ഗരുഡപുരാണമ്

ആവൃതാ വായവോഽജ്ഞാതാ ജ്ഞാതാ വാ സ്ഥാനവിച്യുതാഃ । പ്രയത്നേനാപി ദുഃ സാധ്യാ ഭവേയുര്വാനുപദ്രവാഃ ॥ ൧,൧൬൭.

വാതങ്ങൾ തടസ്സപ്പെട്ടതോ, സ്ഥാനം വിട്ടതോ അറിയാമോ അറിയാതെയോ ആയാൽ, എത്ര ശ്രമിച്ചാലും സുഖപ്പെടുത്താൻ ബുദ്ധിമുട്ടാണ്; കൂടാതെ മറ്റ് ബുദ്ധിമുട്ടുകളും ഉണ്ടാകാം.

വിദ്രധിപ്ലീഹഹൃദ്രോഗഗുല്മാഗ്നിസദനാദയഃ । ഭവന്ത്യുപദ്രവാസ്തേഷാമാവൃതാനാമുപേക്ഷയാ ॥ ൧,൧൬൭.

വ്രണങ്ങൾ, പ്ലീഹാരോഗം, ഹൃദയത്തെ ബാധിക്കുന്ന രോഗങ്ങൾ, വയറ്റിലെ കട്ടകൾ, അഗ്നിസംബന്ധമായ വ്യാധികൾ എന്നിവ രോഗികളെ അവഗണിച്ചാൽ ഉണ്ടാകുന്ന വശീഭൂതമായ ബുദ്ധിമുട്ടുകളാണ്.

നിദാനം സുശ്രുത ! മയാ ആത്രേയോക്തം സമീരിതമ് । സര്വരോഗവിവേകായ നരാദ്യായുഃ പ്രവൃദ്ധയേ ॥ ൧,൧൬൭.

സുഷ്രുതാ, എല്ലാ രോഗങ്ങളെയും തിരിച്ചറിയാൻ, മനുഷ്യരുടെ ആയുസ്സ് വർദ്ധിപ്പിക്കാൻ, ആത്രേയൻ പറഞ്ഞതുപോലെ രോഗകാരണം ഞാൻ വിശദീകരിച്ചു.

ഏവം വിജ്ഞായ രോഗാദീംശ്ചികിത്സാമഥ വൈ ചരേത് । ത്രിഫലാ സര്വരോഗഘ്നീ മധ്വാജ്യഗുഡസംയുതാ ॥ ൧,൧൬൭.

രോഗങ്ങളെ ഇങ്ങനെ മനസ്സിലാക്കി, പിന്നീട് ചികിത്സ തുടങ്ങണം; തൃഫല, തേൻ, നെയ്യ്, ശർക്കര എന്നിവ ചേർത്ത് ഉപയോഗിച്ചാൽ എല്ലാ രോഗങ്ങൾക്കും മരുന്നാണ്.

സവ്യോഷാ ത്രിഫലാ വാപി സര്വരോഗപ്രമര്ദിനീ । ശതാവരീഗുഡൂച്യഗ്നിവിഡങ്ഗേന യുതാഥവാ ॥ ൧,൧൬൭.

തൃഫലയും പിപ്പലിയും ചേർത്തോ, അല്ലെങ്കിൽ തൃഫല മാത്രം ഉപയോഗിച്ചാലും എല്ലാ രോഗങ്ങളും ഇല്ലാതാക്കാം; അല്ലെങ്കിൽ ശതാവരി, ഗുഡൂചി, അഗ്നി, വിഡംഗം എന്നിവ ചേർത്തും കഴിക്കാം.

ശതാവരീ ഗുഡൂച്യഗ്നിഃ ശുണ്ഠീമൂഷലികാ ബലാ । പുനര്നവാ ച ബൃഹതീ നിര്ഗുണ്ഡീ നിമ്ബപത്രകമ് ॥ ൧,൧൬൭.

ശതാവരി, ഗുഡൂചി, അഗ്നി, ചുക്ക്, മൂഷലിക, ബല, പുനർനവ, ബൃഹതി, നിർഗുണ്ടി, നിംബപ്പത്റം എന്നിവയും ചേർക്കാം.

ഭൃങ്ഗരാജശ്ചാമലകം വാസകസ്തദ്രസേന വാ । ഭാവിതാ ത്രിഫലാ സപ്തവാരമേഖമഥാപിവാ ॥ ൧,൧൬൭.

ഭൃംഗരാജ്, ആമലക, വാസക, ഇവയുടെ രസം, അല്ലെങ്കിൽ തൃഫലയെ ഏഴു പ്രാവശ്യം പ്രോസസ്സുചെയ്തത്, അല്ലെങ്കിൽ ഒറ്റപ്രാവശ്യം ചെയ്തതും ഉപയോഗിക്കാം.

പൂര്വോക്തശ്ച യഥാലാഭയുക്തൈശ്ചൂര്ണഞ്ച മോദകഃ । വടികാ ഘൃതതൈലം വാ കഷായോ ശോഷരോഗനുത് । പലം പലാര്ധകം വാപി കര്ഷം കര്ഷാര്ധമേവ വാ ॥ ൧,൧൬൭.

മുൻപറഞ്ഞതുപോലെ ലഭ്യമാകുന്നവ ചേർത്ത് ചൂർണം, ലഡ്ഡു, വടി, നെയ്യ്, എണ്ണ, കഷായം എന്നിവ ഉപയോഗിച്ചാൽ ക്ഷയരോഗം മാറും; ഒരു പളം, പകുതി പളം, ഒരു കർഷം, അല്ലെങ്കിൽ പകുതി കർഷം അളവിൽ കഴിക്കാം.

ശ്രീഗരുഡമഹാപുരാണമ് ൧൬൮ നിദാനം സമാപ്തമ് । ധന്വന്തരിരുവാച । സര്വരോഗഹരം സിദ്ധം യോഗസാരം വദാമ്യഹമ് । ശൃണു സുശ്രുതം സംക്ഷേപാത്പ്രാണിനാം ജീവഹേതവേ ॥ ൧,൧൬൮.

ശ്രീഗരുഡമഹാപുരാണത്തിൽ രോഗകാരണങ്ങൾ വിശദീകരിച്ച ഭാഗം ഇവിടെ അവസാനിക്കുന്നു. ധന്വന്തരി പറഞ്ഞു: എല്ലാ രോഗങ്ങൾക്കും പരിഹാരമായ യോഗസാരത്തെ ഞാൻ പറയുന്നു; സുഷ്രുതാ, ജീവികൾക്ക് ജീവൻ നൽകാൻ ഇതിന്റെ സാരം നീ കേൾക്കുക.

കഷായകടുതിക്താമ്ലരൂക്ഷാഹാരാദിഭോജനാത് । ചിന്താവ്യവയവ്യായാമഭയശോകപ്രജാഗരാത് ॥ ൧,൧൬൮.

കഷായം, കട്ടു, തിക്തം, പുളി, ഉണങ്ങിയതും ഇത്തരത്തിലുള്ള ഭക്ഷണവും, കൂടാതെ ചിന്ത, ലൈംഗികത, വ്യായാമം, ഭയം, ദു:ഖം, ഉറക്കമില്ലായ്മ എന്നിവയും രോഗങ്ങൾക്ക് കാരണമാകുന്നു.

ഉച്ചൈര്ഭാഷാതിഭാരാച്ച കര്മയോഗാതികര്ഷണാത് । വായുഃ കുപ്യതി പര്ജന്യേ ജീര്ണാന്നേ ദിനസംക്ഷയേ ॥ ൧,൧൬൮.

ഉയർന്ന ശബ്ദത്തിൽ സംസാരിക്കൽ, ഭാരമേറിയത്, അതികഠിനമായ പ്രവർത്തനം, അതിരുകടന്ന പരിശ്രമം എന്നിവകൊണ്ടും, മഴയുള്ള കാലത്ത്, ഭക്ഷണം ജീരണമാകുമ്പോൾ, ദിവസാവസാനത്തിൽ എന്നിവിടങ്ങളിലും വായു ദോഷം ഉണ്ടാകുന്നു.

ഉഷ്ണാമ്ല ലവണക്ഷാരകടുകാജീര്ണഭോജനാത് । തീക്ഷ്ണാതപാഗ്നിസന്താപമദ്യക്രോധനിഷേവണാത് ॥ ൧,൧൬൮.

വെള്ളം, പുളി, ഉപ്പ്, ക്ഷാരം, കട്ടു, ദീർഘസമയമെടുത്ത് ജീരണമാകുന്ന ഭക്ഷണം, അത്യന്തം ചൂട്, തീയുടെ ചൂട്, വിഷമത, മദ്യം, കോപം എന്നിവയും പിത്തം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു.

വിദാഹകാലേ ഭുക്തസ്യ മധ്യാഹ്നേ ജലദാത്യയേ । ഗ്രീഷ്മകാലേര്ഽദ്ധരാത്രേഽപി പിത്തം കുപ്യതി ദേഹിനഃ ॥ ൧,൧൬൮.

വേദനയുള്ള സമയത്ത്, ഭക്ഷണം കഴിച്ചതിന് ശേഷം, ഉച്ചയ്ക്ക്, മേഘങ്ങൾ മാറിയ ശേഷം, വേനൽക്കാലത്ത്, അർദ്ധരാത്രിയിൽ, ശരീരത്തിൽ പിത്തം കൂടുന്നു.

സ്വാദ്വമ്ലലവണസ്നിഗ്ധഗുരുശീതാതിഭോജനാത് । നവാന്നപിച്ഛിലാനൂപമാംസാദേഃ സേവനാദപി ॥ ൧,൧൬൮.

മധുരം, പുളി, ഉപ്പ്, എണ്ണയുള്ളത്, ഭാരമേറിയത്, തണുത്തത്, പുതുതായി ഉണക്കിയ അരി, ലാപം, മീൻ, ഇറച്ചി എന്നിവയും കഫം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു.

അവ്യായാമ ദിവാസ്വപ്നശയ്യാസനസുഖാദിഭിഃ । കഫപ്രദോഷോ ഭുക്തേ ച വസന്തേ ച പ്രകുപ്യതി ॥ ൧,൧൬൮.

വ്യാപാരമില്ലായ്മ, പകലിൽ ഉറക്കം, കിടക്കയുടെയും ഇരിപ്പിടത്തിന്റെയും ആനന്ദം എന്നിവയും ഭക്ഷണത്തിനു ശേഷം, വസന്തകാലത്ത് കഫം കൂടാൻ കാരണമാകുന്നു.

ദേഹപാരുഷ്യസംകോചതോദവിഷ്ടമ്ഭകാദയഃ । തഥാ ച സുപ്താ രോമഹര്ഷസ്തമ്ഭനശോഷണമ് ॥ ൧,൧൬൮.

ശരീരത്തിലെ കരടുതനവും, ചുരുങ്ങൽ, തടസ്സം തുടങ്ങിയ ലക്ഷണങ്ങളും, അതുപോലെ ഉറക്കം, രോമാഞ്ചം, കട്ട, ഉണങ്ങൽ എന്നിവയും കാണപ്പെടും.

ശ്യാമത്വമങ്ഗവിശ്ലേഷബലമായാസവര്ധനമ് । വായോര്ലിങ്ഗാനി തൈര്യുക്തം രോഗം വാതാത്മകം വദേത് ॥ ൧,൧൬൮.

തൊലിയിൽ കറുപ്പ്, അവയവങ്ങൾ വേർപെടൽ, ബലഹീനത, അധികം ക്ഷീണം എന്നിവ വായുവിന്റെ ലക്ഷണങ്ങളാണ്; ഇവയൊക്കെ ഉള്ളത് വായു ദോഷം ഉള്ള രോഗം എന്നാണ് പറയേണ്ടത്.

ദാഹോഷ്മപാദസംക്ലേദകോപരാഗപരിശ്രമാഃ । കട്വമ്ലശവവൈഗന്ധ്യസ്വേദമൂര്ഛാതിതൃട്ഭ്രമാഃ ॥ ൧,൧൬൮.

കുടിയുള്ള വേദന, ചൂട്, കാലുകളിൽ ഈർപ്പം, ചുവപ്പ്, ക്ഷീണം, കയ്പ്, പുളി, ദുർഗന്ധം, വിയർപ്പ്, ബോധക്ഷയം, അത്യധികമായ ദാഹം, തലകറക്കം എന്നിവയും പിത്തം കൂടുമ്പോൾ ഉണ്ടാകും.

ഹാരിദ്രം ഹരിതത്വഞ്ച പിത്തലിങ്ഗാന്വിതൈര്നരഃ । ദേഹേ സ്നിഗ്ധത്വമാധുര്യചിരകാരിത്വബന്ധനമ് ॥ ൧,൧൬൮.

മഞ്ഞപ്പച്ചയും പച്ചയും പോലുള്ള പിത്തത്തിന്റെ ലക്ഷണങ്ങൾ; ശരീരത്തിൽ എണ്ണത്തോടും മധുരത്തോടും ദീർഘസമയമെടുക്കുന്ന പ്രവർത്തനത്തോടും ബന്ധം കാണാം.

സ്തൈമിത്യതൃപ്തിസങ്ഘാതശോഥശതിലഗൌരവമ് । കണ്ഡൂനിദ്രാഭിയോഗശ്ച ലക്ഷണം കഫസമ്ഭവമ് ॥ ൧,൧൬൮.

നിശ്ചലത, തൃപ്തിയില്ലായ്മ, വീക്കം കൊണ്ടുള്ള ഭാരവും എണ്ണപോലെയുള്ള ഭാരം, ചുളിവ്, ഉറക്കം, മന്ദത — ഇവയാണ് കഫം കൂടുമ്പോൾ കാണുന്ന ലക്ഷണങ്ങൾ.

ഹേതുലക്ഷണസംസര്ഗാദ്വിദ്യാദ്വ്യാധിം ദ്വിദോഷജമ് । സര്വഹേതുസമുത്പന്നം ത്രിലിങ്ഗം സാന്നിപാതികമ് ॥ ൧,൧൬൮.

കാരണങ്ങളും ലക്ഷണങ്ങളും ചേർന്നാൽ, രണ്ട് ദോഷങ്ങൾ ചേർന്ന് വരുന്ന രോഗം തിരിച്ചറിയണം. എല്ലാ കാരണങ്ങളും ഉണ്ടെങ്കിൽ, മൂന്നു ദോഷങ്ങളുടെയും ലക്ഷണങ്ങളുള്ളത് സാന്നിപാതികം എന്നു പറയുന്നു.

ദോഷധാതുമലാധാരോ ദേഹിനാം ദേഹ ഉച്യതേ । തേഷാം സമത്വമാരോഗ്യം ക്ഷയവൃദ്ധേര്വിപര്യയഃ ॥ ൧,൧൬൮.

ദോഷങ്ങൾ, ധാതുക്കൾ, മലങ്ങൾ എന്നിവയുടെ ആധാരമാണ് ശരീരം. ഇവ സമമായിരിക്കുമ്പോൾ ആരോഗ്യമാണ്; കുറയുകയോ കൂടുകയോ ചെയ്താൽ അതിന് വിരുദ്ധമാണ്.

വസാസൃങ്മാംസമേദോഽസ്ഥിമജ്ജാശുക്രാണി ധാതവഃ । വാതപിത്തകഫാ ദോഷാ വിണ്മൂത്രാദ്യാ മലാഃ സ്മൃതാഃ ॥ ൧,൧൬൮.

വസ, രക്തം, മാംസം, മെദസ്, അസ്ഥി, മജ്ജ, ശുക്ലം — ഇവയാണ് ധാതുക്കൾ. വായു, പിത്തം, കഫം — ഇവയാണ് ദോഷങ്ങൾ. വിസർജ്യം, മൂത്രം മുതലായവ മലങ്ങൾ ആകുന്നു.

വായുഃ ശീതോ ലഘുഃ സൂക്ഷ്മഃ സ്വരനാശീസ്ഥിരോ ബലീ । പിത്തമമ്ലകടൂഷ്ണഞ്ചാപങ്ക്തീ രോഗകാരണമ് ॥ ൧,൧൬൮.

വായു തണുത്തതും ലഘുവും സൂക്ഷ്മവുമാണ്; ശബ്ദം നഷ്ടമാക്കുകയും സ്ഥിരതയും ശക്തിയും നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു. പിത്തം പുളിയുമാണ്, കഠിനവും ചൂടും ദുർഗന്ധവും ഉള്ളതും രോഗങ്ങൾക്ക് കാരണമാകുന്നതുമാണ്.

മധുരോ ലവണഃ സ്നിഗ്ധോ ഗുരുഃ ശ്ലേഷമാതിപിച്ഛിലഃ । ഗുദശ്രോണ്യാശ്രയോ വായുഃ പിത്തം പക്വാശയസ്ഥിതമ് ॥ ൧,൧൬൮.

മധുരം, ഉപ്പു, എണ്ണപ്പൊലിവ്, ഭാരമുള്ളത്, അത്യന്തം ഒറ്റിപ്പിടിക്കുന്നതുമാണ് കഫം. വായു ഗുദവും ചുണ്ടും ഭാഗത്താണ്; പിത്തം പക്വാശയത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.

കഫസ്യാമാശയസ്ഥാനം കണ്ഠോ വാ മൂര്ധസന്ധയഃ । കടുതിക്തകഷായാശ്ച കോപയന്തി സമീരണമ് ॥ ൧,൧൬൮.

കഫത്തിന്റെ സ്ഥലം ആമാശയമോ, അല്ലെങ്കിൽ കഴുത്തോ തലയുടെ സന്ധികളോ ആകാം. കഠിനം, തിത്തിരിപ്പും കഷായവും വായുവിനെ ഉണർത്തുന്നു.

കട്വമ്ലലവണാഃ പിത്തം സ്വാദൂഷ്ണലവണാഃ കഫമ് । ഏത ഏവ വിപര്യസ്താഃ ശമായൈഷാം പ്രയോജിതാഃ । ഭവന്തി രോഗിണാം ശാന്ത്യൈ സ്വസ്ഥാനേ സുഖഹേതവഃ ॥ ൧,൧൬൮.

കഠിനം, പുളി, ഉപ്പു — ഇവ പിത്തം കൂട്ടുന്നു. മധുരം, ചൂട്, ഉപ്പു — ഇവ കഫം കൂട്ടുന്നു. ഇവയെ വിപരീതമായി ഉപയോഗിച്ചാൽ അവ ശമിക്കും; രോഗികൾക്ക് ശാന്തിയും, ആരോഗ്യവാന്മാർക്ക് സന്തോഷവും നൽകും.

ചക്ഷുഷ്യോ മധുരോ ജ്ഞേയോ രസധാതുവിവഹ്ദ്ധനഃ । അമ്ലോത്തരോ മനോഹൃദ്യം തഥാ ദീപനപാചനമ് ॥ ൧,൧൬൮.

കണ്ണിന് ഉത്തമവും രസധാതുവിനെ വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതും മധുരം ആണ്. പുളി അധികം ഉണ്ടായാൽ മനസ്സിനും ഹൃദയത്തിനും ഇഷ്ടമായതും, ദഹനം ഉണർത്തുന്നതും ആകുന്നു.

ദീപനോജ്വരതൃഷ്ണാഘ്നസ്തിക്തഃ ശോധനശോഷണഃ । പിത്തലോ ലേഖന സ്തമ്ഭീ കഷായോ ഗ്രാഹിശോഷണഃ ॥ ൧,൧൬൮.

തിത്തിരിപ്പു ദഹനം ഉണർത്തുകയും, ജ്വരവും ദാഹവും അകറ്റുകയും, ശുദ്ധീകരിക്കുകയും ഉണക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. കഷായം പിത്തം കുറയ്ക്കുന്നു, ശരീരത്തിൽ കെട്ടിപ്പിടിക്കുകയും, ഉണക്കുകയും, ആഗ്രഹിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.