യഥോക്തകാരിണഃ സര്വേ പ്രയാന്തി പരമാം ഗതിമ് । ആ ബോധാത്സ്വപനം യാവത്ഗൃഹിധര്മം ച വച്മി തേ ॥ ൧,൨൧൩.
നിർദ്ദേശിച്ച പ്രകാരം പ്രവർത്തിക്കുന്ന എല്ലാവരും പരമാവധി സ്ഥിതിയിലേക്ക് എത്തുന്നു; ഇപ്പോൾ ഉണരുന്നതുമുതൽ ഉറങ്ങുന്നതുവരെ ഗൃഹസ്ഥന്റെ ധർമ്മം ഞാൻ പറയുന്നു.
ബ്രാഹ്മേ മുഹൂര്തേ ബുധ്യേത ധര്മാര്ഥൌ ചാനുചിന്തയേത് । കായക്ലേശാംശ്ച തന്മൂലാന്വേദതത്ത്വാര്ഥമേവ ച ॥ ൧,൨൧൩.
ബ്രഹ്മമുഹൂർത്തത്തിൽ ഉണരണം, ധർമ്മത്തെയും സമ്പത്തെയും ചിന്തിക്കണം, അതിൽ നിന്നുള്ള ശരീരശ്രമങ്ങൾ മനസ്സിലാക്കണം, ജ്ഞാനത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ അർത്ഥവും ആലോചിക്കണം.
ശര്വര്യന്തേ സമുത്ഥായ കൃതശൌചഃ സമാഹിതഃ । സ്നാത്വാ സന്ധ്യാമുപാസീത സര്വകാലമതന്ദ്രിതഃ ॥ ൧,൨൧൩.
രാത്രി അവസാനിക്കുമ്പോൾ എഴുന്നേറ്റ്, ശുദ്ധിയോടെ മനസ്സു ഏകാഗ്രമാക്കി, കുളിച്ച്, സന്ധ്യാരാധന നടത്തണം, എല്ലായ്പ്പോഴും ജാഗ്രതയോടെ ഇരിക്കണം.
പ്രാതഃ സന്ധ്യാമുപാ സീത ദന്തധാവനപൂര്വികാമ് । ഉഭേ മൂത്രപുരീഷേ ച ദിവാ കുര്യാദുദങ്മുഖഃ ॥ ൧,൨൧൩.
പ്രഭാതസന്ധ്യാരാധനയ്ക്ക് മുമ്പ് പല്ലുതേക്കണം; പകലിൽ മൂത്രത്തിനും MALAYALAM WORD (പുരീഷം)ക്കും വടക്കോട്ടു മുഖം നോക്കി ഇരിക്കണം.
രാത്രൌ ച ദക്ഷിണേ കുര്യാദുഭേ സന്ധ്യേ യഥാ ദിവാ । ഛായായാമന്ധകാരേ വാ രാത്രൌ വാഹനി വാ ദ്വിജഃ ॥ ൧,൨൧൩.
രാത്രിയിൽ ഇരുവരും ദക്ഷിണത്തോട്ടു മുഖം നോക്കി ഇരിക്കണം; സന്ധ്യാകാലങ്ങളിൽ പകൽപോലെ തന്നെ ചെയ്യണം; നിഴലിലും ഇരുട്ടിലും രാത്രിയിലും പകലിലും ദ്വിജൻ—
യഥാ തു സമുഖഃ കുര്യാത്പ്രാണബാധാഭയേഷു ച । ഗോമയാങ്ഗാരവല്മീകഫാലാകൃഷ്ടേ ശുഭേ ॥ ൧,൨൧൩.
ജീവൻ അപകടത്തിലായാലും, പശുവിന്റെ ചാണകം, ചാരcoal, പുഴുവിൻ കൂമ്പാരം, പുതുതായി ഉഴുത മണ്ണ് എന്നിവ ഉപയോഗിച്ച് ശുദ്ധിയുള്ള സ്ഥലങ്ങളിൽ ചെയ്യണം.
മാര്ഗോപജീവ്യച്ഛായാസു ന മൂത്രം ച പുരീഷകമ് । അന്തര്ജലാദ്ദേവഗൃഹാദ്വല്മീകാന്മൂഷികസ്ഥലാത് ॥ ൧,൨൧൩.
വഴിയിലും നിഴലിലും, വെള്ളത്തിനകത്തും, ദേവാലയത്തിലും, പുഴുവിൻ കൂമ്പാരത്തിലും, എലികൾ താമസിക്കുന്ന സ്ഥലത്തും മൂത്രം ചെയ്യുകയോ MALAYALAM WORD (പുരീഷം) ചെയ്യുകയോ ചെയ്യരുത്.
പരേഷാം ശൌചശിഷ്ടാച്ച ശ്മശാനാച്ച മൃദം ത്യജേത് । ഏകാം ലിങ്ഗേ മൃദം ദദ്യാദ്വാമ ഹസ്തേ മൃദം ദ്വിധാ ॥ ൧,൨൧൩.
മറ്റുള്ളവരുടെ ശുദ്ധിക്കായി ഉപയോഗിച്ച മണ്ണും ശ്മശാനത്തിലെ മണ്ണും ഒഴിവാക്കണം; ഒരു അവയവത്തിന് ഒരിക്കൽ മണ്ണ് ഉപയോഗിക്കണം, രണ്ട് അവയവങ്ങൾക്ക് ഇടത് കൈയിൽ രണ്ടുപ്രാവശ്യം മണ്ണ് ഉപയോഗിക്കണം.
ഉഭയോര്ദ്വേ ച ദാതവ്യേ മൂത്രശൌചം പ്രചക്ഷതേ । ഏകാം ലിങ്ഗേ ഗുദേ തിസ്ത്രസ്തഥാ വാമകരേ ദശ ॥ ൧,൨൧൩.
രണ്ടു അവയവങ്ങൾക്കായി രണ്ടുപ്രാവശ്യം മണ്ണ് ഉപയോഗിക്കണം; ഇതാണ് മൂത്രശുദ്ധി എന്നു പറയുന്നു. ഒരു അവയവത്തിന് മൂന്നു പ്രാവശ്യം MALAYALAM WORD (ഗുദ)യിൽ, ഇടത് കൈയിൽ പത്ത് പ്രാവശ്യം.
പഞ്ച പാദേ ദശൈകസ്മിന്കരയോഃ സപ്തമൃത്തികാഃ । അര്ധപ്രസൃതിമാത്രാ തു പ്രഥമാ മൃത്തികാ സ്മൃതാ ॥ ൧,൨൧൩.
കാൽ കഴുകാൻ അഞ്ചു പ്രാവശ്യം, ഒരു കൈക്ക് പത്ത് പ്രാവശ്യം, ഏഴു പ്രാവശ്യം മണ്ണ്; ആദ്യത്തെ മണ്ണ് അർദ്ധ handful അളവാണ്.
ദ്വിതീയാ ച തൃതീയാ ച തദര്ധാ പരികീര്തിതാ । ഉപവിഷ്ടസ്തു വിണ്മൂത്രം കര്തും യസ്തു ന വിന്ദതി ॥ ൧,൨൧൩.
രണ്ടാമത്തെയും മൂന്നാമത്തെയും അളവ് അതിന്റെ പാതിയാണ്; ഇരുന്ന് മൂത്രം ചെയ്യാനോ MALAYALAM WORD (വിൻ) ചെയ്യാനോ കഴിയാത്തവൻ—
സ കുര്യാദര്ധശൌചം തു സ്വസ്യ ശൌചസ്യ സര്വദാ । ദിവാ ശൌചസ്യ രാത്ര്യര്ധം യദ്വാ പാദോ വിധീയതേ ॥ ൧,൨൧൩.
അവൻ എപ്പോഴും തന്റെ ശുദ്ധിക്ക് പകുതി ശുദ്ധി ചെയ്യണം; പകൽ ശുദ്ധിക്ക്, രാത്രിയിൽ പകുതി, അല്ലെങ്കിൽ പാദം അളവാണ് നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നത്.
സ്വസ്ഥസ്യ തു യഥോദ്ദിഷ്ടമാര്തഃ കുര്യാദ്യഥാബലമ് । വസാ ശുക്രമസൃങ്മജ്ജാ ലാലാ വിണ്മൂത്രകര്ണവിട് ॥ ൧,൨൧൩.
ആരോഗ്യവാനായവൻ നിർദ്ദേശിച്ചപോലെ ആചരണം നടത്തണം. രോഗിയാകുമ്പോൾ കഴിയുന്നതുവരെ മാത്രം ചെയ്യാം. ശരീരത്തിലെ മലങ്ങൾ എന്നാൽ കൊഴുപ്പ്, വീര്യം, രക്തം, മജ്ജ, തുപ്പൽ, മല, മൂത്രം, ചെവിയിലെ മാലിന്യം, ഇവയൊക്കെയാണ്.
ശ്ലേഷ്മാശ്രദൂഷികാ സ്വേദോ ദ്വാദശൈതേ നൃണാം മലാഃ । മന്യേത യാവതാ ശുദ്ധിം താവച്ഛൌചം സമാചരേത് ॥ ൧,൨൧൩.
ശ്ലേഷ്മം, മൂക്കിൽ നിന്നുള്ള പുഴു, ചൊരിയൽ — ഇങ്ങനെ പന്ത്രണ്ടു തരത്തിലുള്ള മലങ്ങൾ മനുഷ്യരിൽ ഉണ്ടാകുന്നു. ഇവയെല്ലാം ശരീരത്തിൽ നിന്ന് നീങ്ങിയശേഷം മാത്രമേ ശുദ്ധി പൂർണ്ണമാവൂ; അതുവരെ ശുദ്ധി പാലിക്കണം.
പ്രമാണം ശൌചസംഖ്യായാ നാദിഷ്ടൈരവശിഷ്യതേ । ശൌചം തു ദ്വിവിധം പ്രോക്തം ബാഹ്യമാഭ്യന്തരം തഥാ ॥ ൧,൨൧൩.
ശുദ്ധി എത്ര തവണ നടത്തണം എന്നത് നിർദ്ദേശം കിട്ടാത്തവർക്ക് അതിക്രമിക്കരുത്. ശുദ്ധി രണ്ടുതരത്തിലാണ് — പുറത്തുള്ളതും ഉള്ളിലുള്ളതും.
മൃജ്ജലാഭ്യാം സ്മൃതം ബാഹ്യം ഭാവശുദ്ധിരഥാന്തരമ് । ത്രിരാചാമേദപഃ പൂര്വം ദ്വിഃ പ്രമൃജ്യാത്തതോ മുഖമ് ॥ ൧,൨൧൩.
പുറശുദ്ധി മണ്ണും വെള്ളവും കൊണ്ട് കഴുകിയാണ് നേടുന്നത്. മനസ്സിന്റെ ശുദ്ധിയാണു ഉള്ളിലെ ശുദ്ധി. ആദ്യം മൂന്നു പ്രാവശ്യം വെള്ളംകൊണ്ട് വായ് കഴുകണം, പിന്നെ രണ്ടുതവണ വായ് തുടയ്ക്കണം.
സംമൃജ്യാങ്ഗുഷ്ഠമൂലേന ത്രിഭിരാസ്യമുപസ്പൃശേത് । അങ്ഗുഷ്ഠേന പ്രദേശിന്യാ ഘ്രാണം പശ്ചാദനന്തരമ് ॥ ൧,൨൧൩.
വായ് തുടച്ചശേഷം, വലതുകൈയുടെ അങ്ങൂഠത്തിന്റെ അടിയിൽ മൂന്നു പ്രാവശ്യം വായ് തൊടണം. പിന്നെ അങ്ങൂഠവും സൂചികയും ഉപയോഗിച്ച് മൂക്കിൽ തൊടണം.
അങ്ഗുഷ്ഠാനാമികാഭ്യാം ച ചക്ഷുഃ ശ്രോത്രേ പുനഃ പുനഃ । കനിഷ്ഠാങ്ഗഷ്ഠയോര്നാഭിം ഹൃദയം തു തലേന വൈ ॥ ൧,൨൧൩.
അങ്ങൂഠവും മധ്യവിരലും കൊണ്ട് കണ്ണുകളും ചെവികളും വീണ്ടും വീണ്ടും തൊടണം. കുഞ്ചികയും അങ്ങൂഠവും കൊണ്ട് നാഭിയിൽ തൊടണം. കൈവിരലിന്റെ തലയാൽ ഹൃദയത്തിൽ തൊടണം.
സര്വാഭിസ്തു ശിരഃ പശ്ചാദ്ബാഹൂ ചാഗ്രേണ സംസ്പൃശേത് । ഋചോ യജൂംഷി സാമാനി ത്രിഃ പഠന്പ്രീണയേത്ക്രമാത് ॥ ൧,൨൧൩.
എല്ലാ വിരലുകളും ഉപയോഗിച്ച് തലയിൽ തൊടണം, പിന്നെ വിരലുകളുടെ അറ്റം കൊണ്ട് കൈകളിൽ തൊടണം. ഋഗ്, യജുർ, സാമവേദങ്ങൾ മൂന്നു പ്രാവശ്യം ഓതിക്കൊണ്ട് ആദരവോടെ ചെയ്യണം.
അഥര്വാങ്ഗിരസൌ പൂര്വം ദ്വിഃ പ്രമാര്ഷ്ട്യഥ തന്സുഖമ് । ഇതിഹാസപുരാണാനി വേദാങ്ഗാനി വേദാങ്ഗാനി യഥാക്രമമ് ॥ ൧,൨൧൩.
ആദ്യം അതർവവേദവും ആംഗിരസും ഓതണം, പിന്നെ രണ്ടുതവണ തുടയ്ക്കണം. അതിനുശേഷം, ഇതിഹാസങ്ങളും പുരാണങ്ങളും വേദാംഗങ്ങളും ക്രമത്തിൽ ഓതണം.
ഖം മുഖേ നാസികേ വായും നേത്രേ സൂര്യം ശ്രുതീ (തീര്ദി) ദിശഃ । പ്രാണഗ്രന്ഥിമഥോ നാഭിം ബ്രഹ്മാണം ഹൃദയേ സ്പൃശേത് ॥ ൧,൨൧൩.
വായിൽ ആകാശം, മൂക്കിൽ വായു, കണ്ണുകളിൽ സൂര്യൻ, ചെവിയിൽ ദിശകൾ — ഇങ്ങനെ തൊടണം. പിന്നെ നാഭിയിൽ പ്രാണഗ്രന്ഥിയും ഹൃദയത്തിൽ ബ്രഹ്മാവിനെയും തൊടണം.
രുദ്രം മൂര്ധ്നാ സമാലഭ്യ പ്രീണാത്യഥ ശിഖാമൃഷീന് । ബാഹൂ യമേന്ദ്രവരുണകുബേരവസുധാനലാന് ॥ ൧,൨൧൩.
തലയിൽ രുദ്രനെയും ശിഖയിൽ ഋഷിമാരെയും തൊടണം. കൈകളിൽ യമൻ, ഇന്ദ്രൻ, വരുണൻ, കുബേരൻ, ഭൂമി, അഗ്നി എന്നിവരെയും തൊടണം.
അഭ്യുക്ഷ്യ ചരണൌ വിഷ്ണുമിന്ദ്രം വിഷ്ണു കരദ്വയമ് । അഗ്നിര്വായുശ്ച സൂര്യേന്ദുഗിരയോഽങ്ഗുലിപര്വസു ॥ ൧,൨൧൩.
കൈകൾ കഴുകിയശേഷം, കാലിൽ വിഷ്ണുവിനെയും, കൈകളിൽ ഇന്ദ്രനും വിഷ്ണുവും, വിരലുകളുടെ സംയുക്തങ്ങളിൽ അഗ്നി, വായു, സൂര്യൻ, ചന്ദ്രൻ, പർവതങ്ങൾ എന്നിവരെയും തൊടണം.
ഗങ്ഗാദ്യാഃ സരിതസ്താസു യാ രേഖാഃ കരമധ്യഗാഃ । ഉഷഃ കാലേ തു സംപ്രാപ്തേ ശൌചം കൃത്വാ യഥാര്ഥവത് ॥ ൧,൨൧൩.
കൈയുടെ നടുവിലുള്ള രേഖകളിൽ ഗംഗാദി നദികൾ നിലകൊള്ളുന്നു. ഉഷസ്സിന്റെ സമയത്ത് ശരിയായ രീതിയിൽ ശുദ്ധിക്രമം നടത്തണം.
തതഃ സ്നാനര്ം പ്കുര്വീത ദന്തധാവനപൂര്വകമ് । മുഖേ പര്യുഷിതേ നിത്യം ഭവത്യപ്രയതോ നരഃ ॥ ൧,൨൧൩.
അതിനുശേഷം, ആദ്യം പല്ലുതേയ്ക്കി, ശേഷം സ്നാനം ചെയ്യണം. വായ് ശുദ്ധിയില്ലെങ്കിൽ ഒരാൾ എപ്പോഴും അശുദ്ധനാണ്.
തസ്മാത്സര്വപ്രയത്നേന കുര്യാദ്വൈ ദന്തഘാവനമ് । കദമ്ബബില്വഖദിരകരവീരവടാര്ജുനാഃ ॥ ൧,൨൧൩.
അതുകൊണ്ട് പല്ലുതേയ്ക്കുന്നതിന് എല്ലാ ശ്രമവും ചെയ്യണം. കടമ്പ, ബില്വം, ഖദിരം, കരവീരം, വടം, അർജുനം എന്നിവ പല്ലുതേയ്ക്കാൻ ഉത്തമമാണ്.
യൂഥീ ച ബൃഹതീ ജാതീ കരഞ്ജാര്കാതിമുക്തകാഃ । ജമ്ബൂമധൂകാ പാമാര്ഗശിരീഷോദുമ്ബരാസനാഃ ॥ ൧,൨൧൩.
യൂഥി, ബൃഹതി, ജാതി, കരഞ്ജം, അർക്കം, അതിമുക്തകം, ജാംബു, മധൂകം, പാമാർഗം, ശിരീഷം, ഉദുംബരം, അസനം എന്നിവയും പല്ലുതേയ്ക്കാൻ അനുയോജ്യമാണ്.
ക്ഷീരികണ്ടകിവൃക്ഷാദ്യാഃ പ്രശസ്താ ദന്തധാവനേ । കടുതിക്തകഷായാശ്ച ധനാരോഗ്യസുഖപ്രദാഃ ॥ ൧,൨൧൩.
പാൽകൂടിയ കുരുമുളകുള്ള മരങ്ങൾ പല്ലുതേയ്ക്കാൻ നല്ലതാണ്. കയ്പും കഷായവും കട്ടുവുമുള്ളവ സമ്പത്തും ആരോഗ്യവും സുഖവും നൽകുന്നു.
പ്രക്ഷാല്യ ഭുക്ത്വാ ച ശുചൌ ദേശേ ത്യക്ത്വാ തദാചാമേത് । അമായാം ച തഥാ ഷഷ്ഠ്യാം നവമ്യാം പ്രതിപദ്യപി ॥ ൧,൨൧൩.
ഭക്ഷണം കഴിച്ചശേഷം, ശുദ്ധമായ സ്ഥലത്ത് പല്ലുതേയ്ക്കുന്ന ദണ്ഡം ഉപേക്ഷിച്ച് വായ് കഴുകണം. അമാവാസ്യ, ആറാം, ഒമ്പതാം, പ്രതിപത് തുടങ്ങിയ ദിവസങ്ങളിലും അങ്ങനെ ചെയ്യണം.
വര്ജയേദ്ദന്തകാഷ്ഠന്തു തഥൈവാര്കസ്യ വാസരേ । അഭാവേ ദന്ത കാഷ്ഠസ്യ നിഷിദ്ധായാം തഥാ തിഥൌ ॥ ൧,൨൧൩.
അവിടെ പല്ലുതേയ്ക്കുന്ന ദണ്ഡം ഒഴിവാക്കണം. അർക്കദിനത്തിലും (ഞായറാഴ്ച) ഉപയോഗിക്കരുത്. ദണ്ഡം ലഭ്യമല്ലെങ്കിൽ അല്ലെങ്കിൽ ആ ദിവസം നിരോധിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ, ഉപയോഗിക്കരുത്.