ക്വാഥോ ഹന്തി മാഹശോഥം മരീചഗുഡസംയുതഃ । കാസഘ്നോ മോദകഃ പ്രോക്തസ്തൃഷ്ണാരോചകനാശനഃ ॥ ൧,൧൭൦.
കുരുമുളകും ചക്കരയും ചേർത്ത കഷായം വലിയ വീക്കം കുറയ്ക്കും; അതിന്റെ ലഹ്യവും ചുമ, ദാഹം എന്നിവ അകറ്റുകയും, രുചി വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യും.
കണ്ടകാരിഗുഡൂചീഭ്യാം പൃഥക്ത്രിംശത്പലേ രസേ । പ്രസ്ഥസിദ്ധം ഘൃതഞ്ചൈവ കാസനുദ്ധൃദി ദീപനഃ ॥ ൧,൧൭൦.
കണ്ടകാരിയും ഗുഡൂചിയും ഓരോത് മുപ്പത്തിരണ്ട് പലയോളം എടുത്ത്, ഒരു പ്രസ്ഥം നെയ്യിൽ വേവിച്ചാൽ, ചുമ അകറ്റുകയും ഹൃദയം ഉണർത്തുകയും ചെയ്യും.
കൃഷ്ണാധാത്രീസിതാശുണ്ഠീമരീചസൈന്ധവാന്വിതഃ । ക്വാഥ ഏരണ്ഡതൈലേന സാമം ഹന്ത്യനിലം ഗുരുമ് ॥ ൧,൧൭൦.
കൃഷ്ണ, ധാത്രി, പഞ്ചസാര, ചുക്ക്, കുരുമുളക്, ഇന്തുപ് എന്നിവ ചേർത്ത് എരണ്ടതൈലം ചേർത്ത് കഷായമാക്കി കഴിച്ചാൽ, ഗുരുവായ വാതം ശക്തിയായി അകറ്റും.
ബലാ പുനര്നവൈരണ്ഡബൃഹതീദ്വയഗോക്ഷുരൈഃ । സഹിങ്ഗുലവര്ണ പീതം വാതശൂലവിമര്ദനമ് ॥ ൧,൧൭൦.
ബല, പുനർനവ, എരണ്ട, ഇരുവിധ ബൃഹതികൾ, ഗോക്ഷുരം എന്നിവയും നിറത്തിന് ഹിംഗുലവും ചേർത്ത് കുടിച്ചാൽ, വാതവേദന ശമിക്കും.
ത്രിഫലാനിമ്ബയഷ്ടീകകടുകാരഗ്വധൈഃ ശൃതമ് । പായയേന്മധുനാ മിശ്രം ദാഹശൂലോപശാന്തയേ ॥ ൧,൧൭൦.
തൃഫല, നിംബ, യഷ്ടി, കടുക, അരഗ്വധം എന്നിവയുടെ കഷായം തേൻ ചേർത്ത് കുടിച്ചാൽ, ദാഹവും വേദനയും ശമിക്കും.
ത്രിഫലാപഃ സയഷ്ടീകാഃ പരിണാമാര്തിനാശനാഃ । ഗോമൂത്രശുദ്ധമണ്ഡൂരം ത്രിഫലാചൂര്ണസംയുതമ് । വിലിഹന്മധുസര്പിര്ഭ്യാം ശൂലം ഹന്തി ത്രിദോഷജമ് ॥ ൧,൧൭൦.
തൃഫലയും യഷ്ടിയും ചേർത്ത വെള്ളം അജീര്ണ്യവേദന അകറ്റുന്നു; പശുവിന്റെ മൂത്രത്തിൽ ശുദ്ധീകരിച്ച മണ്ഡൂരവും തൃഫലാപൊടിയും ചേർത്ത് തേനും നെയ്യും ചേർത്ത് ലേഹനമായി കഴിച്ചാൽ, ത്രിദോഷജവേദന അകറ്റും.
ത്രിവൃത്കൃഷ്ണാഹരീതക്യോ ദ്വിചതുഷ്പഞ്ചഭാഗികാഃ । ഗുടികാ ഗുഡതുല്യാസ്താ വിഡ്വിബന്ധഗദാപഹാഃ ॥ ൧,൧൭൦.
തൃവൃത്, കൃഷ്ണ, ഹരീതകി എന്നിവ രണ്ടും നാലും അഞ്ചും അളവിൽ എടുത്ത്, ചക്കര വലിപ്പത്തിൽ ഗുളികയാക്കി കഴിച്ചാൽ, കഠിനമലവും രോഗവും അകറ്റും.
ഹരീതകീയവക്ഷാരപിപ്പലീത്രിവൃതസ്തഥാ । ഘൃതൈശ്ചൂര്ണമിദം പേയമുദാവര്താവിനാശനമ് ॥ ൧,൧൭൦.
ഹരീതകി, യവക്ഷാര, പിപ്പലി, തൃവൃത് എന്നിവയുടെ പൊടി നെയ്യിൽ ചേർത്ത് കഴിച്ചാൽ, ഉദാവർത്തം അകറ്റാം.
ത്രിവൃദ്ധരീതകീശ്യാമാഃ സ്നുഹീക്ഷീരേണ ഭാവിതാഃ । വടികാ മൂത്രപീതാസ്താഃ ശ്രേഷ്ടാശ്ചാനാഹഭേദികാഃ ॥ ൧,൧൭൦.
തൃവൃത്, ഹരീതകി, ശ്യാമാ എന്നിവ സ്നുഹി പാലിൽ പ്രോസസ്സുചെയ്ത്, വറ്റിയായി മൂത്രത്തിൽ കഴിച്ചാൽ, മലക്കെട്ട് അകറ്റുന്നതിൽ ഏറ്റവും ഉത്തമമാണ്.
ത്ര്യൂഷണത്രിഫലാധന്യവിഡങ്ഗചവ്യചിത്രകൈഃ । കല്കീകൃതൈര്ഘൃതം സിദ്ധം സംസ്കാരം വാതഗുല്മനുത് ॥ ൧,൧൭൦.
തൃയൂഷണം, തൃഫല, ധന്യ, വിഡംഗം, ചവ്യ, ചിത്രകം എന്നിവ കാൽക്കയായി എടുത്ത് നെയ്യിൽ വേവിച്ചാൽ, വാതഗുൽമം അകറ്റാം.
മൂലം നാഗരമാനീതം സക്ഷീരം ഹൃദയാര്തിനുത് । സൌവചലം തദര്ധന്തു ശിവാനാഞ്ച ഘൃതം പിബേത് ॥ ൧,൧൭൦.
നാഗര മൂലം പാൽ ചേർത്ത് വേവിച്ചാൽ ഹൃദയവേദന അകറ്റും; അതിന്റെ പകുതിയോളം സൈന്ധവവും ശിവനെയ്യും ചേർത്ത് കുടിക്കണം.
കണാപാഷാണഭേദൈര്വാ ശിലാജതുകചൂര്ണകമ് । തണ്ഡുലീഭിര്ഗുഡേനാപി മൂത്രകൃച്ഛ്രീതി ജീവതി ॥ ൧,൧൭൦.
കണ, പാഷാണഭേദം, അല്ലെങ്കിൽ ശിലാജതു പൊടി അരി, ചക്കര എന്നിവ ചേർത്ത് കഴിച്ചാൽ, മൂത്രക്കഷ്ടം മാറി ജീവൻ നിലനിർത്താം.
അമൃതാനാഗരീധാത്രീവാജിഗന്ധാത്രികണ്ടകാമ് । പ്രപിബേദ്വാതരേഗാര്തഃ സശൂലോ മൂത്രകൃച്ഛ്രവാന് ॥ ൧,൧൭൦.
വാതം ബാധിച്ചവനും മൂത്രത്തിൽ വേദനയും ബുദ്ധിമുട്ടും അനുഭവിക്കുന്നവനും അമൃത, നാഗരി, ധാത്രി, വാജിഗന്ധ, ത്രികണ്ടക എന്നിവയുടെ കഷായം കുടിക്കണം.
സിതാതുല്യോ യവക്ഷാരഃ സര്വകൃച്ഛ്രനിവാരണഃ । നിദിഗ്ധികാരസോ വാപി സക്ഷൌദ്രഃ കൃച്ഛ്രനാശനഃ ॥ ൧,൧൭൦.
പഞ്ചസാരപോലെയുള്ള യവക്ഷാരം എല്ലാ മൂത്രസംബന്ധമായ ബുദ്ധിമുട്ടുകളും മാറ്റുന്നു; അതുപോലെ തന്നെ നിദിഗ്ധികയുടെ രസം തേനോടുകൂടെ കഴിച്ചാൽ ഈ രോഗങ്ങൾ ഇല്ലാതാകും.
ലവണം ത്രിഫലാകല്കൈര്മൂത്രാഘാതഹരം സ്മൃതമ് । മൂത്രേ വിരുദ്ധേ കര്പൂരചൂര്ണം ലിങ്ഗേ പ്രവേശയേത് ॥ ൧,൧൭൦.
തൃഫലയുടെ കല്ക് ചേർത്ത ഉപ്പ് മൂത്രം തടയുന്ന പ്രശ്നങ്ങൾക്കു നല്ലതാണ്; മൂത്രം തടഞ്ഞുപോകുമ്പോൾ കർപ്പൂരപ്പൊടി ലിംഗത്തിൽ ഇടണം.
ക്വാഥശ്ച ശിഗ്രുമൂലോത്ഥഃ കടൂഷ്ണോശ്മാനിപാതനഃ । സര്വമേഹഹരോധാത്ര്യാ രസഃക്ഷൌദ്രനിശായുതഃ । ത്രിഫലാദാരുദാര്വ്യഷ്ടക്വാഥഃ ക്ഷൌദ്രേണ മേഹഹാ ॥ ൧,൧൭൦.
ശിഗ്രുവിന്റെ വേർകൊണ്ടു തയ്യാറാക്കിയ കഷായം കഠിനവും ചൂടും ഉള്ളതായതിനാൽ മൂത്രം വരുത്തുന്നു; ധാത്രിയുടെ രസം തേനും മഞ്ഞളും ചേർത്ത് കഴിച്ചാൽ എല്ലാ മൂത്രരോഗങ്ങളും മാറും; തൃഫല, ദാരു, ദാർവി, അഷ്ടക എന്നിവയുടെ കഷായം തേനോടുകൂടെ കുടിച്ചാൽ മൂത്രരോഗങ്ങൾ മാറും.
അസ്വപ്നം ച വ്യവായം ച വ്യായാമാശ്ചിന്തനാനി ച । സ്ഥൌല്യമിച്ഛന്പപരിത്യക്തം ക്രമേണാഭിപ്രവര്ധയേത് ॥ ൧,൧൭൦.
വളരെയധികം ഭക്ഷണം ഉപേക്ഷിച്ച്, ഉണർന്നിരിയൽ, ബ്രഹ്മചര്യം, വ്യായാമം, ധ്യാനം എന്നിവ ക്രമമായി വർദ്ധിപ്പിച്ചാൽ സ്തൗല്യം കുറയ്ക്കാൻ കഴിയും.
യവശ്യാമാകഭോജീ സ്യാസ്ഥൌല്യകൃന്മധുവാരിണാ । ഉഷ്ണമന്നം സമണ്ഡം വാ പിബന്കൃശതനുര്ഭവേത് ॥ ൧,൧൭൦.
യവവും ശ്യാമാകവും ഭക്ഷിച്ച്, തേൻ കലർത്തിയ വെള്ളം അല്ലെങ്കിൽ ചൂടുള്ള കഞ്ഞി കുടിക്കുന്നവൻ ദേഹത്തിൽ കൊഴുപ്പ് കുറയും.
സചവ്യജീരകം വ്യോഷാ ഹിങ്ഗുസൌവര്ചലാമലാഃ । മധുനാ രക്തവഃ പീതാ മേധോഘ്നാ സര്വദീപനാഃ ॥ ൧,൧൭൦.
ചവ്യ, ജീരകം, വ്യോഷം, ഹിംഗു, സൗവർചല, ആമലക എന്നിവയുടെ പൊടി തേനോടുകൂടെ കഴിച്ചാൽ രക്തം ശുദ്ധീകരിക്കുകയും, കൊഴുപ്പ് കുറയ്ക്കുകയും, അഗ്നി ഉണർത്തുകയും ചെയ്യും.
ചതുര്ഗുണേ ജലേ മൂത്രേ ദ്വിഗുണേ ചിത്രകാണി ച । കല്കൈഃ സിദ്ധ ഘൃത പ്രസ്ഥം സക്ഷീരം ജഠരീ പിബേത് ॥ ൧,൧൭൦.
നാലിരട്ടി വെള്ളവും ഇരട്ടിയായ മൂത്രവും ചേർത്ത് ചിത്രക കഷായം തയ്യാറാക്കി, അതിൽ നിന്നുള്ള കല്ക് പാൽ ചേർത്ത നെയ്യുമായി കുടിച്ചാൽ വയറു സംബന്ധമായ രോഗങ്ങൾ മാറും.
ക്രമവൃദ്ധ്യാ ദശാഹാനി ദശ പൈപ്പാലികം ദിനമ് । വര്ധയേത്പയസാ സാര്ധം തഥൈവാപാനയേത്പുനഃ ॥ ൧,൧൭൦.
പത്ത് ദിവസം, ഓരോ ദിവസവും പത്ത് പൈപ്പാലിക പാൽ ചേർത്ത് ക്രമമായി വർദ്ധിപ്പിച്ച് കഴിക്കണം; അതുപോലെ തന്നെ പിന്നീട് കുറയ്ക്കണം.
ക്ഷീരഷഷ്ടികഭോജീസ്യാദേവം കൃഷ്ണസഹസ്രകമ് । ബൃംഹണം മുദ്ഗമായുഷ്യം പ്ലീഹോദരവിനാശനമ് ॥ ൧,൧൭൦.
ആയിരം ദിവസം പാൽ ചേർത്ത ചോറ് കഴിക്കുന്നവൻക്ക് ദേഹം വളരുകയും, ആയുസ്സ് നീളുകയും, പ്ളീഹയും വയറു രോഗങ്ങളും മാറുകയും ചെയ്യും.
പുനര്നവാക്വാഥകല്കൈഃ സിദ്ധം ശോഥഹരം ഘൃതമ് । ഗാവാ മത്രേണ സംസേവ്യം പിപ്പലീ വാ പയോഽന്വിതാഃ । ഗുഡന വാഭയാം തുല്യാം വിശ്വം വാ ശോഥരോഗിണാ ॥ ൧,൧൭൦.
പുനർനവയുടെ കഷായവും കല്കും ചേർത്ത് തയ്യാറാക്കിയ നെയ്യ് ശോഥം മാറ്റുന്നു; ഇത് പശുവിന്റെ മൂത്രത്തോടോ, പിപ്പലി പാൽ ചേർത്ത് കുടിച്ചാലോ, ഗുഡയും ഹരീതകിയും തുല്യമായി ചേർത്ത് കഴിച്ചാലോ, വിശ്വം ഉപയോഗിച്ചാലോ ശോഥരോഗികൾക്ക് ഗുണം ചെയ്യും.
തൈലമേരണ്ഡജം പീത്വാ ബലാസിദ്ധം പയോഽന്വിതമ് । ആധ്മാനശൂലോപചിതാമന്ത്രവൃദ്ധിഞ്ജയേന്നരഃ ॥ ൧,൧൭൦.
ബലയും പാൽ ചേർത്ത് തയ്യാറാക്കിയ എരണ്ടയുടെ എണ്ണം കുടിച്ചാൽ വയറു വീക്കം, വേദന, ദ്രവം കൂടൽ എന്നിവ മാറും.
ഭ്രഷ്ടോരുചകതൈലേന കല്കഃ പഥ്യാസമുദ്ഭവഃ । കൃഷ്ണസൈന്ധവസംയുക്തോ വദ്ധിരോഗഹരഃ പരഃ ॥ ൧,൧൭൦.
പത്യാ കടുക് എണ്ണയിൽ വറുത്ത് കറുത്ത ഉപ്പു ചേർത്ത് തയ്യാറാക്കിയ കല്ക് വയറു സംബന്ധമായ രോഗങ്ങൾക്ക് ഉത്തമമായ മരുന്നാണ്.
നിര്ഗുണ്ഡീമൂലനസ്യേന ഗണ്ഡമാലാ വിനശ്യതി । സ്മുഹീഗണ്ഡീരികാസ്വേദോ നാശയേദര്ബുദാനി ച ॥ ൧,൧൭൦.
നിർഗുണ്ടിയുടെ വേർ പുരട്ടിയാൽ ഗണ്ഡമാല ഇല്ലാതാകും; സ്മുഹി, ഗണ്ഡീരികാ ഇലകളിൽ ചൂട് കൊടുത്താൽ അർബുദം മാറും.
ഹസ്തികര്ണപലാശസ്യ ഗലഗണ്ഡം തു ലേപതഃ । ധത്തൂരൈരണ്ഡനിര്ഗുണ്ഡീവര്ഷാഭൂശിഗ്രുസര്ഷപൈഃ ॥ ൧,൧൭൦.
ഹസ്തികർണപലാശം കഴുകി കഴുത്തിൽ പുരട്ടുകയും, അതോടൊപ്പം ധത്തൂര, എരണ്ട, നിർഗുണ്ടി, വര്ഷാഭൂ, ശിഗ്രു, കടുക് എന്നിവ ചേർത്താൽ ഗളഗണ്ഡം (കഴുത്തുവീക്കം) മാറും.
പ്രലേപഃശ്ലീപദം ഹന്തി ചിരോത്ഥമതിദാരുണമ് । ശോഭാഞ്ജനകസിന്ധൃത്ഥഹിങ്ഗും വിദ്രധിനാശനമ് ॥ ൧,൧൭൦.
പ്രലേപം പുരട്ടിയാൽ പഴയതും കടുത്തതുമായ ശ്ലീപദം മാറും; ശോഭാഞ്ജനം, കല്ലുപ്, ഹിംഗു എന്നിവ ചേർത്താൽ വിഡ്രധി (പിണ്ഡം) ഇല്ലാതാകും.
ശരപുങ്ഖാ മധുയുതാ യാത്സര്സ്വവ്രണഗേപണീ । നിമ്ബപത്രസ്യ വാലേപഃ ശ്വയഥുവ്രണഗേപണഃ ॥ ൧,൧൭൦.
ശരപുങ്ഖയുടെ കല്ക് തേനോടുകൂടെ പുരട്ടിയാൽ എല്ലാ വ്രണങ്ങളും മങ്ങും; അതുപോലെ തന്നെ നിംബ ഇലയുടെ ലേപം ശോഥവും വ്രണവും മാറ്റും.
ത്രിഫലാ ഖദിരോ ദാര്വോ ന്യഗ്രോധോ വ്രണശോധനഃ । സദ്യഃ ക്ഷതം വ്രണം വൈദ്യഃ സശൂലം പരിഷേചയേത് ॥ ൧,൧൭൦.
തൃഫല, ഖദിരം, ദാരു, ന്യഗ്രോധം എന്നിവ വ്രണശുദ്ധിക്ക് ഉപയോഗിക്കാം; പുതിയ വ്രണത്തിൽ വേദനയുണ്ടായാലും ഉടൻ തന്നെ വൈദ്യൻ കഴുകണം.