ജലമുഷ്ണം ഘൃതേ ദേയം പൃഥക്തൈലേ തു ശസ്യതേ । സേനേഹേ പിത്തേ തു തൃഷ്ണായാം പിബേദുഷ്ണോദകം നരഃ ॥ ൧,൧൭൩.
നെയ്യുമായി ചൂടുവെള്ളം ചേർത്ത് കൊടുക്കണം; എണ്ണയുമായി വേർതിരിച്ച് കൊടുക്കണം. പിത്തം കൂടിയവർക്കും ദാഹമുള്ളവർക്കും എണ്ണയുള്ള ചികിത്സയിൽ ചൂടുവെള്ളം കുടിക്കണം.
വാതാനുലോമം ദീപ്താഗ്രര്വര്ചഃ സ്നിഗ്ധസ്യ തന്മതമ് । രൂക്ഷമ്യ സ്നേദൃനം കാര്യമഭിസ്നിഗ്ധസ്യ രൂക്ഷണമ് ॥ ൧,൧൭൩.
എണ്ണയുള്ളവർക്കു വായു താഴേക്ക് പോകുന്നതും, ദഹനശക്തി ശക്തമായതും, നല്ല വർണ്ണവും ഉത്തമമാണ്. വരൾച്ചയുള്ളവർക്കു എണ്ണയുള്ളത് ചെയ്യണം; ഇതിനകം എണ്ണയുള്ളവർക്കു വരൾച്ച വരുത്തണം.
ശ്യാമാകകോരദോഷാന്നതക്രപിണ്യാകസകുഭിഃ । വാതശ്ലേഷ്മാണി വാതേ വാ കഫേ വാ സ്വേദ ഇഷ്യതേ । ന സ്വേദയേദതിമ്ഥൂലരൂക്ഷദുര്വലമൂര്ഛിതാന് ॥ ൧,൧൭൩.
ശ്യാമാകം, കോട്രവം, ദോഷം, നടക്രം, പിണ്യാകം, സകുഭി—ഇവയെ വായു, കഫം രോഗങ്ങളിൽ സ്വേദനത്തിന് ഉപയോഗിക്കുന്നു. അത്യധികം കൊഴുപ്പുള്ളവർക്കും വരൾച്ചയുള്ളവർക്കും ദുർബലർക്കും ബോധം പോകുന്നവർക്കും സ്വേദനം ചെയ്യരുത്.
ശ്രീഗരുഡമഹാപുരാണമ് ൧൭൪ ധന്വതരിരുവാച । ഘൃതതൈലാദി വക്ഷ്യാമി ശൃണു സുശ്രുത രോഗനുത് । ശങ്ഖപുഷ്പീ വചാ സോമാ ബ്രാഹ്മീ ബ്രഹ്മസുവര്ചലാ ॥ ൧,൧൭൪.
ധന്വന്തരി പറഞ്ഞു: ഞാൻ നെയ്യ്, എണ്ണ തുടങ്ങിയവ വിശദീകരിക്കാം; രോഗങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുന്ന സുശ്രുതാ, കേൾക്കൂ. ശംഖപുഷ്പി, വച, സോമ, ബ്രാഹ്മി, ബ്രഹ്മസുവർചല—
അഭയാ ച ഗുഡൂചീ ച അടരൂപകവാഗുജീ । ഏതൈരക്ഷസമൈര്ഭാഗൈര്ഘൃതപ്രസ്ഥം വിപാചയേത് ॥ ൧,൧൭൪.
അഭയ, ഗുഡൂചി, അറ്റരൂപ, കവാഗുജി—ഇവയെ തുല്യമായി എടുത്ത് ഒരു പ്രസ്ഥം നെയ്യിൽ വേവിക്കണം.
കണ്ടകാര്യാ രസപ്രസ്ഥക്ഷീരപ്രസ്ഥമമന്വിതമ് । ഏതദ്ബ്രാഹ്മീഘൃതം നാമ ശ്രുതിമേധാകരം പരമ് ॥ ൧,൧൭൪.
കണ്ടകാരി രസം ഒരു പ്രസ്ഥവും, പാൽ ഒരു പ്രസ്ഥവും ചേർത്താൽ ഇതാണ് ബ്രാഹ്മി നെയ്യ് എന്ന് വിളിക്കുന്നത്; ഇത് ശ്രവണത്തിനും ബുദ്ധിക്കും ഏറ്റവും ഉത്തമം.
ത്രിഫലാചിത്രകബലാനിര്ഗുണ്ഡീ നിമ്ബവാസകാഃ । പുനര്നവാ ഗുഡൂചീ ച ബൃഹതീ ച ശതാവരീ ॥ ൧,൧൭൪.
തൃഫല, ചിത്രകം, ബല, നിർഗുണ്ടി, നിംബവാസകം, പുനർനവ, ഗുഡൂചി, ബൃഹതി, ശതാവരി—
ഏതൈര്ഘൃതം യഥാലാഭം സര്വരോഗവിമര്ദനമ് । ബലാശതകഷായേ തു തൈലസ്യാര്ധാഢകം പചേത് । കല്കൈര്മധൂകമഞ്ജിഷ്ഠാചന്ദനോത്പലപദ്മകൈഃ ॥ ൧,൧൭൪.
ഇവ ഉപയോഗിച്ച് ലഭ്യമായത്ര നെയ്യ് തയ്യാറാക്കാം; ഇത് എല്ലാ രോഗങ്ങളെയും നശിപ്പിക്കുന്നു. നൂറു ബല വേരുകൾ കൊണ്ട് കഷായം ഉണ്ടാക്കി, അതിൽ പാതി അടകം എണ്ണ കൂടി വേവിക്കണം; മധൂകം, മഞ്ജിഷ്ഠ, ചന്ദനം, ഉത്പല, പത്മക എന്നിവയുടെ ചതനം ചേർക്കണം.
സൂക്ഷ്മൈലാപിപ്പലീകുഷ്ഠത്വഗേലാഗുരുകേസരൈഃ । ഗന്ധാശ്വജീവനീയൈശ്ച ക്ഷീരാഢകസമാശ്രിതമ് ॥ ൧,൧൭൪.
സൂക്ഷ്മമായി അരച്ച ഇല, പിപ്പലി, കുഷ്ഠം, ത്വക്, ഏലം, അഗുരു, കേശരം എന്നിവയും സുഗന്ധവും ജീവൻ നൽകുന്ന ഔഷധികളും ചേർത്ത് ഒരു അടകം പാൽ ചേർക്കണം.
ഏതന്മൃദ്വഗ്നിനാ പക്വം സ്ഥാപയേദ്രാജതേ ശുഭേ । സര്വവാതവികാരാംസ്തു സര്വധാത്വന്തരാശ്രയാന് ॥ ൧,൧൭൪.
ഇത് മിതമായ അഗ്നിയിൽ വേവിച്ച് ശുദ്ധമായ വെള്ളി പാത്രത്തിൽ സൂക്ഷിക്കണം. ഇത് എല്ലാ വായു രോഗങ്ങൾക്കും ശരീരത്തിലെ എല്ലാ ധാതുക്കളിലും ഉണ്ടാകുന്ന രോഗങ്ങൾക്കും ശമനമാകും.
തൈലമേതത്പ്രശമയേദ്വല്യാക്യം രാജവല്ലഭമ് । ശതാവരീരസപ്രസ്ഥം ക്ഷീരപ്രസ്ഥം തഥൈവ ച ॥ ൧,൧൭൪.
ഈ എണ്ണ വായു രോഗങ്ങൾ ശമിപ്പിക്കും; രാജാക്കന്മാർക്കും പ്രിയമാണ്. ശതാവരി രസം ഒരു പ്രസ്ഥവും, പാൽ ഒരു പ്രസ്ഥവും ചേർക്കണം.
ശതപുഷ്പം ദേവദാരു മാംസീ ശൈലേയകം ബലാ । ചന്ദനം തഗരം കുഷ്ടം മനഃ ശിലാ ജ്യോതിഷ്മതീ ॥ ൧,൧൭൪.
ശതപുഷ്പ, ദേവദാരു, മാംസി, ശൈലേയകം, ബല, ചന്ദനം, തഗരം, കുഷ്ഠം, മനശ്ശില, ജ്യോതിഷ്മതി—
ഏതൈഃ കര്ഷസമൈഃ കല്കൈഃ ഘൃതപ്രസ്ഥം വിപാചയേത് । കുവ്ജവാമനപങ്ഗൂനാം ബധിരവ്യങ്ഗകുഷ്ഠിനാമ് ॥ ൧,൧൭൪.
ഈ ഔഷധങ്ങൾ ഓരോന്നും തുല്യഭാരത്തിൽ എടുത്ത് ഒരു പ്രസ്ഥം നെയ്യിൽ വേവിച്ചാൽ കൂനുള്ളവർക്കും, ചുരുങ്ങിയവർക്കും, കുഴപ്പമുള്ളവർക്കും, ചെവി കേൾക്കാത്തവർക്കും, ശരീരത്തിൽ ദോഷമുള്ളവർക്കും, കുഷ്ഠരോഗമുള്ളവർക്കും ഉത്തമം.
വായുനാ ഭഗ്നഗാത്രാണാം യേ ച സീദന്തി മൈഥുനേ । ജരാജര്ജരഗാത്രാണാം ചാധ്മാനമുഖ ശോഷിണാമ് ॥ ൧,൧൭൪.
വായുവിന്റെ ബാധയാൽ അസ്ഥികൾ തകർന്നവർക്കും, ലൈംഗികതയിൽ ക്ഷീണമുള്ളവർക്കും, വയസ്സാകയാൽ ശരീരം ക്ഷീണിച്ചവർക്കും, വയർ വീർന്നവർക്കും, വായ് ഉണങ്ങിയവർക്കും ഈ ഔഷധം ഉത്തമം.
ത്വഗ്ഗതാശ്ചാപി യേ വാതാ ശിരാസ്നായുഗതാശ്ച യേ । സര്വാംസ്താന്നാശയത്യാശു തൈലം രോഗകുലാന്തകമ് ॥ ൧,൧൭൪.
ത്വക്കിൽ കുടിയിരിക്കുന്നതും, നാഡികളിലും സന്ധികളിലും കുടിയിരിക്കുന്നതുമായ എല്ലാ വായുവിനെയും ഈ രോഗനാശകമായ എണ്ണ വേഗത്തിൽ അകറ്റുന്നു.
നാരായണമിദം തൈലം വിഷ്ണുനോക്തം രുഗര്ദനമ് । പൃഥക്തൈലം ഘൃതം കുര്യാത്സമസ്തൈരൌഷധൈഃ പൃഥക് ॥ ൧,൧൭൪.
നാരായണതൈലം എന്ന് വിശ്ണു പറഞ്ഞ ഈ എണ്ണ രോഗങ്ങളെ അകറ്റുന്നു. എല്ലാ ഔഷധങ്ങളും വേർതിരിച്ച് എണ്ണയും നെയ്യും വേവിച്ചെടുക്കണം.
ശതാവര്യാ ഗുഡൂച്യാ വാ ചിത്രകൈ ഗോചനാന്വിതൈഃ । നിര്ഗുണ്ഡ്യാ വാ പ്രസാരഃ സ്യാത്കണ്ടകാര്യാ രസാദിഭിഃ ॥ ൧,൧൭൪.
ശതാവരി, ഗുടൂചി, ചിത്രകം, ഗോചന എന്നിവയോ, അല്ലെങ്കിൽ നിർഗുണ്ഡി, കൺടകാരി എന്നിവയുടെ രസങ്ങൾ ചേർത്ത് പ്രയോഗിക്കാം.
വര്ഷാഭൂവാലയാ വാപി വാസകന ഫലത്രികൈഃ । ബ്രാഹയാ ചൈഗ്ണ്ഡകേനാപി ഭൃങ്ഗരാജേന കുഷ്ടിനാ ॥ ൧,൧൭൪.
വർഷാഭൂ, ആലയ, വാസക, മൂന്ന് ഫലങ്ങൾ, ബ്രാഹി, ഇഗ്ണ്ഡക, ഭൃംഗരാജ്, കുഷ്ഠം എന്നിവ ചേർത്ത് ഉപയോഗിക്കാം.
മുസല്യാ ദശമൂലേന ഖദിരേണ വടാദിഭിഃ । വടികാ മോദകോ വാപി ചൂര്ണ സ്യാത്സര്വരോഗനുത് ॥ ൧,൧൭൪.
മുസലി, ദശമൂലം, കടിരം, വട എന്നിവ ചേർത്ത് വടിക, മോഡകം, അല്ലെങ്കിൽ ചൂർണം ഉണ്ടാക്കി ഉപയോഗിച്ചാൽ എല്ലാ രോഗങ്ങൾക്കും മരുന്നാണ്.
ഘൃതേന മധുനാ വാപി അദ്ഭിഃ ഖണ്ഡഗുഡാദിഭിഃ । ലവണൈഃ കടുകൈര്യുക്തം യഥാലാഭം ച ഗേഗനുത് ॥ ൧,൧൭൪.
നെയ്യ്, തേൻ, വെള്ളം, പഞ്ചസാര തുടങ്ങിയവയും, ഉപ്പും കട്ടുവുമൊക്കെ ചേർത്ത് ലഭ്യമാകുന്നപോലെ ഉപയോഗിച്ചാൽ രോഗശമനം ലഭിക്കും.
ചിത്രകാര്കത്രിവൃദ്വാപി യവാനീഹയമാരകമ് । സുധാം ച ബാലാം ഗണികാം സപ്തപര്ണസുവര്ചികാമ് ॥ ൧,൧൭൪.
ചിത്രകം, അർക്കം, ത്രിവൃത്, യവാനി, ഹയമാരകം, സുധാ, ബാല, ഗണിക, സപ്തപർണ്ണ, സുവർച്ചിക എന്നിവ ചേർത്ത് ഉപയോഗിക്കാം.
ജ്യോതിഷ്മതീഞ്ച സംഭൃത്യ തൈലം ധീരോ വിപാചയേത് । ഏതന്നിഷ്യന്ദനം തൈലം ഭൃശം ദദ്യാദ്ഭഗന്ദരേ ॥ ൧,൧൭൪.
ജ്യോതിഷ്മതി ശേഖരിച്ച് ധീരനായവൻ എണ്ണ വേവിക്കണം. ഈ എണ്ണയുടെ സാരം ഭഗന്ദരത്തിൽ ശക്തമായി പുരട്ടണം.
ശോധനം ഗേപണം ചൈവ സര്വവര്ണകരം പരമ് । ചിത്രകാദ്യം മഹാതൈലം സര്വരോഗപ്രഭഞ്ജനമ് ॥ ൧,൧൭൪.
ശുദ്ധീകരണത്തിനും രോഗശമനത്തിനും ഏറ്റവും ഉത്തമം. ചിത്രകം മുതലായ ഔഷധങ്ങൾ ചേർത്ത മഹാതൈലം എല്ലാ രോഗങ്ങളും നശിപ്പിക്കുന്നു.
അജമോദം സസിന്ദൂരം ഹരിതാലം നിശാദ്വയമ് । ക്ഷാരദ്വയം ഫേനയുതമാര്ദ്രക സര (ശവഃ ലോദ്ഭവമ് ॥ ൧,൧൭൪.
അജമോദ, സസിന്ദൂര, ഹരിതാലം, രണ്ട് വിധം നിശ, രണ്ട് വിധം ക്ഷാരം, നുരയും ഇളഞ്ഞ ഇഞ്ചിയും ശവവൃക്ഷത്തിൽ നിന്നുള്ള ഗന്ധവും ചേർക്കണം.
ഇന്ദ്രവാരുണ്യപാമാര്ഗകദലൈഃ സ്യന്ദനൈഃ സമമ് । ഏഭിഃ സര്ഷപജം തൈലമജാമൂത്രൈശ്ചയോജിതമ് ॥ ൧,൧൭൪.
ഇന്ദ്രവാരുണി, അപാമാർഗ, വാഴ, ഇവയുടെ സാരങ്ങൾ ചേർത്ത്, ഈ ഔഷധങ്ങൾ ചേർത്ത കടുക് എണ്ണ ആടിന്റെ മൂത്രത്തിൽ കലർത്തി തയ്യാറാക്കണം.
മൃദ്വഗ്നിനാ പചേദേത്ഗവ്യക്ഷീരേണ സംയുതമ് । അജമോദാദികം തൈലം ഗണ്ഡമാലാം വ്യപോഹതി ॥ ൧,൧൭൪.
ഇത് പശുവിന്റെ പാലിൽ ചേർത്ത് മൃദുവായി വേവിക്കണം. അജമോദ തുടങ്ങിയവ ചേർത്ത് ഉണ്ടാക്കിയ എണ്ണ ഗണ്ഡമാല അകറ്റുന്നു.
വിദഗ്ധസ്തു പചേത്പക്വം ചൈവ വിശോധയേത് । രോപണം മൃദുഭാവം ച തൈലേനാനേന കാരയേത് ॥ ൧,൧൭൪.
നന്നായി വേവിച്ച ശേഷം ശുദ്ധീകരിക്കണം. ഈ എണ്ണ ഉപയോഗിച്ച് വേഗത്തിൽ മുറിവ് ഭേദമാക്കാനും മൃദുത്വം വരുത്താനും കഴിയും.
ശ്രീഗരുഡമഹാപുരാണമ് ൧൭൫ രുദ്ര ഉവാച । ഏവം ധന്വന്തരിര്വിഷ്ണുഃ സുശ്രുതാദീനുവാച ഹ । ഹരിഃ പുനര്ഹരായാഹ നാനായോഗാന്രുഗര്ദനാന് ॥ ൧,൧൭൫.
ശ്രീരുദ്രൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ ധന്വന്തരി, വിഷ്ണു, സുസ്രുതൻ എന്നിവർ ഉപദേശിച്ചു. ഹരിക്ക് വീണ്ടും ഹരനോടു വിവിധ രോഗശമന മാർഗങ്ങൾ പറഞ്ഞു.
ഹരിരുവാച । സര്വജ്വരേഷു പ്രഥമം കാര്യം ശങ്കര ലങ്ഘനമ് । ക്വഥിതോദകപാനം ച തഥാ നിര്വാതസേവനമ് ॥ ൧,൧൭൫.
ഹരി പറഞ്ഞു: എല്ലാ ജ്വരങ്ങളിലും ആദ്യം ചെയ്യേണ്ടത് ഉപവാസവും, തണുത്ത വെള്ളം കുടിക്കലും, കാറ്റ് ഒഴിവാക്കലുമാണ്, ശങ്കര.
അഗ്നിസ്വേദാജ്ജ്വരാസ്ത്വേവം നാശമായാന്തിഹീശ്വര । വാതജ്വരഹരഃ ക്വാഥോ ഗുഡൂച്യാ മുസ്തകേന ച ॥ ൧,൧൭൫.
അഗ്നിസ്വേദംകൊണ്ട് ജ്വരം അകറ്റാം, പ്രഭോ. ഗുടൂചിയും മുഷ്ടകവും ചേർത്ത കഷായം വാതജ്വരത്തിന് ഉത്തമം.