ദ്വിതീയാ ച തൃതീയാ ച തദര്ധാ പരികീര്തിതാ । ഉപവിഷ്ടസ്തു വിണ്മൂത്രം കര്തും യസ്തു ന വിന്ദതി ॥ ൧,൨൧൩.
രണ്ടാമത്തെയും മൂന്നാമത്തെയും അളവ് അതിന്റെ പാതിയാണ്; ഇരുന്ന് മൂത്രം ചെയ്യാനോ MALAYALAM WORD (വിൻ) ചെയ്യാനോ കഴിയാത്തവൻ—
സ കുര്യാദര്ധശൌചം തു സ്വസ്യ ശൌചസ്യ സര്വദാ । ദിവാ ശൌചസ്യ രാത്ര്യര്ധം യദ്വാ പാദോ വിധീയതേ ॥ ൧,൨൧൩.
അവൻ എപ്പോഴും തന്റെ ശുദ്ധിക്ക് പകുതി ശുദ്ധി ചെയ്യണം; പകൽ ശുദ്ധിക്ക്, രാത്രിയിൽ പകുതി, അല്ലെങ്കിൽ പാദം അളവാണ് നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നത്.
സ്വസ്ഥസ്യ തു യഥോദ്ദിഷ്ടമാര്തഃ കുര്യാദ്യഥാബലമ് । വസാ ശുക്രമസൃങ്മജ്ജാ ലാലാ വിണ്മൂത്രകര്ണവിട് ॥ ൧,൨൧൩.
ആരോഗ്യവാനായവൻ നിർദ്ദേശിച്ചപോലെ ആചരണം നടത്തണം. രോഗിയാകുമ്പോൾ കഴിയുന്നതുവരെ മാത്രം ചെയ്യാം. ശരീരത്തിലെ മലങ്ങൾ എന്നാൽ കൊഴുപ്പ്, വീര്യം, രക്തം, മജ്ജ, തുപ്പൽ, മല, മൂത്രം, ചെവിയിലെ മാലിന്യം, ഇവയൊക്കെയാണ്.
ശ്ലേഷ്മാശ്രദൂഷികാ സ്വേദോ ദ്വാദശൈതേ നൃണാം മലാഃ । മന്യേത യാവതാ ശുദ്ധിം താവച്ഛൌചം സമാചരേത് ॥ ൧,൨൧൩.
ശ്ലേഷ്മം, മൂക്കിൽ നിന്നുള്ള പുഴു, ചൊരിയൽ — ഇങ്ങനെ പന്ത്രണ്ടു തരത്തിലുള്ള മലങ്ങൾ മനുഷ്യരിൽ ഉണ്ടാകുന്നു. ഇവയെല്ലാം ശരീരത്തിൽ നിന്ന് നീങ്ങിയശേഷം മാത്രമേ ശുദ്ധി പൂർണ്ണമാവൂ; അതുവരെ ശുദ്ധി പാലിക്കണം.
പ്രമാണം ശൌചസംഖ്യായാ നാദിഷ്ടൈരവശിഷ്യതേ । ശൌചം തു ദ്വിവിധം പ്രോക്തം ബാഹ്യമാഭ്യന്തരം തഥാ ॥ ൧,൨൧൩.
ശുദ്ധി എത്ര തവണ നടത്തണം എന്നത് നിർദ്ദേശം കിട്ടാത്തവർക്ക് അതിക്രമിക്കരുത്. ശുദ്ധി രണ്ടുതരത്തിലാണ് — പുറത്തുള്ളതും ഉള്ളിലുള്ളതും.
മൃജ്ജലാഭ്യാം സ്മൃതം ബാഹ്യം ഭാവശുദ്ധിരഥാന്തരമ് । ത്രിരാചാമേദപഃ പൂര്വം ദ്വിഃ പ്രമൃജ്യാത്തതോ മുഖമ് ॥ ൧,൨൧൩.
പുറശുദ്ധി മണ്ണും വെള്ളവും കൊണ്ട് കഴുകിയാണ് നേടുന്നത്. മനസ്സിന്റെ ശുദ്ധിയാണു ഉള്ളിലെ ശുദ്ധി. ആദ്യം മൂന്നു പ്രാവശ്യം വെള്ളംകൊണ്ട് വായ് കഴുകണം, പിന്നെ രണ്ടുതവണ വായ് തുടയ്ക്കണം.
സംമൃജ്യാങ്ഗുഷ്ഠമൂലേന ത്രിഭിരാസ്യമുപസ്പൃശേത് । അങ്ഗുഷ്ഠേന പ്രദേശിന്യാ ഘ്രാണം പശ്ചാദനന്തരമ് ॥ ൧,൨൧൩.
വായ് തുടച്ചശേഷം, വലതുകൈയുടെ അങ്ങൂഠത്തിന്റെ അടിയിൽ മൂന്നു പ്രാവശ്യം വായ് തൊടണം. പിന്നെ അങ്ങൂഠവും സൂചികയും ഉപയോഗിച്ച് മൂക്കിൽ തൊടണം.
അങ്ഗുഷ്ഠാനാമികാഭ്യാം ച ചക്ഷുഃ ശ്രോത്രേ പുനഃ പുനഃ । കനിഷ്ഠാങ്ഗഷ്ഠയോര്നാഭിം ഹൃദയം തു തലേന വൈ ॥ ൧,൨൧൩.
അങ്ങൂഠവും മധ്യവിരലും കൊണ്ട് കണ്ണുകളും ചെവികളും വീണ്ടും വീണ്ടും തൊടണം. കുഞ്ചികയും അങ്ങൂഠവും കൊണ്ട് നാഭിയിൽ തൊടണം. കൈവിരലിന്റെ തലയാൽ ഹൃദയത്തിൽ തൊടണം.
സര്വാഭിസ്തു ശിരഃ പശ്ചാദ്ബാഹൂ ചാഗ്രേണ സംസ്പൃശേത് । ഋചോ യജൂംഷി സാമാനി ത്രിഃ പഠന്പ്രീണയേത്ക്രമാത് ॥ ൧,൨൧൩.
എല്ലാ വിരലുകളും ഉപയോഗിച്ച് തലയിൽ തൊടണം, പിന്നെ വിരലുകളുടെ അറ്റം കൊണ്ട് കൈകളിൽ തൊടണം. ഋഗ്, യജുർ, സാമവേദങ്ങൾ മൂന്നു പ്രാവശ്യം ഓതിക്കൊണ്ട് ആദരവോടെ ചെയ്യണം.
അഥര്വാങ്ഗിരസൌ പൂര്വം ദ്വിഃ പ്രമാര്ഷ്ട്യഥ തന്സുഖമ് । ഇതിഹാസപുരാണാനി വേദാങ്ഗാനി വേദാങ്ഗാനി യഥാക്രമമ് ॥ ൧,൨൧൩.
ആദ്യം അതർവവേദവും ആംഗിരസും ഓതണം, പിന്നെ രണ്ടുതവണ തുടയ്ക്കണം. അതിനുശേഷം, ഇതിഹാസങ്ങളും പുരാണങ്ങളും വേദാംഗങ്ങളും ക്രമത്തിൽ ഓതണം.
ഖം മുഖേ നാസികേ വായും നേത്രേ സൂര്യം ശ്രുതീ (തീര്ദി) ദിശഃ । പ്രാണഗ്രന്ഥിമഥോ നാഭിം ബ്രഹ്മാണം ഹൃദയേ സ്പൃശേത് ॥ ൧,൨൧൩.
വായിൽ ആകാശം, മൂക്കിൽ വായു, കണ്ണുകളിൽ സൂര്യൻ, ചെവിയിൽ ദിശകൾ — ഇങ്ങനെ തൊടണം. പിന്നെ നാഭിയിൽ പ്രാണഗ്രന്ഥിയും ഹൃദയത്തിൽ ബ്രഹ്മാവിനെയും തൊടണം.
രുദ്രം മൂര്ധ്നാ സമാലഭ്യ പ്രീണാത്യഥ ശിഖാമൃഷീന് । ബാഹൂ യമേന്ദ്രവരുണകുബേരവസുധാനലാന് ॥ ൧,൨൧൩.
തലയിൽ രുദ്രനെയും ശിഖയിൽ ഋഷിമാരെയും തൊടണം. കൈകളിൽ യമൻ, ഇന്ദ്രൻ, വരുണൻ, കുബേരൻ, ഭൂമി, അഗ്നി എന്നിവരെയും തൊടണം.
അഭ്യുക്ഷ്യ ചരണൌ വിഷ്ണുമിന്ദ്രം വിഷ്ണു കരദ്വയമ് । അഗ്നിര്വായുശ്ച സൂര്യേന്ദുഗിരയോഽങ്ഗുലിപര്വസു ॥ ൧,൨൧൩.
കൈകൾ കഴുകിയശേഷം, കാലിൽ വിഷ്ണുവിനെയും, കൈകളിൽ ഇന്ദ്രനും വിഷ്ണുവും, വിരലുകളുടെ സംയുക്തങ്ങളിൽ അഗ്നി, വായു, സൂര്യൻ, ചന്ദ്രൻ, പർവതങ്ങൾ എന്നിവരെയും തൊടണം.
ഗങ്ഗാദ്യാഃ സരിതസ്താസു യാ രേഖാഃ കരമധ്യഗാഃ । ഉഷഃ കാലേ തു സംപ്രാപ്തേ ശൌചം കൃത്വാ യഥാര്ഥവത് ॥ ൧,൨൧൩.
കൈയുടെ നടുവിലുള്ള രേഖകളിൽ ഗംഗാദി നദികൾ നിലകൊള്ളുന്നു. ഉഷസ്സിന്റെ സമയത്ത് ശരിയായ രീതിയിൽ ശുദ്ധിക്രമം നടത്തണം.
തതഃ സ്നാനര്ം പ്കുര്വീത ദന്തധാവനപൂര്വകമ് । മുഖേ പര്യുഷിതേ നിത്യം ഭവത്യപ്രയതോ നരഃ ॥ ൧,൨൧൩.
അതിനുശേഷം, ആദ്യം പല്ലുതേയ്ക്കി, ശേഷം സ്നാനം ചെയ്യണം. വായ് ശുദ്ധിയില്ലെങ്കിൽ ഒരാൾ എപ്പോഴും അശുദ്ധനാണ്.
തസ്മാത്സര്വപ്രയത്നേന കുര്യാദ്വൈ ദന്തഘാവനമ് । കദമ്ബബില്വഖദിരകരവീരവടാര്ജുനാഃ ॥ ൧,൨൧൩.
അതുകൊണ്ട് പല്ലുതേയ്ക്കുന്നതിന് എല്ലാ ശ്രമവും ചെയ്യണം. കടമ്പ, ബില്വം, ഖദിരം, കരവീരം, വടം, അർജുനം എന്നിവ പല്ലുതേയ്ക്കാൻ ഉത്തമമാണ്.
യൂഥീ ച ബൃഹതീ ജാതീ കരഞ്ജാര്കാതിമുക്തകാഃ । ജമ്ബൂമധൂകാ പാമാര്ഗശിരീഷോദുമ്ബരാസനാഃ ॥ ൧,൨൧൩.
യൂഥി, ബൃഹതി, ജാതി, കരഞ്ജം, അർക്കം, അതിമുക്തകം, ജാംബു, മധൂകം, പാമാർഗം, ശിരീഷം, ഉദുംബരം, അസനം എന്നിവയും പല്ലുതേയ്ക്കാൻ അനുയോജ്യമാണ്.
ക്ഷീരികണ്ടകിവൃക്ഷാദ്യാഃ പ്രശസ്താ ദന്തധാവനേ । കടുതിക്തകഷായാശ്ച ധനാരോഗ്യസുഖപ്രദാഃ ॥ ൧,൨൧൩.
പാൽകൂടിയ കുരുമുളകുള്ള മരങ്ങൾ പല്ലുതേയ്ക്കാൻ നല്ലതാണ്. കയ്പും കഷായവും കട്ടുവുമുള്ളവ സമ്പത്തും ആരോഗ്യവും സുഖവും നൽകുന്നു.
പ്രക്ഷാല്യ ഭുക്ത്വാ ച ശുചൌ ദേശേ ത്യക്ത്വാ തദാചാമേത് । അമായാം ച തഥാ ഷഷ്ഠ്യാം നവമ്യാം പ്രതിപദ്യപി ॥ ൧,൨൧൩.
ഭക്ഷണം കഴിച്ചശേഷം, ശുദ്ധമായ സ്ഥലത്ത് പല്ലുതേയ്ക്കുന്ന ദണ്ഡം ഉപേക്ഷിച്ച് വായ് കഴുകണം. അമാവാസ്യ, ആറാം, ഒമ്പതാം, പ്രതിപത് തുടങ്ങിയ ദിവസങ്ങളിലും അങ്ങനെ ചെയ്യണം.
വര്ജയേദ്ദന്തകാഷ്ഠന്തു തഥൈവാര്കസ്യ വാസരേ । അഭാവേ ദന്ത കാഷ്ഠസ്യ നിഷിദ്ധായാം തഥാ തിഥൌ ॥ ൧,൨൧൩.
അവിടെ പല്ലുതേയ്ക്കുന്ന ദണ്ഡം ഒഴിവാക്കണം. അർക്കദിനത്തിലും (ഞായറാഴ്ച) ഉപയോഗിക്കരുത്. ദണ്ഡം ലഭ്യമല്ലെങ്കിൽ അല്ലെങ്കിൽ ആ ദിവസം നിരോധിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ, ഉപയോഗിക്കരുത്.
അഷാം ദ്വാദശഗണ്ഡൂഷൈഃ കുര്വീത മുഖശോധനമ് । പ്രാതഃ സ്നാനം പ്രശംസന്തി ദൃഷ്ടാദൃഷ്ടകരം ഹിതമ് ॥ ൧,൨൧൩.
ഇതിൽ പന്ത്രണ്ടു തവണ വായ് കഴുകണം. രാവിലെ സ്നാനം ചെയ്യുന്നത് ദൃശ്യവും അദൃശ്യവും ആയ നല്ല ഫലങ്ങൾ നൽകുന്നതായി പ്രശംസിക്കപ്പെടുന്നു.
സര്വമര്ഹതി ശുദ്ധാത്മാ പ്രാതഃ സ്നായീ ജപാദികമ് । അത്യന്തമലിനഃ കായോ നവച്ഛിദ്രസമന്വിതഃ ॥ ൧,൨൧൩.
ആത്മാവ് ശുദ്ധമായവനും രാവിലെ സ്നാനം ചെയ്ത് ജപം തുടങ്ങിയവ ചെയ്യുന്നതും എല്ലാവരും യോഗ്യരാണ്. കാരണം, നമ്മുടെ ശരീരം വളരെ അശുദ്ധവും ഒമ്പത് തുറവുകൾ ഉള്ളതുമാണ്.
സ്ത്രവത്യേഷ ദിവാ രാത്രൌ പ്രാതഃ സ്നാനം വിശോധനമ് । മനഃ പ്രസാദജനനം രൂപസൌഭാഗ്യവര്ധനമ് ॥ ൧,൨൧൩.
ഇത് പകലും രാത്രിയും ഒഴുകുന്നു. രാവിലെ സ്നാനം ചെയ്യുന്നത് ശരീരത്തെ ശുദ്ധീകരിക്കുകയും മനസ്സിന് ശാന്തിയും സൗന്ദര്യവും ഭാഗ്യവും വർധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
ശോകദുഃ ഖപ്രശമനം ഗങ്ഗാസ്നാനവദാചരേത് । അദ്യ ഹസ്തേ തു നക്ഷത്രേ ദശമ്യാം ജ്യേഷ്ഠകേ സിതേ ॥ ൧,൨൧൩.
ദുഃഖവും വിഷാദവും അകറ്റാൻ, ഇന്ന് ചന്ദ്രൻ ഹസ്തനക്ഷത്രത്തിൽ, ദശമി തിഥിയിലും ജ്യേഷ്ഠ നക്ഷത്രത്തിലും വെളുത്ത ചന്ദ്രനോടുകൂടിയ സമയത്തും ഗംഗാസ്നാനത്തെപ്പോലെ സ്നാനം ചെയ്യണം.
ദശപാപ ഹരായാം ച അദത്വാ ദാനകല്മഷമ് । വിരുദ്ധാചരണം ഹിംസാ പരദാരോപസേവനമ് ॥ ൧,൨൧൩.
പത്ത് പാപങ്ങൾ നീക്കുന്ന ഈ ദിവസത്തിൽ, ദാനത്തിന്റെ അശുദ്ധി വിട്ടുകഴിഞ്ഞിട്ടും, വിരുദ്ധമായ പ്രവൃത്തികളും ഹിംസയും മറ്റുള്ളവരുടെ ഭാര്യയുമായി ബന്ധപ്പെടലും ഒഴിവാക്കണം.
പാരുഷ്യാനൃതപൈശുന്യമസമ്ബദ്ധാഭിഭാഷണമ് । പരദ്രവ്യാഭിധാനം ച മനസാനിഷ്ടചിന്തനമ് ॥ ൧,൨൧൩.
കടുപ്പം, അസത്യവാക്ക്, അപവാദം, പ്രസക്തിയില്ലാത്ത സംസാരങ്ങൾ, മറ്റുള്ളവരുടെ സമ്പത്ത് ആഗ്രഹിക്കൽ, മനസ്സിൽ ദുഷ്ടചിന്തകൾ —
ഏതദ്ദശാഘഘാതാര്ഥം ഗങ്ഗാസ്നാനം കരോമ്യഹമ് । പ്രാതഃ സംക്ഷേപതഃ സ്നാനം വാനപ്രസ്ഥഗൃഹസ്ഥയോഃ ॥ ൧,൨൧൩.
ഈ പത്ത് പാപങ്ങൾ നശിപ്പിക്കാൻ ഞാൻ ഗംഗാസ്നാനം ചെയ്യുന്നു. സംക്ഷിപ്തമായി പറഞ്ഞാൽ, രാവിലെ സ്നാനം വനവാസികളും ഗൃഹസ്ഥരും നിർബന്ധമാണ്.
യതേസ്ത്രിഷവണം സ്നാനം സകൃത്ത ബ്രഹ്മചാരിണഃ । ആചമ്യ തീര്ഥമാവാഹ്യ സ്നായാത്സ്മൃത്വാവ്യയം ഹരിമ് ॥ ൧,൨൧൩.
യതികൾക്ക് ദിവസം മൂന്നു പ്രാവശ്യം സ്നാനം വേണം; ബ്രഹ്മചാരികൾക്ക് ഒരിക്കൽ മതി. വെള്ളം കഴിച്ച് തീർത്ഥം ആഹ്വാനിച്ച്, അവ്യയനായ ഹരിയെ ഓർത്ത് സ്നാനം ചെയ്യണം.
തിസ്രഃ കോട്യസ്തു വിജ്ഞേയാ മന്ദേഹാ നാമ രാക്ഷസാഃ । ഉദയന്തം ദുരാത്മാനഃ സൂര്യമിച്ഛന്തി ഖാദിതുമ് ॥ ൧,൨൧൩.
മണ്ടേഹ എന്ന പേരിൽ മൂന്ന് കോടി ദുഷ്ടരായ രാക്ഷസന്മാർ ഉണ്ട്. അവർ ഉദയിക്കുന്ന സൂര്യനേ തിന്നാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
സ ഹന്തി സൂര്യം സന്ധ്യായാം നോപാസ്തിം കുരുതേ തു യഃ । ദഹന്തി മന്ത്രപൂതേന തോയേനാനലരൂപിണാ ॥ ൧,൨൧൩.
സന്ധ്യാസമയത്ത് പൂജ ചെയ്യാത്തവൻ സൂര്യനു ഹാനി ചെയ്യുന്നു. മന്ത്രശുദ്ധമായ വെള്ളം അഗ്നിരൂപത്തിൽ അവരെ ദഹിപ്പിക്കുന്നു.