ഗരുഡപുരാണമ്

ശീതോഷ്ണം ലവണം വീര്യമഥ വാ ശക്തിരിഷ്യതേ । രസാനാം ദ്വിവിധഃ പാകോ കടുരേവ ച ॥ ൧,൧൬൮.

വീര്യം തണുപ്പ്, ചൂട്, ഉപ്പു — ഇതിലൊന്നായിരിക്കും. രസത്തിന്റെ പരിണാമം രണ്ടുവിധമാണ്, പ്രത്യേകിച്ച് കഠിനം.

ഭിഷഗ്ഭേഷജരോഗാര്തപരിചാരകസമ്പദഃ । ചികിത്സാങ്ഗാനിചത്വാരി വിപരീതാന്യസിദ്ധയേ ॥ ൧,൧൬൮.

ചികിത്സയ്ക്ക് നാല് ഭാഗങ്ങളുണ്ട് — വൈദ്യൻ, ഔഷധം, രോഗി, പരിചാരകൻ. ഇവയിൽ ഏതെങ്കിലും തെറ്റായാൽ വിജയമുണ്ടാകില്ല.

ദേശകാലവയോവഹ്നിസാമ്യപ്രകൃതിഭേഷജമ് । ദേഹസത്ത്വബലവ്യാധീന്ബുദ്ധ്വാ കര്മ സമാചരേത് ॥ ൧,൧൬൮.

ദേശവും കാലവും വയസ്സും അഗ്നിയും സ്വഭാവവും ഔഷധവും, ശരീരം, മനസ്സ്, ശക്തി, രോഗങ്ങൾ — ഇവയെ മനസ്സിലാക്കി ചികിത്സ നടത്തണം.

സംസൃഷ്ടലക്ഷണോപേതോ ദേശഃ സാധാരണഃ സ്മൃതഃ । ബാല ആ ഷോഡശാന്മധ്യഃ സപ്തതേര്വൃദ്ധ ഉച്യതേ ॥ ൧,൧൬൮.

ചേരുവകൾ കലർന്ന ദേശം സാധാരണ ദേശം എന്നാണ് പറയുന്നത്. ബാല്യം പതിനാറു വയസുവരെ, മധ്യവയസ് എഴുപതു വരെ, അതിന് ശേഷം വൃദ്ധാവസ്ഥ.

കഫപിത്താനിലാഃ പ്രായോ യഥാക്രമമുദീരിതാഃ । ക്ഷാരാഗ്നിശസ്ത്രരഹിതാ ക്ഷീണേ പ്രവയസി ക്രിയാഃ ॥ ൧,൧൬൮.

കഫം, പിത്തം, വായു — ഇവ സാധാരണയായി ക്രമത്തിൽ പ്രകടമാകും. പ്രായം കൂടുമ്പോൾ ക്ഷാരം, അഗ്നി, ശസ്ത്രം എന്നിവയില്ലാത്ത ചികിത്സയാണ് ഉചിതം.

കൃശസ്യ വൃംഹണം കാര്യംസ്ഥൂലദേഹസ്യ കര്ഷണമ് । രക്ഷണം മധ്യകായസ്യ ദേഹഭേദാസ്ത്രയോ മതാഃ ॥ ൧,൧൬൮.

ക്ഷീണിച്ചവർക്കു പോഷകചികിത്സ, കൂർത്തവർക്കു കുറയ്ക്കുന്ന ചികിത്സ, മധ്യവയസ്സുകാർക്ക് സംരക്ഷണം — ഇവയാണ് മൂന്നു തരത്തിലുള്ള ശരീരങ്ങൾക്കുള്ള മാർഗങ്ങൾ.

സ്ഥൈര്യവ്യായാമസന്തോഷൈര്ബോദ്ധവ്യം യത്നതോ ബലമ് । അവികാരീ മഹോത്സാഹോ മഹാസാഹസികോ നരഃ ॥ ൧,൧൬൮.

സ്ഥിരത, വ്യായാമം, സംതൃപ്തി — ഇതിലൂടെ ശക്തി മനസ്സിലാക്കണം. മാറ്റമില്ലാത്തവനും, അത്യന്തം ഉത്സാഹവാനുമാണ് വലിയ ധൈര്യശാലി.

പാനാഹാരാദയോ യസ്യ വിരുദ്ധാഃ പ്രകൃതേരപി । ശ്വസുഖായോപകല്പ്യന്തേ തത്സാമ്യമിതി കഥ്യതേ ॥ ൧,൧൬൮.

ഒരു മനുഷ്യന്റെ ഭക്ഷണവും പാനീയവും സ്വഭാവത്തിന് എതിരായിരുന്നാലും, സ്വന്തം സൗഖ്യത്തിനായി അവയെ സ്വീകരിക്കുമ്പോൾ അതിനെ സമത്വാവസ്ഥയെന്നു പറയുന്നു.

ഗര്ഭിണ്യാഃ ശ്ലൈഷ്മികൈര്ഭക്ഷ്യൈഃ ശ്ലൈഷ്മികോ ജായതേ നരഃ । വാതലൈഃ പിത്തലൈസ്തദ്വത്സമധാതുര്ഹിതാശനാത് ॥ ൧,൧൬൮.

ഗർഭിണിയായ സ്ത്രീ ശ്ലേഷ്മം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്ന ഭക്ഷണം കഴിച്ചാൽ, ശ്ലേഷ്മം അധികമുള്ള കുട്ടി ജനിക്കും. അതുപോലെ, വായുവോ പിത്തമോ വർദ്ധിപ്പിക്കുന്ന ഭക്ഷണം കഴിച്ചാൽ അതനുസരിച്ചുള്ള സ്വഭാവം കുട്ടിക്ക് ഉണ്ടാകും. സമമായ ഭക്ഷണം കഴിച്ചാൽ ശരീരത്തിന് അനുയോജ്യമായ സ്വഭാവം ഉണ്ടാകും.

കൃശോ രൂക്ഷോഽല്പകേശശ്ച ചലചിത്തോ നരഃ സ്ഥിതഃ । ബഹുവാക്യരതഃ സ്വപ്നേവാതപ്രകൃതികോ നരഃ ॥ ൧,൧൬൮.

ശരീരം ക്ഷീണിച്ചും വരണ്ടതും കുറച്ചു മുടിയുമുള്ളവനും, മനസ്സ് സ്ഥിരതയില്ലാത്തവനും, അധികം സംസാരിക്കാൻ ഇഷ്ടപ്പെടുന്നവനും, സ്വപ്നത്തിൽ സഞ്ചാരം കാണുന്നവനും വായു സ്വഭാവമുള്ളവനായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

അകാലപലിതോ ഗൌരഃ പ്രസ്വേദീ കോപനോ ബുധഃ । സ്വപ്നേഽപി ദീപ്തിമത്പ്രേക്ഷീ പിത്തപ്രകൃതിരുച്യതേ ॥ ൧,൧൬൮.

കാലത്തേക്കാൾ മുമ്പേ ചാരമുടിയുള്ളവനും, വെളുത്ത നിറമുള്ളവനും, എളുപ്പത്തിൽ വിയർക്കുന്നവനും, വേഗത്തിൽ കോപം വരുന്നവനും, ബുദ്ധിമാനുമായവനും, സ്വപ്നത്തിൽ പ്രകാശമുള്ളത് കാണുന്നവനും പിത്തം സ്വഭാവമുള്ളവനാണ്.

സ്ഥിരചിത്തഃ സ്വരഃ സൂക്ഷ്മഃ പ്രസന്നഃ സ്നിഗ്ധമൂര്ധജഃ । സ്വപ്നേ ജലശിലാലോകീ ശ്ലേഷ്മ പ്രകൃതികോ നരഃ ॥ ൧,൧൬൮.

സ്ഥിരമായ മനസ്സും, മൃദുവായ ശബ്ദവും, മനോഹരവും തെളിഞ്ഞതുമായ സ്വഭാവവും, മൃദുലമായ മുടിയും, സ്വപ്നത്തിൽ വെള്ളമോ കല്ലോ കാണുന്നവനും ശ്ലേഷ്മം സ്വഭാവമുള്ളവനാണ്.

സംമിശ്രലക്ഷണൈര്ജ്ഞേയോ ദ്വിത്രിദോഷാന്വയോ നരഃ । ദോഷസ്യേതരസദ്ഭാവേഽപ്യധികാ പ്രകൃതിഃ സ്മൃതാഃ ॥ ൧,൧൬൮.

രണ്ടോ മൂന്നോ ദോഷങ്ങളുടെ ലക്ഷണങ്ങൾ ഒരുമിച്ച് കാണുന്നവനെ മിശ്രസ്വഭാവമുള്ളവനെന്നു അറിയണം. എന്നാൽ മറ്റുള്ളവ ഉണ്ടെങ്കിലും ഒന്നാണ് പ്രധാനമായുള്ളത് എങ്കിൽ അതാണ് മുഖ്യസ്വഭാവം.

മന്ദസ്തീക്ഷ്ണോഽഥ വിഷമഃ സമശ്ചൈതി ചതുര്വിധാഃ । കഫപിത്താനിലാധിക്യാത്തത്സാമ്യാജ്ജാഠരോഽനലഃ ॥ ൧,൧൬൮.

ജഠരാഗ്നി നാലു വിധമാണ്: ദുർബലമായത്, അതിവേഗം ദഹിപ്പിക്കുന്നത്, അസമമായത്, സമമായത്. ശ്ലേഷ്മം, പിത്തം, വായു എന്നിവയുടെ അധികം, അല്ലെങ്കിൽ അവയുടെ സമത്വം മൂലമാണ് ഇതിന് കാരണം.

സമസ്യ പാലനം കാര്യം വിഷമേ വാതനിഗ്രഹഃ । തീക്ഷ്ണേ പിത്തപ്രതീകാരോ മന്ദേ ശ്ലേഷ്മവിശോധനമ് ॥ ൧,൧൬൮.

സമമായ ദഹനശക്തിയുള്ളവരിൽ സംരക്ഷണം വേണ്ടതാണ്. അസമമായവരിൽ വായു നിയന്ത്രിക്കണം. അതിവേഗം ദഹിപ്പിക്കുന്നവരിൽ പിത്തം കുറയ്ക്കേണ്ടത്. ദുർബലമായവരിൽ ശ്ലേഷ്മം ശുദ്ധീകരിക്കണം.

പ്രഭവഃ സര്വരോഗാണാമജീര്ണം ചാഗ്നിനാശനമ് । ആമാമ്ലരസവിഷ്ടമ്ഭ ലക്ഷണന്തച്ചതുര്വിധമ് ॥ ൧,൧൬൮.

എല്ലാ രോഗങ്ങൾക്കും മൂലകാരണമാണ് അജീർണം, അത് ദഹനശക്തി നശിപ്പിക്കുന്നു. അതിന്റെ ലക്ഷണങ്ങൾ ഭാരത്വം, പുളിപ്പു, തടസ്സം എന്നിവയാണ്, ഇവയും നാലു വിധമാണ്.

ആമാദ്വിഷൂചികാ ചൈവ ഹൃദാലസ്യാദയസ്തഥാ । വചാലവണതോയേന ഛര്ദനം തത്ര കാരയേത് ॥ ൧,൧൬൮.

അജീർണത്തിൽ നിന്ന് വിഷൂചികയും ഹൃദയത്തിലെ ക്ഷീണവും തുടങ്ങിയവ ഉണ്ടാകുന്നു. അപ്പോഴുള്ള ചികിത്സയായി വച, ഉപ്പ്, വെള്ളം എന്നിവ ചേർത്ത് ഛർദി വരുത്തണം.

ശുക്രാഭാവോ ഭ്രമോ മൂര്ഛാ തര്ഷോഽമ്ലാത്സംപ്രവര്തതേ । അപക്വം തത്ര ശീതാമ്ബുപാനം വാതനിഷേവണമ് ॥ ൧,൧൬൮.

പുളിപ്പു മൂലം ശുക്രക്ഷയം, തലകറക്കം, ബോധക്ഷയം, ദാഹം എന്നിവ ഉണ്ടാകാം. അപ്പോൾ തണുത്ത വെള്ളം കുടിക്കുകയും വായു ശമിപ്പിക്കുന്ന ഔഷധങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുകയും വേണം.

ഗാത്രഭങ്ഗം ശിരോജാഡ്യം ഭക്തദോഷാദയോ ഗദാന് । തസ്മിന്സ്വാപോ ദിവാ കാര്യോലങ്ഘനം ച വിവര്ജനമ് ॥ ൧,൧൬൮.

അംഗഭംഗം, തലയുടെ ഭാരത്വം, തെറ്റായ ഭക്ഷണത്തിൽ നിന്നുള്ള രോഗങ്ങൾ എന്നിവയുണ്ടായാൽ പകലിൽ ഉറക്കം ഒഴിവാക്കുകയും ഉപവാസം പാലിക്കുകയും വേണം.

ശൂലഗുല്മൌ ച വിണ്മൂത്രസ്ഥാനവിഷ്ടമ്ഭസൂചകൌ । വിധേയം സ്വേദനം തത്ര പാനീയം ലവണോദകമ് ॥ ൧,൧൬൮.

വയറ്റുവേദനയും കുടലിലെ അർബുദവും, മൂത്രവും മലം ഒഴിയുന്നതിൽ തടസ്സം ഉണ്ടാകുന്നതും ഉണ്ടെങ്കിൽ, അപ്പോൾ സ്വേദനം ചെയ്യുകയും ഉപ്പു കലർന്ന വെള്ളം കുടിക്കയും വേണം.

ആമമമ്ലം ച വിഷ്ടബ്ധം കഫപിത്താനിലൈഃ ക്രമാത് । ആലിപ്യ ജഠരം പ്രാജ്ഞോ ഹിങ്ഗുത്ര്യൂഷണസൈന്ധവൈഃ ॥ ൧,൧൬൮.

ശ്ലേഷ്മം, പിത്തം, വായു എന്നിവ മൂലമുള്ള ഭാരത്വം, പുളിപ്പു, തടസ്സം എന്നിവയ്ക്ക്, ജഡരത്തിൽ ഹിംഗു, കുരുമുളക്, കല്ലുപ് എന്നിവ പുരട്ടണം.

ദിവാസ്വപ്നം പ്രകുര്വീത സര്വാജീര്ണവിനാശനമ് । അഹിതാന്നൈ രോഗരാശിരഹിതാന്നം തതസ്ത്യജേത് ॥ ൧,൧൬൮.

എല്ലാ അജീർണം നശിപ്പിക്കാൻ പകലിൽ ഉറക്കം അനുസരിക്കണം. എന്നാൽ അനാരോഗ്യകരമായ ഭക്ഷണം പലവിധ രോഗങ്ങൾക്കും കാരണമാകുന്നതുകൊണ്ട് അതു ഒഴിവാക്കണം.

ഉഷ്ണാമ്ബു വാനുപാനം ച മാക്ഷികൈഃ പാചനം ഭവേത് । കരീരദധിമത്സ്യൈശ്ച പ്രായഃ ക്ഷീരം വിരുധ്യതേ ॥ ൧,൧൬൮.

ഉഷ്ണജലം അന്നശേഷം കുടിക്കുന്നത്, തേൻ എന്നിവ ദഹനശക്തി വർദ്ധിപ്പിക്കും. എന്നാൽ പാലിന്, മുള്ളങ്കി, തൈര്, മീൻ എന്നിവയുമായി പൊരുത്തമില്ല.

ബില്വഃ ശോണാ ച ഗമ്ഭാരീ പാടലാ ഗണികാരികാ । ദീപനം കഫവാതഘ്നം പഞ്ചമൂലമിദം മഹത് ॥ ൧,൧൬൮.

വിൽവം, ശോണമൂല, ഗംഭാരി, പാടല, ഗണികാരിക എന്നിങ്ങനെ ഈ അഞ്ചു വലിയ മൂലങ്ങൾ ദഹനശക്തി വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും ശ്ലേഷ്മവും വായുവും നീക്കുകയും ചെയ്യും.

ശാലപര്ണോ പൃശ്രിപര്ണോ ബൃഹതീദ്വയഗോക്ഷുരമ് । വാതപിത്തഹരം വൃഷ്യം കനീയഃ പഞ്ചമൂലകമ് ॥ ൧,൧൬൮.

ശാലപർണ്ണം, പൃശ്നിപർണ്ണം, രണ്ട് വിധം ബൃഹതിയും, ഗോക്ഷുരവും ചേർന്ന ഈ അഞ്ചു ചെറിയ മൂലങ്ങൾ വായുവും പിത്തവും കുറയ്ക്കുകയും, ദേഹശക്തി വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യും.

ഉഭയം ദശസൂലം സ്യാത്സന്നിപാതജ്വരാപഹമ് । കാസേ ശ്വാസേ ച തന്ദ്രായാം പാര്ശ്വശൂലേ ച ശസ്യതേ ॥ ൧,൧൬൮.

രണ്ടു തരത്തിലുള്ള ദശസൂലം കൂടി ചേർന്ന രോഗങ്ങൾ കൊണ്ടുണ്ടാകുന്ന ജ്വരം കുറയ്ക്കാൻ ഫലപ്രദമാണ്. ഈ മരുന്ന് ചുമ, ശ്വാസക്കേട്, മന്ദത, വശം വേദന എന്നിവയ്ക്കും ഉപയോഗിക്കാം.

ഏതൈസ്തൈലാനി സര്പോഷി പ്രലേപാദലകാം ജയേത് । ക്വാഥാച്ചതുര്ഗുണം വാരി പാദസ്ഥം സ്യാച്ചതുര്ഗുണമ് ॥ ൧,൧൬൮.

ഈ തൈലങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് ഉണക്കൽ നടത്തുകയും ലേപനം ചെയ്യുകയും ചെയ്താൽ തലമുടി വീണുപോകുന്നത് തടയാം. കഷായജലം നാലുഭാഗം അധികം വേണം, കാലിൽ ഉപയോഗിക്കുമ്പോഴും അതുപോലെ നാലുഭാഗം വേണം.

സ്നേഹഞ്ച തത്സമം ക്ഷീരം കല്കശ്ച സ്നേഹപാദകഃ । സംവര്തിതൌഷധൈഃ പാകോ ബസ്തൌ പാനേ ഭവേത്സമഃ । ഖരോഽഭ്യങ്ഗേ മൃദുര്നസ്യേ പാകോഽപി സംപ്രകല്പയേത് ॥ ൧,൧൬൮.

തൈലവും പാൽതന്നെ തുല്യമായി, അതിന്റെ നാലിലൊന്നു അളവിൽ ചുരണ്ടിയ മരുന്ന് ചേർത്ത്, നിർദ്ദേശിച്ച ഔഷധങ്ങൾ ചേർത്ത് പാകം ചെയ്യണം. ബസ്തി, കുടിവെപ്പ് എന്നിവയ്ക്ക് തുല്യമായ അളവിൽ വേണം. അഭ്യംഗത്തിന് കഠിനമായി, നാസ്യത്തിന് മൃദുവായി, ആവശ്യത്തിന് പാകം ക്രമീകരിക്കണം.

സ്ഥൂലദേഹന്ദ്രിയാശ്ചിന്ത്യാ പ്രകൃതിര്യാ ത്വധിഷ്ഠിതാ । ആരോഗ്യമിതി തം വിദ്യാദായുഷ്മന്തമുപാചരേത് ॥ ൧,൧൬൮.

വലിയ ശരീരവും ഇന്ദ്രിയങ്ങളും ഉള്ളവരും, സ്വഭാവം സ്ഥിരമായി നിലനിൽക്കുന്നവരും ആരോഗ്യമുള്ളവരായി കണക്കാക്കണം. അങ്ങനെയുള്ളവരെ ദീർഘായുസ്സുള്ളവരായി പരിചരിക്കണം.