ചെയ്തപ്പോൾ, 'വിശ്വദേവന്മാർ വരിക, ഈ ഹവനം കേൾക്കണം. ഈ ദർഭയിൽ ഇരിക്കണം. ആകാശത്തിലും, മേലിലും, യജ്ഞയോഗ്യരായവരും, ഈ ദർഭയിൽ സന്തോഷിക്കണം.' ഓം, 'ഔഷധികൾ സോമദേവനോടൊപ്പം സംസാരിക്കുന്നു. ബ്രാഹ്മണൻ ആര്ക്കായി ചെയ്യുന്നു, രാജാവേ, അവനെ രക്ഷിക്കുന്നു.' ഓം, 'മഹാബലമുള്ള വിശ്വദേവന്മാർ വരിക, ശ്രാദ്ധത്തിനായി നിയോഗിക്കപ്പെട്ടവർ ശ്രദ്ധയോടെ ഇരിക്കണം.' ഓം, 'അസുരന്മാരും ദുഷ്ടാത്മാക്കളും വേദിക്കിൽ നിന്ന് അകറ്റപ്പെടട്ടെ' എന്ന് പറഞ്ഞ് മൂന്നു പ്രാവശ്യം യവം ചിതറണം.

ഓം ശന്നോ ദേവീരഭിഷ്ടയ ആപോ ഭവന്തു പീതയേ । ശംയോരഭിസ്ത്രവന്തു ന ഇതി പാത്രേ ജലദാനമ് । ഓം യവോഽസി യവയാസ്മദ്വേഷോ യവയാരാതീരിതി യവദാനമ് । ഗന്ധദ്വാരാം ദുരാധര്ഷാം നിത്യപുഷ്ടാം കരീഷിണീമ് । ഈശ്വരീം സര്വഭൂതാനാം താ (ത്വാ) മിഹോപഹ്വയേ ശ്രിയമിതി ഗന്ധദാനമ് । ഓം യാ ദിവ്യാ ആപഃ പയസാ സംബഭൂവുര്യാ അന്തരിക്ഷൌത പാര്ഥവീര്യാഃ । ഹിരണ്യവര്ണാ യജ്ഞിയാസ്താന ആപഃ ശിവാഃ ശം സ്യോനാ സുഹവാ ഭവന്തു । ഏഷോര്ഽഘോ നമ ഇതി ബ്രാഹ്മണഹസ്തേ ജലം ദത്ത്വാനേനൈവ പാത്രേണ പവിത്രഗ്രഹണം കൃത്വാ സംസ്ത്രവം പവിത്രം ച ബ്രാഹ്മണപാര്ശ്വേ ദദ്യാത് । തതഃ പ്രഥമപാത്രേ സംസ്ത്രവജലം സംസ്ഥാപ്യ കുശോപരി ഊര്ധ്വമുഖം സ്ഥാപനം കുര്യത് । തദുപരി കുശദാനമ് ॥ ൧,൨൧൮.

ഓം, 'ദേവതകൾ അനുഗ്രഹിച്ച ജലം ഞങ്ങൾക്കു കുടിക്കാൻ അനുയോജ്യമായിരിക്കുക, ഞങ്ങൾക്കു ശുഭം നൽകുക' എന്ന് പറഞ്ഞ് പാത്രത്തിൽ ജലം അർപ്പിക്കണം. ഓം, 'നീ യവമാണ്, ഞങ്ങളുടെ വൈരങ്ങൾ നീക്കം ചെയ്യണം' എന്ന് പറഞ്ഞ് യവം അർപ്പിക്കണം. 'സുഗന്ധവും, ദുർജയത്വവും, നിത്യപുഷ്ടിയും ഉള്ള, സകലഭൂതങ്ങളുടെ അധിപതിയായ ശ്രീയെ ഞാൻ ഇവിടെ ആഹ്വാനിക്കുന്നു' എന്ന് പറഞ്ഞ് സുഗന്ധം അർപ്പിക്കണം. ഓം, 'ദിവ്യജലം, പാലിൽ നിന്ന് ഉദിച്ചവയും, ആകാശത്തിലും ഭൂമിയിലും ഉള്ളവയും, പൊൻനിറമുള്ളവയും, യജ്ഞയോഗ്യവുമായ ജലങ്ങൾ ഞങ്ങൾക്കു ശുഭവും അനുഗ്രഹവും നൽകണം.' 'ഇത് അർഘ്യമാണ്, നമസ്കാരം' എന്ന് ബ്രാഹ്മണന്റെ കൈയിൽ ജലം നൽകി, അതേ പാത്രം ശുദ്ധീകരിച്ച്, ശുദ്ധീകരണ ഉപകരണങ്ങളും പാത്രവും ബ്രാഹ്മണന്റെ പക്കൽ വയ്ക്കണം. ശേഷം, ആദ്യ പാത്രത്തിൽ ശുദ്ധജലം നിറച്ച്, ദർഭയുടെ മുകളിൽ നേരെ വെച്ച്, അതിന്മേൽ ദർഭ വയ്ക്കണം.

ഓം അമുകഗോത്രേബ്യോഽസ്മത്പിതൃപിതാമഹേഭ്യോ യഥാനാമശര്മഭ്യഃ സപത്നീകേഭ്യഃ ഇദമാസനം സ്വധാ ഇതി ബ്രാഹ്മണവാമേ ആസനദാനമ് । ഓം പിതൄനാവാഹയിഷ്യേ । ഓം । ആവാഹയേത്യുക്തേ ഓം ഉശന്തസ്ത്വാ നിധീമഹ്യുശന്തഃ സമിധീമഹി । ഉശന്നു ശത ആവഹ പിതൄന്ഹവിഷേ ഉത്തവേ । ഓം ആയന്തു നഃ പിതരഃ സൌമ്യാസോഽഗ്നിഷ്വാത്താഃ പഥിഭിര്ദേവയാനൈഃ । അസ്മിന്യജ്ഞേ സ്വധയാ മദന്തോഽധിബ്രുവന്തു തേവന്ത്വസ്മാനിത്യാവാഹനമ് । ഓം അപഹതാ സുരാ രക്ഷാംസി വേദിഷദഃ ഇതി തിലവികിരണമ് । പൂര്വവക്ത്രമേണ സ്ഥാപിതപാത്രേഷൂദകദാനമ് । ഓം തിലോഽസി സോമദേവത്യോ ഗോസവോ ദേവനിര്മിതഃ । പ്രത്നമദ്ഭിഃ പൃക്തഃ സ്വധയാ പിതൄംല്ലോകാന്പ്രീണീഹി നഃ സ്വാഹാ ഇതി തിലദാനമ് ॥ ൧,൨൧൮.

ഓം, ഈ ഗോത്രത്തിൽ പെട്ട എന്റെ പിതാവിനും പിതാമഹനും, അവരുടെ പേരുകൾ പറയാം, അവരുടെ ഭാര്യമാർക്കുമൊക്കെ ഈ ഇരിപ്പിടം സ്വധയോടെ അർപ്പിക്കുന്നു — ഇത് ബ്രാഹ്മണന്റെ ഇടതുവശത്തുള്ള ാസനദാനമാണ്. ഓം, ഞാൻ പിതാക്കളെ ആഹ്വാനിക്കും. ഓം. ആഹ്വാനം ചെയ്യൂ എന്ന് പറഞ്ഞാൽ, 'ഓം, ഞങ്ങൾ നിങ്ങളെ വിളിക്കുന്നു, ദീപ്തിമാന്മാരേ; ഞങ്ങൾ വിളിക്കുന്നു, അഗ്നിയിൽ തെളിയുന്നവരേ; നൂറ് പിതാക്കൾക്കായി വരിക' എന്ന് ജപിക്കണം. ഓം, നമ്മുടെ സൌമ്യരായ പിതാക്കൾ, അഗ്നിസ്വത്തന്മാർ, ദൈവമാർഗ്ഗത്തിലൂടെ ഈ യാഗത്തിൽ സ്വധയോടെ സന്തോഷത്തോടെ വരികയും, ഞങ്ങൾക്ക് അനുഗ്രഹം നൽകുകയും ചെയ്യട്ടെ. ഓം, ദേവന്മാരും പിതാക്കളും ഈ വേദിയിൽ നിന്ന് ദുഷ്ടാത്മാക്കളെ അകറ്റട്ടെ — ഇതാണ് എള്ള് ചിതറുന്നത്. കിഴക്കുവശത്ത് വെച്ച പാത്രങ്ങളിൽ വെള്ളം ഇടണം. ഓം, നീ സോമദേവതയ്ക്ക് അർപ്പിച്ച എള്ളാണ്, ദേവന്മാർ ഉണ്ടാക്കിയതും പുരാതനജലത്തിൽ കലർന്നതുമാണ്; സ്വധയോടെ, പിതൃലോകങ്ങളെ സന്തോഷിപ്പിക്കണം — സ്വാഹാ. ഇതാണ് എള്ള് അർപ്പിക്കുന്നത്.

ഗന്ധപുഷ്പേ ഹസ്താഭ്യാം ദത്ത്വാ പിതൃപാത്രമുത്ഥാപ്യ യാ ദിവ്യേതി പഠിത്വാ അമുകഗോത്രാസ്മത്പിതഃ ! അമുകദേവശര്മന് ! സപത്നീക ! ഏഷ തേഽര്ഘ്യഃ സ്വധാ । അപവിത്രം പാത്രം ഗൃഹീത്വാ വാമപാര്ശ്വേ ദക്ഷിണേ കുശോപരി ഓം പിതൃഭ്യഃ സ്ഥാനമസീത്യധോമുഖപാത്രസ്ഥാപനമ് ॥ ൧,൨൧൮.

സുഗന്ധവും പൂവും ഇരുകൈകളും ഉപയോഗിച്ച് അർപ്പിച്ച ശേഷം, പിതൃപാത്രം ഉയർത്തി 'യാ ദിവ്യ' എന്ന മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച്, ഈ ഗോത്രത്തിൽ പെട്ട എന്റെ പിതാവേ, ഈ ദേവശർമനേ, ഭാര്യയോടുകൂടി, ഇതാണ് നിന്റെ അർഘ്യം, സ്വധയോടെ എന്ന് പറയണം. അശുദ്ധമായ പാത്രം എടുത്ത് ഇടതുവശത്ത്, വലതുവശത്ത് കുശത്തിൻമേൽ, 'ഓം, പിതാക്കൾക്കുള്ള സ്ഥാനം നീയാണു' എന്ന് പറയുമ്പോൾ പാത്രം താഴോട്ടു മുഖമാക്കി വയ്ക്കണം.

ഓം ശുന്ധന്താം ലോകാഃ പിതൃസദനാഃ പിതൃസദനമസി । അധോമുഖപാത്ത്രസ്പര്ശനമ് । അമുകഗോത്രേഭ്യോഽസ്മത്പിതൃപിതാമഹ പ്രപിതാമഹേഭ്യഃ സപത്നീകേഭ്യ ഏതാനി ഗന്ധപുഷ്പധൂപദീപവാസോഗുണസോത്തരീയയജ്ഞോപവീതാനി വഃ സ്വധാ പിതൃതീര്ഥേന ഗന്ധാദിദാനമ് । ഗന്ധാദിദാനമക്ഷയ്യമസ്തു । സംകല്പസിദ്ധിരസ്തു । ബ്രാഹ്മണവചനമ് । ഏവം മാതാമഹാദീനാമനുജ്ഞാപനാദികര്മ । ഓം യാദിവ്യേതിഭൂമിസംമാര്ജനമ് । തതോ ഘൃതാക്തമന്നം ഗൃഹീത്വാ ദക്ഷിണോപവീതീ പിതൃബ്രാഹ്മണമോം അഗ്നൌ കരണമഹം കരിഷ്യേ । ഓം കുരുഷ്വേതി തേനോക്തേ ഓം അഗ്നയേ കവ്യവാഹനായ സ്വാഹാ ഇതി ആഹുതിദ്വയം ദേവബ്രാഹ്മണഹസ്തേ ദത്ത്വാ അവശിഷ്ടാന്നം പിണ്ഡാര്ഥം സ്ഥാപയിത്വാ അപരമര്ധം പിത്രാദിപാത്രേ മാതാമഹാദിപാത്രേ ച നിഃ ക്ഷിപേത് ॥ ൧,൨൧൮.

ഓം, ലോകങ്ങളും പിതൃസദനങ്ങളും ശുദ്ധമാകട്ടെ; നീ പിതാക്കളുടെ സദനമാണ്. താഴോട്ടു മുഖമുള്ള പാത്രം സ്പർശിക്കുക. ഈ ഗോത്രത്തിൽ പെട്ട എന്റെ പിതാവിനും പിതാമഹനും പ്രപിതാമഹനും, അവരുടെ ഭാര്യമാർക്കുമൊക്കെ ഈ സുഗന്ധവസ്തുക്കളും പൂക്കളും ധൂപവും ദീപവും വസ്ത്രവും ഉത്തരീയവും യജ്ഞോപവീതവും സ്വധയോടെ അർപ്പിക്കുന്നു; പിതൃതീർത്ഥജലത്തിൽ ഈ സുഗന്ധാദി ദാനങ്ങൾ അർപ്പിക്കണം. ഈ ദാനങ്ങൾ ഒരിക്കലും ക്ഷയിക്കരുതേ. മനസ്സിൽ ഉദ്ദേശിച്ചതു സഫലമാകട്ടെ — ബ്രാഹ്മണന്റെ വാക്ക്. ഇങ്ങനെ മാതാമഹന്മാർക്കും മറ്റുള്ളവർക്കുമുള്ള അനുമതികർമ്മം. ഓം, 'യാ ദിവ്യ' — ഇതാണ് ഭൂമി വാരിക. ശേഷം, നെയ്യ് കലർന്ന അന്നം എടുത്ത് വലതുവശത്തായി യജ്ഞോപവീതം ധരിച്ച്, പിതൃബ്രാഹ്മണനോട് 'ഓം, അഗ്നിയിൽ ഞാൻ ഹോമം ചെയ്യും' എന്ന് പറയണം. 'നടത്തൂ' എന്ന് പറഞ്ഞാൽ, 'ഓം, അഗ്നിയെ, കാവ്യവാഹനനായ അഗ്നിയെ, സ്വാഹാ' എന്ന് പറഞ്ഞ് രണ്ട് പ്രാവശ്യം ദേവബ്രാഹ്മണന്റെ കൈയിൽ അർപ്പണം നൽകണം. ശേഷിച്ച അന്നം പിണ്ഡത്തിനായി വച്ച്, ശേഷിച്ച അന്നം പിതാക്കളുടെ പാത്രത്തിലും മാതാമഹന്മാരുടെ പാത്രത്തിലും ഇടണം.

പാത്രമുദ്രാദി നിധായ കുശം ദത്ത്വാ അധോമുഖാഭ്യാം പാണിഭ്യാം പാത്രം ഗൃഹീത്വാ ഓം പൃഥിവീതേ പാത്രം ദ്യൌരപിധാനം ബ്രാഹ്മണസ്യ മുഖേ അമൃതേ അമൃതം ജുഹോമി സ്വാഹാ പാത്രാഭിമന്ത്രണമ് । ഇദം വിഷ്ണുര്വിചക്രമേ ത്രേധാ നിദധേ പദമ് । സമൂഢമസ്യ പാംസുരേ । വിഷ്ണോ ഹവ്യംരക്ഷസ്വ ഇത്യന്നമധ്യേ അധോമുഖദ്വിജാങ്ഗുഷ്ഠനിവേശനമ് ॥ ൧,൨൧൮.

പാത്രം വച്ച് മുദ്രയിട്ട്, കുശം വെച്ച്, ഇരുകൈകളും താഴോട്ടു തിരിച്ച് പാത്രം എടുത്ത്, 'ഓം, ഭൂമി നിന്റെ പാത്രം, ആകാശം അതിന്റെ മൂടൽ; ബ്രാഹ്മണന്റെ വായിൽ അമൃതം ഞാൻ അർപ്പിക്കുന്നു, സ്വാഹാ' എന്ന് ഉച്ചരിക്കുക — ഇതാണ് പാത്രം അഭിമന്ത്രണം. വിഷ്ണു ലോകങ്ങൾ അളന്നു, തന്റെ മൂന്ന് പടികൾ വെച്ചു, പൊടിയിൽ മറഞ്ഞു; വിഷ്ണുവേ, ഹവിസ്സിനെ സംരക്ഷിക്കണം — ഇതാണ് ഭക്ഷണത്തിന്റെ മധ്യത്തിൽ ബ്രാഹ്മണന്റെ അംഗുഷ്ഠം താഴോട്ടു വെക്കുന്നത്.

തതോ വിപരീതോപവീതേന സവ്യഞ്ജനം സഘൃതമന്നം പിത്രാദി ബ്രാഹ്മണപാത്രേ നിധായ തദുപരി ഭൂമിസംലഗ്നകുശം ദത്ത്വാ ഓം പൃഥിവീ തേ പാത്രം ഇതി മന്ത്രേണ ഉത്താനാഭ്യാം പാത്രം ഗൃഹീത്വാ ഓം ഇദം വിഷ്ണോരിത്യന്നോപരി ഉത്താനം ദ്വിജാങ്ഗുഷ്ഠം നിവേശയേത് । ഓം അപഹതേതി തിലവികിരണമ് । ഭൂമിപാതിതവാമജാനുഃ അമുകഗോത്രേഭ്യഃ അസ്മത്പിതൃപിതാമഹേഭ്യഃ സപത്നീകേഭ്യഃ ഏതദന്നം സഘൃതം സപാനീയം സവ്യഞ്ജനം പ്രതിഷിദ്ധവര്ജിതം സ്വധാ । അന്നം സങ്കല്പ്യ ഓം ഊര്ജം വഹന്തീരമൃതം ഘൃത പയഃ കീലാലം പരിസ്ത്രുതം സ്വധാസ്തു തര്പയത മേ പിതരമ് । ദക്ഷിണാമുഖവരിധാരത്യാഗഃ ॥ ൧,൨൧൮.

ശേഷം, യജ്ഞോപവീതം മറിച്ച്, പച്ചടിയും നെയ്യും ചേർത്ത അന്നം പിതൃബ്രാഹ്മണന്റെ പാത്രത്തിൽ വച്ച്, അതിന്റെ മുകളിൽ ഭൂമിയെ തൊടുന്ന കുശം വെക്കണം. 'ഓം, ഭൂമി നിന്റെ പാത്രം' എന്ന മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച് ഇരുകൈകളും നേരെ പിടിച്ച്, 'ഓം, ഇതാണ് വിഷ്ണു' എന്ന് ഉച്ചരിച്ച് അന്നത്തിന് മുകളിൽ ബ്രാഹ്മണന്റെ നേരെ അംഗുഷ്ഠം വെക്കണം. 'അപഹത' എന്ന് ഉച്ചരിച്ച് എള്ള് ചിതറണം. ഇടതു മുട്ട് ഭൂമിയിൽ തൊടിച്ച്, ഈ ഗോത്രത്തിൽ പെട്ട എന്റെ പിതാവിനും പിതാമഹനും, അവരുടെ ഭാര്യമാർക്കുമൊക്കെ ഈ അന്നം നെയ്യോടും വെള്ളത്തോടും പച്ചടിയോടും കൂടി, നിരോധിച്ചിട്ടുള്ളത് ഇല്ലാതെ, സ്വധയോടെ അർപ്പിക്കുന്നു എന്ന് ഉച്ചരിക്കണം. അന്നം ഉദ്ദേശിച്ച്, 'ഓം, ഊർജ്ജം വഹിക്കുന്നവളേ, അമൃതം, നെയ്യ്, പാലു, മധുരം, എല്ലാം ഒഴുകുന്നു, സ്വധയാകട്ടെ, എന്റെ പിതാവിനെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തണം' എന്ന് ജപിക്കണം. തെക്കോട്ട് മുഖം തിരിച്ച് വെള്ളം ഒഴിക്കണം.

ഓം ശ്രാദ്ധമിദമച്ഛിദ്രമസ്തു ഓം സങ്കല്പസിദ്ധരസ്തു । ഓം ഭൂര്ഭുവഃ സ്വസ്തത്സവിതുര്വരേണ്യം ഭര്ഗോദേവസ്യ ധീമഹി ധിയോ യോ നഃ പ്രചോദയാതിതി വിസജയിത്വാ ഓം മധുവാതാ ഋതായതേ മധുക്ഷരന്തു സിന്ധവഃ മാധ്വീര്നഃ സന്ത്വോഷധീര്മധുനക്തമുതോഷസോ മധുത്പാര്ഥിവം രജഃ । മധുദ്യൌരസ്തു നഃ പിതാ മധുമാന്നോ വനസ്പതിഃ മധുമാനസ്തു സൂര്യോ മാധ്വീര്ഗാവോ ഭവന്തു നഃ । മധു മധു മധു ഇതി ജപഃ ॥ ൧,൨൧൮.

'ഓം, ഈ ശ്രാദ്ധം കുറവില്ലാതിരിക്കട്ടെ; ഓം, ഉദ്ദേശിച്ചതു സഫലമാകട്ടെ.' 'ഓം, ഭൂർഭുവ: സ്വ: തത്സവിതുർ വരേണ്യം ഭർഗോ ദേവസ്യ ധീമഹി ധിയോ യോ ന: പ്രചോദയാത്' എന്ന് ഉച്ചരിച്ച്, അർപ്പണം കഴിഞ്ഞ്, 'മധുരമായ കാറ്റ് വീശട്ടെ, നദികൾ മധുരം ഒഴുക്കട്ടെ, ഔഷധികൾ ഞങ്ങൾക്ക് മധുരമായിരിക്കട്ടെ, രാത്രികളും ഉഷസ്സും മധുരമായിരിക്കട്ടെ, ഭൂമിയിലെ പൊടി മധുരമായിരിക്കട്ടെ, ആകാശം ഞങ്ങളുടെ പിതാവായിരിക്കട്ടെ, വൃക്ഷങ്ങൾ മധുരമായിരിക്കട്ടെ, സൂര്യൻ മധുരമായിരിക്കട്ടെ, പശുക്കൾ ഞങ്ങൾക്ക് മധുരമായിരിക്കട്ടെ' എന്ന് ജപിക്കണം. 'മധു, മധു, മധു' എന്നും ജപിക്കണം.

ശേഷം തെക്കോട്ട് മുഖം തിരിച്ച്, യജ്ഞോപവീതം ഇടതുവശത്ത് വച്ച്, അർപ്പണം മുന്നോട്ട് വിടണം. 'ഓം, അഗ്നിയിൽ ദഹിക്കപ്പെട്ടവരും, ഇപ്പോഴും ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവരും, എന്റെ കുടുംബത്തിൽ ദഹിക്കപ്പെടാത്തവരും, ഭൂമിയിൽ നൽകിയതുകൊണ്ട് തൃപ്തരാകട്ടെ; തൃപ്തരായവർ പരമഗതിയിലേക്ക് പോകട്ടെ.' ഇങ്ങനെ, കുശത്തിൻമേൽ നെയ്യും വെള്ളവും ചേർത്ത അന്നം ചിതറണം.

തതോ ബ്രാഹ്മണക്രമേണ ജലഗണ്ഡൂഷം ദത്ത്വാ പൂര്വവത്സവ്യാഹൃതികാം ഗായത്ത്രീം മധുവാതേതിത്ര്യൃചം ജപ്ത്വാ ഓം രുചിതം ഭവദ്ഭിരിതി ദേവബ്രാഹ്മണപ്രശ്രഃ । സുരുചിതമിതി തേനോക്തേ ഓം ശേഷമന്നമിതി പ്രശ്രഃ । ഇഷ്ടൈഃ സഹ ഭോജനമ് । പിത്രാദിബ്രാഹ്മണം വാമോപവീതേന ഓം തൃപ്താഃ സ്ഥ ഇതി പ്രശ്രഃ । ഓം തൃപ്താഃ സ്മ ഇതി തേനോക്തേ ഭൂമ്യഭ്യുക്ഷണം മണ്ഡലചതുഷ്കോണം തി ലവികിരണമ് ॥ ൧,൨൧൮.

ശേഷം, ബ്രാഹ്മണന്റെ ക്രമത്തിൽ, വായ് കഴുകാൻ വെള്ളം നൽകണം. മുമ്പുപോലെ സാവിത്രി മന്ത്രവും 'മധുവാത' എന്ന മൂന്ന് ഋകുകളും ജപിക്കണം. 'നിങ്ങൾക്ക് ഇഷ്ടമായിരിക്കും' എന്ന് ദേവബ്രാഹ്മണനോട് പറയണം. 'ഇഷ്ടമാണ്' എന്ന് പറഞ്ഞാൽ, 'ശേഷിച്ച അന്നം' എന്ന് അർപ്പണം നടത്തണം. ഇഷ്ടമുള്ളവരോടൊപ്പം ഭക്ഷണം കഴിക്കാം. പിതൃബ്രാഹ്മണനോട് യജ്ഞോപവീതം ഇടതുവശത്ത് വച്ച്, 'നിങ്ങൾ തൃപ്തരായി' എന്ന് അർപ്പണം നടത്തണം. 'ഞങ്ങൾ തൃപ്തരായി' എന്ന് പറഞ്ഞാൽ, ഭൂമിയിൽ വെള്ളം തളിച്ച്, വൃത്തവും ചതുരവും രേഖപ്പെടുത്തി, എള്ള് ചിതറണം.

ഓം അമുകഗോത്ര ! അസ്മത്പിതഃ ! അമുകദേവദര്ശന് ! സപത്നീക ! ഏതത്തേ പിണ്ഡാസനം സ്വധാ । ഇത്ഥം രേഖാമധ്യേ പിതാമഹായ ഖവ്യാഹൃതികാം ഗായത്ത്രീം മധുവാതേതി ത്രര്ജപന്നന്നം സാജ്യം പിണ്ഡം കൃത്വാ കുശോപരി അമുകഗോത്ര അസ്മത്പിതഃ ! അമുകദേവശ്രമന് ! സപത്നീക ഏഷ പിണ്ഡസ്തേ സ്വധാ । ഇത്ഥം രേഖാമധ്യേ പിതാമഹായ । തതഃ സവ്യാഹൃതികാം ഗായത്ത്രീം മധുവാതേതി ത്രിര്ജംപന്പിണ്ഡവികിരണം പിണ്ഡാന്തികേ । ഓം ലേപഭുജഃ പ്രീയന്തമിതി സ്തരണ്കുശേഷു ഹസ്തമാര്ജനം പ്രക്ഷാലിതപിണ്ഡോദകേന ഓം അമുകഗോത്ര ! അസ്മത്പിതഃ ! അമുകശര്മന് സപത്നീക ഏതത്തേ ജലമവനേക്ഷ്വ യേ ചാത്രത്വാമനുജാശ്ച ത്വാമനു തസ്മൈ തേസ്വധേതി പിതൃപിണ്ഡസേചനമ് । പിണ്ഡപാത്രമധോമുഖം കൃത്വാ ബദ്ധാഞ്ജലിഃ ഓം പിതരോ മാദയധ്വം യഥാഭാഗമാവൃഷായധ്വമിതി ജപേത് । അപഃ സ്പൃഷ്ട്വാ വാമേന പരാവൃത്ത്യ ഉദങ്മുഖഃ പ്രാണാംസ്ത്രിഃ സംയമ്യ ഷഡ്ഭ്യ ഋതുഭ്യോ നമഃ ഇതി ജപഃ ॥ ൧,൨൧൮.

'ഓം, ഈ ഗോത്രത്തിൽ പെട്ട എന്റെ പിതാവേ, ഈ ദേവദർശനനേ, ഭാര്യയോടുകൂടി, ഇതാണ് നിന്റെ പിണ്ഡാസനം, സ്വധയോടെ.' ഇങ്ങനെ, രേഖയുടെ നടുവിൽ പിതാമഹനു വേണ്ടി സാവിത്രി മന്ത്രവും 'മധുവാത' എന്നത് മൂന്നു പ്രാവശ്യം ജപിച്ച്, അന്നം നെയ്യോടെ പിണ്ഡമാക്കി കുശത്തിൻമേൽ വെച്ച്, 'ഈ ഗോത്രത്തിൽ പെട്ട എന്റെ പിതാവേ, ഈ ദേവശർമനേ, ഭാര്യയോടുകൂടി, ഇതാണ് നിന്റെ പിണ്ഡം, സ്വധയോടെ' എന്ന് പറയണം. ഇങ്ങനെ, രേഖയുടെ നടുവിൽ പിതാമഹനു വേണ്ടി. ശേഷം, സാവിത്രി മന്ത്രവും 'മധുവാത' എന്നത് മൂന്നു പ്രാവശ്യം ജപിച്ച്, പിണ്ഡത്തിന് സമീപം പിണ്ഡം ചിതറണം. 'ഭക്ഷിക്കുന്നവർ സന്തോഷിക്കട്ടെ' എന്ന് കുശത്തിൽ കൈ തുടച്ച്, പിണ്ഡം വെള്ളത്തിൽ കഴുകി, 'ഈ ഗോത്രത്തിൽ പെട്ട എന്റെ പിതാവേ, ഈ ശർമനേ, ഭാര്യയോടുകൂടി, ഇതാണ് നിന്റെ വെള്ളം; നിന്നെ അനുഗമിക്കുന്നവർക്ക് ഇതും ലഭിക്കട്ടെ' എന്ന് ജപിക്കണം. പിണ്ഡപാത്രം താഴോട്ടു മുഖമാക്കി, കൈകൾ ചേർത്ത്, 'പിതാക്കൾ തങ്ങളുടെ ഭാഗംപ്രകാരം സന്തോഷിക്കട്ടെ, വർദ്ധിക്കട്ടെ' എന്ന് ജപിക്കണം. ഇടതുകൈ കൊണ്ട് വെള്ളം സ്പർശിച്ച്, തിരിഞ്ഞ് വടക്കോട്ട് മുഖം തിരിച്ച്, മൂന്നു പ്രാവശ്യം ശ്വാസം പിടിച്ച്, 'ആറ് ঋതുക്കൾക്കു നമസ്കാരം' എന്ന് ജപിക്കണം.

വാമേനൈവ പരാവൃത്യ പുഷ്പദാനമ് । അക്ഷതഞ്ചാരിഷ്ടഞ്ചാസ്തു മേ പുണ്യം ശാന്തിപുഷ്ടിദൃ । ദക്ഷിണാമുഖഃ അമീ മദന്തഃ പിതരോ യഥാഭാഗമാവൃഷായിഷത ഇതി ജപഃ । വാസഃ ശിഥിലീകൃത്വാഞ്ജലിം കൃത്വാ ഓം നമോ വഃ പിതരോ നമോ വഃ ഇതി ജപഃ । ഗൃഹാന്നഃ പിതരോ ദത്ത ഇതി ഗൃഹവീക്ഷണമ് । തതഃ സദാ വഃ പിതരോ ദ്വേഷ്മ ഇതി വീക്ഷ്യ ഏതദ്വഃ പിതരോ വാസ ഇത്യുച്ചാര്യ അമുകഗോത്ര ഏതത്തേ വാസഃ സ്വധാ ഇതി സൂത്രദാനമ് । വാമേന പാണിനാ ഉദകപാത്രം ഗൃഹീത്വാ ഊര്ജം വഹന്തീരമൃതം ഘൃതം പയഃ ഇത്യാദി പിണ്ഡോപരി ധാരാത്യാഗഃ ॥ ൧,൨൧൮.

ഇടതുകൈ കൊണ്ട് തിരിഞ്ഞ് പൂക്കൾ അർപ്പിക്കണം. അക്ഷതവും അരിഷ്ടവും എനിക്ക് പുണ്യത്തിനും ശാന്തിക്കും പോഷണത്തിനും ലഭിക്കട്ടെ. തെക്കോട്ട് മുഖം തിരിച്ച്, 'എന്റെ പിതാക്കൾ തങ്ങളുടെ ഭാഗംപ്രകാരം സന്തോഷിക്കട്ടെ' എന്ന് ജപിക്കണം. വസ്ത്രം അല്പം വെട്ടിത്തളർന്ന്, കൈകൾ ചേർത്ത്, 'നമസ്കാരം പിതാക്കൾക്ക്, നമസ്കാരം' എന്ന് ജപിക്കണം. 'പിതാക്കൾ, ഞങ്ങൾ നൽകിയ ഭക്ഷണം സ്വീകരിക്കണം' — എന്ന് വീട്ടിലേക്ക് നോക്കണം. പിന്നെ, 'പിതാക്കൾ, നിങ്ങൾ എപ്പോഴും ഇവിടെ വസിക്കണം' എന്ന് ഉച്ചരിച്ച്, 'ഇതാണ് നിങ്ങളുടെ വാസസ്ഥലം' എന്ന് പറയണം. 'ഈ ഗോത്രത്തിൽ പെട്ടവരേ, ഇതാണ് നിങ്ങളുടെ വാസം, സ്വധയോടെ' — ഇതാണ് വസ്ത്രം അർപ്പിക്കുന്നത്. ഇടതുകൈ കൊണ്ട് വെള്ളപ്പാത്രം എടുത്ത്, 'ഊർജം വഹിക്കുന്നവളേ, അമൃതം, നെയ്യ്, പാലു' എന്നത് പിണ്ഡത്തിന് മുകളിൽ ഒഴിക്കണം.

പൂര്വസ്ഥാപിതപാത്രശേഷോദകൈഃ പ്രത്യേകം പിണ്ഡസേചനംപിണ്ഡമാവാഹ്യ ഗന്ധാദിദാനംപിണ്ഡോപരി കുശപത്രഞ്ച ദത്ത്വാ ഓം അക്ഷന്നമീമദന്തഹ്യ വ പ്രിയാ അധൂഷത അസ്തോഷതസ്വഭാനവോ വിപ്രാ നവിഷ്ഠയാമതീ । യോ ജാന്വിന്ദ്ര തേ ഹരീതി ത്രിര്ജപഃ ॥ ൧,൨൧൮.

മുമ്പ് വെച്ച പാത്രങ്ങളിൽ ശേഷിച്ച വെള്ളം ഓരോ പിണ്ഡത്തിനും ഒഴിച്ച്, പിണ്ഡം ആഹ്വാനിച്ച്, സുഗന്ധാദി ദാനങ്ങൾ അർപ്പിച്ച്, പിണ്ഡത്തിന് മുകളിൽ കുശപ്പത്രം വെച്ച്, 'അക്ഷതം ഭക്ഷിക്കുന്നവർ സന്തോഷിക്കട്ടെ, അവർ സന്തോഷത്തോടെയും സന്തോഷത്തോടെ ഇരിക്കട്ടെ, ദീപ്തിമാന്മാരേ, ബ്രാഹ്മണന്മാരേ, ഏറ്റവും പുതിയ അർപ്പണത്തിൽ സന്തോഷിക്കട്ടെ. ഇന്ദ്രേ, നീയാണ് നേതാവ്' എന്ന് മൂന്നു പ്രാവശ്യം ജപിക്കണം.

ഓം ഇത്ഥം മാതാമഹാദിബ്രാഹ്മണാനാമാചമനമ് । ഓം സുസുപ്രോക്ഷിതമസ്ത്വിതി ഭൂമ്യഭ്യുക്ഷണം കൃത്വാ । ഓം അപാം മധ്യേ സ്ഥിതാ ദേവാഃ സര്വമപ്സു പ്രതിഷ്ഠിതമ് । ബ്രാഹ്മണസ്യ കരേ ന്യസ്താഃ ശിവാ ആപോ ഭവന്തു നഃ । ശിവാ ആപഃ സന്ത്വിതി ബ്രാഹ്മണഹസ്തേ ജലദാനമ് । ലക്ഷ്മീര്വസതിപുഷ്പേഷു ലക്ഷ്മീര്വസതി പുഷ്കരേ । ലക്ഷ്മീര്വസതി ഗോഷ്ഠേഷു സൌമനസ്യം സദാസ്തു തേ । സൌമനസ്യമസ്ത്വിതി പുഷ്പദാനമ് । അക്ഷതം ചാസ്തു മേ പുണ്യം ശാന്തിഃ പുഷ്ടിര്ധൃതിശ്ച മേ । യദ്യച്ഛ്രേയസ്കരം ലോകേ തത്തദസ്തു സദാ മമ । ഓം അക്ഷതഞ്ചാരിഷ്ടഞ്ചാസ്തു ഇതി യവതണ്ഡുലദാനമ് ॥ ൧,൨൧൮.

ഇങ്ങനെ, മാതാമഹാദി ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് ആചമനം നൽകണം. 'ശുദ്ധമായി തളിക്കപ്പെട്ടിരിക്കും' എന്ന് ഭൂമിയിൽ വെള്ളം തളിക്കണം. 'ജലത്തിന്റെ നടുവിൽ ദേവന്മാർ വസിക്കുന്നു; എല്ലാം ജലത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു. ബ്രാഹ്മണന്റെ കൈയിൽ ശുഭജലം നമുക്ക് ലഭിക്കട്ടെ. ജലം ശുഭമായിരിക്കട്ടെ' — ഇതാണ് ബ്രാഹ്മണന്റെ കൈയിൽ വെള്ളം നൽകുന്നത്. ലക്ഷ്മി പൂക്കളിൽ വസിക്കുന്നു, ലക്ഷ്മി താമരയിൽ വസിക്കുന്നു, ലക്ഷ്മി പശുശാലയിൽ വസിക്കുന്നു; നിനക്ക് എപ്പോഴും സന്തോഷം ഉണ്ടാകട്ടെ. സന്തോഷം ഉണ്ടാകട്ടെ — ഇതാണ് പൂക്കൾ അർപ്പിക്കുന്നത്. അക്ഷതവും അരിഷ്ടവും എനിക്ക് പുണ്യത്തിനും ശാന്തിക്കും പോഷണത്തിനും ധൈര്യത്തിനും ലഭിക്കട്ടെ. ലോകത്തിൽ നല്ലത് എല്ലാം എനിക്ക് എപ്പോഴും ലഭിക്കട്ടെ. 'ഓം, അക്ഷതവും അരിഷ്ടവും എനിക്കുണ്ടാകട്ടെ' — ഇതാണ് യവവും അരിയും അർപ്പിക്കുന്നത്.

അമുകഗോത്രാണാമസ്മത്പിതൃപിതാമഹപ്രപിതാമഹാനാം സപത്നീകാനാമിദമന്നപാനാദികമക്ഷയ്യമസ്ത്വിതി പിത്രാദിബ്രാഹ്മണഹസ്തേ തിലജലദാനമ് । അസ്ത്വിതി ബ്രാഹ്മണോ വദേത് । ഏതന്മാതാമഹാദീനാമക്ഷയ്യമാശിഷഃ । ഓം അഘോരാഃ പിതരഃ സന്തു ഗോത്രം നോ വര്ധതാംദാതാരോ നോഽഭിവര്ധന്താം വേദാഃ സന്തതിരേവ ച । ശ്രദ്ധാ ച നോ മാ വ്യഗമദ്ബഹുദേയഞ്ച നോഽസ്ത്വിതി । അന്നഞ്ച നോ ബഹു ഭവേദതിഥീംശ്ച ലഭേമഹി । യാചിതാരശ്ച നഃ സന്തു മാ ച യാചിഷ്മ കഞ്ചന । ഏതാഃ സത്യാശിഷഃ സന്തു ॥ ൧,൨൧൮.

ഇവിടെ പറഞ്ഞിരിക്കുന്ന ഗോത്രത്തിലെ നമ്മുടെ അച്ഛന്മാർക്കും അപ്പൂപ്പന്മാർക്കും വലിയപ്പന്മാർക്കും അവരുടെ ഭാര്യമാർക്കും ഈ അന്നം, വെള്ളം തുടങ്ങിയ ഭോജ്യങ്ങൾ ഒരിക്കലും ക്ഷയിക്കാതിരിക്കാൻ ഈ തിലജലം പിതൃബ്രാഹ്മണന്റെ കൈയിൽ സമർപ്പിക്കുന്നു. ബ്രാഹ്മണൻ 'അങ്ങനെയാകട്ടെ' എന്ന് പറയണം. ഇതുപോലെ മാതാമഹന്മാരുടേയും മറ്റുള്ളവരുടേയും അനുഗ്രഹങ്ങൾ ക്ഷയിക്കാതിരിക്കാൻ പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു. ഓം, നമ്മുടെ പിതാക്കന്മാർ ദയയോടെ ഇരിക്കട്ടെ, നമ്മുടെ ഗോത്രം വളരട്ടെ, ദാനികൾ繁ത്തിക്കട്ടെ, വേദങ്ങൾ തുടർന്നുനിൽക്കട്ടെ, വിശ്വാസം നമ്മിൽ നിന്നു അകറ്റപ്പെടരുത്, നമ്മൾ കൂടുതൽ ദാനം ചെയ്യാൻ കഴിയട്ടെ, നമ്മൾക്ക് ധാരാളം അന്നം ലഭിക്കട്ടെ, അതിഥികളെ സ്വീകരിക്കാൻ കഴിയട്ടെ, നമ്മുടെ ഇടയിൽ യാചകർ ഉണ്ടാകരുത്, നമ്മൾ ആരെയും യാചിക്കേണ്ടി വരരുത്. ഈ അനുഗ്രഹങ്ങൾ എല്ലാം സത്യമായിത്തീരട്ടെ.

സൌമനസ്യമസ്തു । അസ്ത്വിത്യുക്തേ പ്രദത്തപിണ്ഡസ്ഥാനേ അര്ഘ്യാര്ഥപവിത്രമോചനമ് । കുശപവിത്രം ഗൃഹീത്വാതേന കുശേന പിത്രാദിബ്രാഹ്മണം സ്പൃഷ്ട്വാ സ്വധാം വാചയിഷ്യേഓം വാച്യതാംോം പിതൃപിതാമഹേഭ്യോ യഥാനാമശര്മഭ്യഃ സപത്നീകേഭ്യഃ സ്വധോച്യതാമ് । അസ്തുസ്വധാ ഇത്യുക്തേ ഊര്ജം വഹന്തീരമൃതം ഘൃതമിതി പിണ്ഡോപരി വാരിധാരാം ദദ്യാത് ॥ ൧,൨൧൮.

സമാധാനം ഉണ്ടാകട്ടെ. 'അങ്ങനെയാകട്ടെ' എന്ന് പറഞ്ഞശേഷം, അർഘ്യത്തിനായി സമർപ്പിച്ച സ്ഥലം ശുദ്ധീകരിക്കുന്നു. ദർഭയെടുത്ത്, അതുപയോഗിച്ച് പിതൃബ്രാഹ്മണനെ സ്പർശിച്ച്, സ്വധാ മന്ത്രം ഉച്ചരിക്കുന്നു: 'ഓം, ഈ ഗോത്രത്തിലെ അച്ഛന്മാർക്കും അപ്പൂപ്പന്മാർക്കും വലിയപ്പന്മാർക്കും അവരുടെ ഭാര്യമാർക്കും സ്വധാ സമർപ്പിക്കുന്നു.' 'സ്വധാ അങ്ങനെയാകട്ടെ' എന്ന് പറഞ്ഞശേഷം, 'നീ പോഷണം, അമൃതം, നെയ്യ്' എന്നുമൊഴിഞ്ഞ്, അർപ്പണത്തിന്റെ മുകളിൽ വെള്ളം ഒഴിയണം.