ഗരുഡപുരാണമ്

പണവം സ്യാന്മനയഗൈര്മയൂരസാരിണീ ഭവേത് । രജാഭ്യാഞ്ച രഗാഭ്യാഞ്ച രുക്മവതീ ഭമൌ സഗൌ ॥ ൧,൨൦൯.

പണവം മനയഗൈ, മയൂരസാരിണി ഉണ്ടാകും; രജാ, രഗാ എന്നിവയോടെ രുക്മവതീ ഭമൗ സഗൗ.

മത്താ മഭസഗൈര്യുക്താ നരജാ ഗോ മനോരമാ । പങ്ക്തിച്ഛന്ദഃ സമാഖ്യാതം ജസതാ ഗാവുപസ്ഥിതമ് ॥ ൧,൨൦൯.

മത്ത, ഭ, ഗ എന്നിങ്ങനെയുള്ള അക്ഷരങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട, മനുഷ്യർക്കും പശുക്കൾക്കും ഇഷ്ടമായ, മനോഹരമായ പദങ്ങൾ ചേർന്ന പംക്തി എന്ന ചന്ദസ്സാണ് ഇവിടെ വിവരിക്കുന്നത്.

തൌ ജോ ഗാവിന്ദ്രവജ്രാ സ്യാജ്ജതജ്ഗാ ഗുപപൂര്വികാ ॥ ൧,൨൦൯.

ഇവയിൽ ഗ, വി, ഇന്ദ്ര എന്നീ അക്ഷരങ്ങൾ ഉൾക്കൊള്ളുകയും ജ എന്നതിൽ ആരംഭിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ചന്ദസ്സാണ് ഗുപപൂർവികാ എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നത്.

ഉപജാതയോഽന്യാദ്യന്താഃ സുമുഖീ നജജാ ലഗൌ । ഭഭഭാ ഗൌ ദോധകം സ്യാച്ഛാലിനീ മതതാ ഗഗൌ ॥ ൧,൨൦൯.

മറ്റു ചില ചന്ദസ്സുകൾ, ഉപജാതിയിൽ അവസാനിക്കുന്നവ, സുമുഖി, നജജാ, ലഗു എന്നിവയാണ്; ഭഭഭാ, ഗൗ എന്നിവ ഡോഡകചന്ദസ്സാണ്; ശാലിനി, മതതാ, ഗഗൗ എന്നിവയും ഉണ്ട്.

അബ്ധിലോകൈശ്ച വിച്ഛേദോ വാതോര്ംമോ മമതാ ഗഗൌ । ശ്രീര്ഭതൌ നനഗാഃ പ്രോക്താ പഞ്ചഭിഃ ഷഡൂഭിരേവ ച ॥ ൧,൨൦൯.

ജലലോകവും വായുവിന്റെ ലോകവും വേർതിരിക്കുന്നതിനെ മമതാ ഗഗൗ എന്ന് വിളിക്കുന്നു; ശ്രീഭതൗ, നനഗാ എന്നിവ അഞ്ചോ ആറോ അക്ഷരങ്ങൾകൊണ്ടുള്ളവയാണെന്ന് പറയുന്നു.

മഗനാ നോ ഗോ ഭ്രമരവിലാസിതമുദാഹൃതമ് । രഥോദ്ധതാര്നൌ രലഗാഃ സ്വാഗതാ രനഭാ ഗഗൌ ॥ ൧,൨൦൯.

മഗനാ, ഗോ എന്നിവ തേൻചീറ്റികളുടെ കളി പോലെ വിശേഷിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു; രഥോദ്ധത, അർണൗ എന്നിവ റലഗാചന്ദസ്സാണ്; സ്വാഗത, രണഭാ എന്നിവ ഗഗൗ ചന്ദസ്സാണ്.

വൃത്താ നനൌ സഗൌ ഗഃ സ്യാന്നൌ രലൌ ഗഃ സമദ്രികാ । രജരാ ല്ഗൌ ശ്യേനികാ സ്യാജ്ജസതാ ഗൌ ശിഖണ്ഡിതമ് । ത്രിഷ്ടുപ്ഛന്ദഃ സമാഖ്യാതം പിങ്ഗലേന മഹാത്മനാ ॥ ൧,൨൦൯.

വൃത്ത, നനൗ, സഗൗ, ഗ എന്നിങ്ങനെയുള്ളവ സമദൃക് അളവിലുള്ളവയാണെന്ന് പറയുന്നു; രാജരാ, ലഗൗ എന്നിങ്ങനെയുള്ളവ ശ്യേനികാ; ജസതാ, ഗൗ എന്നിവ ശിഖണ്ടിതം; പിങളമഹാത്മാവ് തൃഷ്ടുപ് ചന്ദസ്സിനെ ഇങ്ങനെ പേരിട്ടിരിക്കുന്നു.

രനൌ ഭസൌ ചന്ദ്രവര്ത്മ വംശസ്ഥം സ്യാജ്ജതൌ ജരൌ । തതോ ജരാവിന്ദ്രവംശാ വേദസൈസ്തോടകം സ്മൃതമ് । ന്ഭൌ ഭ്രൌ ദ്രുതവിലമ്ബിതം പുടശ്ച സ്യാന്നനൌ മയൌ ॥ ൧,൨൦൯.

രനൗ, ഭസൗ, ചന്ദ്രവർത്ത്മ എന്നിങ്ങനെയുള്ളവ വംശസ്ഥ ചന്ദസ്സിലാണ്, ജതൗ, ജരൗ എന്നിവയോടൊപ്പം; പിന്നീട് ജരാ, ഇന്ദ്രവംശാ എന്നിവ വേദസൈസ്തോടകം എന്നറിയപ്പെടുന്നു; ന്ഭൗ, ഭ്രൗ എന്നിവ ദ്രുതവിലംബിതം; പുത എന്നത് നനൗ, മയൗ എന്നിവയോടൊപ്പം വരുന്നു.

വസുവേദൈശ്ച വിരതിര്മുദിതവദനാ ത്വിയമ് । നനരരൈഃ സമാഖ്യാതാ നയനാ യസ്തഥാ ഭവേത് ॥ ൧,൨൦൯.

വസുവേദം കൊണ്ടു വിരാമം വരുന്നു, സന്തോഷമുള്ള മുഖമുള്ള ഈ ചന്ദസ്സിനെ നയനാ എന്ന് നനരരാ എന്ന പേരിൽ വിളിക്കുന്നു.

സാ തു കുസുമവിചിത്രാ ജലോദ്ധതഗതീ രസൈഃ । ജസൌ ജസൌ ച പാദേഷു ചതൂരൈഃ സ്ത്രഗ്വിണീ മതാ ॥ ൧,൨൦൯.

പുഷ്പങ്ങളുടെ ഭംഗിയോടെ, വെള്ളത്തിന്റെ ഒഴുക്കുപോലുള്ള ഈ ചന്ദസ്സിൽ ഓരോ പാദത്തിലും നാലു ജസൗ അക്ഷരങ്ങളുണ്ട്; ഇത് സ്ട്രഗ്വിണി എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.

ഭുജങ്ഗപ്രയാതം വൃത്തം ചതുഭിര്യൈഃ പ്രകീര്തിതമ് । പ്രയംവദാ നഭജ്രൈശ്ച മണിമാലാ തയൌ തയൌ ॥ ൧,൨൦൯.

നാലു പാദങ്ങളുള്ളത് ഭുജംഗപ്രയാതം എന്ന ചന്ദസ്സാണ്; പ്രയമ്വദാ, നഭജ്രൈ എന്നിവയോടെ മണിമാലാ ചന്ദസ്സും, തയൗ, തയൗ എന്നിവയും ഉണ്ട്.

ഗുഹവക്ത്രൈശ്ച സന്നിദ്രാ ലലിതാ സ്യാത്തഭൌ ജരൌ । പ്രമിതാക്ഷരാ സജസസൈരുജ്ജ്വലാ തു നനൌ ഭരൌ ॥ ൧,൨൦൯.

ഗുഹവക്ത്രം ചേർന്ന സന്നിദ്രാ ലളിതാ ചന്ദസ്സാണ്, ടഭൗ, ജരൗ എന്നിവയോടൊപ്പം; അളവിൽ കൃത്യമായ അക്ഷരങ്ങളുള്ള ഉജ്ജ്വലാ, സജസസൈ ചേർന്ന നനൗ, ഭരൗ എന്നിവയുമാണ്.

മമൌ യയൌ വൈശ്വദേവീ പഞ്ചാശ്വൈശ്ച യതിര്ഭവേത് । മഭൌ സമൌ ജലധരമാലാബ്ധ്യന്ത്യൈര്യതിഭവേത് ॥ ൧,൨൦൯.

മമൗ, യയൗ എന്നിവ വൈശ്വദേവി ചന്ദസ്സാണ്; അമ്പത് കുതിരകളോടെ യതി എന്നറിയപ്പെടുന്നു; മഭൗ, സമൗ, ജലധരമാല, അബ്‌ധ്യ എന്നിവയോടും യതി എന്നാണ് വിളിക്കുന്നത്.

നൌ തതൌ ഗഃ ക്ഷമാവൃത്തം തുരഗൈശ്ച രസൈര്യതിഃ । പ്രഹര്ഷിണീ മനൌ ജ്രൌ ഗാ വഹ്നിഭിര്ദശഭിര്യതിഃ ॥ ൧,൨൦൯.

നൗ, തതൗ, ഗ എന്നിങ്ങനെയുള്ളവ ക്ഷമാവൃത്തം; കുതിരകളും രസവും ചേർന്നാൽ യതി; പ്രഹർഷിണി എന്നത് മനൗ, ജ്രൗ, ഗ എന്നിവയോടൊപ്പം, പത്ത് അഗ്നികളോടെ യതി എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു.

ജഭൌ സജൌ ഗോ രുചിരാ ചതുര്ഭിശ്ച ഗ്രഹൈര്യതിഃ । മത്തമയൂരം മതയാഃ സഗൌ ദേവഗ്രഹൈര്യതിഃ ॥ ൧,൨൦൯.

ജഭൗ, സജൗ, ഗ ചേർന്ന് രൂപംകൊള്ളുന്ന രുചിരാ ചന്ദസ്സാണ്; നാലു ഗ്രഹങ്ങളോടെ യതി; മത്തമയൂരം, മതയാഹ്, സഗൗ എന്നിവ ചേർന്നാൽ ദൈവിക ഗ്രഹങ്ങളോടെ യതി ചന്ദസ്സാണ്.

മഞ്ജുഭാഷിണീ സജ്സാ ജ്ഗൌ സുനന്ദിനീ സജസാ മഗൌ । നനൌ തതൌ ചന്ദ്രികാ ഗഃ സപ്തഭിശ്ച രസൈര്യതിഃ ॥ ൧,൨൦൯.

മഞ്ജുഭാഷിണി ചന്ദസ്സിൽ സജ്സാ, ജ്ഗൗ എന്നിവയുണ്ട്; സുനന്ദിനി ചന്ദസ്സിൽ സജസാ, മഗൗ; നനൗ, തതൗ, ചന്ദ്രികാ ഗ എന്നിവയും ഏഴു രസങ്ങളോടെ യതി എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു.

അസമ്ബാധാ മതനസാ ഗഗൌ ബാണഗ്രഹൈര്യതിഃ । നനരാഃ സോ ലധുഗുരുഃ സ്വരൈഃ പ്രോക്താപരാജിതാ ॥ ൧,൨൦൯.

അസംബാധാ, മതനസാ, ഗഗൗ എന്നിവ ചേർന്നാൽ ബാണഗ്രഹങ്ങളോടുള്ള യതി ചന്ദസ്സാണ്; നനരാഃ ലഘുഗുരു ചന്ദസ്സാണ്, സ്വരങ്ങളോടെ അപരാജിതാ എന്നും വിളിക്കുന്നു.

നനൌ ഭനൌ പ്രഹരണകലികേയം ലഗൌ തഥാ । വസന്തതിലകാ സിംഹോന്നതാ തഭ്ജാ ജഗൌ ഗുരുഃ ॥ ൧,൨൦൯.

നനൗ, ഭനൗ, പ്രഹരണകലികാ എന്നിവയും ലഗു ചന്ദസ്സാണ്; വസന്തതിലക, സിംഹോന്നതാ, ടഭ്ജാ എന്നിവ ജഗൗ ഗുരു ചന്ദസ്സാണ്.

ഭജൌ സനൌ ഗഗാവിന്ദുവദനാഥ സുകേശരമ് । നരനാ രലഗാഃ പാദേ ശര്കരീ പ്രതിപാദിതാ ॥ ൧,൨൦൯.

ഭജൗ, സനൗ, ഗഗാവിന്ദു എന്നിവ വദനാഥ, സുകേശരം ചന്ദസ്സുകളാണ്; നരനാ, റലഗാഃ, പാദെ എന്നിവ ചേർന്ന് ശർക്കരിചന്ദസ്സാണ് എന്നിങ്ങനെ വിശദീകരിക്കുന്നു.

ചതുര്ദശലഘുഃ സ്യാച്ച ശ്രേഷ്ഠാ ശശികലാ സഗാ । രസഗ്രഹയതിഃ സ്രക്സ്രാ വസുശൈലയതിസ്തഥാ ॥ ൧,൨൦൯.

പതിനാലു അക്ഷരങ്ങളുള്ള ചന്ദസ്സാണ് ഏറ്റവും ഉത്തമം. അതിൽ ചന്ദ്രക്കലയും കൂട്ടുകാരും, രസഗ്രഹയതി, സ്രക്സ്രാ, വസുശൈലയതി എന്നിവയും ഇതുപോലെ തന്നെ പ്രശസ്തമാണ്.

സ്യാന്മണിഗുണനികരോ മാലിനീ നനമാ യയൌ । വസുസ്വരയതിഃ സ്യാച്ച നജൌ ഭജ്രാഃ പ്രഭദ്രകമ് ॥ ൧,൨൦൯.

മണിഗുണങ്ങളുടെ കൂട്ടം മാലിനി ചന്ദസ്സായി മാറുന്നു; നനമാ എന്നതും അതുപോലെ. വസുസ്വരയതി, നജൗ, ഭജ്രാ, പ്രഭദ്രകം എന്നിവയും ഇതുപോലെ തന്നെയാണ്.

ഏലാ സയൌ നനൌ യഃസ്യാച്ചിത്രലേഖാസ്വരാഷ്ടകൈഃ । മരൌ മയൌ യശ്ച ഭവേദുക്തേയമതി ശര്കരീ ॥ ൧,൨൦൯.

എലാ, സയൗ, നനൗ എന്നിവയും, എട്ട് ചിത്രലേഖാ സ്വരങ്ങളോടൊപ്പം ഉള്ളവനും; മരൗ, മയൗ എന്നിവയും അങ്ങനെ തന്നെയാണ്. ഇതാണ് ശർക്കരി ചന്ദസ്സെന്ന് വിളിക്കുന്നത്.

സ്വരാത്ഖം വൃഷഭഗജജൃമ്ഭിതം ഭ്രനനാ നഗൌ । നജഭജരാ വാണിനീ ഗഃ പിങ്ഗലേനാഷ്ടിരീരിതാ ॥ ൧,൨൦൯.

സ്വരത്തിൽ നിന്ന് ഖം, വൃഷഭം, ഗജം, ജൃംഭിതം, ഭ്രണനാ, നഗൗ എന്നിവയും; നജഭജരാ, വാണിനി, ഗഃ എന്നിവയും ചേർന്ന് എട്ട് അക്ഷരങ്ങളുള്ള പിംഗല ചന്ദസ്സാണ് പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെടുന്നത്.

രസരുദ്രൈഃ ശിഖരിണീ യമൌ നസഭലാ ഗുരുഃ । വസുഗ്രയതിഃ പൃഥ്വീ ജസൌ ജസയലാ ഗുരുഃ ॥ ൧,൨൦൯.

രസരുദ്രയോടൊപ്പം ശിഖരിണി ചന്ദസ്സും, യമൗ, നസഭലാ, ഗുരു എന്നിവയും; വസുഗ്രയതി ചന്ദസ്സിൽ പൃഥ്വി, ജസൗ, ജസയലാ, ഗുരു എന്നിവയും ഉൾപ്പെടുന്നു.

ദശസ്വരൈര്വംശപത്രപതിതം ഭ്രൌന്നഭാ ലഗൌ । ഷഡ്വേദാശ്വൈശ്ച ഹരിണീ നസമാ രസലാ ഗുരുഃ ॥ ൧,൨൦൯.

പത്ത് സ്വരങ്ങളോടെ വംശപത്രം വീഴുന്നു, ഭ്രൌണ്ണഭാ ലഘു ആണ്; ആറു വേദാശ്വയോടു കൂടി ഹരിണി ചന്ദസ്സും, നസമാ, രസലാ, ഗുരു എന്നിവയും.

മന്ദാക്രാന്തബ്ധിഷഡ്നഗൈര്മഭനാസ്തതഗാ ഗുരുഃ । നര്ദടകം നജഭജാ ജലൌ ഗോ യതിരേവ ച ॥ ൧,൨൦൯.

മന്ദാക്രാന്ത ചന്ദസ്സിൽ ആറു നാഗയും മഭനാ, തതഗാ, ഗുരു എന്നിവയും; നർദടകം, നജഭജാ, ജലൗ, ഗോ എന്നിവയും മറ്റൊരു ചന്ദസ്സാണ്.

സപ്തര്ത്വബ്ധിഃ കോകിലകമത്യഷ്ടിഃ സ്യാച്ച പൂര്വവത് । ഭൂതര്ത്വശ്വൈഃ കുസുമിതലതാ മ്തൌ ന്യൌ യയൌ ധൃതിഃ ॥ ൧,൨൦൯.

സപ്തര്തു, കോകിലം, കമത്യഷ്ടി എന്നിവയും മുമ്പുപോലെ തന്നെയാണ്; ഭൂതര്ത്വ, അശ്വയോടൊപ്പം കുസുമിതലത, മ്തൗ, ന്യൗ, യയൗ എന്നിവയും ധൃതി ചന്ദസ്സാണ്.

രസര്ത്വശ്വൈര്യമൌ ന്സൌ രൌ മേഘവിസ്ഫൂര്ജിതാ രഗൌ । ശാര്ദൂലവിക്രീഡിതം മഃ സൂര്യശ്വൈഃ സജ്സതാസ്തഗൌ ॥ ൧,൨൦൯.

രസര്ത്വ, അശ്വ, യമൗ, ന്സൗ, റൗ എന്നിവയോടെ മേഘവിസ്ഫൂർജിത ചന്ദസ്സും, രഗൗ; ശാർദൂലവിക്രീഡിതം, മഹ്, സൂര്യശ്വ, സജ്സതാ, സ്റ്റഗൗ എന്നിവയും.

ഛന്ദോ ഹ്യതിധൃതിഃ പ്രോക്തമത ഊര്ധ്വം കൃതിര്ഭവേത് । സപ്താശ്വര്തുഃ സുവദനാ ഭ്രൌ മനൌ യഭലാ ഗുരുഃ ॥ ൧,൨൦൯.

അതിധൃതി എന്ന ചന്ദസ്സാണ് പ്രഖ്യാപിച്ചത്, അതിന് ശേഷം കൃതി വരുന്നു; ഏഴു അശ്വയും ര്തുവും ചേർന്ന് സുവദനാ, ഭ്രൗ, മനൗ, യഭലാ, ഗുരു എന്നിവയും.