മുസ്തപര്പടകദിവ്യശൃങ്ഗവേരശൃതം പയഃ । ശാലപര്ണോ പൃശ്രിപര്ണോ ബൃഹതീ കണ്ടകാരികാ ॥ ൧,൧൭൦.
മുഷ്ത, പർപ്പടകം, ദിവ്യശൃംഗവേരം, ശാലപർണി, പൃശ്നിപർണി, ബൃഹതീ, കണ്ടകാരിക എന്നിവ ചേർത്ത് പാലിൽ തിളപ്പിച്ചാൽ അതു ഗുണകരമാണ്.
ബലാശ്വദംഷ്ട്രാബില്വാദി പാഠാനാഗരധാന്യകമ് । ഏതദാഹാരസംയോഗേ ഹിതം സര്വാതിസാരിണാമ് ॥ ൧,൧൭൦.
ബലാ, അശ്വദംഷ്ട്ര, ബില്വം, പാഠ, നാഗരം, ധാന്യകം എന്നിവ ഭക്ഷണത്തിൽ ചേർത്താൽ എല്ലാ അതിസാരരോഗികൾക്കും ഗുണം ചെയ്യും.
ബില്വചൂതാസ്ഥിക്വാഥശ്ച ഖണ്ഡം മധ്വതിസാരനുത് । അതിസാരേ ഹിതാ തദ്വത്കുടജത്വക്കണായുതാ ॥ ൧,൧൭൦.
ബില്വവും മാവിൻകുരുവും ചേർത്ത് കഷായം തയാറാക്കി പഞ്ചസാര ചേർത്താൽ അതിസാരം ശമിക്കും; അതുപോലെ കുഡജവൃക്ഷത്തിന്റെ തൊലി ചേർത്താൽ അതും ഗുണകരമാണ്.
വത്സകാതിവിഷാവിശ്വകണാകന്ദകഷായകഃ । പ്രയുക്തശ്ചാമശൂലാഢ്യേ ഹ്യതീസാരേ സശോണിത ॥ ൧,൧൭൦.
വത്സകം, അതിവിഷം, വിശ്വകണ, കണ്ഠം എന്നിവ ചേർത്ത് കഷായം തയാറാക്കി ഉപയോഗിച്ചാൽ വയറുവേദനയും രക്തസ്രാവവുമുള്ള അതിസാരത്തിൽ ഗുണം ചെയ്യും.
ചികിത്സാഥ ഗ്രഹണ്യാസ്തുഗ്രഹണീ ചാഗ്രിനാശിനീ । ചിത്രകാക്വാഥക്ലകാഭ്യാം ഗ്രഹണീഘ്നം ക്ഷൃതം ഹവിഃ । ഗുല്മശോഥോദരപ്ലീഹശൂലാര്ശോഘ്നം പ്രദീപനമ് ॥ ൧,൧൭൦.
ഇനി ഗ്രഹണിയുടെ ചികിത്സ: ഗ്രഹണി രോഗം ചിത്രകത്തിന്റെ കഷായവും കല്പവും ചേർത്ത് പാകം ചെയ്ത നെയ്യ് കഴിച്ചാൽ അകറ്റാം. ഇത് ഗൾമം, വീക്കം, വയറുവ്യാധി, പ്ലീഹാരോഗം, വേദന, അർശസ് എന്നിവയും ശമിപ്പിക്കുകയും അഗ്നി വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
സൌവര്ചലം സൈന്ധവഞ്ച വിഡങ്ഗൌദ്ഭിദമേവ ച । സാമുദ്രേണ സമം പഞ്ചലവണാന്യത്ര യോജയേത് ॥ ൧,൧൭൦.
സൗവർചനം, സൈന്ധവം, വിഡംഗം, ഉദ്ഭിദം എന്നിവയും സാമുദ്രം ചേർത്ത് അഞ്ചു ഉപ്പുകൾ ആയി ഉപയോഗിക്കണം.
ഭേഷജം ശസ്ത്രക്ഷാരാഗ്ന്യസ്ത്രിധാ വൈ ചാര്ശസാം ഹരമ് । വിദ്ധി തച്ചാര്ശസോഘ്നന്തു യദ്ധി തക്രം നവോദ്ധൃതമ് ॥ ൧,൧൭൦.
മൂലക്കുരു മാറ്റാൻ മൂന്ന് വിധത്തിലുള്ള ചികിത്സകൾ ഉണ്ട്: ശസ്ത്രക്രിയ, ക്ഷാരം, അഗ്നി. പുതുതായി ചുരണ്ടിയ തക്രം കുടിച്ചാൽ അതും മൂലക്കുരുവിന് ഔഷധം ആകുന്നു.
ഗുഡൂടീം പിപ്പലീയുക്താമഭയാം ഘൃതഭര്ജിതാമ് । ത്രിവൃദര്ശോവിനാശാര്ഥം ഭക്ഷയേദമ്ലലോണികാമ് ॥ ൧,൧൭൦.
ഗുടൂചി, പിപ്പലി ചേർത്ത അഭയ, നെയ്യിൽ വറുത്തത്, അമ്ലവും ഉപ്പും ചേർത്ത് തയ്യാറാക്കിയ വിഭവങ്ങൾ മൂലക്കുരുവിനും കുടലടച്ചുപോകുന്നതിനും നല്ലതാണ്.
തിലേക്ഷുരസസംയോഗശ്ചാര്ശഃ കുഷ്ഠ വിനാശനഃ । പഞ്ചകോലം സമരിചം സത്ര്യൂഷണമഥാഗ്നികൃത് ॥ ൧,൧൭൦.
എള്ളിന്റെ നീരുമായി തയ്യാറാക്കിയ മിശ്രിതം മൂലക്കുരുവിനും ചർമ്മരോഗങ്ങൾക്കും ഔഷധമാണ്. അഞ്ചു കോലങ്ങൾ, കുരുമുളക്, മൂന്ന് വിധത്തിലുള്ള കാരം ഇവയൊക്കെ അഗ്നി ഉണർത്തുന്നു.
ഹരീതകീ ഭക്ഷ്യമാണാ നാഗേരണ ഗുഡേന വാ । സൈന്ധവോപഹിതാ വാപി സാതത്യേനാഗ്നിദീപനീ ॥ ൧,൧൭൦.
ഹരീതകി നേരെ കഴിച്ചാലോ, ഇഞ്ചിയും ശർക്കരയും ചേർത്തോ, അല്ലെങ്കിൽ സൈന്ധവലവണം ചേർത്തോ, സ്ഥിരമായി കഴിച്ചാൽ അഗ്നി ഉണരുന്നു.
ഫലത്രികാമൃതാസാതിക്താഭൂനിമ്ബനിമ്ബജഃ । ക്വാഥഃ ക്ഷൌദ്രയുതോ ഹന്യാത്പാണ്ഡുരോഗം സകാമലമ് ॥ ൧,൧൭൦.
ഫലത്രിക, അമൃത, കയ്പുള്ള ഭൂനിംബ, നിംബ എന്നിവയുടെ കഷായം തേൻ ചേർത്ത് കുടിച്ചാൽ പാണ്ഡുരോഗവും കാമളയും മാറുന്നു.
ത്രിവൃച്ച ത്രിഫലാ ശ്യാമാ പിപ്പലീ ശര്കഗ മധു । മോദകഃ സന്നിപാതാന്തോ രക്തപിത്തജ്വരാപഹഃ ॥ ൧,൧൭൦.
തൃവൃത്, ത്രിഫല, ശ്യാമ, പിപ്പലി, പഞ്ചസാര, തേൻ എന്നിവ ചേർത്ത് തയ്യാറാക്കിയ ലഡ്ഡു രക്തപിത്തം മൂലമുള്ള ജ്വരം, സന്നിപാതം എന്നിവയ്ക്ക് ഔഷധമാണ്.
വാസായാം വിദ്യമാനായാമാശായാം ജീവിതസ്യ ച । രക്തപിത്തീ ക്ഷയീ കാസീ കിമര്ഥമവസീദതി ॥ ൧,൧൭൦.
വാസാ ശരീരത്തിൽ നിലനിൽക്കുമ്പോഴും ജീവൻ നിലനിൽക്കുമ്പോഴും രക്തപിത്തം, ക്ഷയം, ചുമ എന്നിവയാൽ ബാധിച്ചവൻ എന്തുകൊണ്ട് ക്ഷീണിക്കുന്നു?
ആടരൂപകമൃദ്വീകാപഥ്യാക്വാഥഃ സശര്കരഃ । ക്ഷൌദ്രാഢ്യഃ കാസനിഃ ശ്വാസരക്തപിത്തനിബര്ഹണഃ ॥ ൧,൧൭൦.
ആടരൂപം, മുന്തിരി, പത്യാ എന്നിവയുടെ കഷായത്തിൽ പഞ്ചസാരയും ധാരാളം തേനും ചേർത്തു കുടിച്ചാൽ ചുമ, ശ്വാസം, രക്തപിത്തം എന്നിവ മാറും.
വാസാരസഃ ഖണ്ഡമധുയുതഃ പീതോഽഥരക്തജിത് । സല്ലകീബദരീജമ്ബുപ്രിയാലാമ്രാര്ജുനം ധവഃ । പീതം ക്ഷീരഞ്ച മധ്വാഢ്യം പൃഥക്ഛോണിതവാരണമ് ॥ ൧,൧൭൦.
വാസയുടെ നീരിൽ പഞ്ചസാര ചേർത്ത് കുടിച്ചാൽ രക്തരോഗങ്ങൾ മാറും. സല്ലക്കി, ബദരി, ജാംബു, പ്രിയാല, മാവു, അർജുനം, ധവ എന്നിവ പാലിലും തേനിലും വേർതിരിച്ച് ചേർത്ത് കുടിച്ചാൽ രക്തം ഒഴുകുന്നത് നിൽക്കും.
സമൂലഫലപത്രായാ നിര്ഗുണ്ഡ്യാഃ സ്വരസൈര്ഘൃതമ് । സിദ്ധം പീത്വാ ക്ഷയക്ഷീണീ നിര്വ്യാദിര്ഭാതി ദേവവത് ॥ ൧,൧൭൦.
നിർഗുണ്ടിയുടെ വേർ, പഴം, ഇല എന്നിവയുടെ നീരിൽ നെയ്യ് കുതിർത്ത് കുടിച്ചാൽ ക്ഷയം ബാധിച്ചവൻ രോഗമില്ലാതെ ദൈവത്തെപ്പോലെ പ്രകാശിക്കും.
ഹരീതകീ കണാ ശുണ്ഠീ മരിചം ഗുഡസംയുതമ് । കാസഘ്നോ മോദകഃ പ്രോക്തസ്തൃഷ്ണാരോചകനാശനഃ ॥ ൧,൧൭൦.
ഹരീതകി, പിപ്പലി, ചുക്ക്, കുരുമുളക്, ശർക്കര എന്നിവ ചേർത്ത് തയ്യാറാക്കിയ ലഡ്ഡു ചുമ മാറ്റുകയും ദാഹവും രുചികുറവ് എന്നിവയും മാറ്റുകയും ചെയ്യും.
കണ്ടകാരിഗുഡൂചീഭ്യാം പൃഥക്ത്രിംശത്പലേ രസേ । പ്രസ്ഥം സിദ്ധം ഘൃതം സ്യാച്ച കാസനുദ്വഹ്നിദാപനമ് ॥ ൧,൧൭൦.
കണ്ടകാരിയും ഗുടൂചിയും വേർതിരിച്ച് മുപ്പത് പള വലുപ്പം നീരെടുത്ത് ഒരു പ്രസ്തം നെയ്യിൽ കുതിർത്ത് തയ്യാറാക്കിയാൽ അത് ചുമക്കും അഗ്നി ഉണർത്താനും നല്ലതാണ്.
കൃഷ്ണാ ധാത്രീ ശിതാ ശുണ്ഠീ ഹക്കാഘ്നീ മധുസംയുതാ । ഹിക്കാശ്വാസീ പിവേദ്ഭാര്ങ്ഗോ സവിശ്വാമുഷ്ണവാരിണാ ॥ ൧,൧൭൦.
കൃഷ്ണ, നെല്ലിക്ക, വെള്ള കൃഷ്ണ, ചുക്ക്, തേൻ എന്നിവ ചേർത്തു കഴിച്ചാൽ ഹിക്കയും ശ്വാസക്കുറവും മാറും. ഭാരംഗോ, വിശ്വ, ചൂടുള്ള വെള്ളം ചേർത്ത് കുടിക്കണം.
തൈലാക്തം സ്വരഭേദേ വാ ഖാദിരം ധാരയേന്മുഖേ । പഥ്യാം പിപ്പലികായുക്താം സംയുക്താം നാഗരേണ വാ ॥ ൧,൧൭൦.
സ്വരഭേദം വന്നാൽ എണ്ണ പുരട്ടിയ ഖാദിരം വായിൽ വയ്ക്കണം, അല്ലെങ്കിൽ പത്യാ പിപ്പലിക ചേർത്തോ, ഇഞ്ചി ചേർത്തോ ഉപയോഗിക്കാം.
വിഡങ്ഗത്രിലാചൂര്ണം ഛര്ദിഹൃന്മധുനാ സഹ । ആമ്രജമ്ബൂകഷായം വാ പിബോന്മാക്ഷികസംയുതമ് ॥ ൧,൧൭൦.
വിഡംഗവും ത്രിലയും പൊടിച്ച് തേനിൽ ചേർത്ത് കഴിക്കാം, അല്ലെങ്കിൽ മാവിന്റെയും ജാംബുവിന്റെയും കഷായത്തിൽ തേൻ ചേർത്ത് കുടിച്ചാൽ ഛർദി മാറും.
ഛര്ദി സര്വാം പ്രണുദതി തൃഷ്ണാഞ്ചൈവാപകര്ഷതി । ത്രിഫലാ ഭ്രമമൂര്ഛാഹൃത്പീതാ സാ മധുനാപി വാ ॥ ൧,൧൭൦.
ത്രിഫല തേനിൽ ചേർത്ത് കുടിച്ചാൽ എല്ലാ ഛർദിയും ദാഹവും, തലകറക്കം, മയക്കം എന്നിവയും മാറും.
പഞ്ചഗവ്യം ഹിതം പാനാദപസ്മാരഗ്രഹാദിനുത് । കൂഷ്മാണ്ഡകരസോ വാജ്യം സയഷ്ടികം തദര്ഥകൃത് ॥ ൧,൧൭൦.
പഞ്ചഗവ്യം കുടിക്കുന്നത് അപസ്മാരം, ഭൂതബാധ എന്നിവയ്ക്ക് നല്ലതാണ്. കൂഷ്മാണ്ഡത്തിന്റെ നീരിൽ അരി ചേർത്ത് കുടിച്ചാലും അതിന് ഫലം ലഭിക്കും.
ബ്രാഹ്മീരസവചാകുഷ്ഠശങ്ഖപുഷ്പീഭിരേവ ച । പുരാണം സേവ്യമുന്മാദഗ്രഹാപസ്മാരദ്ഘൃനുതമ് ॥ ൧,൧൭൦.
ബ്രാഹ്മി, വച, കുഷ്ഠം, ശംഖപുഷ്പി എന്നിവ ചേർത്ത പഴയ നെയ്യ് ഉന്മാദം, ഭൂതബാധ, അപസ്മാരം എന്നിവയ്ക്ക് ഉപയോഗിക്കണം.
അശ്വഗന്ധാകഷായേ ച കല്കേ ക്ഷീരേ ചതുര്ഗുണേ । ഘൃതപക്വന്തു വാതഘ്നം വൃഷ്യം മാം സായ പുത്രകൃത് ॥ ൧,൧൭൦.
അശ്വഗന്ധയുടെ കഷായം, അല്ലെങ്കിൽ നാലിരട്ടി പാൽ ചേർത്ത് കാൽക്കായി തയ്യാറാക്കി, നെയ്യിൽ വേവിച്ചെടുത്താൽ, വാതം ശമിപ്പിക്കുകയും, വീര്യവും പുത്രലാഭവും നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു.
നീലീമുണ്ഡീരികാചൂര്ണം മധുസര്പിഃ സമന്വിതമ് । ഛിന്നാക്വാഥം പിബന്ഹന്തി വാതരക്തം സുദുസ്തരമ് ॥ ൧,൧൭൦.
നീലിയും മുന്ഡിയും പൊടിയായി തേനും നെയ്യും ചേർത്ത്, ചിന്നയുടെ കഷായത്തിൽ കഴിച്ചാൽ, അത്യന്തം കഠിനമായ വാതരക്തം പോലും നശിപ്പിക്കും.
സഗുഡാഃ പഞ്ച പഥ്യാശ്ച കുഷ്ടാര്ശോവാതസാദനാഃ । ഗഡചീസ്വരസം കല്കം ചൂര്ണം വാ ക്വാഥമേവ വാ ॥ ൧,൧൭൦.
പഞ്ചപഥ്യകൾക്കും ചക്കരയ്ക്കും കൂടെ, കുഷ്ഠം, അർശസ്, വാതരോഗങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്ക് ഔഷധമാണ്; അവയുടെ രസം, കാൽക്കായോ പൊടിയോ കഷായമോ ഉപയോഗിക്കാം.
വാതരക്താന്തകം കാലാഗുഡൂചീക്വാഥകല്കതഃ । കുഷ്ഠവ്രണാദിശമനം ശൃതമാജ്യം സദുഗ്ധകമ് ॥ ൧,൧൭൦.
കാളഗുഡൂചിയുടെ കഷായവും കാൽക്കായും വാതരക്തം തീർക്കുന്നു; നെയ്യും പാലും ചേർത്ത് വേവിച്ചാൽ, കുഷ്ഠം, വ്രണം തുടങ്ങിയവ ശമിപ്പിക്കും.
ത്രിഫലാഗുഗ്ഗുലുര്വാതരക്തമൂര്ഛാപഹാരകഃ । ഊരുസ്തമ്ഭവിനാശായ ഗോമൂത്രേണ ച ഗുഗ്ഗുലുഃ ॥ ൧,൧൭൦.
തൃഫലയും ഗുഗ്ഗുലുവും വാതരക്തവും മൂർഛയും അകറ്റുന്നു; പശുവിന്റെ മൂത്രത്തിൽ ഗുഗ്ഗുലു ചേർത്ത് കഴിച്ചാൽ, തൊണ്ടക്കെട്ട് അകറ്റാം.
ശുണ്ഠീഗോക്ഷുരകക്വാഥഃ സാമവാതാര്തിശൂലനുത് । ദശമൂലാമൃതൈരണ്ഡരാസ്നാനാഗരദാരുഭിഃ ॥ ൧,൧൭൦.
ചുക്ക്, ഗോക്ഷുരം എന്നിവയുടെ കഷായം വാതവും സാമവാതം മൂലമുള്ള വേദനയും ശമിപ്പിക്കും; ദശമൂലം, അമൃത, എരണ്ട, രാസ്ന, ചുക്ക്, ദാരു എന്നിവ ചേർത്താൽ കൂടുതൽ ഫലപ്രദമാണ്.