തൈലമേതത്പ്രശമയേദ്വല്യാക്യം രാജവല്ലഭമ് । ശതാവരീരസപ്രസ്ഥം ക്ഷീരപ്രസ്ഥം തഥൈവ ച ॥ ൧,൧൭൪.
ഈ എണ്ണ വായു രോഗങ്ങൾ ശമിപ്പിക്കും; രാജാക്കന്മാർക്കും പ്രിയമാണ്. ശതാവരി രസം ഒരു പ്രസ്ഥവും, പാൽ ഒരു പ്രസ്ഥവും ചേർക്കണം.
ശതപുഷ്പം ദേവദാരു മാംസീ ശൈലേയകം ബലാ । ചന്ദനം തഗരം കുഷ്ടം മനഃ ശിലാ ജ്യോതിഷ്മതീ ॥ ൧,൧൭൪.
ശതപുഷ്പ, ദേവദാരു, മാംസി, ശൈലേയകം, ബല, ചന്ദനം, തഗരം, കുഷ്ഠം, മനശ്ശില, ജ്യോതിഷ്മതി—
ഏതൈഃ കര്ഷസമൈഃ കല്കൈഃ ഘൃതപ്രസ്ഥം വിപാചയേത് । കുവ്ജവാമനപങ്ഗൂനാം ബധിരവ്യങ്ഗകുഷ്ഠിനാമ് ॥ ൧,൧൭൪.
ഈ ഔഷധങ്ങൾ ഓരോന്നും തുല്യഭാരത്തിൽ എടുത്ത് ഒരു പ്രസ്ഥം നെയ്യിൽ വേവിച്ചാൽ കൂനുള്ളവർക്കും, ചുരുങ്ങിയവർക്കും, കുഴപ്പമുള്ളവർക്കും, ചെവി കേൾക്കാത്തവർക്കും, ശരീരത്തിൽ ദോഷമുള്ളവർക്കും, കുഷ്ഠരോഗമുള്ളവർക്കും ഉത്തമം.
വായുനാ ഭഗ്നഗാത്രാണാം യേ ച സീദന്തി മൈഥുനേ । ജരാജര്ജരഗാത്രാണാം ചാധ്മാനമുഖ ശോഷിണാമ് ॥ ൧,൧൭൪.
വായുവിന്റെ ബാധയാൽ അസ്ഥികൾ തകർന്നവർക്കും, ലൈംഗികതയിൽ ക്ഷീണമുള്ളവർക്കും, വയസ്സാകയാൽ ശരീരം ക്ഷീണിച്ചവർക്കും, വയർ വീർന്നവർക്കും, വായ് ഉണങ്ങിയവർക്കും ഈ ഔഷധം ഉത്തമം.
ത്വഗ്ഗതാശ്ചാപി യേ വാതാ ശിരാസ്നായുഗതാശ്ച യേ । സര്വാംസ്താന്നാശയത്യാശു തൈലം രോഗകുലാന്തകമ് ॥ ൧,൧൭൪.
ത്വക്കിൽ കുടിയിരിക്കുന്നതും, നാഡികളിലും സന്ധികളിലും കുടിയിരിക്കുന്നതുമായ എല്ലാ വായുവിനെയും ഈ രോഗനാശകമായ എണ്ണ വേഗത്തിൽ അകറ്റുന്നു.
നാരായണമിദം തൈലം വിഷ്ണുനോക്തം രുഗര്ദനമ് । പൃഥക്തൈലം ഘൃതം കുര്യാത്സമസ്തൈരൌഷധൈഃ പൃഥക് ॥ ൧,൧൭൪.
നാരായണതൈലം എന്ന് വിശ്ണു പറഞ്ഞ ഈ എണ്ണ രോഗങ്ങളെ അകറ്റുന്നു. എല്ലാ ഔഷധങ്ങളും വേർതിരിച്ച് എണ്ണയും നെയ്യും വേവിച്ചെടുക്കണം.
ശതാവര്യാ ഗുഡൂച്യാ വാ ചിത്രകൈ ഗോചനാന്വിതൈഃ । നിര്ഗുണ്ഡ്യാ വാ പ്രസാരഃ സ്യാത്കണ്ടകാര്യാ രസാദിഭിഃ ॥ ൧,൧൭൪.
ശതാവരി, ഗുടൂചി, ചിത്രകം, ഗോചന എന്നിവയോ, അല്ലെങ്കിൽ നിർഗുണ്ഡി, കൺടകാരി എന്നിവയുടെ രസങ്ങൾ ചേർത്ത് പ്രയോഗിക്കാം.
വര്ഷാഭൂവാലയാ വാപി വാസകന ഫലത്രികൈഃ । ബ്രാഹയാ ചൈഗ്ണ്ഡകേനാപി ഭൃങ്ഗരാജേന കുഷ്ടിനാ ॥ ൧,൧൭൪.
വർഷാഭൂ, ആലയ, വാസക, മൂന്ന് ഫലങ്ങൾ, ബ്രാഹി, ഇഗ്ണ്ഡക, ഭൃംഗരാജ്, കുഷ്ഠം എന്നിവ ചേർത്ത് ഉപയോഗിക്കാം.
മുസല്യാ ദശമൂലേന ഖദിരേണ വടാദിഭിഃ । വടികാ മോദകോ വാപി ചൂര്ണ സ്യാത്സര്വരോഗനുത് ॥ ൧,൧൭൪.
മുസലി, ദശമൂലം, കടിരം, വട എന്നിവ ചേർത്ത് വടിക, മോഡകം, അല്ലെങ്കിൽ ചൂർണം ഉണ്ടാക്കി ഉപയോഗിച്ചാൽ എല്ലാ രോഗങ്ങൾക്കും മരുന്നാണ്.
ഘൃതേന മധുനാ വാപി അദ്ഭിഃ ഖണ്ഡഗുഡാദിഭിഃ । ലവണൈഃ കടുകൈര്യുക്തം യഥാലാഭം ച ഗേഗനുത് ॥ ൧,൧൭൪.
നെയ്യ്, തേൻ, വെള്ളം, പഞ്ചസാര തുടങ്ങിയവയും, ഉപ്പും കട്ടുവുമൊക്കെ ചേർത്ത് ലഭ്യമാകുന്നപോലെ ഉപയോഗിച്ചാൽ രോഗശമനം ലഭിക്കും.
ചിത്രകാര്കത്രിവൃദ്വാപി യവാനീഹയമാരകമ് । സുധാം ച ബാലാം ഗണികാം സപ്തപര്ണസുവര്ചികാമ് ॥ ൧,൧൭൪.
ചിത്രകം, അർക്കം, ത്രിവൃത്, യവാനി, ഹയമാരകം, സുധാ, ബാല, ഗണിക, സപ്തപർണ്ണ, സുവർച്ചിക എന്നിവ ചേർത്ത് ഉപയോഗിക്കാം.
ജ്യോതിഷ്മതീഞ്ച സംഭൃത്യ തൈലം ധീരോ വിപാചയേത് । ഏതന്നിഷ്യന്ദനം തൈലം ഭൃശം ദദ്യാദ്ഭഗന്ദരേ ॥ ൧,൧൭൪.
ജ്യോതിഷ്മതി ശേഖരിച്ച് ധീരനായവൻ എണ്ണ വേവിക്കണം. ഈ എണ്ണയുടെ സാരം ഭഗന്ദരത്തിൽ ശക്തമായി പുരട്ടണം.
ശോധനം ഗേപണം ചൈവ സര്വവര്ണകരം പരമ് । ചിത്രകാദ്യം മഹാതൈലം സര്വരോഗപ്രഭഞ്ജനമ് ॥ ൧,൧൭൪.
ശുദ്ധീകരണത്തിനും രോഗശമനത്തിനും ഏറ്റവും ഉത്തമം. ചിത്രകം മുതലായ ഔഷധങ്ങൾ ചേർത്ത മഹാതൈലം എല്ലാ രോഗങ്ങളും നശിപ്പിക്കുന്നു.
അജമോദം സസിന്ദൂരം ഹരിതാലം നിശാദ്വയമ് । ക്ഷാരദ്വയം ഫേനയുതമാര്ദ്രക സര (ശവഃ ലോദ്ഭവമ് ॥ ൧,൧൭൪.
അജമോദ, സസിന്ദൂര, ഹരിതാലം, രണ്ട് വിധം നിശ, രണ്ട് വിധം ക്ഷാരം, നുരയും ഇളഞ്ഞ ഇഞ്ചിയും ശവവൃക്ഷത്തിൽ നിന്നുള്ള ഗന്ധവും ചേർക്കണം.
ഇന്ദ്രവാരുണ്യപാമാര്ഗകദലൈഃ സ്യന്ദനൈഃ സമമ് । ഏഭിഃ സര്ഷപജം തൈലമജാമൂത്രൈശ്ചയോജിതമ് ॥ ൧,൧൭൪.
ഇന്ദ്രവാരുണി, അപാമാർഗ, വാഴ, ഇവയുടെ സാരങ്ങൾ ചേർത്ത്, ഈ ഔഷധങ്ങൾ ചേർത്ത കടുക് എണ്ണ ആടിന്റെ മൂത്രത്തിൽ കലർത്തി തയ്യാറാക്കണം.
മൃദ്വഗ്നിനാ പചേദേത്ഗവ്യക്ഷീരേണ സംയുതമ് । അജമോദാദികം തൈലം ഗണ്ഡമാലാം വ്യപോഹതി ॥ ൧,൧൭൪.
ഇത് പശുവിന്റെ പാലിൽ ചേർത്ത് മൃദുവായി വേവിക്കണം. അജമോദ തുടങ്ങിയവ ചേർത്ത് ഉണ്ടാക്കിയ എണ്ണ ഗണ്ഡമാല അകറ്റുന്നു.
വിദഗ്ധസ്തു പചേത്പക്വം ചൈവ വിശോധയേത് । രോപണം മൃദുഭാവം ച തൈലേനാനേന കാരയേത് ॥ ൧,൧൭൪.
നന്നായി വേവിച്ച ശേഷം ശുദ്ധീകരിക്കണം. ഈ എണ്ണ ഉപയോഗിച്ച് വേഗത്തിൽ മുറിവ് ഭേദമാക്കാനും മൃദുത്വം വരുത്താനും കഴിയും.
ശ്രീഗരുഡമഹാപുരാണമ് ൧൭൫ രുദ്ര ഉവാച । ഏവം ധന്വന്തരിര്വിഷ്ണുഃ സുശ്രുതാദീനുവാച ഹ । ഹരിഃ പുനര്ഹരായാഹ നാനായോഗാന്രുഗര്ദനാന് ॥ ൧,൧൭൫.
ശ്രീരുദ്രൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ ധന്വന്തരി, വിഷ്ണു, സുസ്രുതൻ എന്നിവർ ഉപദേശിച്ചു. ഹരിക്ക് വീണ്ടും ഹരനോടു വിവിധ രോഗശമന മാർഗങ്ങൾ പറഞ്ഞു.
ഹരിരുവാച । സര്വജ്വരേഷു പ്രഥമം കാര്യം ശങ്കര ലങ്ഘനമ് । ക്വഥിതോദകപാനം ച തഥാ നിര്വാതസേവനമ് ॥ ൧,൧൭൫.
ഹരി പറഞ്ഞു: എല്ലാ ജ്വരങ്ങളിലും ആദ്യം ചെയ്യേണ്ടത് ഉപവാസവും, തണുത്ത വെള്ളം കുടിക്കലും, കാറ്റ് ഒഴിവാക്കലുമാണ്, ശങ്കര.
അഗ്നിസ്വേദാജ്ജ്വരാസ്ത്വേവം നാശമായാന്തിഹീശ്വര । വാതജ്വരഹരഃ ക്വാഥോ ഗുഡൂച്യാ മുസ്തകേന ച ॥ ൧,൧൭൫.
അഗ്നിസ്വേദംകൊണ്ട് ജ്വരം അകറ്റാം, പ്രഭോ. ഗുടൂചിയും മുഷ്ടകവും ചേർത്ത കഷായം വാതജ്വരത്തിന് ഉത്തമം.
ദുരാലഭൈശ്ചൈവ ഘൃതം പിത്തജ്വരഹരഃ ശൃണു । ശുണ്ഠീപര്പടമുസ്തൈശ്ച ബാലകോശീരചന്ദനൈഃ ॥ ൧,൧൭൫.
കിട്ടാൻ വളരെ ബുദ്ധിമുട്ടുള്ള നെയ്യാണിത്, പിത്തം മൂലമുള്ള ജ്വരം മാറ്റാൻ സഹായിക്കും. ഈ നെയ്യിൽ ഉണക്കിയ ഇഞ്ചി, പര്പ്പടം, മുഷ്ത, ബാല, കോശീര, ചന്ദനം എന്നിവ ചേർത്ത് തയ്യാറാക്കണം.
സാജ്യഃ ക്വാഥഃ ശ്ലേഷ്മജം തു സശുണ്ഠിഃ സദുരാലഭഃ । സവാലകഃ സര്വജ്ജ്വരം സശുണ്ഠിഃ സഹപര്പടഃ ॥ ൧,൧൭൫.
നെയ്യും ഇഞ്ചിയും ദുര്ലഭയും ചേർത്ത് കഷായം ഉണ്ടാക്കി കൊടുക്കുന്നത് ശ്ലേഷ്മം മൂലമുള്ള ജ്വരത്തിന് ഉത്തമമാണ്. ഇതിൽ ബാലയും ചേർത്താൽ എല്ലാ തരത്തിലുള്ള ജ്വരങ്ങൾക്കും ഫലപ്രദമാണ്, പ്രത്യേകിച്ച് ഇഞ്ചിയും പര്പ്പടവും ചേർത്താൽ.
കിരാതതിക്തൈര്നാരീഗുഡൂചീശുണ്ഠിമുസ്തകൈഃ । പിത്തജ്വരഹരഃ സ്യാച്ച ശൃണ്വന്യം യോഗമുത്തമമ് ॥ ൧,൧൭൫.
കിരാതതിക്തം, നാരി, ഗുഡൂചി, ഉണക്കിയ ഇഞ്ചി, മുഷ്ത എന്നിവ ചേർത്ത് തയ്യാറാക്കുന്ന ഔഷധം പിത്തം മൂലമുള്ള ജ്വരത്തിന് ഉത്തമമാണ്. ഈ മികച്ച യോഗം ശ്രദ്ധിച്ച് കേൾക്കൂ.
വാലകോശീരപാഠാഭിഃ കണ്ടകാരികമുസ്തകൈഃ । ജ്വരനുച്ച കൃതഃ ക്വാഥസ്തഥാ വൈ സുരദാരുണാ ॥ ൧,൧൭൫.
ബാല, കോശീര, പാഠ, കണ്ടകാരിക, മുഷ്ത, സുരദാരു എന്നിവ ചേർത്ത് തയ്യാറാക്കുന്ന കഷായം കഠിനമായ ജ്വരത്തിന് ഫലപ്രദമാണ്.
ധന്യാകനിമ്ബമുസ്താനാം സമധുഃ സ തു ശങ്കര । പടോലപത്രയുക്തസ്തു ഗുഡൂചീത്രിഫലായുതഃ ॥ ൧,൧൭൫.
ധന്യാകം, നിം, മുഷ്ത എന്നിവ തേൻ ചേർത്ത് കഴിക്കുന്നത്, അല്ലെങ്കിൽ പടോള ഇല, ഗുഡൂചി, ത്രിഫല എന്നിവ ചേർത്ത് ഉപയോഗിക്കുന്നത് ഉത്തമമാണ്, ശങ്കര.
പീതോഽഖിലജ്വരഹരഃ ക്ഷുധാകൃദ്വാതനുത്ത്വിദമ് । ഹരീതകീപിപ്ലീനാമാമലീചിത്രകോദ്ഭവമ് ॥ ൧,൧൭൫.
ഇത് കുടിച്ചാൽ എല്ലാ ജ്വരങ്ങളും മാറും, വിശപ്പു കൂട്ടും, വായു സംബന്ധമായ രോഗങ്ങൾ കുറയും. ഹരീതകി, പിപ്പലി, ആമലകി, ചിത്രകം എന്നിവ ചേർത്ത് തയ്യാറാക്കണം.
ചൂര്ണം ജ്വരം ച ക്വഥിതം ധാന്യ (ധന്യാ) കോശീരപപര്പടൈഃ । ആമലക്യാ ഗുഡൂച്യാ ച മധുയുക്തം സചന്ദനമ് ॥ ൧,൧൭൫.
ജ്വരത്തിന് ധന്യാകം, കോശീര, പര്പ്പടം, ആമലകി, ഗുഡൂചി എന്നിവ ചേർത്ത്, തേനും ചന്ദനവും ചേർത്ത് ചൂർണ്ണമോ കഷായമോ ഉണ്ടാക്കാം.
സമസ്തജ്വരനുച്ച സ്യാത്സന്നിപാതഹരം ശൃണു । ഹരിദ്രാനിമ്ബത്രിഫലാമുസ്തകൈര്ദേവദാരുണാ ॥ ൧,൧൭൫.
എല്ലാ ജ്വരങ്ങളും മാറ്റാനും ത്രിദോഷം ശമിപ്പിക്കാനും സഹായിക്കുന്ന ഔഷധം കേൾക്കൂ: ഹരിദ്ര, നിം, ത്രിഫല, മുഷ്ത, ദേവദാരു എന്നിവ ചേർത്ത് തയ്യാറാക്കണം.
കഷായം കടുരോഹിണ്യാ സപടോലം സപത്രകമ് । ത്രിദോഷജ്വരനുച്ചസ്യാത്പീതം തു ക്വഥിതം ജലമ് ॥ ൧,൧൭൫.
കറ്റുരോഹിണി, പടോളയും അതിന്റെ ഇലകളും ചേർത്ത് കഷായം ഉണ്ടാക്കണം. ഇത് കഷായരസം ഉള്ളതും, ത്രിദോഷജ്വരം കുടിച്ചാൽ മാറ്റുന്നതുമാണ്.
കണ്ടകാര്യാ നാഗരസ്യ ഗുഡൂച്യാ പുഷ്കരേണ ച । ജഗ്ധ്വാ നാഗബലാചൂര്ണം ശ്വസകാസാദിനുദ്ഭവേത് ॥ ൧,൧൭൫.
കണ്ടകാരിക, ഉണക്കിയ ഇഞ്ചി, ഗുഡൂചി, പുഷ്കര എന്നിവ ചേർത്ത് ചൂർണ്ണം കഴിക്കണം. കൂടാതെ നാഗബലാ ചൂർണ്ണം കഴിച്ചാൽ ശ്വാസം, ചുമ, ഇതുപോലുള്ള രോഗങ്ങൾ മാറും.