രക്തവന്ദനമഞ്ജിഷ്ഠാലക്ഷാണാം കര്ഷകേണ വാ । യഷ്ടീമധുകുങ്കുമാഭ്യാം സപ്താഹാന്മുഖകാന്തികൃത് ॥ ൧,൧൭൭.
ചുവന്ന ചന്ദനം, മഞ്ജിഷ്ഠ, ലക്ഷ, ഇവയോ അതിന്റെ അളവിൽ ഇരട്ടി, തേന്, കുങ്കുമം ചേർത്ത് ഏഴു ദിവസം ഉപയോഗിച്ചാൽ മുഖം പ്രകാശിക്കും.
ശുണ്ഠീപിപ്പലിചൂര്ണം തു ഗുഡൂചീ കണ്ടകാരികാ । ഏഭിശ്ച ക്വഥിതം വാരി പീതം ചാഗ്നിം കരോതി വൈ ॥ ൧,൧൭൭.
ഇഞ്ചി, പിപ്പലി ചൂര്ണം, ഗുഡൂചി, കണ്ടകാരിക എന്നിവ വെള്ളത്തിൽ കുതിർത്ത് കുടിച്ചാൽ അഗ്നി വർദ്ധിക്കും.
വാതശൂലക്ഷയം ചൈവ കഗേതി പ്രഥമേശ്വര । കരഞ്ജപര്പടോശീരം ബഹതീ കടുരോഹിണീ ॥ ൧,൧൭൭.
വായുവിന്റെ വേദനയും ക്ഷയരോഗവും ശമിപ്പാൻ കരിഞ്ജ, പര്പ്പട്, ഉശീരം, ബഹതീ, കട്ടുരോഹിണി എന്നിവ ഉപയോഗിക്കണം, മഹാദേവാ.
ഗോക്ഷുരം ക്വഥിതം ത്വഭിര്വാരി പീതം ശ്രമാപഹന് । ദാഹം പിത്തം ജ്വരം ശോഷം മൂര്ഛാം ചൈവ ക്ഷയം നയേത് ॥ ൧,൧൭൭.
ഗോക്ഷുരം തിളപ്പിച്ച് വെള്ളത്തിൽ ചേർത്ത് കുടിച്ചാൽ ക്ഷീണം, ദാഹം, പിത്തം, ജ്വരം, ക്ഷയം, മയക്കം എന്നിവ നീങ്ങും.
മധ്വാജ്യപിപ്പലീചൂര്ണം ക്വഥിതം ക്ഷീരസംയുതമ് । പീതം ഹൃദ്രോഗകാസസ്യ വിഷമജ്വരനുദ്ഭവേത് ॥ ൧,൧൭൭.
പിപ്പലിയുടെ പൊടി തേനും നെയ്യും ചേർത്ത് പാൽകൂടെ തിളപ്പിച്ച് കുടിച്ചാൽ ഹൃദ്രോഗം, ചുമ, അസാധാരണമായ ജ്വരം എന്നിവ മാറും.
ക്വാഥൌപധീനാം സര്വാസാം കര്ഷാര്ധം ഗ്രാഹ്യമേവ ച । വയോഽനുരൂയതോ ജ്ഞേയോ വിശേഷോ വൃഷഭധ്വജ ॥ ൧,൧൭൭.
ഈ കഷായങ്ങൾക്കൊക്കെ അര കർഷം മാത്രം എടുക്കണം; പ്രായം അനുസരിച്ച് അളവ് നിശ്ചയിക്കണം, വൃഷഭധ്വജാ.
ദുഗ്ധം പീതം തു സംയുക്തം ഗോപുരീഷരസേന ച । വിഷമജ്വരനുത്സ്യാച്ച കാകജന്ധാരസസ്തഥാ ॥ ൧,൧൭൭.
പാൽ പശുവിന്റെ മൂത്രരസത്തിൽ ചേർത്ത് കുടിച്ചാൽ അസാധാരണമായ ജ്വരവും കാകജന്ധാരവും മാറും.
മശുണ്ഠി ക്വഥിതം ക്ഷീഗ്മജായാ ജ്വരനുദ്ഭവേത് । യഷ്ടീമധുകമുസ്തം ച സൈന്ധവം ബൃഹതീഫലമ് ॥ ൧,൧൭൭.
ഉണക്കിഇഞ്ചി പാൽകൂടെ തിളപ്പിച്ച് കുടിച്ചാൽ ജ്വരം മാറും; യഷ്ടിമധു, മുഷ്ത, കല്ലുപ്, ബൃഹതീഫലം എന്നിവയും ഉപയോഗിക്കാം.
ഏതൈര്നസ്വപ്രിദാനാച്ച നിദ്രാ സ്യാത്പുരുപസ്യ ച । മരീചപ്രധ്വശ്വലാലാനസ്യാന്നിദ്രാ ഭവേച്ഛിവ ॥ ൧,൧൭൭.
ഇവയും ഉറക്കമുണ്ടാക്കുന്ന മരുന്നുകളും കൊടുത്താൽ ഉറക്കം വരും; ഉറക്കമില്ലാത്തവർക്കു കുരുമുളക് പൊടിയും വായിലെ തുപ്പും ചേർത്താൽ ഉറക്കം വരും, ശിവാ.
മൂലം തു കാകജങ്ഘായാ നിദ്രാകൃത്സ്യാച്ഛിരസ്ഥിതമ് । സിദ്ധം തൈലം കാഞ്ജികേന തഥാ സര്ജരസേന ച ॥ ൧,൧൭൭.
കാകജംഗയുടെ വേര് തലയിൽ വെച്ചാൽ ഉറക്കം വരും; കഞ്ഞിയിലും സർജാരസത്തിലും തയാറാക്കിയ എണ്ണയും അതുപോലെ.
ശീതോദകസമായുക്തം ലേപാത്സന്താപനാശനമ് । ശോണിതജ്വരദാഹേഭ്യോ ജാതസന്താപനുത്തഥാ ॥ ൧,൧൭൭.
തണുത്ത വെള്ളം ചേർത്ത് പുരട്ടിയാൽ ദാഹം അകറ്റും; രക്തജ്വരത്തിൽ നിന്നുള്ള ചൂടും ദാഹവും ഇതു മാറ്റും.
ശൃകശൈവാലമന്ഥശ്ച ശുണ്ഠീപാപാണഭേദകമ് । ശൌവാഞ്ജനം ഗോക്ഷുരം വാ വരുണച്ഛന്നമേവ ച ॥ ൧,൧൭൭.
ശൃകശൈലം, മന്ത, ഉണക്കിഇഞ്ചി, പാപാന, ഭേദകം, ശൗവാഞ്ജനം, ഗോക്ഷുരം, അല്ലെങ്കിൽ വരുണച്ചാളു എന്നിവയും—
സൌഭാഞ്ജനസ്യ മൂലം ച ഏതൈഃ ക്വഥിതവാരി ച । ദത്ത്വാ ഹിങ്ഗുയവക്ഷാരം പീതം വാതവിനാശനമ് ॥ ൧,൧൭൭.
സൗഭാഞ്ജനത്തിന്റെ വേറും ഇവയൊക്കെയും തിളപ്പിച്ച വെള്ളവും, ഹിംഗും യവക്ഷാരവും ചേർത്ത് കുടിച്ചാൽ വായുവിന്റെ രോഗങ്ങൾ മാറും.
പിപ്പലീ പിപ്പലീമൂലം തഥാ ഭല്ലാതകം ശിവ । വാര്യേതൈഃ ക്വഥിതം പീതം വരശൂലാപഹാരകൃത് ॥ ൧,൧൭൭.
പിപ്പലി, അതിന്റെ വേര്, ഭല്ലാതകം എന്നിവ വെള്ളത്തിൽ തിളപ്പിച്ച് കുടിച്ചാൽ കഠിനമായ വയറുവേദന മാറാൻ ഏറ്റവും നല്ലത്.
അശ്വഗന്ധാമൂലകാഭ്യാം സിദ്ധാ വല്മീകമൃത്തികാ । ഏതയാ മര്ദനാദ്രുദ്ര ഊരുസ്തമ്ഭഃ പ്രശാമ്യതി ॥ ൧,൧൭൭.
അശ്വഗന്ധയുടെ വേറും വണ്ടൻകുഴിയിലെ മണ്ണും ചേർത്ത് തയാറാക്കിയതുകൊണ്ട് ഉരുണ്ടാൽ, ഉരുസ്തംഭം ശമിക്കും, രുദ്രാ.
ബൃഹതീകസ്യ വൈ മൂലം സംപിഷ്ടമുദകേന ച । പീതം സംഘാതവാതസ്യ വിപാടനകൃദേവ ച ॥ ൧,൧൭൭.
ബൃഹതിയുടെ വേര് വെള്ളത്തിൽ അരച്ച് കുടിച്ചാൽ വായു കൂട്ടിച്ചേർന്നത് പിരിച്ചുവിടും.
പീതം തക്രേണ മൂലം ച ആര്ദ്രസ്യ തഗരസ്യ ച । ഹരേത്ഝിഞ്ജിനീവാതം?വൈ വൃക്ഷമിന്ദ്രാശനിര്യഥാ ॥ ൧,൧൭൭.
തഴുതാമരത്തിന്റെ പുതിയ വേര് മോറിൽ ചേർത്ത് കുടിച്ചാൽ ഝിഞ്ചിനിവാതം അകറ്റും, ഇന്ദ്രന്റെ വജ്രം പോലെ.
അസ്ഥിസംഹാരമേകേന ഭക്തേന സഹ വാദിതമ് । പതിം മാംസരസേനാപി വാതനുച്ചാസ്ഥിഭങ്ഗനുത് ॥ ൧,൧൭൭.
അസ്ഥിസംഹാരിയെ ഭക്ഷണത്തോടോ ഇറച്ചിരസത്തോടോ ചേർത്ത് കഴിച്ചാൽ വായുരോഗവും അസ്ഥിഭംഗവും മാറും.
ഘൃതലിപ്തം സശുഷ്കം ച ഛാഗീക്ഷീരേണ സംയുതമ് । തല്ലോപാത്പാദയാര്നംശ്യേത്സക്ഷേപ്യേ ചാത്ര സംശയഃ ॥ ൧,൧൭൭.
നെയ്യിൽ പുരട്ടി ഉണക്കി, ആടിന്റെ പാൽ ചേർത്ത് പുരട്ടിയാൽ കാൽവീക്കം കുറയും; ഇതിൽ സംശയം വേണ്ട.
മധ്വാജ്യസൈന്ധവം സിക്ഥം ഗുഡകൈരികഗുഗ്ഗുലൈഃ । സസര്ജരസസ്ഫുടിതഃ ക്ലോമശുദ്ധിശ്ച ലേപനാത് ॥ ൧,൧൭൭.
തേൻ, നെയ്യ്, കല്ലുപ്, ചെമ്പ്, ശർക്കര, ഗുഗ്ഗുലു, സർജാരസം എന്നിവ ചേർത്ത് പുരട്ടിയാൽ പ്ലീഹ ശുദ്ധിയാകും.
കടുതൈലേന ലിപ്തോ വൈ വിധൂമാഗ്നൌ പ്രതാപിതഃ । മൃത്തികാരഖാദിതഃ പാദഃ സമഃ സ്യാദ്വൃഷഭധ്വജ ॥ ൧,൧൭൭.
കഠിനമായ എണ്ണ കാൽ പുരട്ടി, പുകയില്ലാത്ത തീയിൽ ചൂടാക്കി, മണ്ണിൽ മൂടിയാൽ, കാളയുടേതുപോലെ ശക്തമായ കാൽ ലഭിക്കും, കാളക്കൊടി ധരിക്കുന്നവനേ.
സര്ജരസാഃ സിക്ഥകം ച ജീരകം ച ഹരീതകീ । ഉത്സാധിതഘൃതാഭ്യങ്ഗോ ഹ്യഗ്നിദഗ്ധവ്യഥാപനുത് ॥ ൧,൧൭൭.
സർജരസവും സിക്ഥകവും ജീരകവും ഹരീതകിയും നെയ്യിൽ ചേർത്ത് പുരട്ടിയാൽ, തീയിൽ കത്തിയ വേദന അകറ്റാം.
തിലതൈലം ചാഗ്നിദഗ്ധം യവഭസ്മസമന്വിതമ് । അഗ്നിദഗ്ധവ്രണം നശ്യേദ്ബ്രഹുശഃ കൃതലേപതഃ ॥ ൧,൧൭൭.
തിലഎണ്ണ തീയിൽ കത്തിച്ച് യവപ്പൊടി ചേർത്തു പലതവണ പുരട്ടിയാൽ, തീയിൽ കത്തിയ മുറിവുകൾ മാറും.
നവനീതം മാഹിഷം ച ദഗ്ധപിഷ്ടതിലാനി ച । സഭല്ലാകം വ്രണം നശ്യേദ്ധൃച്ഛൂലം നസ്യലേപനാത് ॥ ൧,൧൭൭.
പുതിയ മാഹിഷനവനീയം, കത്തിച്ചു അരച്ച തിലയും ഭല്ലാതകം ചേർത്ത് മൂക്കിൽ പുരട്ടിയാൽ, മുറിവുകളും തലവേദനയും മാറും.
കര്പൂരഗവ്യസര്പിര്ഭ്യാം പ്രഹാരഃ പൂരിതോ ഹര । ശസ്ത്രോദ്ഭവഃ സബദ്ധശ്ച ശുക്ലവര്ണേന ശങ്കര ! । പാകം ച വേദനാം ചൈവ സംസ്പൃശേദ്വൃഷഭധ്വജ ॥ ൧,൧൭൭.
കർപ്പൂരവും പശുനെയ്യും ചേർത്ത് അടിയേറ്റ സ്ഥലത്ത് പുരട്ടിയാൽ, ആയുധം കൊണ്ടുള്ള മുറിവ് വെളുത്ത നിറത്തിൽ കാണുമ്പോൾ, പാകവും വേദനയും അനുഭവപ്പെടും, കാളക്കൊടി ധരിക്കുന്നവനേ.
ആമ്ര (തസ്യ) മൂലരസേനൈവ ശസ്ത്രഘാതഃ പ്രപൂരിതഃ । ഢൌകതേ ശസ്ത്രഘാതാഭ്യാം നിര്വ്രണോ ഘൃപൂരിതഃ ॥ ൧,൧൭൭.
ആമ്രവൃക്ഷത്തിന്റെ മൂലരസം ആയുധമുറിവിൽ നിറച്ച്, ശേഷം നെയ്യിൽ കഴുകിയാൽ, ആയുധമുറിവ് സുഖപ്പെടും.
ശരപുങ്ഖാ ലജ്ജാലുകാ പാഠാ ചൈഷാം തു മൂലകമ് । ജലപിഷ്ടം തസ്യ ലേപാച്ഛസ്ത്രഘാതഃ പ്രശാമ്യതി ॥ ൧,൧൭൭.
ശരപുങ്ഖ, ലജ്ജാലുക, പാഠ എന്നീ ചെടികളുടെ മൂലങ്ങൾ വെള്ളത്തിൽ അരച്ച് പുരട്ടിയാൽ, ആയുധമുറിവ് ശമിക്കും.
മൂലം ച കാകജങ്ഘായാസ്ത്രിരാത്രേണൈവ ശോഷിതഃ । പാകപൂതിം വേദനാം ച ഹന്തി വൈ രോഹിതോ വ്രണേ ॥ ൧,൧൭൭.
കാക്കജംഘയുടെ മൂലം മൂന്നു രാത്രികൾ ഉണക്കി ഉപയോഗിച്ചാൽ, മുറിവിലെ പാകവും വേദനയും അകറ്റി, മുറിവ് വേഗം മടുങ്ങും.
സജലം തിലതൈലം ച അപാമാര്ഗസ്യ മൂലകമ് । തത്സേകദാനാന്നശ്യേച്ച പ്രഹാരോദ്ഭവവേദനാ ॥ ൧,൧൭൭.
വെള്ളവും തിലഎണ്ണയും അപാമാർഗ്ഗത്തിന്റെ മൂലവും ചേർത്ത് ഒരിക്കൽ പുരട്ടിയാൽ, അടിയേറ്റ വേദന അകറ്റാം.
അഭയാം സൈന്ധവം ശുണ്ഠീമേതത്പിഷ്ട്വോദകേന തു । ഭക്ഷയിത്വാ ഹ്യജീര്ണസ്യ നാശോ ഭവതി ശങ്കര ! ॥ ൧,൧൭൭.
അഭയ, സൈന്ധവലവണം, ചുക്ക് ഇവ വെള്ളത്തിൽ അരച്ച് കഴിച്ചാൽ, അജീർണം മാറും, ശങ്കരാ.