ഗരുഡപുരാണമ്

വൃക്ഷാദനീ ഛിന്നരുഹാ നീലവല്ലീ രസാമൃതാ । വസുകോടശ്ച വിജ്ഞേയോ വാശിരഃ കാമ്പില്ലോ മതഃ ॥ ൧,൨൦൪.

വൃക്ഷാദനി, ചിന്നരുഹ, നീലവല്ലി, രസാമൃത എന്നിവയും അറിയേണ്ടവയാണ്. വസുകോട്ടയും വാശിരം കാമ്പില്ല എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു.

പാഷാണഭേദകോഽരിഷ്ടോ ഹ്യസ്മഭിത്കുട്ടഭേദകഃ । ഘണ്ടാകഃ ശുഷ്കകോ ജ്ഞേയോ വചോഽഥ സൂചകോ മതഃ ॥ ൧,൨൦൪.

പാഷാണഭേദകം, അരിഷ്ടം, കൂടാതെ കുട്ടഭേദകം അറിയണം. ഘണ്ടാകം, ശുഷ്കകം, വച, സൂചകം എന്നിവയും അങ്ങനെ അറിയപ്പെടുന്നു.

സുരസോ ബീജകശ്ചൈവ പീതശാലോഽഭിധീയേത । വജ്രവൃക്ഷോ മഹാവൃക്ഷഃ സ്നുഹീ സ്നുക്ച സുധാ ഗുഡാ ॥ ൧,൨൦൪.

സുരസയും ബീജകവും, കൂടാതെ പീതശാലയും അറിയപ്പെടുന്നു. വജ്രവൃക്ഷം, മഹാവൃക്ഷം, സ്നുഹി, സ്നുക്, സുധ, ഗുഡാ എന്നിവയും ഉണ്ട്.

തുലസീം സുരസാം വിദ്യാദുപസ്ഥേതി ച കഥ്യതേ । കുഠേരകോഽപ്യര്ജുനകഃ പര്ണോ സൌഗന്ധിപര്ണിക്രഃ ॥ ൧,൨൦൪.

തുളസി സുരസ എന്നും, ഉപസ്ഥ എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. കുട്ടേരകം, അർജുനകം, പർണ്ണം, സൗഗന്ധിപർണ്ണിക്രം എന്നിവയും ഉണ്ട്.

നീലശ്ച സിന്ധുവാരശ്ച നിര്ഗുണ്ഡീതി സുഗന്ധികാ । ജ്ഞേയാ സുഗന്ധിപര്ണോതി വാസന്തീ കുലജേതി ച ॥ ൧,൨൦൪.

നീലവും സിന്ധുവാരവും, നിർഗുണ്ഡി സുഗന്ധമുള്ളതും, സുഗന്ധിപർണ്ണോതി, വാസന്തി, കുലജ എന്നിവയും അറിയേണ്ടവയാണ്.

കാലീയകം പീതകാഷ്ഠം കതകാഖ്യഃ പുനഃ സ്മൃതഃ । ഗായത്രീഖദിരോ ജ്ഞേയസ്തദ്ഭേദഃ കന്ദരോ മതഃ ॥ ൧,൨൦൪.

കാളീയകം എന്നത് മഞ്ഞ നിറമുള്ള മരമാണ്, അതിന് കടകം എന്നും പേരുണ്ട്. ഗായത്രി-ഖദിരം എന്നും അതിന്റെ മറ്റൊരു വകഭേദം കന്ദരം എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു.

ഇന്ദീ വരം കുവലയം പദ്മം നീലോത്പലം സ്മൃതമ് । സൌഗന്ധികം ശതദലമബ്ജം കമലമുച്യതേ ॥ ൧,൨൦൪.

ഇന്ദീ എന്നത് ഉത്തമമാണ്, കുവലയം നീലതാമരയാണ്, പത്മം എന്നും നീലോത്പലം എന്നും ഓർക്കപ്പെടുന്നു. സൗഗന്ധികം, ശതദളം, അബ്‌ജം, കമലം എന്നിവയും താമരയ്ക്ക് പേരുകളാണ്.

അജവര്ണോ ഭവേദൂര്ജോ വാജികര്ണോഽശ്വകര്ണകഃ । ശ്ലേഷ്മാന്തകസ്തഥാ ശേലുര്ബഹുവാരശ്ച കഥ്യതേ ॥ ൧,൨൦൪.

അജവർണ്ണം ഊർജം, വാജികർണം അശ്വകർണകം എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ശ്ലേഷ്മാന്തകം, ശേലൂർ, ബഹുവാര എന്നിങ്ങനെയും പറയപ്പെടുന്നു.

സുനന്ദകഃ കകുദ്ഭദ്രം ഛത്രാകീ ഛത്രസംജ്ഞകാ । കബരീ കുമ്ഭകോ ധൃഷ്ടഃ ക്ഷുദ്വിധോ ധനകൃത്തഥാ ॥ ൧,൨൦൪.

സുനന്ദകം, കകുദ്ഭദ്രം, ഛത്രാകി, ഛത്രസഞ്ജ്ഞകാ, കബരി, കുംബക, ധൃഷ്ട, ക്ഷുദ്വിധ, ധനകൃത്ത് എന്നിവയും അറിയപ്പെടുന്നവയാണ്.

കൃഷ്ണാര്ജകഃ കരാലശ്ച കാലമാനഃ പ്രകീര്തിതഃ । പ്രാചീ ബലാ നദീക്രാന്താ കാകജങ്ഘാഥ വായസീ ॥ ൧,൨൦൪.

കൃഷ്ണാർജകം, കരാളം, കാലമാന എന്നിങ്ങനെയും പേരുകളുണ്ട്. പ്രാചി, ബല, നദീക്രാന്ത, കാകജംഘ, വായസി എന്നിവയും പറയപ്പെടുന്നു.

ജ്ഞേയാ മൂഷികപര്ണോ തു ഭ്രമന്തീ ചാഖുപര്ണികാ । വിഷമുഷ്ടിര്ദ്രാവണഞ്ച കേശമുഷ്ടിരുദാഹൃതാ ॥ ൧,൨൦൪.

മൂഷികപർണ്ണം, ഭ്രമന്തി, ആഖുപർണികാ എന്നിവ അറിയേണ്ടവയാണ്. വിഷമുഷ്ടി, ദ്രാവണം, കേശമുഷ്ടി എന്നിങ്ങനെയും പറയപ്പെടുന്നു.

കിംലിഹീം കടുകീം വിദ്യാദന്തകശ്ചാമ്ലവേതസഃ । അശ്വത്ഥാ ബഹുപത്രാ ച വിജ്ഞേയാ ചാമലക്യപി ॥ ൧,൨൦൪.

കിംലിഹി, കടുകി എന്നിവ അറിയേണ്ടവയാണ്. അന്തകം ആമ്ലവേതസാണ്. അശ്വത്ത, ബഹുപത്ര, ആമലകി എന്നിവയും അറിയപ്പെടുന്നു.

അരൂഷക്രം പത്ര ശൂകം ക്ഷീരീ രാജാദനം മതമ് । മഹാപത്രം ദാഡിമം ച തമേവ കരകം വദേത് ॥ ൧,൨൦൪.

അരൂഷക്രം, പത്രം, ശൂകം, ക്ഷീരി, രാജാദനം എന്നിവയും പരിഗണിക്കപ്പെടുന്നു. മഹാപത്രം, ദാഡിമം, കരകം എന്നിവയും പറയുന്നു.

മസൂരീ വിദലീ ശഷ്പാ കാലിന്ദീതി നിരുച്യതേ । കണ്ടകാഖ്യാ മഹാശ്യാമാ വൃക്ഷപാദീതി വക്ഷ്യതേ ॥ ൧,൨൦൪.

മസൂരി, വിദലി, ശഷ്പാ എന്നിവയെ കാലിന്ദി എന്നും വിളിക്കുന്നു. കണ്ഠകാഖ്യ, മഹാശ്യാമ, വൃക്ഷപാദി എന്നിങ്ങനെയും അറിയപ്പെടുന്നു.

വിദ്യാ കുന്തീ നികുമ്ഭാ ച ത്രിഭങ്ഗീ ത്രിപുടീ ത്രിവൃത് । സപ്തലാ യവതിക്താ ച ചര്മാ ചര്മകസേതി ച ॥ ൧,൨൦൪.

വിദ്യ, കുന്തി, നികുംബ, ത്രിഭംഗി, ത്രിപുടി, ത്രിവൃത്, സപ്തല, യവതിക്ത, ചർമ, ചർമകസ എന്നിങ്ങനെയും പേരുകളുണ്ട്.

ശങ്ഖിനീ സുകുമാരീ ച തിക്താക്ഷീ ചാക്ഷിപീലുകമ് । ഗവാക്ഷീ ചാമൃതാ ശ്വേതാ ഗിരികര്ണോ ഗവാദിനീ ॥ ൧,൨൦൪.

ശംഖിനി, സുകുമാരി, തിക്താക്ഷി, അക്ഷിപീലുകം, ഗവാക്ഷി, അമൃത, ശ്വേത, ഗിരികർണ്ണ, ഗവാദിനി എന്നിങ്ങനെയും അറിയപ്പെടുന്നു.

കാമ്പില്ലകോഽഥ രക്താങ്ഗോ ഗുണ്ഡാ രോചനികേതി ച । ഹേമക്ഷീരീ സ്മൃതാ പീതാ ഗൌരീ വൈ കാലദുഗ്ധികാ ॥ ൧,൨൦൪.

കാമ്പില്ലകം, രക്താംഗം, ഗുണ്ട, രോചനിക എന്നിങ്ങനെയും പേരുകളുണ്ട്. ഹേമക്ഷീരി, പീത, ഗൗരി, കാലദുഗ്ധിക എന്നിങ്ങനെയും ഓർക്കപ്പെടുന്നു.

ഗാങ്ഗേരുകീ നാഗബലാ വിശാലാ ചേന്ദ്രവാരുണീ । താര്ക്ഷ്യം ശൈലം നീലവര്ണമഞ്ജനഞ്ച രസാഞ്ജനമ് ॥ ൧,൨൦൪.

ഗാംഗേരു, നാഗബല, വിശാല, ഇന്ദ്രവാരുണി, താർക്ഷ്യം, ശൈലം, നീലവർണ്ണം, അഞ്ജനം, രസാഞ്ജനം എന്നിങ്ങനെയും പറയപ്പെടുന്നു.

നിര്യാസോ യശ്ച ശാല്മല്യാഃ സ മോചരസസംജ്ഞകഃ । പ്രത്യക്പുഷ്പീ ഖരീ ജ്ഞേയാ അപാമാര്ഗോ മയൂരകഃ ॥ ൧,൨൦൪.

ശാൽമലിയുടെ നിസ്സാരസം മോചര എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. പ്രത്യക്പുഷ്പി, ഖരി, അപാമാർഗം, മയൂരകം എന്നിവയും അറിയേണ്ടവയാണ്.

സിംഹാസ്യവൃഷവാസാകമാടരൂഷകമാദിശേത് । ജീവകോ ജീവശാകശ്ച കര്ബുരഞ്ച ശടീം വിദുഃ ॥ ൧,൨൦൪.

സിംഹാസ്യ, വൃഷവാസ, മാടരൂഷക എന്നിവ നിർദ്ദേശിക്കപ്പെടുന്നു. ജീവക, ജീവശാക, കർബുര, ശടി എന്നിങ്ങനെയും അറിയപ്പെടുന്നു.

കട്ഫലം സോമവൃക്ഷഃ സ്യാദഗ്നിഗന്ധാ സുഗന്ധികാ । ശതാങ്ഗം ശതപുഷ്പാ ച മിംസിര്മധുരികാമതാ ॥ ൧,൨൦൪.

കട്ഫലം, സോമവൃക്ഷം, അഗ്നിഗന്ധ, സുഗന്ധിക, ശതാംഗം, ശതപുഷ്പ, മിംസിർ, മധുരിക എന്നിങ്ങനെയും പരിഗണിക്കപ്പെടുന്നു.

ജ്ഞേയം പുഷ്കരമൂലഞ്ച പുഷ്കരം പുഷ്കരാഹ്വയമ് । യാസോഽഥ ധന്വയാസശ്ച ദുഷ്പര്ശോഽഥ ദുരാലഭാ ॥ ൧,൨൦൪.

പുഷ്കരമൂലം, പുഷ്കരം, പുഷ്കരാഹ്വയം എന്നിവ അറിയേണ്ടവയാണ്. യാസ, ധന്വയാസ, ദുഷ്പർശ, ദുരലഭ എന്നിങ്ങനെയും പറയപ്പെടുന്നു.

വാകുചീ സോമരാജീ ച സോമവല്ലീതി കീര്തിതാ । മാര്കവഃ കേശരാജശ്ച ഭൃങ്ഗരാജോ നിഗദ്യതേ ॥ ൧,൨൦൪.

വാകുചി, സോമരാജി, സോമവല്ലി എന്നിങ്ങനെയും പേരുകളുണ്ട്. മാർകവ, കേശരാജ, ഭൃംഗരാജ എന്നിങ്ങനെയും അറിയപ്പെടുന്നു.

പ്രോക്തസ്ത്വേഡഗജസ്തജ്ജ്ഞൈശ്ചക്രമര്ദകസംജ്ഞഖഃ । സുരങ്ഗീതഗരഃ സ്നായുഃ കലനാശാ തു വായസീ ॥ ൧,൨൦൪.

പണ്ഡിതന്മാർ വേദഗജത്തെ ചക്രമർദ്ദകമെന്നു വിളിക്കുന്നു; സുരംഗിയെ തഗര എന്നും, അതിന്റെ നാരിനെ കലനാശാ എന്നും, വായസി എന്നും മറ്റൊരു പേരുണ്ട്.

മഹാകാലഃ സ്മൃതോ ബേലസ്തണ്ഡുലീയോ ഘനസ്തനഃ । ഇക്ഷ്വാകുസ്തിക്തതുമ്ബീ സ്യാത്തിക്താലബുര്നിഗദ്യതേ ॥ ൧,൨൦൪.

മഹാകാലം ബെല എന്നും, തണ്ടുലീയത്തെ ഘനസ്ഥന എന്നും, ഇക്ഷ്വാകുവിനെ പാവയ്ക്ക എന്നും, തിക്താലബുവിനെ അതേ പേരിൽ തന്നെ അറിയപ്പെടുന്നു.

ധാമാര്ഗവോഽഥ കോഷാതക്യഥ യാമിനീ । വിദ്യാത്കോശതകീഭേദം കൃതഭേദനസംജ്ഞകാ ॥ ൧,൨൦൪.

ധാമാർഗവവും കോഷാതകിയും യാമിനിയും അറിയേണ്ടതാണ്; കോഷാതകിയുടെ പലതരങ്ങൾ കൃതഭേദനമെന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു.

തഥാ ജീമൂതകാഖ്യാ ച ഖുഡ്ഡാകോ ദേവതാഡകഃ । ഗൃധ്രനഖീ ഗൃധ്രനഖീ ഹിങ്ഗുകാകാദനീ മതാ ॥ ൧,൨൦൪.

അത് പോലെ, ജീമൂതം ഖുഡ്ഡാകം, ദേവതാടകം എന്നും വിളിക്കപ്പെടുന്നു; ഗൃധ്രനഖിയും ഹിംഗുകാകാദനിയും അങ്ങനെ അറിയപ്പെടുന്ന പേരുകളാണ്.

അശ്വാരിശ്ചൈവ ബോദ്ധവ്യഃ കരവീരോഽശ്വമാരകഃ । സിന്ധുഃ സൈന്ധവസിന്ധൂത്ഥമണിമന്ഥമുദാഹൃതമ് ॥ ൧,൨൦൪.

അശ്വാരി എന്നത് മനസ്സിലാക്കണം; കരവീരം അശ്വമാരകം എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു; സിന്ധു, സൈന്ധവം, സിന്ധൂത്തം എന്നിവയെ മണിമന്തം എന്നും പറയുന്നു.

ക്ഷാരോ യവാഗ്രജശ്ചൈവ യവക്ഷാരോഽഭിധീയതേ । സര്ജികാ സര്ജികാക്ഷാരോ ദ്വിതീയഃ പരികീര്തിതഃ ॥ ൧,൨൦൪.

ക്ഷാരം, യവാഗ്രജം എന്നിവയെ യവക്ഷാരം എന്നും വിളിക്കുന്നു; സർജികയും സർജികാക്ഷാരവും രണ്ടാമത്തെ തരമെന്നു പറയുന്നു.