ഗരുഡപുരാണമ്

ജ്ഞേയാ മൂഷികപര്ണോ തു ഭ്രമന്തീ ചാഖുപര്ണികാ । വിഷമുഷ്ടിര്ദ്രാവണഞ്ച കേശമുഷ്ടിരുദാഹൃതാ ॥ ൧,൨൦൪.

മൂഷികപർണ്ണം, ഭ്രമന്തി, ആഖുപർണികാ എന്നിവ അറിയേണ്ടവയാണ്. വിഷമുഷ്ടി, ദ്രാവണം, കേശമുഷ്ടി എന്നിങ്ങനെയും പറയപ്പെടുന്നു.

കിംലിഹീം കടുകീം വിദ്യാദന്തകശ്ചാമ്ലവേതസഃ । അശ്വത്ഥാ ബഹുപത്രാ ച വിജ്ഞേയാ ചാമലക്യപി ॥ ൧,൨൦൪.

കിംലിഹി, കടുകി എന്നിവ അറിയേണ്ടവയാണ്. അന്തകം ആമ്ലവേതസാണ്. അശ്വത്ത, ബഹുപത്ര, ആമലകി എന്നിവയും അറിയപ്പെടുന്നു.

അരൂഷക്രം പത്ര ശൂകം ക്ഷീരീ രാജാദനം മതമ് । മഹാപത്രം ദാഡിമം ച തമേവ കരകം വദേത് ॥ ൧,൨൦൪.

അരൂഷക്രം, പത്രം, ശൂകം, ക്ഷീരി, രാജാദനം എന്നിവയും പരിഗണിക്കപ്പെടുന്നു. മഹാപത്രം, ദാഡിമം, കരകം എന്നിവയും പറയുന്നു.

മസൂരീ വിദലീ ശഷ്പാ കാലിന്ദീതി നിരുച്യതേ । കണ്ടകാഖ്യാ മഹാശ്യാമാ വൃക്ഷപാദീതി വക്ഷ്യതേ ॥ ൧,൨൦൪.

മസൂരി, വിദലി, ശഷ്പാ എന്നിവയെ കാലിന്ദി എന്നും വിളിക്കുന്നു. കണ്ഠകാഖ്യ, മഹാശ്യാമ, വൃക്ഷപാദി എന്നിങ്ങനെയും അറിയപ്പെടുന്നു.

വിദ്യാ കുന്തീ നികുമ്ഭാ ച ത്രിഭങ്ഗീ ത്രിപുടീ ത്രിവൃത് । സപ്തലാ യവതിക്താ ച ചര്മാ ചര്മകസേതി ച ॥ ൧,൨൦൪.

വിദ്യ, കുന്തി, നികുംബ, ത്രിഭംഗി, ത്രിപുടി, ത്രിവൃത്, സപ്തല, യവതിക്ത, ചർമ, ചർമകസ എന്നിങ്ങനെയും പേരുകളുണ്ട്.

ശങ്ഖിനീ സുകുമാരീ ച തിക്താക്ഷീ ചാക്ഷിപീലുകമ് । ഗവാക്ഷീ ചാമൃതാ ശ്വേതാ ഗിരികര്ണോ ഗവാദിനീ ॥ ൧,൨൦൪.

ശംഖിനി, സുകുമാരി, തിക്താക്ഷി, അക്ഷിപീലുകം, ഗവാക്ഷി, അമൃത, ശ്വേത, ഗിരികർണ്ണ, ഗവാദിനി എന്നിങ്ങനെയും അറിയപ്പെടുന്നു.

കാമ്പില്ലകോഽഥ രക്താങ്ഗോ ഗുണ്ഡാ രോചനികേതി ച । ഹേമക്ഷീരീ സ്മൃതാ പീതാ ഗൌരീ വൈ കാലദുഗ്ധികാ ॥ ൧,൨൦൪.

കാമ്പില്ലകം, രക്താംഗം, ഗുണ്ട, രോചനിക എന്നിങ്ങനെയും പേരുകളുണ്ട്. ഹേമക്ഷീരി, പീത, ഗൗരി, കാലദുഗ്ധിക എന്നിങ്ങനെയും ഓർക്കപ്പെടുന്നു.

ഗാങ്ഗേരുകീ നാഗബലാ വിശാലാ ചേന്ദ്രവാരുണീ । താര്ക്ഷ്യം ശൈലം നീലവര്ണമഞ്ജനഞ്ച രസാഞ്ജനമ് ॥ ൧,൨൦൪.

ഗാംഗേരു, നാഗബല, വിശാല, ഇന്ദ്രവാരുണി, താർക്ഷ്യം, ശൈലം, നീലവർണ്ണം, അഞ്ജനം, രസാഞ്ജനം എന്നിങ്ങനെയും പറയപ്പെടുന്നു.

നിര്യാസോ യശ്ച ശാല്മല്യാഃ സ മോചരസസംജ്ഞകഃ । പ്രത്യക്പുഷ്പീ ഖരീ ജ്ഞേയാ അപാമാര്ഗോ മയൂരകഃ ॥ ൧,൨൦൪.

ശാൽമലിയുടെ നിസ്സാരസം മോചര എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. പ്രത്യക്പുഷ്പി, ഖരി, അപാമാർഗം, മയൂരകം എന്നിവയും അറിയേണ്ടവയാണ്.

സിംഹാസ്യവൃഷവാസാകമാടരൂഷകമാദിശേത് । ജീവകോ ജീവശാകശ്ച കര്ബുരഞ്ച ശടീം വിദുഃ ॥ ൧,൨൦൪.

സിംഹാസ്യ, വൃഷവാസ, മാടരൂഷക എന്നിവ നിർദ്ദേശിക്കപ്പെടുന്നു. ജീവക, ജീവശാക, കർബുര, ശടി എന്നിങ്ങനെയും അറിയപ്പെടുന്നു.

കട്ഫലം സോമവൃക്ഷഃ സ്യാദഗ്നിഗന്ധാ സുഗന്ധികാ । ശതാങ്ഗം ശതപുഷ്പാ ച മിംസിര്മധുരികാമതാ ॥ ൧,൨൦൪.

കട്ഫലം, സോമവൃക്ഷം, അഗ്നിഗന്ധ, സുഗന്ധിക, ശതാംഗം, ശതപുഷ്പ, മിംസിർ, മധുരിക എന്നിങ്ങനെയും പരിഗണിക്കപ്പെടുന്നു.

ജ്ഞേയം പുഷ്കരമൂലഞ്ച പുഷ്കരം പുഷ്കരാഹ്വയമ് । യാസോഽഥ ധന്വയാസശ്ച ദുഷ്പര്ശോഽഥ ദുരാലഭാ ॥ ൧,൨൦൪.

പുഷ്കരമൂലം, പുഷ്കരം, പുഷ്കരാഹ്വയം എന്നിവ അറിയേണ്ടവയാണ്. യാസ, ധന്വയാസ, ദുഷ്പർശ, ദുരലഭ എന്നിങ്ങനെയും പറയപ്പെടുന്നു.

വാകുചീ സോമരാജീ ച സോമവല്ലീതി കീര്തിതാ । മാര്കവഃ കേശരാജശ്ച ഭൃങ്ഗരാജോ നിഗദ്യതേ ॥ ൧,൨൦൪.

വാകുചി, സോമരാജി, സോമവല്ലി എന്നിങ്ങനെയും പേരുകളുണ്ട്. മാർകവ, കേശരാജ, ഭൃംഗരാജ എന്നിങ്ങനെയും അറിയപ്പെടുന്നു.

പ്രോക്തസ്ത്വേഡഗജസ്തജ്ജ്ഞൈശ്ചക്രമര്ദകസംജ്ഞഖഃ । സുരങ്ഗീതഗരഃ സ്നായുഃ കലനാശാ തു വായസീ ॥ ൧,൨൦൪.

പണ്ഡിതന്മാർ വേദഗജത്തെ ചക്രമർദ്ദകമെന്നു വിളിക്കുന്നു; സുരംഗിയെ തഗര എന്നും, അതിന്റെ നാരിനെ കലനാശാ എന്നും, വായസി എന്നും മറ്റൊരു പേരുണ്ട്.

മഹാകാലഃ സ്മൃതോ ബേലസ്തണ്ഡുലീയോ ഘനസ്തനഃ । ഇക്ഷ്വാകുസ്തിക്തതുമ്ബീ സ്യാത്തിക്താലബുര്നിഗദ്യതേ ॥ ൧,൨൦൪.

മഹാകാലം ബെല എന്നും, തണ്ടുലീയത്തെ ഘനസ്ഥന എന്നും, ഇക്ഷ്വാകുവിനെ പാവയ്ക്ക എന്നും, തിക്താലബുവിനെ അതേ പേരിൽ തന്നെ അറിയപ്പെടുന്നു.

ധാമാര്ഗവോഽഥ കോഷാതക്യഥ യാമിനീ । വിദ്യാത്കോശതകീഭേദം കൃതഭേദനസംജ്ഞകാ ॥ ൧,൨൦൪.

ധാമാർഗവവും കോഷാതകിയും യാമിനിയും അറിയേണ്ടതാണ്; കോഷാതകിയുടെ പലതരങ്ങൾ കൃതഭേദനമെന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു.

തഥാ ജീമൂതകാഖ്യാ ച ഖുഡ്ഡാകോ ദേവതാഡകഃ । ഗൃധ്രനഖീ ഗൃധ്രനഖീ ഹിങ്ഗുകാകാദനീ മതാ ॥ ൧,൨൦൪.

അത് പോലെ, ജീമൂതം ഖുഡ്ഡാകം, ദേവതാടകം എന്നും വിളിക്കപ്പെടുന്നു; ഗൃധ്രനഖിയും ഹിംഗുകാകാദനിയും അങ്ങനെ അറിയപ്പെടുന്ന പേരുകളാണ്.

അശ്വാരിശ്ചൈവ ബോദ്ധവ്യഃ കരവീരോഽശ്വമാരകഃ । സിന്ധുഃ സൈന്ധവസിന്ധൂത്ഥമണിമന്ഥമുദാഹൃതമ് ॥ ൧,൨൦൪.

അശ്വാരി എന്നത് മനസ്സിലാക്കണം; കരവീരം അശ്വമാരകം എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു; സിന്ധു, സൈന്ധവം, സിന്ധൂത്തം എന്നിവയെ മണിമന്തം എന്നും പറയുന്നു.

ക്ഷാരോ യവാഗ്രജശ്ചൈവ യവക്ഷാരോഽഭിധീയതേ । സര്ജികാ സര്ജികാക്ഷാരോ ദ്വിതീയഃ പരികീര്തിതഃ ॥ ൧,൨൦൪.

ക്ഷാരം, യവാഗ്രജം എന്നിവയെ യവക്ഷാരം എന്നും വിളിക്കുന്നു; സർജികയും സർജികാക്ഷാരവും രണ്ടാമത്തെ തരമെന്നു പറയുന്നു.

കാശീശം പുഷ്പകാശീശം വിജ്ഞേയം നേത്ത്രഭേഷജമ് । ധാതുകാശീശകാശീ ച സംജ്ഞേയം തച്ച കീര്തിതമ് ॥ ൧,൨൦൪.

കാശീഷവും പുഷ്പകാശീഷവും കണ്ണിന് ഔഷധങ്ങളായി അറിയപ്പെടുന്നു; ധാതുകാശീഷവും കാശിയും അങ്ങനെ തന്നെ അറിയപ്പെടുന്നു.

സൌരാഷ്ട്രീ മൃത്തികാക്ഷാരം കാക്ഷീ വൈ പങ്കപര്പടീ । വിദ്യാത്സമാക്ഷികം ധാതു താപ്യം താപ്യുത്ഥസമ്ഭവമ് ॥ ൧,൨൦൪.

സൗരാഷ്ട്രി മണ്ണിൽ നിന്നുള്ള ക്ഷാരമാണ്; കാക്ഷിയെ പങ്കപ്പർപ്പടി എന്നും വിളിക്കുന്നു; സമാക്ഷികം ഒരു ധാതുവാണ്, താപ്യം താപ്യുത്തത്തിൽ നിന്നാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്.

ശിലാ മനഃ ശിലാ ജ്ഞേയാ നേപാലീ കുലടീതി ച । ആലം മനസ്താലകം വാ ഹരിതാലം വിനിര്ദിശേത് ॥ ൧,൨൦൪.

ശിലയും മനശ്ശിലയും അറിയേണ്ടതാണ്; നെപാലിയും കുലടിയും അങ്ങനെ തന്നെ; ആലമോ മനസ്താലകം ഹരിതാലം എന്നറിയപ്പെടുന്നു.

ഗന്ധകോ ഗന്ധപാഷാണോ രസഃ പാരദ ഉച്യതേ । താമ്രമൌദുമ്ബരം ശുല്ബം വിദ്യാന്മ്ലേച്ഛമുഖം തഥാ ॥ ൧,൨൦൪.

ഗന്ധകം ഗന്ധപാഷാണം എന്നും, രസം പാരദം എന്നും വിളിക്കുന്നു; താമ്രമൗദുംബരവും ശുൽബവും മ്ലേച്ഛമുഖം എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു.

അദ്രിസാരസ്ത്വയസ്തീക്ഷ്ണം ലോഹകഞ്ചാപി കഥ്യതേ । മാക്ഷികം മധു ച ക്ഷൌദ്രം തച്ച പുഷ്പരസം സ്മൃതമ് ॥ ൧,൨൦൪.

അദ്രിസാരം കഠിനമായ ഇരുമ്പാണ്, അതിനെ ലോഹകഞ്ചം എന്നും പറയുന്നു; മാക്ഷികം, മധു, ക്ഷൗദ്രം എന്നിവയെ പൂക്കളുടെ സാരം എന്നാണ് കരുതുന്നത്.

ജ്യേഷ്ഠന്തു സോദകം തത്സ്യാത്കാഞ്ജികന്തു സുവീരകമ് । സീതാ സിതോപലാ ചൈവ മത്സ്യണ്ഡീശര്കരാ സ്മൃതാ ॥ ൧,൨൦൪.

ജ്യേഷ്ഠം വെള്ളം ചേർത്താൽ കാഞ്ജികം എന്നും സുവീരകം എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു; സീത, സിതോപല, മത്സ്യണ്ടി എന്നിവ പഞ്ചസാരയുടെ പേരുകളാണ്.

ത്വഗേലാപത്രകൈസ്തുല്യൈസ്ത്രിസുഗന്ധി ത്രിജാതകമ് । നാഗകേശരസംയുക്തം തച്ചതുര്ജാതമിഷ്യതേ ॥ ൧,൨൦൪.

ത്വക്, ഏല, പത്രം ഇവ സമം ചേർത്താൽ ത്രിസുഗന്ധി അഥവാ ത്രിജാതകം എന്നു വിളിക്കുന്നു; നാഗകേശരം ചേർത്താൽ അതിനെ ചതുര്‍ജാതം എന്നും പറയുന്നു.

പിപ്പലീ പിപ്പലീമൂലം ചവ്യചിത്രകനാഗരൈഃ । കഥിതം പഞ്ചകോലഞ്ച കോലകം കോലസംജ്ഞയാ ॥ ൧,൨൦൪.

പിപ്പലി, പിപ്പലിമൂലം, ചവ്യ, ചിത്രകം, നാഗരം എന്നിവ ചേർന്നത് പഞ്ചകോലമെന്നു അറിയപ്പെടുന്നു; അതിനെ കോലകം എന്നും വിളിക്കുന്നു.

പ്രിയങ്ഗുഃ കങ്ഗുകാ ജ്ഞേയാ കോരദൂഷശ്ച കോദ്രവഃ । ത്രിപുടഃ പുടസംജ്ഞശ്ച കലാപോ ലങ്ഗകോ മതഃ ॥ ൧,൨൦൪.

പ്രിയംഗു കങ്കുക എന്ന പേരിലും, കൊരദൂഷം കൊദ്രവം എന്ന പേരിലും അറിയപ്പെടുന്നു; ത്രിപുടം പുട്ടം എന്നും, കലാപം ലംഗകം എന്നും പറയുന്നു.

സതീനോ വര്തുലശ്ചൈവ വേണുശ്ചാപി പ്രകീര്തിതഃ । പിചുകം പിതലം ചാക്ഷം ബിഡാലപദകം തഥാ ॥ ൧,൨൦൪.

സതീനവും വർതുലവും വെണുവും പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നു; പിച്ചുക, പിതല, ചാക്ഷം, ബിഡാലപദകം എന്നിവയും അറിയപ്പെടുന്നു.