ക്രമവൃദ്ധ്യാ ദശാഹാനി ദശ പൈപ്പാലികം ദിനമ് । വര്ധയേത്പയസാ സാര്ധം തഥൈവാപാനയേത്പുനഃ ॥ ൧,൧൭൦.
പത്ത് ദിവസം, ഓരോ ദിവസവും പത്ത് പൈപ്പാലിക പാൽ ചേർത്ത് ക്രമമായി വർദ്ധിപ്പിച്ച് കഴിക്കണം; അതുപോലെ തന്നെ പിന്നീട് കുറയ്ക്കണം.
ക്ഷീരഷഷ്ടികഭോജീസ്യാദേവം കൃഷ്ണസഹസ്രകമ് । ബൃംഹണം മുദ്ഗമായുഷ്യം പ്ലീഹോദരവിനാശനമ് ॥ ൧,൧൭൦.
ആയിരം ദിവസം പാൽ ചേർത്ത ചോറ് കഴിക്കുന്നവൻക്ക് ദേഹം വളരുകയും, ആയുസ്സ് നീളുകയും, പ്ളീഹയും വയറു രോഗങ്ങളും മാറുകയും ചെയ്യും.
പുനര്നവാക്വാഥകല്കൈഃ സിദ്ധം ശോഥഹരം ഘൃതമ് । ഗാവാ മത്രേണ സംസേവ്യം പിപ്പലീ വാ പയോഽന്വിതാഃ । ഗുഡന വാഭയാം തുല്യാം വിശ്വം വാ ശോഥരോഗിണാ ॥ ൧,൧൭൦.
പുനർനവയുടെ കഷായവും കല്കും ചേർത്ത് തയ്യാറാക്കിയ നെയ്യ് ശോഥം മാറ്റുന്നു; ഇത് പശുവിന്റെ മൂത്രത്തോടോ, പിപ്പലി പാൽ ചേർത്ത് കുടിച്ചാലോ, ഗുഡയും ഹരീതകിയും തുല്യമായി ചേർത്ത് കഴിച്ചാലോ, വിശ്വം ഉപയോഗിച്ചാലോ ശോഥരോഗികൾക്ക് ഗുണം ചെയ്യും.
തൈലമേരണ്ഡജം പീത്വാ ബലാസിദ്ധം പയോഽന്വിതമ് । ആധ്മാനശൂലോപചിതാമന്ത്രവൃദ്ധിഞ്ജയേന്നരഃ ॥ ൧,൧൭൦.
ബലയും പാൽ ചേർത്ത് തയ്യാറാക്കിയ എരണ്ടയുടെ എണ്ണം കുടിച്ചാൽ വയറു വീക്കം, വേദന, ദ്രവം കൂടൽ എന്നിവ മാറും.
ഭ്രഷ്ടോരുചകതൈലേന കല്കഃ പഥ്യാസമുദ്ഭവഃ । കൃഷ്ണസൈന്ധവസംയുക്തോ വദ്ധിരോഗഹരഃ പരഃ ॥ ൧,൧൭൦.
പത്യാ കടുക് എണ്ണയിൽ വറുത്ത് കറുത്ത ഉപ്പു ചേർത്ത് തയ്യാറാക്കിയ കല്ക് വയറു സംബന്ധമായ രോഗങ്ങൾക്ക് ഉത്തമമായ മരുന്നാണ്.
നിര്ഗുണ്ഡീമൂലനസ്യേന ഗണ്ഡമാലാ വിനശ്യതി । സ്മുഹീഗണ്ഡീരികാസ്വേദോ നാശയേദര്ബുദാനി ച ॥ ൧,൧൭൦.
നിർഗുണ്ടിയുടെ വേർ പുരട്ടിയാൽ ഗണ്ഡമാല ഇല്ലാതാകും; സ്മുഹി, ഗണ്ഡീരികാ ഇലകളിൽ ചൂട് കൊടുത്താൽ അർബുദം മാറും.
ഹസ്തികര്ണപലാശസ്യ ഗലഗണ്ഡം തു ലേപതഃ । ധത്തൂരൈരണ്ഡനിര്ഗുണ്ഡീവര്ഷാഭൂശിഗ്രുസര്ഷപൈഃ ॥ ൧,൧൭൦.
ഹസ്തികർണപലാശം കഴുകി കഴുത്തിൽ പുരട്ടുകയും, അതോടൊപ്പം ധത്തൂര, എരണ്ട, നിർഗുണ്ടി, വര്ഷാഭൂ, ശിഗ്രു, കടുക് എന്നിവ ചേർത്താൽ ഗളഗണ്ഡം (കഴുത്തുവീക്കം) മാറും.
പ്രലേപഃശ്ലീപദം ഹന്തി ചിരോത്ഥമതിദാരുണമ് । ശോഭാഞ്ജനകസിന്ധൃത്ഥഹിങ്ഗും വിദ്രധിനാശനമ് ॥ ൧,൧൭൦.
പ്രലേപം പുരട്ടിയാൽ പഴയതും കടുത്തതുമായ ശ്ലീപദം മാറും; ശോഭാഞ്ജനം, കല്ലുപ്, ഹിംഗു എന്നിവ ചേർത്താൽ വിഡ്രധി (പിണ്ഡം) ഇല്ലാതാകും.
ശരപുങ്ഖാ മധുയുതാ യാത്സര്സ്വവ്രണഗേപണീ । നിമ്ബപത്രസ്യ വാലേപഃ ശ്വയഥുവ്രണഗേപണഃ ॥ ൧,൧൭൦.
ശരപുങ്ഖയുടെ കല്ക് തേനോടുകൂടെ പുരട്ടിയാൽ എല്ലാ വ്രണങ്ങളും മങ്ങും; അതുപോലെ തന്നെ നിംബ ഇലയുടെ ലേപം ശോഥവും വ്രണവും മാറ്റും.
ത്രിഫലാ ഖദിരോ ദാര്വോ ന്യഗ്രോധോ വ്രണശോധനഃ । സദ്യഃ ക്ഷതം വ്രണം വൈദ്യഃ സശൂലം പരിഷേചയേത് ॥ ൧,൧൭൦.
തൃഫല, ഖദിരം, ദാരു, ന്യഗ്രോധം എന്നിവ വ്രണശുദ്ധിക്ക് ഉപയോഗിക്കാം; പുതിയ വ്രണത്തിൽ വേദനയുണ്ടായാലും ഉടൻ തന്നെ വൈദ്യൻ കഴുകണം.
യഷ്ടീമധുകയുക്തേന കിഞ്ചിദുഷ്ണേന സര്പിഷാ । ബുദ്ധ്വാഗന്തുവ്രണാന്വൈദ്യോ ഘൃതക്ഷൌദ്രസമന്വിതാമ് ॥ ൧,൧൭൦.
ചികിത്സകന് പുറത്ത് നിന്നുള്ള കാരണങ്ങളാൽ ഉണ്ടായ വ്രണങ്ങൾ തിരിച്ചറിയുമ്പോൾ, കുറച്ച് ചൂടാക്കിയ നെയ്യും തേനും യഷ്ടിമധു ചേർത്ത് പുരട്ടണം.
ശീതാം ക്രിയാം പ്രയുഞ്ജീത പിത്തരക്തോഷ്മനാശിനീമ് । ക്വാഥോ വംശത്വഗേരണ്ഡശ്വദംഷ്ട്രവനിദാകൃതഃ ॥ ൧,൧൭൦.
പിത്തവും രക്തവും ചൂടും തണുപ്പിക്കുന്ന ചികിത്സ വേണം. മുളയും ആവരയും ശ്വദംഷ്ട്രയും ചേർത്ത് കഷായം തയ്യാറാക്കണം.
സഹിങ്ഗുസൈന്ധവഃ പീതഃ കോഷ്ഠസ്ഥം സ്ത്രാവയേദസൃക് । യവകോലകുലത്ഥാനാം നിഃസ്നേഹേന രസേന വാ ॥ ൧,൧൭൦.
ഹിംഗും സൈന്ധവവും ചേർത്ത് കഴിച്ചാൽ വയറ്റിൽ അടങ്ങിയ രക്തം പുറത്തേക്കു വരും. അല്ലെങ്കിൽ യവം, കോല, കുലത്ത എന്നിവയുടെ എണ്ണമില്ലാത്ത രസം ഉപയോഗിക്കാം.
ഭുഞ്ജീതാന്നം യവാഗ്വാ വാ പിവേത്സൈന്ധവസംയുതമ് । കരഞ്ജാരിഷ്ടനിര്ഗുണ്ഡീരസോ ഹന്യാദ്വ്രണക്രിമീന് ॥ ൧,൧൭൦.
യവം കൊണ്ടുള്ള അന്നം കഴിക്കാമോ അതോ സൈന്ധവം ചേർത്തു കുടിക്കാമോ. കരിഞ്ച, അരിഷ്ടം, നിർഗുണ്ടി എന്നിവയുടെ രസം വ്രണത്തിലെ കീടങ്ങളെ നശിപ്പിക്കും.
ത്രിഫലാചൂര്ണസംയുക്തോ ഗുഗ്ഗുലുര്വടകീകൃതഃ । നിര്യന്ത്രണോ വിബന്ധഘ്നോ വ്രധനഗേപണഃ ॥ ൧,൧൭൦.
തൃഫല ചൂർണ്ണം ചേർത്തു ഗുഗ്ഗുലു വടി ആക്കി ഉപയോഗിക്കാം. ഇത് തടസ്സം നീക്കി വ്രണത്തിനും വീക്കിനും നല്ലത്.
ദൂര്വാസ്വരസസിദ്ധം വാ തലം കമ്പില്ലകേന വാ । ദാര്വോത്വചശ്ച കല്കേന പ്രധാനം വ്രണരോപണമ് ॥ ൧,൧൭൦.
ദുര്വാസരസത്തിൽ കയ്പ്പിലയും ദാരുവൃക്ഷത്തിൻ തൊലിയും ചേർത്ത് കുഴച്ച് പുരട്ടുന്നത് വ്രണമാർന്നതിന് പ്രധാന ചികിത്സയാണ്.
ശ്രീഗരുഡമഹാപുരാണമ് ൧൭൧ ധന്വന്തരിരുവാച । നാഡീവ്രണാദിരോഗാണാം ചികിത്സാം ശൃണു സുശ്രുത । നാഡീം ശസ്ത്രേണ സംപാട്യ നാജീനാം വ്രണവത്ക്രിയാ ॥ ൧,൧൭൧.
ധന്വന്തരി പറഞ്ഞു: സുശ്രുതാ, നാഡീവ്രണത്തിനും ഇതുപോലുള്ള രോഗങ്ങൾക്കും ചികിത്സ കേൾക്കൂ. ആദ്യം ശസ്ത്രക്രിയയിലൂടെ നാഡി തുറന്ന്, വ്രണത്തിന് ചെയ്യുന്നപോലെ പരിചരണം നടത്തണം.
ഗുഗ്ഗുലുത്രിഫലാവ്യോപൈഃ സമാംശൈരാജ്യയോജിതൈഃ । നാഡീദുഷ്ടവ്രണം ശൂലം ഭഗന്ദരമഥോ ജയേത് ॥ ൧,൧൭൧.
ഗുഗ്ഗുലു, തൃഫല, വ്യോഷം ഇവ സമം ചേർത്ത് നെയ്യിൽ കലർത്തി ഉപയോഗിച്ചാൽ വേദനയുള്ള നാഡീവ്രണവും ഭാഗന്ദരവും ഭേദിക്കും.
നിര്ഗുണ്ഡീരസതസ്തൈലം നാഡീദുഷ്ടവ്രണാപഹമ് । ഹിതം പാമാമയാനാം തു പാനാഭ്യഞ്ജനനാവനൈഃ ॥ ൧,൧൭൧.
നിർഗുണ്ടി രസത്തിൽ നിന്നു തയ്യാറാക്കിയ എണ്ണ നാഡീവ്രണത്തെ മാറ്റും. ഇത് പാമാദികളുള്ളവർക്ക് കുടിക്കാൻ, പുരട്ടാൻ, നാസയിൽ ഇടാൻ ഉപയോഗിക്കാം.
ഗഗ്ഗുത്രിഫലാകൃഷ്ണാത്രിപഞ്ചൈകാംശയോജിതാ । ഘുടി (ഗുഡി) കാശോഥഗുല്മാര്ശോഭഗന്ദരവതാം ഹിതാ ॥ ൧,൧൭൧.
ഗുഗ്ഗുലു, തൃഫല, കൃഷ്ണ, തൃപഞ്ചം ഇവ സമം ചേർത്ത് ഗുളികയാക്കി ഉപയോഗിച്ചാൽ കഷ്ടം, വീക്കം, ഭാഗന്ദരം എന്നിവയ്ക്ക് നല്ലതാണ്.
ധ്വജമധ്യേ ശിരാവേധേ വിശുദ്ധിരുപദംശകേ । പാകോ രക്ഷ്യഃ പ്രയത്നേന ശിശ്രക്ഷയകരോ ഹി സഃ ॥ ൧,൧൭൧.
ലിംഗത്തിന്റെ മധ്യഭാഗത്ത് ശിരാ വിച്ഛേദം ചെയ്താൽ ഉപദംശത്തിൽ ശുദ്ധി വരും. വ്രണം ശ്രദ്ധയോടെ സംരക്ഷിക്കണം, കാരണം അത് ശിശ്നം നശിപ്പിക്കും.
പടോലനിമ്ബത്രിഫലാഗുഡൂചീക്വാഥമാപിബേത് । സഗുഗ്ഗുലും സഖദിരമുപദംശോ വിനശ്യതി ॥ ൧,൧൭൧.
പടോല, അരയാൽ, തൃഫല, ഗുഡൂചി എന്നിവയുടെ കഷായത്തിൽ ഗുഗ്ഗുലും കടിരയും ചേർത്ത് കുടിച്ചാൽ ഉപദംശം നശിക്കും.
ദഹേത്കടാഹേ ത്രിഫലാം സാമസീ (ഷീ) മധസംയുതാമ് । ഉപദംശേ പ്രലേപോഽയ സദ്യോ രോപയതേ വ്രണമ് ॥ ൧,൧൭൧.
തൃഫല തേൻ ചേർത്ത് ചൂടുവെച്ച ശേഷം ഉപദംശത്തിൽ പുരട്ടിയാൽ വ്രണം ഉടൻ മങ്ങും.
ത്രിഫലാനിമ്ബഭൂനിമ്ബകരഞ്ജഖദിരാദിഭിഃ । കല്കൈഃ ക്വാഥൈര്ഘൃതം പക്വമുപദംശഹരം പരമ് ॥ ൧,൧൭൧.
തൃഫല, അരയാൽ, ഭൂനിംബം, കരിഞ്ച, കടിര എന്നിവയുടെ കുഴച്ചും കഷായവും നെയ്യിൽ പാകം ചെയ്താൽ ഉപദംശത്തിന് ഏറ്റവും നല്ല മരുന്നാണ്.
ആദൌ ഭഗ്നം വിദിത്വാ തു സേചയേച്ഛീതലാംബുനാ । പക്വേനാലേപനം കാര്യം ബന്ധനം ച കുശാന്വിതമ് ॥ ൧,൧൭൧.
ആദ്യം പൊട്ടലുണ്ടായതായി മനസ്സിലാക്കി തണുത്ത വെള്ളം ഒഴിക്കണം. ശേഷം പാകം ചെയ്ത ലേപം പുരട്ടി കുശത്തണ്ട് കൊണ്ട് കെട്ടണം.
മാഷം മാംസം തഥാ സര്പിഃ ക്ഷീരം യൂഷഃ സതീജലഃ । ബൃംഹണം ചാന്നപാനം സ്യാത്പ്രദേയം ഭഗ്നരോഗിണേ ॥ ൧,൧൭൧.
ഉഴുന്ന്, ഇറച്ചി, നെയ്യ്, പാൽ, സാർ, യവജലം എന്നിവ പൊട്ടലുള്ള രോഗിക്ക് പോഷകാഹാരമായി നൽകണം.
രസോനമധുനാസാജ്യസിതാകല്കം സമശ്നുതാ । ഛിന്നഭിന്നച്യുതാസ്ഥീനാം സന്ധാനമചിരാദ്ഭവേത് ॥ ൧,൧൭൧.
വെളുത്തുള്ളി, തേൻ, നെയ്യ്, പഞ്ചസാര എന്നിവ ചേർത്ത് കഴിച്ചാൽ ഒടിഞ്ഞതോ മാറിയതോ വീണതോ ആയ അസ്ഥികൾ വേഗം ചേർന്നുപോകും.
അശ്വത്ഥത്രിഫലാവ്യോഷാഃ സവരഭിഃ സമീകൃതൈഃ । തുല്യോ ഗുഗ്ഗുലുനാ യോജ്യോ ഭഗ്നസന്ധിപ്രസാധ (കൃത്) കഃ ॥ ൧,൧൭൧.
അശ്വത്ത, തൃഫല, വ്യോഷം, വരഭി എന്നിവ ചേർത്ത് ഗുഗ്ഗുലുമായി കലർത്തിയാൽ പൊട്ടിയ സന്ധികൾ വീണ്ടും ചേരാൻ സഹായിക്കും.
സര്വകുഷ്ഠേഷു വമനം രേചനം രക്തമോക്ഷണ । വചാവാസാപടോലാനാം നിമ്ബസ്യ കലിനീത്വചഃ ॥ ൧,൧൭൧.
എല്ലാ തരത്തിലുള്ള കുഷ്ഠരോഗങ്ങൾക്കും വമനം, വിരചനവും രക്തം പുറത്തെടുക്കുന്നതും നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നു. കൂടാതെ, വച, വാസ, പട്ടോള, നിംബ, കലിനി, ഇവയുടെ തണ്ടുകൾ എന്നിവയും ഉപയോഗിക്കണം.
കഷായോ മധുനാ പീതോ വാതഹൃന്മദനാന്വിതഃ । വിരേചനം പ്രയോക്തവ്യം ത്രിവൃത്കര്ണഫലത്രികൈഃ ॥ ൧,൧൭൧.
വാതവും ഹൃദയരോഗവും കുറയ്ക്കുന്ന ഗുണമുള്ള കഷായം തേനോടൊപ്പം കുടിക്കണം. വിരചനത്തിന് ത്രിവൃത്, കർണഫല, ത്രികട് എന്നിവ ഉപയോഗിക്കണം.