ഗരുഡപുരാണമ്

അകാലപലിതോ ഗൌരഃ പ്രസ്വേദീ കോപനോ ബുധഃ । സ്വപ്നേഽപി ദീപ്തിമത്പ്രേക്ഷീ പിത്തപ്രകൃതിരുച്യതേ ॥ ൧,൧൬൮.

കാലത്തേക്കാൾ മുമ്പേ ചാരമുടിയുള്ളവനും, വെളുത്ത നിറമുള്ളവനും, എളുപ്പത്തിൽ വിയർക്കുന്നവനും, വേഗത്തിൽ കോപം വരുന്നവനും, ബുദ്ധിമാനുമായവനും, സ്വപ്നത്തിൽ പ്രകാശമുള്ളത് കാണുന്നവനും പിത്തം സ്വഭാവമുള്ളവനാണ്.

സ്ഥിരചിത്തഃ സ്വരഃ സൂക്ഷ്മഃ പ്രസന്നഃ സ്നിഗ്ധമൂര്ധജഃ । സ്വപ്നേ ജലശിലാലോകീ ശ്ലേഷ്മ പ്രകൃതികോ നരഃ ॥ ൧,൧൬൮.

സ്ഥിരമായ മനസ്സും, മൃദുവായ ശബ്ദവും, മനോഹരവും തെളിഞ്ഞതുമായ സ്വഭാവവും, മൃദുലമായ മുടിയും, സ്വപ്നത്തിൽ വെള്ളമോ കല്ലോ കാണുന്നവനും ശ്ലേഷ്മം സ്വഭാവമുള്ളവനാണ്.

സംമിശ്രലക്ഷണൈര്ജ്ഞേയോ ദ്വിത്രിദോഷാന്വയോ നരഃ । ദോഷസ്യേതരസദ്ഭാവേഽപ്യധികാ പ്രകൃതിഃ സ്മൃതാഃ ॥ ൧,൧൬൮.

രണ്ടോ മൂന്നോ ദോഷങ്ങളുടെ ലക്ഷണങ്ങൾ ഒരുമിച്ച് കാണുന്നവനെ മിശ്രസ്വഭാവമുള്ളവനെന്നു അറിയണം. എന്നാൽ മറ്റുള്ളവ ഉണ്ടെങ്കിലും ഒന്നാണ് പ്രധാനമായുള്ളത് എങ്കിൽ അതാണ് മുഖ്യസ്വഭാവം.

മന്ദസ്തീക്ഷ്ണോഽഥ വിഷമഃ സമശ്ചൈതി ചതുര്വിധാഃ । കഫപിത്താനിലാധിക്യാത്തത്സാമ്യാജ്ജാഠരോഽനലഃ ॥ ൧,൧൬൮.

ജഠരാഗ്നി നാലു വിധമാണ്: ദുർബലമായത്, അതിവേഗം ദഹിപ്പിക്കുന്നത്, അസമമായത്, സമമായത്. ശ്ലേഷ്മം, പിത്തം, വായു എന്നിവയുടെ അധികം, അല്ലെങ്കിൽ അവയുടെ സമത്വം മൂലമാണ് ഇതിന് കാരണം.

സമസ്യ പാലനം കാര്യം വിഷമേ വാതനിഗ്രഹഃ । തീക്ഷ്ണേ പിത്തപ്രതീകാരോ മന്ദേ ശ്ലേഷ്മവിശോധനമ് ॥ ൧,൧൬൮.

സമമായ ദഹനശക്തിയുള്ളവരിൽ സംരക്ഷണം വേണ്ടതാണ്. അസമമായവരിൽ വായു നിയന്ത്രിക്കണം. അതിവേഗം ദഹിപ്പിക്കുന്നവരിൽ പിത്തം കുറയ്ക്കേണ്ടത്. ദുർബലമായവരിൽ ശ്ലേഷ്മം ശുദ്ധീകരിക്കണം.

പ്രഭവഃ സര്വരോഗാണാമജീര്ണം ചാഗ്നിനാശനമ് । ആമാമ്ലരസവിഷ്ടമ്ഭ ലക്ഷണന്തച്ചതുര്വിധമ് ॥ ൧,൧൬൮.

എല്ലാ രോഗങ്ങൾക്കും മൂലകാരണമാണ് അജീർണം, അത് ദഹനശക്തി നശിപ്പിക്കുന്നു. അതിന്റെ ലക്ഷണങ്ങൾ ഭാരത്വം, പുളിപ്പു, തടസ്സം എന്നിവയാണ്, ഇവയും നാലു വിധമാണ്.

ആമാദ്വിഷൂചികാ ചൈവ ഹൃദാലസ്യാദയസ്തഥാ । വചാലവണതോയേന ഛര്ദനം തത്ര കാരയേത് ॥ ൧,൧൬൮.

അജീർണത്തിൽ നിന്ന് വിഷൂചികയും ഹൃദയത്തിലെ ക്ഷീണവും തുടങ്ങിയവ ഉണ്ടാകുന്നു. അപ്പോഴുള്ള ചികിത്സയായി വച, ഉപ്പ്, വെള്ളം എന്നിവ ചേർത്ത് ഛർദി വരുത്തണം.

ശുക്രാഭാവോ ഭ്രമോ മൂര്ഛാ തര്ഷോഽമ്ലാത്സംപ്രവര്തതേ । അപക്വം തത്ര ശീതാമ്ബുപാനം വാതനിഷേവണമ് ॥ ൧,൧൬൮.

പുളിപ്പു മൂലം ശുക്രക്ഷയം, തലകറക്കം, ബോധക്ഷയം, ദാഹം എന്നിവ ഉണ്ടാകാം. അപ്പോൾ തണുത്ത വെള്ളം കുടിക്കുകയും വായു ശമിപ്പിക്കുന്ന ഔഷധങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുകയും വേണം.

ഗാത്രഭങ്ഗം ശിരോജാഡ്യം ഭക്തദോഷാദയോ ഗദാന് । തസ്മിന്സ്വാപോ ദിവാ കാര്യോലങ്ഘനം ച വിവര്ജനമ് ॥ ൧,൧൬൮.

അംഗഭംഗം, തലയുടെ ഭാരത്വം, തെറ്റായ ഭക്ഷണത്തിൽ നിന്നുള്ള രോഗങ്ങൾ എന്നിവയുണ്ടായാൽ പകലിൽ ഉറക്കം ഒഴിവാക്കുകയും ഉപവാസം പാലിക്കുകയും വേണം.

ശൂലഗുല്മൌ ച വിണ്മൂത്രസ്ഥാനവിഷ്ടമ്ഭസൂചകൌ । വിധേയം സ്വേദനം തത്ര പാനീയം ലവണോദകമ് ॥ ൧,൧൬൮.

വയറ്റുവേദനയും കുടലിലെ അർബുദവും, മൂത്രവും മലം ഒഴിയുന്നതിൽ തടസ്സം ഉണ്ടാകുന്നതും ഉണ്ടെങ്കിൽ, അപ്പോൾ സ്വേദനം ചെയ്യുകയും ഉപ്പു കലർന്ന വെള്ളം കുടിക്കയും വേണം.

ആമമമ്ലം ച വിഷ്ടബ്ധം കഫപിത്താനിലൈഃ ക്രമാത് । ആലിപ്യ ജഠരം പ്രാജ്ഞോ ഹിങ്ഗുത്ര്യൂഷണസൈന്ധവൈഃ ॥ ൧,൧൬൮.

ശ്ലേഷ്മം, പിത്തം, വായു എന്നിവ മൂലമുള്ള ഭാരത്വം, പുളിപ്പു, തടസ്സം എന്നിവയ്ക്ക്, ജഡരത്തിൽ ഹിംഗു, കുരുമുളക്, കല്ലുപ് എന്നിവ പുരട്ടണം.

ദിവാസ്വപ്നം പ്രകുര്വീത സര്വാജീര്ണവിനാശനമ് । അഹിതാന്നൈ രോഗരാശിരഹിതാന്നം തതസ്ത്യജേത് ॥ ൧,൧൬൮.

എല്ലാ അജീർണം നശിപ്പിക്കാൻ പകലിൽ ഉറക്കം അനുസരിക്കണം. എന്നാൽ അനാരോഗ്യകരമായ ഭക്ഷണം പലവിധ രോഗങ്ങൾക്കും കാരണമാകുന്നതുകൊണ്ട് അതു ഒഴിവാക്കണം.

ഉഷ്ണാമ്ബു വാനുപാനം ച മാക്ഷികൈഃ പാചനം ഭവേത് । കരീരദധിമത്സ്യൈശ്ച പ്രായഃ ക്ഷീരം വിരുധ്യതേ ॥ ൧,൧൬൮.

ഉഷ്ണജലം അന്നശേഷം കുടിക്കുന്നത്, തേൻ എന്നിവ ദഹനശക്തി വർദ്ധിപ്പിക്കും. എന്നാൽ പാലിന്, മുള്ളങ്കി, തൈര്, മീൻ എന്നിവയുമായി പൊരുത്തമില്ല.

ബില്വഃ ശോണാ ച ഗമ്ഭാരീ പാടലാ ഗണികാരികാ । ദീപനം കഫവാതഘ്നം പഞ്ചമൂലമിദം മഹത് ॥ ൧,൧൬൮.

വിൽവം, ശോണമൂല, ഗംഭാരി, പാടല, ഗണികാരിക എന്നിങ്ങനെ ഈ അഞ്ചു വലിയ മൂലങ്ങൾ ദഹനശക്തി വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും ശ്ലേഷ്മവും വായുവും നീക്കുകയും ചെയ്യും.

ശാലപര്ണോ പൃശ്രിപര്ണോ ബൃഹതീദ്വയഗോക്ഷുരമ് । വാതപിത്തഹരം വൃഷ്യം കനീയഃ പഞ്ചമൂലകമ് ॥ ൧,൧൬൮.

ശാലപർണ്ണം, പൃശ്നിപർണ്ണം, രണ്ട് വിധം ബൃഹതിയും, ഗോക്ഷുരവും ചേർന്ന ഈ അഞ്ചു ചെറിയ മൂലങ്ങൾ വായുവും പിത്തവും കുറയ്ക്കുകയും, ദേഹശക്തി വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യും.

ഉഭയം ദശസൂലം സ്യാത്സന്നിപാതജ്വരാപഹമ് । കാസേ ശ്വാസേ ച തന്ദ്രായാം പാര്ശ്വശൂലേ ച ശസ്യതേ ॥ ൧,൧൬൮.

രണ്ടു തരത്തിലുള്ള ദശസൂലം കൂടി ചേർന്ന രോഗങ്ങൾ കൊണ്ടുണ്ടാകുന്ന ജ്വരം കുറയ്ക്കാൻ ഫലപ്രദമാണ്. ഈ മരുന്ന് ചുമ, ശ്വാസക്കേട്, മന്ദത, വശം വേദന എന്നിവയ്ക്കും ഉപയോഗിക്കാം.

ഏതൈസ്തൈലാനി സര്പോഷി പ്രലേപാദലകാം ജയേത് । ക്വാഥാച്ചതുര്ഗുണം വാരി പാദസ്ഥം സ്യാച്ചതുര്ഗുണമ് ॥ ൧,൧൬൮.

ഈ തൈലങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് ഉണക്കൽ നടത്തുകയും ലേപനം ചെയ്യുകയും ചെയ്താൽ തലമുടി വീണുപോകുന്നത് തടയാം. കഷായജലം നാലുഭാഗം അധികം വേണം, കാലിൽ ഉപയോഗിക്കുമ്പോഴും അതുപോലെ നാലുഭാഗം വേണം.

സ്നേഹഞ്ച തത്സമം ക്ഷീരം കല്കശ്ച സ്നേഹപാദകഃ । സംവര്തിതൌഷധൈഃ പാകോ ബസ്തൌ പാനേ ഭവേത്സമഃ । ഖരോഽഭ്യങ്ഗേ മൃദുര്നസ്യേ പാകോഽപി സംപ്രകല്പയേത് ॥ ൧,൧൬൮.

തൈലവും പാൽതന്നെ തുല്യമായി, അതിന്റെ നാലിലൊന്നു അളവിൽ ചുരണ്ടിയ മരുന്ന് ചേർത്ത്, നിർദ്ദേശിച്ച ഔഷധങ്ങൾ ചേർത്ത് പാകം ചെയ്യണം. ബസ്തി, കുടിവെപ്പ് എന്നിവയ്ക്ക് തുല്യമായ അളവിൽ വേണം. അഭ്യംഗത്തിന് കഠിനമായി, നാസ്യത്തിന് മൃദുവായി, ആവശ്യത്തിന് പാകം ക്രമീകരിക്കണം.

സ്ഥൂലദേഹന്ദ്രിയാശ്ചിന്ത്യാ പ്രകൃതിര്യാ ത്വധിഷ്ഠിതാ । ആരോഗ്യമിതി തം വിദ്യാദായുഷ്മന്തമുപാചരേത് ॥ ൧,൧൬൮.

വലിയ ശരീരവും ഇന്ദ്രിയങ്ങളും ഉള്ളവരും, സ്വഭാവം സ്ഥിരമായി നിലനിൽക്കുന്നവരും ആരോഗ്യമുള്ളവരായി കണക്കാക്കണം. അങ്ങനെയുള്ളവരെ ദീർഘായുസ്സുള്ളവരായി പരിചരിക്കണം.

യോ ഗൃഹ്ണാതീന്ദ്രിയൈരര്ഥാന്വിപരീതാന്സ മൃത്യുഭാക് । ഭിഷങ്മിത്രഗുരുദ്വേഷീ പ്രിയാരാതിശ്ച യോ ഭവേത് ॥ ൧,൧൬൮.

ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ വഴി വസ്തുക്കളെ തെറ്റായി ഗ്രഹിക്കുന്നവൻ മരണത്തിന് വിധേയനാണ്. വൈദ്യനോടും സുഹൃത്തിനോടും ഗുരുവിനോടും വൈരാഗ്യമുള്ളവനും, അതിയായി സ്നേഹമോ വൈരമോ പുലർത്തുന്നവനും അപകടത്തിലാകും.

ഗുല്ഫജാനുലലാടം ച ഹനുര്ഗണ്ഡസ്തഥൈവ ച । ഭ്രഷ്ടം സ്ഥാനച്യുതം യസ്യ സ ജഹാത്യചിരാദസൂന് ॥ ൧,൧൬൮.

കാൽമുട്ട്, മുട്ട്, നെറ്റി, താടിയ്, കവിൾ എന്നിവ ഇടം തെറ്റിയാൽ അത്തരം വ്യക്തി ഉടൻ ജീവൻ നഷ്ടപ്പെടും.

വാമാക്ഷിമജ്ജനം ജിഹ്വാ ശ്യാമാ നാസാ വികാരിണീ । കൃഷ്ണൌ സ്ഥാനച്യുതൌ ചോഷ്ഠൌ കൃഷ്ണാസ്യം യസ്യതം ത്യജേത് ॥ ൧,൧൬൮.

ഇടതുകണ്ണ് അകത്തേക്ക് പോയാൽ, നാവ് കറുപ്പായാൽ, മൂക്ക് രൂപഭംഗം നഷ്ടപ്പെട്ടാൽ, ചുണ്ടുകൾ കറുപ്പും ഇടം തെറ്റിയതും ആയാൽ, വായ് കറുപ്പായാൽ അത്തരം വ്യക്തിയിൽ നിന്ന് പ്രതീക്ഷ ഉപേക്ഷിക്കണം.

ശ്രീഗരുഡമഹാപുരാണമ് ൧൬൯ ധന്വന്തരിരുവാച । ഹിതാഹിതവികേകായ അനുപാനവിധിം ബ്രുവേ । രക്തശാലി ത്രിദോഷഘ്നം തൃഷ്ണാമേദോനിവാരകമ് ॥ ൧,൧൬൯.

ധന്വന്തരി പറഞ്ഞു: ഉപകാരവും അനുപകാരവും തിരിച്ചറിയാനും അനുപാനത്തിന്റെ നിയമങ്ങൾക്കും ഞാൻ വിശദീകരിക്കും. ചുവപ്പു ചോറു മൂന്നു ദോഷങ്ങളും നീക്കുന്നു, ദാഹം അകറ്റുന്നു, കൊഴുപ്പ് കൂടുന്നത് തടയുന്നു.

മഹാശാലി പരം വൃഷ്യം കലമഃ ശ്ലേഷ്മപിത്തഹാ । ശീത്തോ ഗുരുസ്ത്രിദോഷഘ്നഃ പ്രായശോ ഗൌരഷഷ്ടികഃ ॥ ൧,൧൬൯.

മഹാശാലി വളരെ ബലവರ್ಧകമാണ്. കലമ അരി കഫവും പിത്തവും കുറയ്ക്കുന്നു. ഇത് തണുപ്പുള്ളതും ഭാരവുമാണ്. സാധാരണയായി വെള്ളയരി (ഷഷ്ടികം) മൂന്നു ദോഷങ്ങളും ശമിപ്പിക്കും.

ശ്യാമാകഃ ശോഷണോ രൂക്ഷോ വാതലഃ ശ്ലേഷ്മപിത്തഹാ । തദ്വത്പ്രിയങ്ഗുനീവാരകോരദൂഷാഃ പ്രകീര്തിതാഃ ॥ ൧,൧൬൯.

ശ്യാമാകം ഉണക്കവും കഠിനവുമാണ്, വാതം വർദ്ധിപ്പിക്കും, കഫവും പിത്തവും കുറയ്ക്കും. അതുപോലെ പ്രിയംഗു, നിവാര, കോരദൂഷ എന്നിവയും പറയപ്പെടുന്നു.

ബഹുവാരഃ സകൃച്ഛീതഃ ശ്ലേഷ്മപിത്തഹരോ യവഃ । വൃഷ്യഃ ശീതോ ഗുരുഃ സ്വാദുര്ഗോധൂമോ വാതനാശനഃ ॥ ൧,൧൬൯.

യവം പലതവണ ഉപയോഗിച്ചാൽ, തണുത്തതായാൽ, കഫവും പിത്തവും കുറയ്ക്കും. ഇത് ബലവರ್ಧകവും തണുപ്പുള്ളതും ഭാരവുമാണ്. ഗോതമ്പ് വാതം അകറ്റുന്നു.

കഫപിത്താസ്ത്രജിന്മുദ്ഗഃ കഷായോ മധുരോലഘുഃ । മാഷോ ബഹുബലോ വൃഷ്യഃ പിത്തശ്ലേഷ്മഹരോ ഗുരുഃ ॥ ൧,൧൬൯.

മുട്ഗം കഷായവും മധുരവുമാണ്, ലഘുവാണ്, കഫവും പിത്തവും കുറയ്ക്കുന്നു. മാഷ് വളരെ ബലവാനാണ്, ബലവರ್ಧകവും ഭാരവുമാണ്, പിത്തവും കഫവും കുറയ്ക്കുന്നു.

അവൃഷ്യഃ ശ്ലേഷ്മപിത്തഘ്നോ രാജമാഷോഽനിലാര്തിനുത് । കുലത്ഥഃ ശ്വാസഹിക്കാഹൃത്കഫഗുല്മാനിലാപഹഃ ॥ ൧,൧൬൯.

രാജമാഷ് ബലവರ್ಧകമല്ല, പക്ഷേ കഫവും പിത്തവും കുറയ്ക്കുന്നു, വാതരോഗങ്ങൾ അകറ്റുന്നു. കുലത്ത കഫം, ശ്വാസക്കേട്, വിറയൽ, ഹൃദ്രോഗം, കുടലിലെ കട്ട, വാതം എന്നിവ അകറ്റുന്നു.

രക്തപിത്തജ്വരോന്മാഥോ ശീതോ ഗ്രാഹീ മകുഷ്ഠകഃ । പുംസ്ത്വാസൃക്കഫപിത്തഘ്നശ്ചണകോ വാതലഃ സ്മൃതഃ ॥ ൧,൧൬൯.

മകുഷ്ഠകം തണുപ്പുള്ളതും ബന്ധനശേഷിയുള്ളതും ആണ്, രക്തപിത്തം, ജ്വരം, മാനസിക വ്യാധി എന്നിവ കുറയ്ക്കുന്നു. ചണകം വാതം വർദ്ധിപ്പിക്കും, വീര്യം, രക്തം, കഫം, പിത്തം എന്നിവയുടെ രോഗങ്ങൾ അകറ്റുന്നു.