കുഷ്ഠാ വചാഭയാ ബ്രാഹ്മീ മധുരാ ക്ഷൌദ്രസര്പിഷാ । വര്ണായുഃ കാന്തിജനനം ലേഹ്യം വാലമ്യ ദാപയേത് ॥ ൧,൧൭൨.
വാലം ബാധിച്ച കുട്ടികൾക്ക്, കുഷ്ഠം, വച, അഭയ, ബ്രാഹ്മി, മധുരം എന്നിവ തേനും നെയ്യും ചേർത്ത് ലേഹ്യമായി കൊടുക്കണം. ഇതു വർണ്ണവും ദീർഘായുസും ആകർഷണശക്തിയും നൽകുന്നു.
സ്തന്യാഭാവേ പയശ്ഛാഗം ഗവ്യം വാ തദ്ഗുണം പിവേത് । സ്വേദനം നാഗ്നിശോഫാര്തേ മൃദാ സ്യാദഗ്നിതപ്തയാ ॥ ൧,൧൭൨.
തായ്പാൽ ലഭ്യമല്ലെങ്കിൽ, ആടിന്റെ പാൽ അല്ലെങ്കിൽ പശുവിന്റെ പാൽ കൊടുക്കാം, അതിന് തുല്യഗുണങ്ങളുണ്ട്. ചൂടില്ലാത്ത വാതം ബാധിച്ചവർക്കു തീയിൽ ചൂടാക്കിയ മണ്ണുകൊണ്ട് ഉണക്കണം.
ലേഹോ മുസ്തവിപായാശ്ച വമികാസജ്വരേ പിബേത് । സുസ്തശുണ്ഠീവിഷാവില്വകൂടജൈരതിസാരനുത ॥ ൧,൧൭൨.
മുസ്തയും വിപായകവും ചേർത്ത് തയ്യാറാക്കിയ ലേഹ്യം ഛർദിയും ജ്വരവും ഉള്ളപ്പോൾ കൊടുക്കണം. അതിസാരത്തിന് ഉണക്കിഞ്ജി, വിഷ, ബില്വം, കൂടജം എന്നിവ ചേർത്ത് കൊടുക്കുന്നത് ഫലപ്രദമാണ്.
മധു വ്യോഷം മാതുലുങ്ഗം ഹിക്കാച്ഛര്ദിനിവാരണമ് । കുഷ്ഠേന്ദ്രയവസിദ്ധാര്ഥാ നിശാ ദൂര്വാ ച കുഷ്ഠജിത് ॥ ൧,൧൭൨.
തേൻ, ത്രികടു, മാത്തളനാരങ്ങ എന്നിവ ഹിക്കയും ഛർദിയും ശമിപ്പിക്കാൻ ഉത്തമം. കുഷ്ഠം, ഇന്ദ്രയവം, സിദ്ധാർത്ഥകം, നിശ, ദുർവ എന്നിവ ചർമ്മരോഗങ്ങൾക്ക് ഫലപ്രദമാണ്.
മഹാമുണ്ജിതികോജീച്യകാഥൈഃ സ്നാനം ഗ്രഹാപഹമ് । സപ്തച്ഛദാമയനിശാചന്ദനൈശ്ചാനുലേപനമ് ॥ ൧,൧൭൨.
മഹാമുഞ്ച, തിക്തം, ജീച്യ എന്നിവയുടെ കഷായത്തിൽ കുളിക്കുന്നത് ഗ്രഹദോഷങ്ങൾ അകറ്റുന്നു. സപ്തച്ഛദം, അമയ, നിശ, ചന്ദനം എന്നിവ ചേർത്ത് ഉണങ്ങുകയും ഉത്തമം.
ശങ്ഖാബ്ജബീജരുദ്രാക്ഷവചാലൌഹാദിധാരണമ് । ഓം കം ടം യം ഗം വൈനതേയായ നമഃ । ഓം ഹോം ഹാം ഹഃ മന്ത്രേണ ശാന്തിര്വാലാനാം മാര്ജനാദ്വലിദാനതഃ । ഓം ഹ്രീം ബാലമ്രഹാദ്വലിം ഗൃഹ്ണീത വാലം മുഞ്ചത സ്വാഹാ ॥ ൧,൧൭൨.
ശംഖ്, താമരാവിത്ത്, രുദ്രാക്ഷം, വച, ഇരുമ്പ് എന്നിവ ധരിക്കണം. 'ഓം കം ടം യം ഗം വൈനതേയായ നമഃ, ഓം ഹോം ഹാം ഹഃ' എന്ന മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച് വെള്ളം തളിച്ച് കയറ്റം കെട്ടിയാൽ കുട്ടികൾക്ക് ശാന്തി ലഭിക്കും. 'ഓം ഹ്രീം ബാലംരഹാദ്വലിം ഗ്രഹ്ണീത വാലം മുഞ്ചത സ്വാഹാ' എന്ന മന്ത്രം ഉപയോഗിക്കണം.
തണ്ഡുലാദ്ഭിഃ ശിരീപസ്യ പലം പീതം വിഷാപഹമ് । തണ്ഡുലാദ്ഭിശ്ച വര്ഷാഭ്വാഃ ശുക്ലായാഃ സര്പദംശനുത് ॥ ൧,൧൭൨.
അരിയുവെള്ളത്തിൽ ചേർത്ത് ഒരു പളം ശിരീഷം കുടിച്ചാൽ വിഷം മാറും. അരിയുവെള്ളത്തിൽ വർഷാഭ്വാ അല്ലെങ്കിൽ ശുക്ലാ ചേർത്താൽ പാമ്പുകടിക്ക് ഔഷധമാണ്.
ദധ്യാജ്യം തണ്ഡുലീയം ച ഗൃഹധൃമോ നിശാ തഥാ । പിഷ്ടം പാനം തഥാ ക്ഷൌദ്രം സിന്ധൃത്ഥസ്യ വിപാന്തകമ് ॥ ൧,൧൭൨.
തയിർ, നെയ്യ്, അരിയുവെള്ളം, ഗൃഹധ്രമം, നിശ, തേൻ ചേർത്ത പാനം അല്ലെങ്കിൽ പേസ്റ്റ് എന്നിവ സിന്ധൃത്ഥ വിഷം മാറ്റാൻ ഫലപ്രദമാണ്.
അങ്കോടമൂലനിഷ്ക്വാഥഃ സാജ്യഃ പീതോ വിഷാന്തകഃ । യജ്ജരാവ്യാധിവിധ്വംസി ഭേഷജം തദ്രസായനമ് ॥ ൧,൧൭൨.
അങ്കോട്ടയുടെ വേർ നെയ്യ് ചേർത്ത് കഷായമാക്കി കുടിച്ചാൽ വിഷം മാറും. ഇത് വയസ്സും രോഗങ്ങളും അകറ്റുന്ന, ആയുസ്സ് വർദ്ധിപ്പിക്കുന്ന ഔഷധമാണ്.
സിന്ദൂത്യരാര്കരാശുണ്ഠീകണാമധുഗുഡൈഃ ക്രമാത് । വര്ഷാദിഷ്വഭയാ സേവ്യാ രസായനഗുണൌഷിണാ ॥ ൧,൧൭൨.
സിന്ദൂതി, അരാർക്ക, രാശുണ്ഠി, കണ, തേൻ, ശർക്കര എന്നിവ ക്രമമായി ഉപയോഗിക്കണം. മഴക്കാലം മുതലായ കാലങ്ങളിൽ അഭയയും ചേർത്ത് കഴിച്ചാൽ ആയുസ്സ് വർദ്ധിപ്പിക്കുന്ന ഗുണം ലഭിക്കും.
ജ്വരസ്യാന്തേഽഭയാം ചൈകാം പ്രഭുങ്ക്തേ ദ്വേ വിഭീതകേ । ഭുക്ത്വാ മധ്വാജ്യധാത്രീണാം ചതുഷ്കം ശതവര്ഷകൃത് ॥ ൧,൧൭൨.
ജ്വരം കഴിഞ്ഞാൽ ഒരു അഭയയും രണ്ട് വിഭീതകവും കഴിക്കണം. ശേഷം തേൻ, നെയ്യ്, ആമലകി, ധാത്രി എന്നിവ നാലും ചേർന്ന് കഴിച്ചാൽ നൂറുവർഷം ആയുസ്സ് ലഭിക്കും.
പീതാശ്വഗന്ധാ പയസാ ഘൃതേനാശേപരോഗനുത് । മണ്ഡൂകപര്ണ്യാഃ സ്വരസോ വിദാര്യാശ്ചാമൃതോപമഃ ॥ ൧,൧൭൨.
അശ്വഗന്ധ പാൽ, നെയ്യ് എന്നിവയിൽ ചേർത്ത് കുടിച്ചാൽ വീര്യരോഗങ്ങൾ മാറും. മണ്ടൂകപർണി, വിദാരി എന്നിവയുടെ തഴച്ചരസം അമൃതംപോലെയാണ്.
തിലധാത്രീഭൃങ്ഗരാജൌ ജഗ്ധ്വാ വര്ഷശതീ ഭവേത് । ത്രികടു ത്രിഫലാ വഹ്നിര്ഗുഡൂചീ ച ശതാവരീ ॥ ൧,൧൭൨.
എള്ള്, ധാത്രി, ഭൃംഗരാജ് എന്നിവ കഴിച്ചാൽ നൂറുവർഷം ജീവിക്കാം. ത്രികടു, ത്രിഫല, വഹ്നി, ഗുഡൂചി, ശതാവരി എന്നിവയും ഉപയോഗിക്കാം.
വിഡങ്ഗലോഹചൂര്ണം തു മധുനാ സഹ രോഗനുത് । ത്രിഫലാ ച കണാ ശുണ്ഠീ ഗുഡൂചീ ച ശതാവരീ ॥ ൧,൧൭൨.
വിഡംഗം, ഇരുമ്പ് എന്നിവ പൊടിയായി തേനിൽ ചേർത്ത് കഴിച്ചാൽ രോഗങ്ങൾ മാറും. ത്രിഫല, കണ, ഉണക്കിഞ്ജി, ഗുഡൂചി, ശതാവരി എന്നിവയും ഉത്തമം.
വിഡങ്ഗഭൃങ്ഗരാജാദി ഭാവിതം സര്വരോഗനുത് । ചൂര്ണം വിദാര്യാ മധ്വാജ്യം ലീഢ്വാ ദശ സ്ത്രിയോ വ്രജേത് ॥ ൧,൧൭൨.
വിഡംഗം, ഭൃംഗരാജ് മുതലായവ ചേർത്ത് തയ്യാറാക്കിയ ചൂർണത്തിൽ തേനും നെയ്യും ചേർത്ത് ലേഹ്യമായി കഴിച്ചാൽ എല്ലാ രോഗങ്ങളും മാറും. ഇതു കഴിച്ച ശേഷം ഒരു പുരുഷൻ പത്ത് സ്ത്രീകളെ സമീപിക്കാനും കഴിയും.
ഘൃതം ശതാവരീകല്കൈഃ ക്ഷീരൈര്ദശഗുണൈഃ പചേത് । ശര്കരാപിപ്പലീക്ഷൌദ്രയുക്തം വാ ജാരകം വിദുഃ ॥ ൧,൧൭൨.
ശതാവരിയുടെ കല്ക് പത്ത് ഗുണം പാൽ ചേർത്ത് നെയ്യിൽ പാകം ചെയ്ത്, ശർക്കര, പിപ്പലി, തേൻ എന്നിവ ചേർത്താൽ അതിനെ ജാരകം എന്ന് പറയുന്നു.
പ്രതിമര്ഷോഽവപീഡശ്ച നസ്യം പ്രവപനം തഥാ । ശിരോവിരേചനം ചേതി പഞ്ചകര്മ ച കഥ്യതേ ॥ ൧,൧൭൨.
പ്രതിമർശം, അവപീഡം, നസ്യം, പ്രവപനം, ശിരോവിരേചനം — ഇവയാണ് പഞ്ചകർമ്മം എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നത്.
മാസൈര്ദ്വിസംഖ്യൈര്മാഘാദ്യൈഃ ക്രമാത്ഷഡൃതവഃ സ്മൃതാഃ । അഗ്നിസേവാമധുക്ഷീരവികൃതീഃ പരിപേവയേത് ॥ ൧,൧൭൨.
മാഘം തുടങ്ങിയ ആറു ঋതുക്കളും രണ്ട് മാസം വീതം എന്ന ക്രമത്തിൽ എണ്ണപ്പെടുന്നു. ഈ കാലങ്ങളിൽ തീ, പാൽ, പുളിച്ചപാൽ എന്നിവ ഒഴിവാക്കണം.
സ്ത്രീയുക്തഃ ശിശിരേ തദ്വദ്വസന്തേ ന ദിവാ സ്വപേത് । ത്യജേദ്വര്ഷാസു സ്വപ്നാദീഞ്ഛരദിന്ദോശ്ച രശ്മയഃ ॥ ൧,൧൭൨.
ശീതകാലത്ത് സ്ത്രീയോടൊപ്പം ഉറങ്ങണം; വസന്തത്തിൽ പകൽ ഉറക്കം ഒഴിവാക്കണം. മഴക്കാലത്ത് ഉറക്കം പോലുള്ള ശീലങ്ങൾ ഉപേക്ഷിക്കണം; ശരത്കാലത്തിലെ ചന്ദ്രന്റെ കിരണങ്ങളും ഒഴിവാക്കണം.
പഥ്യാനി ശാലയോ മുദ്രാ വര്ഷാമ്ഭഃ ക്വഥിതം പയഃ । നിമ്വാതസീകുസുമ്ഭാനാം ശിഗ്രുസര്ഷപയോസ്തഥാ ॥ ൧,൧൭൨.
ആരോഗ്യത്തിന് നല്ലത് അരി, മുദ്ര, മഴവെള്ളം, തിളപ്പിച്ച പാൽ, കൂടാതെ വേപ്പ്, അതസി, കുസുംഭം, ശിഗ്രു, കടുക് എന്നിവയുമാണ്.
ജ്യോതിഷ്മതീമൂലകാനാം തൈലാനി ച ഹരന്തി ഹി । കൃമികുഷ്ഠപ്രമേഹാംശ്ച വാതശ്ലേഷ്മശിരോരുജഃ ॥ ൧,൧൭൨.
ജ്യോതിഷ്മതി മുതലായ വേരുകളുടെ എണ്ണങ്ങൾ കൃമികൾ, ചർമ്മരോഗങ്ങൾ, മൂത്ര സംബന്ധമായ രോഗങ്ങൾ, വാതം, ശ്ലേഷ്മം, തലവേദന എന്നിവ നീക്കുന്നു.
ദാഡിമാമലകീകോലകരമര്ദ്പിയാലകമ് । ജമ്ബീരം നാഗഗ്ഗം ച ആമ്രാതകകപിന്ഥകമ് ॥ ൧,൧൭൨.
മാതളനാരകം, നെല്ലിക്ക, കോല, കരമർദം, പിയാലം, നാരകം, നാഗങ്ങ, ആമ്രാതകം, കപിത്തം എന്നിവയാണ് പറയുന്നത്.
പിത്തലാന്യനിലഘ്നാനി കഫോത്ക്ലേശകരാണിച । ജലം ജീമൂതകേക്ഷ്വാകുകുടജാകൃതബന്ധനമ് ॥ ൧,൧൭൨.
ഇവ പിത്തത്തിന് നല്ലതും വാതം ശമിപ്പിക്കുന്നതുമാണ്; എന്നാൽ ശ്ലേഷ്മം വർദ്ധിപ്പിക്കും. ജീമൂതക, ഇക്ഷ്വാകു, കുഡജം എന്നിവ ചേർത്ത് തയ്യാറാക്കുന്ന വെള്ളം കുടലിൽ പിടിപ്പുണ്ടാക്കും.
ധാമാര്ഗവശ്ച സംയോജ്യാഃ സര്വഥാ വമനേഷ്വമീ । പൂര്വാഹ്നേ വമനായേതേ മദനേന്ദ്രയവീ വചാ ॥ ൧,൧൭൨.
ധാമാർഗവം, അർക്കം എന്നിവ എല്ലായ്പ്പോഴും വമനം ചെയ്യാൻ ചേർക്കണം. രാവിലെ വമനം ഉണ്ടാക്കാൻ മദനം, ഇന്ദ്രയവം, വച എന്നിവ ഉപയോഗിക്കാം.
മൃദുകോഷ്ടശ്ച പിത്തേന ഖരോ വാതകഫാശ്രയാത് । മധ്യമഃ സമദോഷേ സ്യാത്ത്രിവൃത്തിതേ വിരേചനമ് ॥ ൧,൧൭൨.
മൃദുവായ കുടലുള്ളവരിൽ പിത്തം കൂടുതലാകും; കഠിനമായ കുടലുള്ളവരിൽ വാതവും ശ്ലേഷ്മവും; മിതമായ ദോഷമുള്ളവർക്ക് ത്രിവൃത് ഉപയോഗിച്ച് ശോധനം ചെയ്യാം.
ശര്കരാമധുസംയുക്തം സൈന്ധവം നഗരം ത്രിവൃത് । ഹരീതകീവിഹങ്ഗാനി ഗോമൂത്രേണ വിരേചനമ് ॥ ൧,൧൭൨.
ശർക്കരയും തേനും ചേർത്ത ത്രിവൃത്, സൈന്ധവലവണം, നാഗരം, ഹരീതകി, വിഹംഗം എന്നിവ പശുവിന്റെ മൂത്രത്തിൽ ചേർത്ത് കൊടുക്കുന്നത് ശോധനത്തിനാണ്.
ഏരണ്ഡതൈലം ത്രിഫലാക്വാഥശ്ച ദ്വിഗുണസ്തഥാ । വാതോല്ബണേഷു ദോഷേഷു ഭോജയിത്വാഥ വാമയേത് ॥ ൧,൧൭൨.
എരണ്ടെണ്ണയും ത്രിഫല കഷായവും ഇരട്ട അളവിൽ വാതം കൂടുതലുള്ള രോഗങ്ങളിൽ ഭക്ഷണത്തിന് ശേഷം കൊടുത്ത് വമനം ഉണ്ടാക്കണം.
വംശാദിനേത്രം കുര്വീത പഡഷ്ടദ്വാദശാങ്ഗുലമ് । കര്കന്ധൃഫലവച്ഛിദ്രം വസ്തിരുത്താനശായിനേ ॥ ൧,൧൭൨.
വസ്തി ചെയ്യാൻ, വംശം കൊണ്ടുള്ള എട്ടോ പന്ത്രണ്ടോ വിരൽ നീളമുള്ള ഒരു കുഴൽ, കർക്കന്ദു ഫലത്തിന്റെ പോലെ ഒരു തുളയോടെ, കിടന്നിരിക്കുന്നവർക്കായി തയ്യാറാക്കണം.
നിരൂഹദാനേഽപി വിധിരയമേവമുദീരിതഃ । അര്ധത്രിപട്പലേ മാത്രാ ലഘുമധ്യോത്തമഃ ക്രമാത് ॥ ൧,൧൭൨.
നിരൂഹവസ്തി നൽകുന്നതിനുള്ള വിധി ഇതാണ്; അളവ് പകുതി, മൂവാറ്, മുഴുവൻ എന്നിങ്ങനെ ലഘു, മധ്യം, ഉത്തമം എന്ന ക്രമത്തിൽ വേണം.
പഥ്യാക്ഷവാത്ര്യോകദ്വിചതുര്ഭാഗ രുഗര്ദനാഃ । ശതവര്യസൃതാഭൃങ്ഗസിന്ധുവാരാദിഭാവിതാഃ ॥ ൧,൧൭൨.
ആരോഗ്യത്തിന് നല്ല അക്ഷവാത്രി, ഒന്ന്, രണ്ട്, നാലു ഭാഗം Rugardana, ശതാവരി, സൃത, ഭൃംഗ, സിന്ദുവാര തുടങ്ങിയവ ചേർത്ത് ഉപയോഗിക്കണം.