സുപിഷ്ടായാഃ പ്രദാതവ്യം ഗുഡൂച്യാഃ പലപഞ്ചകമ് । പ്രഭാതേ ഘൃതസംയുക്തം ശരദ്ഗീഷ്മേ ച വാജിനാമ് ॥ ൧,൨൦൧.
നന്നായി അരച്ച ഗുഡൂചി അഞ്ചു പള രാവിലെ നെയ്യ് ചേർത്ത്, ശരത്കാലത്തും വേനലിലും കുതിരകൾക്ക് നൽകണം.
രോഗഘ്നം പുഷ്ടിദം ചാപി ബലതേജോവിവര്ധനമ് । തദേവാശ്വായദാതവ്യം ക്ഷീരയുക്തമഥാപി വാ ॥ ൧,൨൦൧.
ഇത് രോഗങ്ങൾ അകറ്റുകയും, ദേഹം പോഷിപ്പിക്കുകയും, ശക്തിയും തേജസ്സും വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇത് കുതിരകൾക്ക് പാലോ മറ്റേതെങ്കിലും ചേർത്ത് നൽകാം.
ഗുഡൂചീകല്പയോഗേന ശതാവര്യശ്വഗന്ധയോഃ । ചത്വാരി ത്രീണി മധ്യസ്യ ജഘന്യസ്യ പലാനി ഹി ॥ ൧,൨൦൧.
ഗുഡൂചി തയ്യാറാക്കുന്ന വിധം പോലെ ശതാവരി, അശ്വഗന്ധ എന്നിവയ്ക്കു മധ്യസ്ഥർക്കു നാലോ മൂന്നോ പള, ഏറ്റവും കുറഞ്ഞവർക്കു അതനുസരിച്ച് പള നൽകണം.
അകസ്മാദ്യത്ര വാഹാനാമേകരൂപം യദാ ഭവേത് । മ്രിയതേ ച യദാ ക്ഷിപ്രമുപസര്ഗം തമാദിശേത് ॥ ൧,൨൦൧.
യാതൊരു കാരണം കൂടാതെയും എല്ലാ മൃഗങ്ങളും ഒരുപോലെയായി കാണപ്പെടുകയും പെട്ടെന്ന് മരിക്കുകയും ചെയ്താൽ അതു ഒരു മഹാമാരി ആണെന്ന് തിരിച്ചറിയണം.
ഹോമാദ്യൈ രക്ഷയാ വിപ്രഭോജനൈര്ബലികര്മണാ । ശാന്ത്യോപസര്ഗശാന്തിഃ സ്യാദ്ധരീതക്യാദികല്പതഃ ॥ ൧,൨൦൧.
ഹോമം, ബ്രാഹ്മണഭക്ഷണം, ബലികർമ്മം എന്നിവയിലൂടെ മഹാമാരി ശമിപ്പിക്കാം; ഹരീതകി മുതലായ ഔഷധങ്ങൾ അനുസരിച്ച് ചെയ്യണം.
ഹരീതകീ ഗവാം മൂത്രൈസ്തൈലേന ലവണാന്വിതാ । ആദൌ പഞ്ച തതഃ പഞ്ച വൃദ്ധ്യാ പൂര്ണശതാവധി । ഉത്തമാ ച ശതം മാത്രാസ്ത്വശീതിഃ ഷഷ്ടിരേവ വാ ॥ ൧,൨൦൧.
ഹരീതകി പശുവിന്റെ മൂത്രം, എണ്ണ, ഉപ്പ് എന്നിവ ചേർത്ത് ആദ്യം അഞ്ചു, പിന്നെ വീണ്ടും അഞ്ചു, ഇങ്ങനെ കൂട്ടിക്കൊണ്ടു നൂറ് വരെ നൽകണം. ഏറ്റവും നല്ല അളവ് നൂറോ എൺപതോ അറുപതോ ആണ്.
ഗജായുര്വേദമാഖ്യാസ്യേ ഉക്താഃ കല്പാ ഗജേ ഹിതാഃ । ഗജേ ചതുര്ഗുണാ മാത്രാസ്താഭിര്ഗജരുഗര്ദനഃ ॥ ൧,൨൦൧.
ഇപ്പോൾ ഞാൻ ഗജായുര്വേദം പറയുന്നു. ആനകൾക്ക് ഉത്തമമായ ഔഷധങ്ങൾ മുമ്പ് പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. ആനയ്ക്ക് നാലുമടങ്ങ് അളവ് കൊടുക്കണം; ഇതിലൂടെ ആനയുടെ രോഗങ്ങൾ മാറും.
ഗജോ പസര്ഗവ്യാധീനാം ശമനം ശാന്തികര്മ ച । പൂജയിത്വാ സുരാന്വിപ്രാന്രത്നൈര്ഗാം കപിലാം ദദേത് ॥ ൧,൨൦൧.
ആനകളിൽ മഹാമാരി ശമിപ്പിക്കാൻ ദേവന്മാരെയും ബ്രാഹ്മണരെയും രത്നങ്ങൾകൊണ്ട് പൂജിച്ച് ഒരു കപില പശു ദാനം ചെയ്യണം.
ദന്തിദന്തദ്വയേ മാലാം നിബന്ധീയാദുപോഷിതഃ । മന്ത്രേണ മന്ത്രിതാന്വൈദ്യൈര്വചാസിദ്ധാര്ഥകാംസ്തഥാ ॥ ൧,൨൦൧.
ഉപവാസം പാലിച്ചശേഷം ആനയുടെ രണ്ടു പല്ലുകൾക്കിടയിൽ ഒരു മാല കെട്ടണം. വൈദ്യന്മാർ മന്ത്രങ്ങൾ ഉച്ചരിച്ച് ആഗ്രഹിച്ച വസ്തുക്കൾ നൽകണം.
സൂര്യാദിശിവദുര്ഗാശ്രീവിഷ്ണ്വര്ചാ രക്ഷയേദ്ഗജമ് । ബലിം ദദ്യാച്ച ഭൂതേഭ്യഃ സ്നാപയേച്ച ചതുര്ഘടൈഃ ॥ ൧,൨൦൧.
സൂര്യൻ, ശിവൻ, ദുർഗ്ഗ, ശ്രീ, വിഷ്ണു എന്നിവരുടെ സ്തോത്രങ്ങൾ ചൊല്ലി ആനയെ സംരക്ഷിക്കണം. ഭൂതങ്ങൾക്കു ബലി അർപ്പിച്ച് നാലു കലശത്തിൽ വെള്ളം കൊണ്ടു ആനയെ കുളിപ്പിക്കണം.
ഭോജനം മന്ത്രിതം ദദ്യാദ്ഭസ്മനോദ്ധൂനയേദ്ഗജമമ് । ഭൂതരക്ഷാ ശുഭാ മേധ്യാ വാരണം രക്ഷയേത്സദാ ॥ ൧,൨൦൧.
മന്ത്രം ചൊല്ലി ഭക്ഷണം നൽകണം, ഭസ്മം തളിക്കണം. ഭൂതങ്ങൾ നിന്നുള്ള സംരക്ഷണം ശുഭവും വിശുദ്ധവുമാണ്; ആനയെ എപ്പോഴും സംരക്ഷിക്കണം.
ത്രിഫലാപഞ്ചകോലേ ച ദശമൂലം വിഡങ്ഗകമ് । ശതാവരീഗുഡൂചീ ച നിമ്ബവാസകകിംശുകാഃ ॥ ൧,൨൦൧.
തൃഫല, അഞ്ചു കുള, ദശമൂലം, വിഡംഗം, ശതാവരി, ഗുഡൂചി, നിം, വാസക, കിംശുകം എന്നിവ ഉപയോഗിക്കണം.
ഗജരോഗവിനാശായ ഹിതോ രൂക്ഷഃ കഷായകഃ । ആയുര്വേദദ്വയോക്താനാമുക്തം സംക്ഷേപസാരതഃ ॥ ൧,൨൦൧.
ആനയുടെ രോഗങ്ങൾ മാറ്റാൻ ഉണക്കവും കഷായസ്വാദും ഉള്ള ഔഷധം ഉത്തമമാണ്. ഇരുവിധ ആയുര്വേദങ്ങളിലും പറഞ്ഞതുപോലെ ഇതിന്റെ സാരം ചുരുക്കമായി പറഞ്ഞു.
ശ്രീഗരുഡമഹാപുരാണമ് ൨൦൨ ഹരിരുവാച । ഏകം പുനര്നവാമൂലമപാമാര്ഗസ്യ വാ ശിവ । സരസം യോനിനിഃ ക്ഷിപ്തം വരാങ്ഗസ്യ വ്യഥാം ഹരേത് । പ്രസൂതിവേദനാഞ്ചൈവ തരുണീനാം വ്യഥാം ഹരേത് ॥ ൧,൨൦൨.
ഹരി പറഞ്ഞു: ശിവനേ, ഒരു പുതുമൂലമോ അഥവാ അപാമാർഗ്ഗത്തിന്റെ ഒരു വേര് പുതിയതായിട്ട് യോനിയിൽ വെച്ചാൽ, സുന്ദരിയായ സ്ത്രീയുടെ വേദനയും, യുവതികളുടെ പ്രസവവേദനയും അകറ്റും.
ഭൂമി കൂഷ്മാണ്ഡമൂലം വൈ ശാലിചൂര്ണമഥാപി വാ । സപ്താഹം ദുഗ്ധപീതം സ്യാത്സ്ത്രീണാം ബഹുപയസ്കരമ് ॥ ൧,൨൦൨.
ഭൂമി, കൂഷ്മാണ്ഡത്തിന്റെ വേര്, അല്ലെങ്കിൽ അരി പൊടി, പാലുമായി ഏഴു ദിവസം കഴിച്ചാൽ സ്ത്രീകൾക്ക് പാൽ വളരെയധികം കൂടും.
രുദ്രേന്ദ്രവാരുണീമുലം ലേപാത്സ്ത്രീസ്തനവേദനാ । നശ്യേത ഘൃതപക്വാ ച കാര്യാവശ്യന്തു പോലികാ ॥ ൧,൨൦൨.
രുദ്ര, ഇന്ദ്ര, വരുണി എന്നിവയുടെ വേർ ചേർത്ത് തയ്യാറാക്കിയ ലേപം സ്ത്രീകളുടെ മുല് വേദന അകറ്റുന്നു; ഈ പൊളികാ നിർബന്ധമായി നെയ്യിൽ പാകം ചെയ്ത് ഉപയോഗിക്കണം.
ഭക്ഷിതാ സാ മഹേശാന യോനിശൂലം വിനാശയേത് । പ്രലേപിതാ കാരവേല്ലമൂലേനൈവ വിനിര്ഗതാ ॥ ൧,൨൦൨.
മഹേശാനേ, ഇത് കഴിച്ചാൽ ഗർഭാശയ വേദന മാറും; കാരവെള്ളയുടെ വേർ ചേർത്ത് ലേച്ച് പുരട്ടിയാൽ കുടുങ്ങിയതു പുറത്തുവരും.
യോനിഃ പ്രവേശമായാതി നാത്ര കാര്യാ വിചാരണാ । നീലീപടോലമൂലാനി സാജ്യാനി തിലവാരിണാ ॥ ൧,൨൦൨.
ഗർഭാശയത്തിൽ നിന്നു സ്രാവം തുടങ്ങുമ്പോൾ കൂടുതൽ ആലോചന ആവശ്യമില്ല; നീലി, പടോള എന്നിവയുടെ വേർ നെയ്യും എള്ളെണ്ണയും ചേർത്ത്—
പിഷ്ടാന്യേഷാം പ്രലേപോ വൈ ജ്വാലാഗര്ദഭരാഗനത് । പാഠാമൂലം രുദ്ര പീതം പിഷ്ടം തണ്ഡുലവാരിണാ ॥ ൧,൨൦൨.
ഇവയുടെ ലേപം പുരട്ടിയാൽ കഠിനമായ വേദനയും കത്തലും അകറ്റാം; പാഠയുടെ വേർ അരി വെള്ളത്തിൽ അരച്ച് കുടിച്ചാൽ, രുദ്ര, അതും ഗുണം ചെയ്യും.
പാപരോഗഹരം സ്യാച്ച കുഷ്ഠപാനം തഥൈവ ച । വാസ്യോദകഞ്ച സമധു പീതമന്തര്ഗതസ്യ വൈ ॥ ൧,൨൦൨.
അത് ദുഷ്ടരോഗങ്ങൾ അകറ്റുന്നു; അതുപോലെ കുഷ്ഠരോഗവും മാറും; തേൻ കലർത്തിയ വെള്ളം കുടിച്ചാൽ ഉള്ളിൽ ബാധിച്ചവർക്കും ഗുണം ചെയ്യും.
പാപരോഗസ്യ സന്താപനിവൃക്തിം കുരുതേ ശിവ । ഘൃതതുല്യാ രുദ്ര ലാക്ഷാ പീതാ ക്ഷീരേണ വൈ സഹ ॥ ൧,൨൦൨.
ശിവ, ദുഷ്ടരോഗങ്ങളുടെ ചൂട് ഇതു അകറ്റുന്നു; നെയ്യിനോട് തുല്യമായ ലാഖ് പാലിൽ കലർത്തി കുടിച്ചാൽ, രുദ്ര—
പ്രദരം ഹരതേ രോഗം നാത്ര കാര്യാ വിചാരണാ । ദ്വിജയഷ്ടീ ത്രികടുകം ചൂര്ണം പീതം ഹരേച്ഛിവ ॥ ൧,൨൦൨.
പ്രദര എന്ന രോഗം ഇതു മാറ്റുന്നു; ഇതിൽ സംശയിക്കേണ്ടതില്ല. ദ്വിജയഷ്ടി, ത്രികടു എന്നിവയുടെ പൊടി കുടിച്ചാൽ, ശിവ, രോഗം മാറും.
തിലക്വാഥേന സംയുക്തം രക്തഗുല്മം സ്ത്രിയാ ഹര । കുസുമസ്യ നിബദ്ധഞ്ച തരുണീനാം മഹേശ്വര ॥ ൧,൨൦൨.
എള്ള് കഷായത്തിൽ കലർത്തിയാൽ സ്ത്രീകളിലെ രക്തഗുൽമം മാറും; പൂവിന്റെ പ്രത്യേകമായ ഔഷധം യുവതികൾക്ക് നിർദ്ദേശിക്കുന്നു, മഹേശ്വരാ.
രക്തോത്പലസ്യ വൈ കന്ദംശര്കരാതിലസംയുതമ് । പീതം സശര്കരം സ്ത്രീണാം ധാരയേദ്ഗര്ഭപാതനമ് ॥ ൧,൨൦൨.
രക്തോത്പലത്തിന്റെ വേർ, പഞ്ചസാരയും എള്ളും ചേർത്ത്, പഞ്ചസാരയോടുകൂടെ സ്ത്രീകൾ കുടിച്ചാൽ ഗർഭപാതം സംഭവിക്കും.
രക്തസ്ത്രാവസ്യ നാശഃ സ്യാച്ഛീതോദകനിഷേവണാത് । പീതന്തു കാഞ്ജിക രുദ്ര ക്വഥിതം ശരപുങ്ഖയാ ॥ ൧,൨൦൨.
തണുത്ത വെള്ളം ഉപയോഗിച്ചാൽ രക്തസ്രാവം നിൽക്കും; ശരപുങ്ഖ ചേർത്ത് കഞ്ഞി തിളപ്പിച്ച് കുടിച്ചാൽ, രുദ്ര—
ഹിങ്ഗുസ്ത്രൈന്ധവസംയുക്തം ശീഘ്രം സ്ത്രീണാം പ്രസൂതികൃത് । മാതുലുങ്ഗസ്യ വൈ മൂലം കടിബദ്ധം പ്രസൂതികൃത് ॥ ൧,൨൦൨.
ഹിംഗും സൈന്ധവലവണം ചേർത്താൽ സ്ത്രീകൾക്ക് വേഗത്തിൽ പ്രസവം വരുത്താം; മാതളുങ്കയുടെ വേർ കട്ടിയിൽ കെട്ടിയാലും പ്രസവം വരും.
അപാമാര്ഗസ്യ വൈ മൂലേ ഗര്ഭവത്യാസ്തു നാമതഃ । ഉത്പാട്യമാനേ സകലേ പുത്ത്രഃ സ്യാദാന്യഥാ സുതാ ॥ ൧,൨൦൨.
അപാമാർഗത്തിന്റെ വേർ ഗർഭിണിക്ക് പേരുപറഞ്ഞ് ഇടുമ്പോൾ, അതു മുഴുവനായി വെട്ടിയെടുക്കുമ്പോൾ മകൻ ജനിക്കും; അല്ലെങ്കിൽ മകൾ ജനിക്കും.
അപാമാര്ഗസ്യ വൈ മൂലേ നാരീണാം ശിരസി സ്ഥിതേ । ഗര്ഭശൂലം വിനശ്യേത നാത്ര കാര്യാ വിചാരണാ ॥ ൧,൨൦൨.
അപാമാർഗത്തിന്റെ വേർ സ്ത്രീയുടെ തലയിൽ വെച്ചാൽ ഗർഭാശയ വേദന മാറും; ഇതിൽ കൂടുതൽ സംശയിക്കേണ്ടതില്ല.
കര്പൂരമദനഫലമധുകൈഃ പൂരിതഃ ശിവ । യോനിഃ സുഭാ സ്യാദ്വൃദ്ധായാ യുവത്യാഃ കിം പുനര്ഹര ॥ ൧,൨൦൨.
ശിവ, കർപ്പൂരം, മദനഫലം, അത്തിമധുരം എന്നിവ ഗർഭാശയത്തിൽ നിറച്ചാൽ വൃദ്ധയായ സ്ത്രീക്കും ഗർഭാശയം മനോഹരമാകും; യുവതിക്കെങ്കിൽ എത്രയോ കൂടുതൽ.
യസ്യ ബാലസ്യ തിലകഃ കൃതോ ഗൌരോചനാഖ്യയാ । ശര്കരാകുഷ്ഠപാനഞ്ച ദത്തം സ സ്യാച്ച നിര്ഭയഃ । വിഷഭൂതഗ്രഹാദിഭ്യോ വ്യാധിഭ്യോ ബാലകഃ ശിവ ॥ ൧,൨൦൨.
ഒരു ബാലന്റെ നെറ്റിയിൽ ഗൗരോചനയാൽ തിലകം ഇടുകയും, പഞ്ചസാരയും കുഷ്ഠവും കുടിപ്പിക്കുകയും ചെയ്താൽ, ശിവ, ആ കുട്ടി വിഷം, ഭൂതം, ഗ്രഹം, രോഗം എന്നിവയിൽ നിന്ന് ഭയമില്ലാതെ സംരക്ഷിക്കപ്പെടും.