ഗരുഡപുരാണമ്

കട്ഫലം സോമവൃക്ഷഃ സ്യാദഗ്നിഗന്ധാ സുഗന്ധികാ । ശതാങ്ഗം ശതപുഷ്പാ ച മിംസിര്മധുരികാമതാ ॥ ൧,൨൦൪.

കട്ഫലം, സോമവൃക്ഷം, അഗ്നിഗന്ധ, സുഗന്ധിക, ശതാംഗം, ശതപുഷ്പ, മിംസിർ, മധുരിക എന്നിങ്ങനെയും പരിഗണിക്കപ്പെടുന്നു.

ജ്ഞേയം പുഷ്കരമൂലഞ്ച പുഷ്കരം പുഷ്കരാഹ്വയമ് । യാസോഽഥ ധന്വയാസശ്ച ദുഷ്പര്ശോഽഥ ദുരാലഭാ ॥ ൧,൨൦൪.

പുഷ്കരമൂലം, പുഷ്കരം, പുഷ്കരാഹ്വയം എന്നിവ അറിയേണ്ടവയാണ്. യാസ, ധന്വയാസ, ദുഷ്പർശ, ദുരലഭ എന്നിങ്ങനെയും പറയപ്പെടുന്നു.

വാകുചീ സോമരാജീ ച സോമവല്ലീതി കീര്തിതാ । മാര്കവഃ കേശരാജശ്ച ഭൃങ്ഗരാജോ നിഗദ്യതേ ॥ ൧,൨൦൪.

വാകുചി, സോമരാജി, സോമവല്ലി എന്നിങ്ങനെയും പേരുകളുണ്ട്. മാർകവ, കേശരാജ, ഭൃംഗരാജ എന്നിങ്ങനെയും അറിയപ്പെടുന്നു.

പ്രോക്തസ്ത്വേഡഗജസ്തജ്ജ്ഞൈശ്ചക്രമര്ദകസംജ്ഞഖഃ । സുരങ്ഗീതഗരഃ സ്നായുഃ കലനാശാ തു വായസീ ॥ ൧,൨൦൪.

പണ്ഡിതന്മാർ വേദഗജത്തെ ചക്രമർദ്ദകമെന്നു വിളിക്കുന്നു; സുരംഗിയെ തഗര എന്നും, അതിന്റെ നാരിനെ കലനാശാ എന്നും, വായസി എന്നും മറ്റൊരു പേരുണ്ട്.

മഹാകാലഃ സ്മൃതോ ബേലസ്തണ്ഡുലീയോ ഘനസ്തനഃ । ഇക്ഷ്വാകുസ്തിക്തതുമ്ബീ സ്യാത്തിക്താലബുര്നിഗദ്യതേ ॥ ൧,൨൦൪.

മഹാകാലം ബെല എന്നും, തണ്ടുലീയത്തെ ഘനസ്ഥന എന്നും, ഇക്ഷ്വാകുവിനെ പാവയ്ക്ക എന്നും, തിക്താലബുവിനെ അതേ പേരിൽ തന്നെ അറിയപ്പെടുന്നു.

ധാമാര്ഗവോഽഥ കോഷാതക്യഥ യാമിനീ । വിദ്യാത്കോശതകീഭേദം കൃതഭേദനസംജ്ഞകാ ॥ ൧,൨൦൪.

ധാമാർഗവവും കോഷാതകിയും യാമിനിയും അറിയേണ്ടതാണ്; കോഷാതകിയുടെ പലതരങ്ങൾ കൃതഭേദനമെന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു.

തഥാ ജീമൂതകാഖ്യാ ച ഖുഡ്ഡാകോ ദേവതാഡകഃ । ഗൃധ്രനഖീ ഗൃധ്രനഖീ ഹിങ്ഗുകാകാദനീ മതാ ॥ ൧,൨൦൪.

അത് പോലെ, ജീമൂതം ഖുഡ്ഡാകം, ദേവതാടകം എന്നും വിളിക്കപ്പെടുന്നു; ഗൃധ്രനഖിയും ഹിംഗുകാകാദനിയും അങ്ങനെ അറിയപ്പെടുന്ന പേരുകളാണ്.

അശ്വാരിശ്ചൈവ ബോദ്ധവ്യഃ കരവീരോഽശ്വമാരകഃ । സിന്ധുഃ സൈന്ധവസിന്ധൂത്ഥമണിമന്ഥമുദാഹൃതമ് ॥ ൧,൨൦൪.

അശ്വാരി എന്നത് മനസ്സിലാക്കണം; കരവീരം അശ്വമാരകം എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു; സിന്ധു, സൈന്ധവം, സിന്ധൂത്തം എന്നിവയെ മണിമന്തം എന്നും പറയുന്നു.

ക്ഷാരോ യവാഗ്രജശ്ചൈവ യവക്ഷാരോഽഭിധീയതേ । സര്ജികാ സര്ജികാക്ഷാരോ ദ്വിതീയഃ പരികീര്തിതഃ ॥ ൧,൨൦൪.

ക്ഷാരം, യവാഗ്രജം എന്നിവയെ യവക്ഷാരം എന്നും വിളിക്കുന്നു; സർജികയും സർജികാക്ഷാരവും രണ്ടാമത്തെ തരമെന്നു പറയുന്നു.

കാശീശം പുഷ്പകാശീശം വിജ്ഞേയം നേത്ത്രഭേഷജമ് । ധാതുകാശീശകാശീ ച സംജ്ഞേയം തച്ച കീര്തിതമ് ॥ ൧,൨൦൪.

കാശീഷവും പുഷ്പകാശീഷവും കണ്ണിന് ഔഷധങ്ങളായി അറിയപ്പെടുന്നു; ധാതുകാശീഷവും കാശിയും അങ്ങനെ തന്നെ അറിയപ്പെടുന്നു.

സൌരാഷ്ട്രീ മൃത്തികാക്ഷാരം കാക്ഷീ വൈ പങ്കപര്പടീ । വിദ്യാത്സമാക്ഷികം ധാതു താപ്യം താപ്യുത്ഥസമ്ഭവമ് ॥ ൧,൨൦൪.

സൗരാഷ്ട്രി മണ്ണിൽ നിന്നുള്ള ക്ഷാരമാണ്; കാക്ഷിയെ പങ്കപ്പർപ്പടി എന്നും വിളിക്കുന്നു; സമാക്ഷികം ഒരു ധാതുവാണ്, താപ്യം താപ്യുത്തത്തിൽ നിന്നാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്.

ശിലാ മനഃ ശിലാ ജ്ഞേയാ നേപാലീ കുലടീതി ച । ആലം മനസ്താലകം വാ ഹരിതാലം വിനിര്ദിശേത് ॥ ൧,൨൦൪.

ശിലയും മനശ്ശിലയും അറിയേണ്ടതാണ്; നെപാലിയും കുലടിയും അങ്ങനെ തന്നെ; ആലമോ മനസ്താലകം ഹരിതാലം എന്നറിയപ്പെടുന്നു.

ഗന്ധകോ ഗന്ധപാഷാണോ രസഃ പാരദ ഉച്യതേ । താമ്രമൌദുമ്ബരം ശുല്ബം വിദ്യാന്മ്ലേച്ഛമുഖം തഥാ ॥ ൧,൨൦൪.

ഗന്ധകം ഗന്ധപാഷാണം എന്നും, രസം പാരദം എന്നും വിളിക്കുന്നു; താമ്രമൗദുംബരവും ശുൽബവും മ്ലേച്ഛമുഖം എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു.

അദ്രിസാരസ്ത്വയസ്തീക്ഷ്ണം ലോഹകഞ്ചാപി കഥ്യതേ । മാക്ഷികം മധു ച ക്ഷൌദ്രം തച്ച പുഷ്പരസം സ്മൃതമ് ॥ ൧,൨൦൪.

അദ്രിസാരം കഠിനമായ ഇരുമ്പാണ്, അതിനെ ലോഹകഞ്ചം എന്നും പറയുന്നു; മാക്ഷികം, മധു, ക്ഷൗദ്രം എന്നിവയെ പൂക്കളുടെ സാരം എന്നാണ് കരുതുന്നത്.

ജ്യേഷ്ഠന്തു സോദകം തത്സ്യാത്കാഞ്ജികന്തു സുവീരകമ് । സീതാ സിതോപലാ ചൈവ മത്സ്യണ്ഡീശര്കരാ സ്മൃതാ ॥ ൧,൨൦൪.

ജ്യേഷ്ഠം വെള്ളം ചേർത്താൽ കാഞ്ജികം എന്നും സുവീരകം എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു; സീത, സിതോപല, മത്സ്യണ്ടി എന്നിവ പഞ്ചസാരയുടെ പേരുകളാണ്.

ത്വഗേലാപത്രകൈസ്തുല്യൈസ്ത്രിസുഗന്ധി ത്രിജാതകമ് । നാഗകേശരസംയുക്തം തച്ചതുര്ജാതമിഷ്യതേ ॥ ൧,൨൦൪.

ത്വക്, ഏല, പത്രം ഇവ സമം ചേർത്താൽ ത്രിസുഗന്ധി അഥവാ ത്രിജാതകം എന്നു വിളിക്കുന്നു; നാഗകേശരം ചേർത്താൽ അതിനെ ചതുര്‍ജാതം എന്നും പറയുന്നു.

പിപ്പലീ പിപ്പലീമൂലം ചവ്യചിത്രകനാഗരൈഃ । കഥിതം പഞ്ചകോലഞ്ച കോലകം കോലസംജ്ഞയാ ॥ ൧,൨൦൪.

പിപ്പലി, പിപ്പലിമൂലം, ചവ്യ, ചിത്രകം, നാഗരം എന്നിവ ചേർന്നത് പഞ്ചകോലമെന്നു അറിയപ്പെടുന്നു; അതിനെ കോലകം എന്നും വിളിക്കുന്നു.

പ്രിയങ്ഗുഃ കങ്ഗുകാ ജ്ഞേയാ കോരദൂഷശ്ച കോദ്രവഃ । ത്രിപുടഃ പുടസംജ്ഞശ്ച കലാപോ ലങ്ഗകോ മതഃ ॥ ൧,൨൦൪.

പ്രിയംഗു കങ്കുക എന്ന പേരിലും, കൊരദൂഷം കൊദ്രവം എന്ന പേരിലും അറിയപ്പെടുന്നു; ത്രിപുടം പുട്ടം എന്നും, കലാപം ലംഗകം എന്നും പറയുന്നു.

സതീനോ വര്തുലശ്ചൈവ വേണുശ്ചാപി പ്രകീര്തിതഃ । പിചുകം പിതലം ചാക്ഷം ബിഡാലപദകം തഥാ ॥ ൧,൨൦൪.

സതീനവും വർതുലവും വെണുവും പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നു; പിച്ചുക, പിതല, ചാക്ഷം, ബിഡാലപദകം എന്നിവയും അറിയപ്പെടുന്നു.

വിദ്യാത്കര്ഷം തഥാ ചാപി സുവര്ണം കവലഗ്രഹമ് । പലാര്ധം ശുക്തിമിച്ഛന്തി തഥാഷ്ടൌമാഷകാസ്ത്വിതി ॥ ൧,൨൦൪.

കർഷം ഒരു അളവാണ്, അതുപോലെ സ്വർണ്ണവും; കവലഗ്രഹം മറ്റൊന്നാണ്; പലയുടെ പാതിയെ ശുക്തി എന്നും, എട്ട് മാഷകവും അങ്ങനെ തന്നെ അറിയപ്പെടുന്നു.

പലം ബില്വഞ്ച മുഷ്ടിഃ സ്യാദ്ദ്വേ പലേ പ്രസൃതിം വദേത് । അഞ്ജലിം കുഡവഞ്ചൈവ വിദ്യാത്പലചതുഷ്ടയമ് ॥ ൧,൨൦൪.

ഒരു പലം ബിൽവം എന്നറിയപ്പെടുന്നു; മുഷ്ടി രണ്ട് പലയ്ക്ക് തുല്യമാണ്; പ്രസൃതി രണ്ടുപലമാണ്; അഞ്ജലി, കുടവം എന്നിവ നാലു പലയ്ക്ക് തുല്യമാണ്.

അഷ്ടമാനം പലാന്യഷ്ടൌ തച്ച മാനമിതി സ്മൃതമ് । ചതുര്ഭിഃ കുഡവൈഃ പ്രസ്ഥ പ്രസ്ഥാശ്ചത്വാര ആഢകഃ ॥ ൧,൨൦൪.

എട്ട് പലകൾ ചേർന്നാൽ ഒരു അഷ്ടമാനം ആകുന്നു; ഇതാണ് സാധാരണ അളവായി അറിയപ്പെടുന്നത്. നാല് കുടവകൾ ചേർന്നാൽ ഒരു പ്രസ്ഥം, നാല് പ്രസ്ഥങ്ങൾ ചേർന്നാൽ ഒരു ആഢകം എന്നിങ്ങനെയാണ് അളവുകൾ.

കാശപാത്രഞ്ച സംപ്രോക്തോ ദ്രോണശ്ചചതുരാഢകേ । തുലാ പലശതം പ്രോക്തം ഭാഗോ വിംശത്പലഃ സ്മൃതഃ ॥ ൧,൨൦൪.

കാശപാത്രം എന്നും പറയപ്പെടുന്നു; നാല് ആഢകങ്ങൾ ചേർന്നാൽ ഒരു ദ്രോണം ആകുന്നു. ഒരു തുലം എന്നത് നൂറ് പലം ആണെന്നും, ഒരു ഭാഗം ഇരുപത് പലം ആണെന്നും പറയുന്നു.

മാനമേവം വിധം പ്രോക്തം പ്രസ്ഥദ്രവ്യേഷു പണ്ഡിതൈഃ । ദ്രവദ്രവ്യേഷു ചോദ്ദിഷ്ടം ദ്വിഗുണം പരികീര്തിതമ് ॥ ൧,൨൦൪.

പ്രസ്ഥം അളവിലുള്ള വസ്തുക്കൾക്കായുള്ള അളവുകൾ പണ്ഡിതന്മാർ ഇങ്ങനെ നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നു. ദ്രവ്യരൂപത്തിലുള്ള വസ്തുക്കൾക്കു ഇതിന്റെ ഇരട്ടിയാണെന്ന് പറയുന്നു.

ഭദ്രദാരു ദേവകാഷ്ഠം ദാരു സ്യാദ്ദേവദാരുകമ് । കുഷ്ഠമാമയമാഖ്യാതം മാംസീഞ്ച നലദംശനമ് ॥ ൧,൨൦൪.

ഭദ്രദാരു എന്നത് ദൈവികമായ മരമാണ്; ദാരു എന്നും ദേവദാരു എന്നും വിളിക്കപ്പെടുന്നു. കുഷ്ഠം ഔഷധസസ്യമാണ്; മാംസി എന്നത് നളദ മൂലമാണ്.

ശങ്ഖഃ ശുക്തിനഖഃ ശങ്ഖോ വ്യാഘ്രോ വ്യാഘ്രനഖഃ സ്മൃതഃ । പുരം പലങ്കഷം വിദ്യാന്മഹിഷാക്ഷഞ്ച ഗുഗ്ഗുലുഃ ॥ ൧,൨൦൪.

ശംഖം എന്നത് ചിപ്പിയാണ്; ശുക്തി എന്നത് മുത്ത് ചിപ്പി, നഖം എന്നത് നഖം തന്നെയാണ്. ശംഖം എന്നും ചിപ്പി എന്നും വിളിക്കപ്പെടുന്നു. വ്യാഘ്രം എന്നത് കടുവയാണ്; വ്യാഘ്രനഖം എന്നത് കടുവയുടെ നഖം. പുരം എന്നത് പലങ്കഷം, മഹിഷാക്ഷം എന്നത് ഗുഗ്ഗുലു എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.

രസോ ഗന്ധരസോ ബോലേ സര്ജഃ സര്ജരസോ മതഃ । പ്രിയങ്ഗുഃ ഫലിനീ ശ്യാമാ ഗൌരീ കാന്തേതി ചോച്യതേ ॥ ൧,൨൦൪.

രസം എന്നത് പാരദം ആണ്; ഗന്ധരസം എന്നത് ഒരു തരത്തിലുള്ള മണ്ണാണ്; സർജം എന്നത് സർജമരത്തിന്റെ പിണ്ഡം. പ്രിയംഗു, ഫലിനി, ശ്യാമ, ഗൗരി എന്നിവയും ഔഷധസസ്യങ്ങളാണ്.

കരഞ്ജൌ നക്തമാലഃ സ്യാത്പൂതികശ്ചിരബില്വകഃ । ശിഗ്രുഃ ശോഭാഞ്ജനോ നാമ ജ്ഞാനമാനശ്ച കീര്തിതഃ ॥ ൧,൨൦൪.

കരഞ്ഞം, നക്തമാലം, പൂതികം, ചിരബിൽവം എന്നിവയും പറയപ്പെടുന്നു. ശിഗ്രു എന്നത് ശോഭാഞ്ജനം എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു; ജ്ഞാനമാനം എന്നതും ഈ പേരിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.

ജയാ ജയന്തീ ശരണീ നിര്ഗുണ്ഡീ സിന്ധുവാരകഃ । മോരടാ പീലുപര്ണോ ച തുണ്ഡീ സ്യാത്തുണ്ഡികേരികാ ॥ ൧,൨൦൪.

ജയ, ജയന്തി, ശരണി, നിര്ഗുണ്ഡി, സിന്ധുവാരക എന്നിവയും പേരുകളാണ്. മൊരട, പീലുപർണ്ണം, തുണ്ഡി എന്നിവയും തുണ്ഡികേരിക എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു.