പരിത്യക്തശ്ലേഷ്മണശ്ച ശുണ്ഠീചര്വണതോ യഥാ । മാതുലുങ്ഗദലാന്യേലാ യഷ്ടീ മധു ച പിപ്പലീ ॥ ൧,൧൭൭.
ഇഞ്ചി ചവച്ചാല് കഫം പുറന്തിരിക്കും. മാതളനാരങ്ങ ഇല, ഏലം, ഇരട്ടി, തേന്, പിപ്പലി എന്നിവയും ഉപയോഗിക്കാം.
ജാതീപത്രമഥൈഷാം ച ചൂര്ണം ലീഢ്വാ തഥാ കൃതമ് । ശേഫാലികജടായാശ്ച ചര്വണം ഗലശുണ്ഠിനുത് ॥ ൧,൧൭൭.
ജാതി ഇലയും ഈ ഔഷധങ്ങളും ചൂര്ണമാക്കി കഴിച്ച ശേഷം ശേഫാലികയുടെ വേര് ചവച്ചാല് തൊണ്ട വരണ്ടുപോകുന്നത് മാറും.
നാസാശിരാരക്തകര്ഷാന്നശ്യേച്ഛംശകര ജിഹ്വികാ । രസഃ ശിരീഷബീജാനാം ഹരിദ്രായാശ്ചതുര്ഗുണഃ ॥ ൧,൧൭൭.
മൂക്ക്, തല, നാവു എന്നിവയില് രക്തദോഷം ഉണ്ടെങ്കില് ശിരീഷം വിത്തിന്റെ നീരും അതിനേക്കാള് നാലിരട്ടി മഞ്ഞളും ചേര്ക്കണം.
തേന പക്വേന ഭൂതേശ നസ്യം മസ്തകരോഗനുത് । ഗലരോഗാ വിനശ്യന്തി നസ്യമാത്രേണ തത്ക്ഷണാത് ॥ ൧,൧൭൭.
ഇത് വേവിച്ച് മൂക്കിലൂടെ ഇടുമ്പോള് തലരോഗങ്ങള് മാറും. മൂക്കിലൂടെ ഇടുന്നയുടന് തന്നെ തൊണ്ടരോഗങ്ങളും ഇല്ലാതാകും.
ദന്തകീടവിനാശഃ മ്യാദ്ഗുഞ്ജാമൂലസ്യ ചര്വണാത് । കാകജങ്ഘാസ്നുഹീനീലീകവായോ മധുമോജിതഃ ॥ ൧,൧൭൭.
കുഞ്ഞാമൂല ചവച്ചാല് പല്ലിലെ കീടങ്ങള് നശിക്കും. കാക്കമൂത്ത, പാൽച്ചെടി, നീല, തേന് എന്നിവ ചേർത്താൽ കൂടി ഫലം ലഭിക്കും.
ദന്താക്രാന്താന്ദന്തജാംശ്ച കൃമീന്നാശയതേ ശിവ । ഘതം കര്കടപാദേന ദുഗ്ധോന്മിശ്രേണ സാധിതമ് ॥ ൧,൧൭൭.
ശിവേ, ഇവ പല്ലിനകത്തു ജനിക്കുന്ന കീടങ്ങളെയും പല്ലിൽ കയറിയ കീടങ്ങളെയും നശിപ്പിക്കും. ഞണ്ടിന്റെ കാൽപിടി പാലിൽ ചേര്ത്ത് ചതച്ച മിശ്രിതം ഉപയോഗിക്കണം.
തേന ചാമ്യങ്ഗിതാദന്താഃ കുര്യുഃ കടകടാന്ന ഹി । ലിപ്ത്വാ കര്കടപാദേന കേവലേനാഥവാശിവ ॥ ൧,൧൭൭.
ഇത് പുരട്ടിയാൽ പല്ലുകൾ കറകറ ശബ്ദം ഉണ്ടാക്കില്ല. അല്ലെങ്കിൽ ഞണ്ടിന്റെ കാൽപിടി മാത്രം പുരട്ടിയാലും മതിയാകും, ശിവേ.
ത്രിസപ്താഹം വാഃ പിഷ്ടാനി ജ്യോതിഷ്മത്യാഃ ഫലാനി ഹി । ശുക്ലാഭയാമജ്ജലേപാദ്ദന്തസ്യാങ്കകലങ്കനുത് ॥ ൧,൧൭൭.
ഇരുപത്തൊന്ന് ദിവസം ജ്യോതിഷ്മതിയുടെ പഴം അരച്ച് വെള്ളരി, പച്ചരി എന്നിവയുമായി പുരട്ടിയാൽ പല്ലിലെ കറയും മക്കളും മാറും.
ലോധ്രകുങ്കുമമഞ്ജിഷ്ഠാലോഹകാ ലേയകാനി ച । യവതണ്ഡുലമേതൈശ്ച യഷ്ടീ മധുസമന്വിതൈഃ ॥ ൧,൧൭൭.
ലോധ്രം, കുങ്കുമം, മഞ്ജിഷ്ഠ, ഇരുമ്പ്, മറ്റു ചൂര്ണങ്ങള്, യവം, അരി, ഇരട്ടി, തേന് എന്നിവ ചേർത്ത് ഉപയോഗിക്കണം.
വാരിപിഷ്ടൈര്വക്ത്രലേപഃ സ്ത്രീണാം ശോഭനവക്ത്രകൃത് । ദ്വിഭാഗം ഛാഗദുഗ്ധേന തൈലപ്രസ്ഥം തു സാധിതമ് ॥ ൧,൧൭൭.
ഇവയും വെള്ളവും ചേർത്ത് മുഖത്ത് പുരട്ടിയാൽ സ്ത്രീകളുടെ മുഖം മനോഹരമാകും. രണ്ട് പങ്ക് ആടിന്റെ പാൽ, ഒരു അളവ് എണ്ണ ചേർത്ത് തയ്യാറാക്കണം.
രക്തവന്ദനമഞ്ജിഷ്ഠാലക്ഷാണാം കര്ഷകേണ വാ । യഷ്ടീമധുകുങ്കുമാഭ്യാം സപ്താഹാന്മുഖകാന്തികൃത് ॥ ൧,൧൭൭.
ചുവന്ന ചന്ദനം, മഞ്ജിഷ്ഠ, ലക്ഷ, ഇവയോ അതിന്റെ അളവിൽ ഇരട്ടി, തേന്, കുങ്കുമം ചേർത്ത് ഏഴു ദിവസം ഉപയോഗിച്ചാൽ മുഖം പ്രകാശിക്കും.
ശുണ്ഠീപിപ്പലിചൂര്ണം തു ഗുഡൂചീ കണ്ടകാരികാ । ഏഭിശ്ച ക്വഥിതം വാരി പീതം ചാഗ്നിം കരോതി വൈ ॥ ൧,൧൭൭.
ഇഞ്ചി, പിപ്പലി ചൂര്ണം, ഗുഡൂചി, കണ്ടകാരിക എന്നിവ വെള്ളത്തിൽ കുതിർത്ത് കുടിച്ചാൽ അഗ്നി വർദ്ധിക്കും.
വാതശൂലക്ഷയം ചൈവ കഗേതി പ്രഥമേശ്വര । കരഞ്ജപര്പടോശീരം ബഹതീ കടുരോഹിണീ ॥ ൧,൧൭൭.
വായുവിന്റെ വേദനയും ക്ഷയരോഗവും ശമിപ്പാൻ കരിഞ്ജ, പര്പ്പട്, ഉശീരം, ബഹതീ, കട്ടുരോഹിണി എന്നിവ ഉപയോഗിക്കണം, മഹാദേവാ.
ഗോക്ഷുരം ക്വഥിതം ത്വഭിര്വാരി പീതം ശ്രമാപഹന് । ദാഹം പിത്തം ജ്വരം ശോഷം മൂര്ഛാം ചൈവ ക്ഷയം നയേത് ॥ ൧,൧൭൭.
ഗോക്ഷുരം തിളപ്പിച്ച് വെള്ളത്തിൽ ചേർത്ത് കുടിച്ചാൽ ക്ഷീണം, ദാഹം, പിത്തം, ജ്വരം, ക്ഷയം, മയക്കം എന്നിവ നീങ്ങും.
മധ്വാജ്യപിപ്പലീചൂര്ണം ക്വഥിതം ക്ഷീരസംയുതമ് । പീതം ഹൃദ്രോഗകാസസ്യ വിഷമജ്വരനുദ്ഭവേത് ॥ ൧,൧൭൭.
പിപ്പലിയുടെ പൊടി തേനും നെയ്യും ചേർത്ത് പാൽകൂടെ തിളപ്പിച്ച് കുടിച്ചാൽ ഹൃദ്രോഗം, ചുമ, അസാധാരണമായ ജ്വരം എന്നിവ മാറും.
ക്വാഥൌപധീനാം സര്വാസാം കര്ഷാര്ധം ഗ്രാഹ്യമേവ ച । വയോഽനുരൂയതോ ജ്ഞേയോ വിശേഷോ വൃഷഭധ്വജ ॥ ൧,൧൭൭.
ഈ കഷായങ്ങൾക്കൊക്കെ അര കർഷം മാത്രം എടുക്കണം; പ്രായം അനുസരിച്ച് അളവ് നിശ്ചയിക്കണം, വൃഷഭധ്വജാ.
ദുഗ്ധം പീതം തു സംയുക്തം ഗോപുരീഷരസേന ച । വിഷമജ്വരനുത്സ്യാച്ച കാകജന്ധാരസസ്തഥാ ॥ ൧,൧൭൭.
പാൽ പശുവിന്റെ മൂത്രരസത്തിൽ ചേർത്ത് കുടിച്ചാൽ അസാധാരണമായ ജ്വരവും കാകജന്ധാരവും മാറും.
മശുണ്ഠി ക്വഥിതം ക്ഷീഗ്മജായാ ജ്വരനുദ്ഭവേത് । യഷ്ടീമധുകമുസ്തം ച സൈന്ധവം ബൃഹതീഫലമ് ॥ ൧,൧൭൭.
ഉണക്കിഇഞ്ചി പാൽകൂടെ തിളപ്പിച്ച് കുടിച്ചാൽ ജ്വരം മാറും; യഷ്ടിമധു, മുഷ്ത, കല്ലുപ്, ബൃഹതീഫലം എന്നിവയും ഉപയോഗിക്കാം.
ഏതൈര്നസ്വപ്രിദാനാച്ച നിദ്രാ സ്യാത്പുരുപസ്യ ച । മരീചപ്രധ്വശ്വലാലാനസ്യാന്നിദ്രാ ഭവേച്ഛിവ ॥ ൧,൧൭൭.
ഇവയും ഉറക്കമുണ്ടാക്കുന്ന മരുന്നുകളും കൊടുത്താൽ ഉറക്കം വരും; ഉറക്കമില്ലാത്തവർക്കു കുരുമുളക് പൊടിയും വായിലെ തുപ്പും ചേർത്താൽ ഉറക്കം വരും, ശിവാ.
മൂലം തു കാകജങ്ഘായാ നിദ്രാകൃത്സ്യാച്ഛിരസ്ഥിതമ് । സിദ്ധം തൈലം കാഞ്ജികേന തഥാ സര്ജരസേന ച ॥ ൧,൧൭൭.
കാകജംഗയുടെ വേര് തലയിൽ വെച്ചാൽ ഉറക്കം വരും; കഞ്ഞിയിലും സർജാരസത്തിലും തയാറാക്കിയ എണ്ണയും അതുപോലെ.
ശീതോദകസമായുക്തം ലേപാത്സന്താപനാശനമ് । ശോണിതജ്വരദാഹേഭ്യോ ജാതസന്താപനുത്തഥാ ॥ ൧,൧൭൭.
തണുത്ത വെള്ളം ചേർത്ത് പുരട്ടിയാൽ ദാഹം അകറ്റും; രക്തജ്വരത്തിൽ നിന്നുള്ള ചൂടും ദാഹവും ഇതു മാറ്റും.
ശൃകശൈവാലമന്ഥശ്ച ശുണ്ഠീപാപാണഭേദകമ് । ശൌവാഞ്ജനം ഗോക്ഷുരം വാ വരുണച്ഛന്നമേവ ച ॥ ൧,൧൭൭.
ശൃകശൈലം, മന്ത, ഉണക്കിഇഞ്ചി, പാപാന, ഭേദകം, ശൗവാഞ്ജനം, ഗോക്ഷുരം, അല്ലെങ്കിൽ വരുണച്ചാളു എന്നിവയും—
സൌഭാഞ്ജനസ്യ മൂലം ച ഏതൈഃ ക്വഥിതവാരി ച । ദത്ത്വാ ഹിങ്ഗുയവക്ഷാരം പീതം വാതവിനാശനമ് ॥ ൧,൧൭൭.
സൗഭാഞ്ജനത്തിന്റെ വേറും ഇവയൊക്കെയും തിളപ്പിച്ച വെള്ളവും, ഹിംഗും യവക്ഷാരവും ചേർത്ത് കുടിച്ചാൽ വായുവിന്റെ രോഗങ്ങൾ മാറും.
പിപ്പലീ പിപ്പലീമൂലം തഥാ ഭല്ലാതകം ശിവ । വാര്യേതൈഃ ക്വഥിതം പീതം വരശൂലാപഹാരകൃത് ॥ ൧,൧൭൭.
പിപ്പലി, അതിന്റെ വേര്, ഭല്ലാതകം എന്നിവ വെള്ളത്തിൽ തിളപ്പിച്ച് കുടിച്ചാൽ കഠിനമായ വയറുവേദന മാറാൻ ഏറ്റവും നല്ലത്.
അശ്വഗന്ധാമൂലകാഭ്യാം സിദ്ധാ വല്മീകമൃത്തികാ । ഏതയാ മര്ദനാദ്രുദ്ര ഊരുസ്തമ്ഭഃ പ്രശാമ്യതി ॥ ൧,൧൭൭.
അശ്വഗന്ധയുടെ വേറും വണ്ടൻകുഴിയിലെ മണ്ണും ചേർത്ത് തയാറാക്കിയതുകൊണ്ട് ഉരുണ്ടാൽ, ഉരുസ്തംഭം ശമിക്കും, രുദ്രാ.
ബൃഹതീകസ്യ വൈ മൂലം സംപിഷ്ടമുദകേന ച । പീതം സംഘാതവാതസ്യ വിപാടനകൃദേവ ച ॥ ൧,൧൭൭.
ബൃഹതിയുടെ വേര് വെള്ളത്തിൽ അരച്ച് കുടിച്ചാൽ വായു കൂട്ടിച്ചേർന്നത് പിരിച്ചുവിടും.
പീതം തക്രേണ മൂലം ച ആര്ദ്രസ്യ തഗരസ്യ ച । ഹരേത്ഝിഞ്ജിനീവാതം?വൈ വൃക്ഷമിന്ദ്രാശനിര്യഥാ ॥ ൧,൧൭൭.
തഴുതാമരത്തിന്റെ പുതിയ വേര് മോറിൽ ചേർത്ത് കുടിച്ചാൽ ഝിഞ്ചിനിവാതം അകറ്റും, ഇന്ദ്രന്റെ വജ്രം പോലെ.
അസ്ഥിസംഹാരമേകേന ഭക്തേന സഹ വാദിതമ് । പതിം മാംസരസേനാപി വാതനുച്ചാസ്ഥിഭങ്ഗനുത് ॥ ൧,൧൭൭.
അസ്ഥിസംഹാരിയെ ഭക്ഷണത്തോടോ ഇറച്ചിരസത്തോടോ ചേർത്ത് കഴിച്ചാൽ വായുരോഗവും അസ്ഥിഭംഗവും മാറും.
ഘൃതലിപ്തം സശുഷ്കം ച ഛാഗീക്ഷീരേണ സംയുതമ് । തല്ലോപാത്പാദയാര്നംശ്യേത്സക്ഷേപ്യേ ചാത്ര സംശയഃ ॥ ൧,൧൭൭.
നെയ്യിൽ പുരട്ടി ഉണക്കി, ആടിന്റെ പാൽ ചേർത്ത് പുരട്ടിയാൽ കാൽവീക്കം കുറയും; ഇതിൽ സംശയം വേണ്ട.
മധ്വാജ്യസൈന്ധവം സിക്ഥം ഗുഡകൈരികഗുഗ്ഗുലൈഃ । സസര്ജരസസ്ഫുടിതഃ ക്ലോമശുദ്ധിശ്ച ലേപനാത് ॥ ൧,൧൭൭.
തേൻ, നെയ്യ്, കല്ലുപ്, ചെമ്പ്, ശർക്കര, ഗുഗ്ഗുലു, സർജാരസം എന്നിവ ചേർത്ത് പുരട്ടിയാൽ പ്ലീഹ ശുദ്ധിയാകും.