ഗരുഡപുരാണമ്

കുഷ്ഠം വിസര്പമന്യച്ച കുര്യാത്സര്വാങ്ഗസാദനമ് । സമാനോ വിഷമാജീര്ണശീതസങ്കീര്ണഭോജനൈഃ ॥ ൧,൧൬൭.

ചർമ്മരോഗങ്ങൾ, പടരുന്ന പുണ്ണുകൾ, ശരീരമാകെ ദുർബലത ഉണ്ടാക്കുന്ന രോഗങ്ങൾ എന്നിവ ഉണ്ടാകുന്നു; സമാനൻ അസാധാരണമായ അജീർണം, തണുത്തതും കലർന്നതുമായ ഭക്ഷണം എന്നിവകൊണ്ട് ദോഷം പ്രാപിക്കുന്നു.

കരോത്യകാലശയനജാഗരാദ്യൈശ്ച ദൂഷിതഃ । ശൂലഗുല്മഗ്രഹണ്യാദീന്യകൃത്കാമാശ്രയാന്ഗദാന് ॥ ൧,൧൬൭.

അസമയത്തിൽ ഉറങ്ങൽ, ഉണരൽ തുടങ്ങിയവ മൂലം സമാനൻ ദോഷം പ്രാപിക്കുമ്പോൾ വയറുവേദന, കുടലിലെ കട്ട, പിടിപ്പുകൾ, ആഗ്രഹങ്ങൾ നിറവേറ്റാത്തതിൽ നിന്നുള്ള രോഗങ്ങൾ എന്നിവ ഉണ്ടാകുന്നു.

അപാനോ രൂക്ഷഗുര്വന്നവേഗാഘാതാതിവാഹനൈഃ । യാനപാനസമുത്ഥാനചങ്ക്രമൈശ്ചാതിസേവിതൈഃ ॥ ൧,൧൬൭.

അപാനൻ വരണ്ടതും ഭാരമുള്ളതുമായ ഭക്ഷണം, സ്വാഭാവിക ആവശ്യം അടക്കൽ, അതികം കുതിരയിലോ വാഹനത്തിലോ യാത്രചെയ്യൽ, ആവർത്തിച്ച് യാത്രചെയ്യൽ, അതിരുകടന്ന ചലനം എന്നിവകൊണ്ട് ദോഷം പ്രാപിക്കുന്നു.

കുപിതഃ കുരുതേ രോഗാന്കൃത്സ്നാന് പക്വാശയാശ്രയാന് । മൂത്രസുക്രപ്രദോഷാര്ശോഗുദഭ്രംശാദികാന്ബഹൂന് ॥ ൧,൧൬൭.

അപ്പോൾ അപ്പാനൻ പ്രകോപിതനാകുമ്പോൾ താഴെവയറ്റിൽ നിന്നുള്ള രോഗങ്ങൾ, മൂത്രം, വീര്യം സംബന്ധിച്ച ദോഷങ്ങൾ, മൂലക്കുരു, ഗുദം പുറത്തുവരിക തുടങ്ങിയ അനേകം രോഗങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നു.

സര്വാങ്ഗമാതതം സാമം തന്ദ്രാസ്തൈമിത്യഗൌരവൈഃ । സ്നിഗ്ധത്വാദ്ബോധ കാലസ്യ ശൈത്യശോഥാഗ്നിഹാനയഃ ॥ ൧,൧൬൭.

ശരീരമാകെ ദുർബലത പടരുന്നു; ഉറക്കം, ഭാരത്വം, മന്ദഗതിയെന്നിങ്ങനെയുള്ള ലക്ഷണങ്ങൾ കാണാം; അമിതമായ തൈലം, വൈകിയുള്ള ഉണർവ്, തണുപ്പ്, വീക്കം, അഗ്നി ക്ഷയം എന്നിവ ഉണ്ടാകുന്നു.

കണ്ഡൂരൂക്ഷാതിനാശേന തദ്വിധോപശമേന ച । മുക്തിം വിദ്യാന്നിരാമം തം തന്ദ്രാദീനാം വിപര്യയാത് ॥ ൧,൧൬൭.

കണ്ടു, വരണ്ടതും നശിക്കുന്നതും ശമിപ്പിച്ച് ശരിയായ ചികിത്സകൊണ്ട് ഈ രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചനം നേടാം; അല്ലെങ്കിൽ ഉറക്കം മുതലായ രോഗങ്ങൾ തുടരും.

വായോരാവരണം വാതോ ബഹുഭേദം പ്രചക്ഷതേ । പിത്തലിങ്ഗാവൃതേ ദാഹസ്തൃഷ്ണാ ശൂലം ഭ്രമസ്തമഃ ॥ ൧,൧൬൭.

വായുവിന്റെ തടസ്സം പലവിധമാണ്; പിത്തം കൂടുമ്പോൾ ദാഹം, ദാഹം, വേദന, തലകറക്കം, ഇരുണ്ടത്വം എന്നിവ ഉണ്ടാകുന്നു.

കടുകോഷ്ണാമ്ലലവണൈര്വിദാഹശീതകാമതാ । ശൈത്യഗൌരവശൂലാഗ്നികട്വാജ്യപയസോഽധികമ് ॥ ൧,൧൬൭.

കട്ട, ചൂട്, പുളി, ഉപ്പ് കൂടിയ ഭക്ഷണങ്ങൾ കഴിച്ചാൽ ദാഹം, തണുപ്പ് ആഗ്രഹം, തണുപ്പ്, ഭാരത്വം, വേദന, അഗ്നി ക്ഷയം, കയ്പ്, അമിതമായ നെയ്യും പാൽ എന്നിവ ഉണ്ടാകുന്നു.

ലങ്ഘനായാസരൂക്ഷോഷ്ണകാമതാ ച കഫാവൃതേ । കഫാവൃതേഽങ്ഗമര്ദഃ സ്യാദ്ധൃല്ലാസോ ഗുരുതാരുചിഃ ॥ ൧,൧൬൭.

ഉപവാസം, അധികം കഠിനപ്രയത്നം, വരണ്ടതും ചൂടുള്ളതുമായ ആഗ്രഹം കഫം കൂടുമ്പോൾ ഉണ്ടാകും; കഫം കൂടുമ്പോൾ ശരീരവേദന, ഹൃദയ ക്ഷീണം, ഭാരത്വം, ഭക്ഷണത്തിൽ രുചി ഇല്ലായ്മ ഉണ്ടാകും.

രക്തവൃതേ സദാഹാര്തിസ്തവങ്മാംസാശ്രയജാ ഭൃശമ് । ഭവേത്സരാഗഃ ശ്വയഥുര്ജായന്തേ മണ്ഡലാനി ച ॥ ൧,൧൬൭.

രക്തം കൂടുമ്പോൾ സ്ഥിരമായ ദാഹം, ത്വക്കിലും മാംസത്തിലും ശക്തമായ വേദന, ചുവപ്പ്, വീക്കം, പാടുകൾ ഉണ്ടാകുന്നു.

ശോഥോ മാംസേന കഠിനോ ഹൃല്ലാസപിടികാസ്തഥാ । ഹര്ഷഃ പിപീലികാനാം ച സംചാര ഇവ ജായതേ । ചലലഗ്രനോ മൃദുഃ ശീതഃ ശോഥോ ഗാത്രേഷു രോചകഃ ॥ ൧,൧൬൭.

മാംസം കൂടുമ്പോൾ വീക്കം കഠിനമാകുന്നു, ഹൃദയ ക്ഷീണം, പിണ്ടികൾ, പുഴുക്കൾ കയറിയുപോകുന്ന പോലെ അനുഭവം, വീക്കം മൃദുവും തണുത്തതും ശരീരഭാഗങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്നു.

ആഢ്യവാത ഇവ ജ്ഞേയഃ സ കൃച്ഛ്രോ മേദസാവതഃ । സ്പര്ശ ആച്ഛാദിതേത്യുഷ്ണശീതലശ്ച ത്വനാവൃതേ । മജ്ജാവൃതേ തു വിഷമം ജൃമ്ഭണം പരിവേഷ്ടനമ് ॥ ൧,൧൬൭.

ഇത് ആഢ്യവാതം പോലെയാണ്, കൊഴുപ്പിൽ നിന്നുള്ള കഠിനമായ രോഗം; സ്പർശം മറഞ്ഞിരിക്കുന്നു, മറവില്ലെങ്കിൽ ചൂടോ തണുപ്പോ അനുഭവപ്പെടും; മജ്ജ കൂടുമ്പോൾ അസമമായ ജമ്പ്, പിടിപ്പു എന്നിവ ഉണ്ടാകും.

ശൂലഞ്ച പഡ്യിമാനശ്ച പാണിഭ്യാം ലഭതേ സുഖമ് । ശുക്രാവൃതേ തു ശോഥേ വൈ ചാതിവേഗോ ന വിദ്യതേ ॥ ൧,൧൬൭.

വേദനയും വീക്കവും ഉണ്ടാകും, കൈകൊണ്ട് സ്പർശിച്ചാൽ ആശ്വാസം ലഭിക്കും; ശുക്ലം കൂടുമ്പോൾ വീക്കം ഉണ്ടാകുന്നു, പക്ഷേ അതിരുകടന്ന ആവശ്യം ഉണ്ടാകില്ല.

ഭുക്തേ കുക്ഷൌ രുജാ ജീര്ണേ നികൃത്തിര്ഭവതി ധ്രുവമ് । മൂത്രാപ്രവൃത്തിരാധ്മാനം ബസ്തേര്മൂത്രാവൃതേ ഭവേത് ॥ ൧,൧൬൭.

ഭക്ഷണം കഴിഞ്ഞ് വയറ്റിൽ വേദനയുണ്ടാകും; അജീർണ്ണം വന്നാൽ കെട്ടിപ്പിടിക്കുന്നതുപോലെയുള്ള വേദന ഉറപ്പായും ഉണ്ടാകും. മൂത്രം തടയപ്പെട്ടാൽ മൂത്രാശയത്തിൽ വീക്കം വരും.

ഛിദ്രാവൃതേ വിബന്ധോഽഥ സ്വസ്ഥാനം പരികൃന്ത തി । പതത്യാശു ജ്വരാക്രാന്തോ മൂര്ഛാം ച ലഭതേ നരഃ ॥ ൧,൧൬൭.

രണ്ടിടത്തും കുഴിവാതം വന്നാൽ തടസ്സം ഉണ്ടാകും, ശരിയായ സ്ഥാനം നഷ്ടപ്പെടും. അങ്ങനെയെങ്കിൽ, ആൾക്ക് പെട്ടെന്ന് ജ്വരം പിടിക്കും, ബോധംകെട്ടുപോകാനും സാധ്യതയുണ്ട്.

സകൃത്പീഡിതമന്യേന ദുഷ്ടം ശുക്രം ചിരാത്സൃജേത് । സര്വധാത്വാവൃതേ വായൌ ശ്രോണിവങ്ക്ഷണപൃഷ്ഠരുക് ॥ ൧,൧൬൭.

മറ്റൊരാളാൽ ഒരിക്കൽ അമർത്തിയാൽ ദോഷമുള്ള ശുക്ലം വളരെ വൈകിയാണ് പുറത്തുവരുന്നത്. ശരീരത്തിലെ എല്ലായിടത്തും വായു തടയപ്പെട്ടാൽ കിടക്ക, ഇടുപ്പ്, പിന്നെ പിറകുവശം എന്നിവിടങ്ങളിൽ വേദനയുണ്ടാകും.

വിലോമേ മാരുതേ ചൈവ ഹൃദയം പരിപീഡ്യതേ । ഭ്രമോ മൂര്ഛാ രുജാ ദാഹഃ പിത്തേന പ്രാണ ആവൃതേ ॥ ൧,൧൬൭.

വായു മറുവശത്തേക്ക് പോകുമ്പോൾ ഹൃദയം കഠിനമായി വേദനിക്കും. പിത്തം മൂലം ശ്വാസം തടയപ്പെടുമ്പോൾ തലകറക്കം, ബോധംകെടുക, വേദന, കത്തൽ എന്നിവ ഉണ്ടാകും.

രുജാ തന്ദ്രാ സ്വരഭ്രംശോ ദാഹോ വ്യാനേ തു സര്വശഃ । ക്രമോം ഗചേഷ്ടാഭങ്ഗശ്ച സന്താപഃ സഹവേദനഃ ॥ ൧,൧൬൭.

വ്യാനവായു ബാധിക്കുമ്പോൾ ശരീരമൊട്ടാകെ വേദന, ഉറക്കം, ശബ്ദം നഷ്ടം, കത്തൽ എന്നിവ ഉണ്ടാകും. ചലനങ്ങളിൽ തടസ്സം, പ്രവർത്തനങ്ങൾ തകരുക, ചൂട്, വേദന എന്നിവയും അനുഭവപ്പെടും.

സമാന ഊഷ്മോപഹതിഃ സസ്വേദോപരതിഃ സുതൃട് । ദാഹശ്ച സ്യാദപാനേ തു മലേ ഹാരിദ്രവര്ണതാ ॥ ൧,൧൬൭.

സമാനവായു ദോഷം വന്നാൽ ശരീരത്തിലെ ചൂട് കുറയുകയും, വിയർപ്പ് നിൽക്കുകയും, വലിയ ദാഹവും കത്തലും ഉണ്ടാകും. അപാനവായു ബാധിക്കുമ്പോൾ മലമൂത്രം മഞ്ഞ നിറം കാണിക്കും.

രജോവൃദ്ധിസ്താപനഞ്ച തഥാ ചാനാഹമേഹനമ് । ശ്ലേഷ്മണാ പ്രാവൃതേ പ്രാണേ നാദഃ സ്നോതോഽവരോധനമ് ॥ ൧,൧൬൭.

രജസ്സു വർദ്ധിക്കുകയും, ചൂട് കൂടുകയും, മൂത്രം തടയപ്പെടുകയും ചെയ്യും. ശ്വാസം കഫം മൂലം തടയപ്പെടുമ്പോൾ ശബ്ദം, ഉറക്കംപോലുള്ള ശബ്ദം, തടസ്സം എന്നിവ ഉണ്ടാകും.

ഷ്ഠീവനഞ്ചൈവ സസ്വേദശ്വാസനിഃ ശ്വാസസംഗ്രഹഃ । ഉദാനേ ഗുരുഗാത്രത്വമരുചിര്വാക്സ്വരഗ്രഹഃ ॥ ൧,൧൬൭.

തുപ്പൽ, വിയർപ്പ്, ശ്വാസം മുട്ടൽ, ശ്വാസം തടയൽ എന്നിവ ഉണ്ടാകും. ഉദാനവായു ബാധിക്കുമ്പോൾ ശരീരഭാഗങ്ങൾ ഭാരംകൂടുകയും, വിശപ്പ് കുറയുകയും, ശബ്ദം കെട്ടുപോകുകയും ചെയ്യും.

ബലവര്ണപ്രണാശശ്ചാ പാനേ പര്വാസ്ഥിസംഗ്രഹഃ । ഗുരുതാങ്ഗേഷു സര്വേഷു സ്ഥൂലത്വഞ്ചാഗതം ഭൃശമ് ॥ ൧,൧൬൭.

ശക്തിയും നിറവും നഷ്ടപ്പെടുകയും, സന്ധികൾക്കും അസ്ഥികൾക്കും കെട്ട് വരുകയും, ശരീരഭാഗങ്ങൾ മുഴുവൻ ഭാരമുള്ളതുപോലെയും, വളരെ കൂപ്പളമായതുപോലെയും തോന്നും.

സമാനേഽതിക്രിയാജ്ഞത്വമസ്വേദോ മന്ദവഹ്നിതാ । അപാനേ സകലം മൂത്രം ശകൃതഃ സ്യാത്പ്രവര്തനമ്? ॥ ൧,൧൬൭.

സമാനവായു ദോഷം വന്നാൽ ശരിയായ പ്രവർത്തികൾ അറിയാതാവുകയും, വിയർപ്പ് നിൽക്കുകയും, അഗ്നി ദുർബലമാവുകയും ചെയ്യും. അപാനവായു ബാധിക്കുമ്പോൾ മുഴുവൻ മൂത്രവും മലവും പുറത്തുപോകും.

ഇതി ദ്വാവിംശതിവിധം വാതരക്താമയം വിദുഃ । പ്രാണാദയസ്തഥാന്യോഽന്യം സമാക്രാന്താ യഥാക്രമമ് ॥ ൧,൧൬൭.

ഇങ്ങനെ ഇരുപത്തിരണ്ടു വിധത്തിലുള്ള വാതരക്തരോഗം ഉണ്ടെന്ന് അറിയണം. പ്രാണാദികൾ പരസ്പരം ക്രമമായി ബാധിക്കപ്പെടുന്നു.

സര്വേഽപി വിംശതിവിധം വിദ്യാദാവരണഞ്ച യത് । ഹൃല്ലാസോച്ഛ്വാസസംരോധഃ പ്രതിശ്യായഃ ശിരോഗ്രഹഃ ॥ ൧,൧൬൭.

ഇരുപത് വിധത്തിലുള്ള തടസ്സങ്ങൾ എല്ലാം അറിയണം. ഹൃദയത്തിൽ കുലുക്കം, ശ്വാസം തടയൽ, പനി, തലവേദന എന്നിവ ഉണ്ടാകും.

ഹൃദ്രോഗോ മുഖശോഷശ്ച പ്രാണേനാപാന ആവൃതേ । ഉദാനേനാവൃതേ പ്രാണേ ഭവേദ്ധൈ ബലസംക്ഷയഃ ॥ ൧,൧൬൭.

പ്രാണവായു അപാനവായു തടയുമ്പോൾ ഹൃദ്രോഗവും വായ് വരണ്ടുപോകുന്നതും ഉണ്ടാകും. ഉദാനവായു പ്രാണവായു തടയുമ്പോൾ ശക്തി കുറയുകയും ചെയ്യും.

വിചാരണേന വിഭജേത്സര്വമാവരണം ഭിഷക് । സ്ഥാനാന്യപേക്ഷ്യ വാതാനാം വൃര്ധിഹാനിം ച കര്മണാമ് ॥ ൧,൧൬൭.

വൈദ്യൻ പരിശോധിച്ച് എല്ലാ തടസ്സങ്ങളും തിരിച്ചറിയണം; വാതങ്ങളുടെ സ്ഥാനം, വർദ്ധനവും കുറയലും, പ്രവർത്തനങ്ങളും കണക്കിലെടുക്കണം.

പ്രാണാദീനാഞ്ച പഞ്ചാനാം പിത്തമാവരണം മിഥഃ । പിത്താദീനാമാവസതിര്മിശ്രാണാം മിശ്രിതൈശ്ച തൈഃ ॥ ൧,൧൬൭.

പ്രാണാദി അഞ്ചു വായുക്കളിലും പിത്തം പരസ്പരം തടസ്സം സൃഷ്ടിക്കുന്നു; പിത്തം മുതലായവയുടെ വാസസ്ഥലവും അവയുമായി കലർന്നിരിക്കുന്നു.

മിശ്രൈഃ പിത്താദിഭിസ്തദ്വന്മിശ്രാണ്യപിത്വനേകധാ । താംല്ലക്ഷയേദവഹിതോ യഥാസ്വം ലക്ഷണോദയാത് ॥ ൧,൧൬൭.

പിത്തം മുതലായവ കലർന്നാൽ പലവിധം കലശം രോഗങ്ങൾ ഉണ്ടാകും. അതിന്റെ ലക്ഷണങ്ങൾ അനുസരിച്ച് ശ്രദ്ധയോടെ തിരിച്ചറിയണം.