ഗരുഡപുരാണമ്

രക്തേ ശോഥോഽതിരുക്തോദസ്താമ്രാശ്ചിമിചിമായതേ । സ്നിഗ്ധരൂക്ഷൈഃ സമം നൈതി കണ്ഡുക്ലേദസമന്വിതഃ ॥ ൧,൧൬൭.

രക്തം അധികം ആകുമ്പോൾ, വൃദ്ധി, അത്യന്തം ചുവപ്പ്, ചിമ്മൽ, എണ്ണയോ വരണ്ടതോ ആയ ചികിത്സയിൽ മാറ്റമില്ല, കൂടാതെ ഖജ്ജനവും ഈർപ്പുമുണ്ട്.

പിത്തേ വിദാഹഃ സംമോഹഃ സ്വാദോ മൂര്ഛാ മദസ്തൃഷാ । സ്പര്ശാസഹത്വം രുഗ്രാവഃ ശോഷഃ പാകോ ഭൃശോഷ്മതാ ॥ ൧,൧൬൭.

പിത്തം അധികം ആകുമ്പോൾ, കത്തൽ, മനസ്സു മങ്ങുക, കയ്പ്, ബോധം നഷ്ടപ്പെടുക, മദ്യപാനത്തെപ്പോലുള്ള അവസ്ഥ, ദാഹം, സ്പർശം സഹിക്കാനാവാത്തത്, ശക്തമായ വേദന, വരണ്ടത്വം, പുഴുക്കൽ, അത്യന്തം ചൂട് എന്നിവ കാണപ്പെടുന്നു.

കഫേ സ്തൈമിത്യഗുരുതാ സുപ്തിസ്നിഗ്ധത്വശീതതാ । കണ്ഡൂര്മന്ദാ ച രുഗ്ദ്ബന്ദ്വം സര്വലിങ്ഗഞ്ച സംകരാത് ॥ ൧,൧൬൭.

കഫം അധികം ആകുമ്പോൾ, കട്ടിയാവുക, ഭാരത്വം, ഉറക്കം, എണ്ണത്വം, തണുപ്പ്, മിതമായ ഖജ്ജനം, മന്ദമായ വേദന എന്നിവയും, എല്ലാം ചേർന്നാൽ എല്ലാ ലക്ഷണങ്ങളും ഒരുമിച്ച് കാണപ്പെടുന്നു.

ഏകദോഷഞ്ച സംസാധ്യം യാപ്യഞ്ചൈവ ദ്വിദോഷജമ് । ത്രിദോഷജന്ത്യജേദാശു രക്തപിത്തം സുദാരുണമ് ॥ ൧,൧൬൭.

ഒരു ദോഷം മാത്രം ബാധിച്ചാൽ അതിനെ നിയന്ത്രിക്കാം; രണ്ടു ദോഷം ചേർന്നാൽ നിയന്ത്രിക്കാൻ കഴിയും; എന്നാൽ മൂന്നു ദോഷവും ചേർന്നാൽ, അതിവേഗം നാശം വരുത്തി ഗുരുതരമായ രക്തപിത്തം ഉണ്ടാക്കുന്നു.

രക്തമങ്ഗേ നിഹന്ത്യാശു ശാഖാസന്ധിഷു മാരുതഃ । നിവേശ്യാന്യോന്യമാവാര്യ വേദനാഭിര്ഹരത്യസൂന് ॥ ൧,൧൬൭.

വാതം വേഗത്തിൽ അവയവങ്ങളിലെ രക്തത്തെ, പ്രത്യേകിച്ച് സന്ധികളിൽ, ആക്രമിച്ച്, നാളങ്ങൾ തടഞ്ഞ്, വേദനയോടെ ജീവൻ എടുത്തുകളയുന്നു.

വായൌ പഞ്ചാത്മകേ പ്രാണേ രൌക്ഷ്യാച്ചാപല്യലങ്ഘനൈഃ । അത്യാഹാരാഭിഘാതാച്ച വേഗോദീരണചാരണൈഃ ॥ ൧,൧൬൭.

വായുവിന്റെ അഞ്ചു രൂപങ്ങളിലെയും പ്രാണം വരണ്ടുപോകലും, അതിരുകടന്ന ചഞ്ചലതയും, അധികം ചാടലും, അമിതഭക്ഷണവും, പരിക്ക് വരികയും, അതിവേഗം ചലനം ചെയ്യലും മൂലം അസ്വസ്ഥമാകുന്നു.

കുപിതശ്ചക്ഷുരാദീനാമുപഘാതം പ്രകല്പയേത് । പീനസോ ദാഹതൃട്കാസശ്വാസാദിശ്ചൈവ ജായതേ ॥ ൧,൧൬൭.

അപ്പോൾ കണ്ണിനെയും മറ്റു ഇന്ദ്രിയങ്ങളെയും ബാധിക്കുന്ന ദോഷങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നു; മൂക്കടച്ചുപോകൽ, കഠിനമായ ദാഹം, ചുമ, ശ്വാസം മുട്ടൽ തുടങ്ങിയ രോഗങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നു.

കണ്ഠരോധോമലഭ്രംശച്ഛര്ദ്യരോചകപീനസാന് । കുര്യാച്ച ഗലഗണ്ഡദീംസ്തഞ്ജത്രുമൂര്ധ്വസംശ്രയഃ ॥ ൧,൧൬൭.

കണ്ഠം അടയൽ, കഫം കുറയൽ, ഛർദി, ഭക്ഷണത്തിൽ രുചി ഇല്ലായ്മ, മൂക്കിന്റെ രോഗങ്ങൾ എന്നിവയും, കഴുത്തിലും താടിയിലും മേൽഭാഗങ്ങളിലും വീക്കം ഉണ്ടാകുകയും ചെയ്യുന്നു.

വ്യാനോഽതിഗമനസ്നാനക്രീഡാവിഷയചോഷ്ടിതൈഃ । വിരുദ്ധരൂക്ഷഭീഹര്ഷവിഷാദാദ്യൈശ്ച ദൂഷിതഃ ॥ ൧,൧൬൭.

വ്യാനൻ അതിരുകടന്ന സഞ്ചാരം, കുളി, കളി, ഇന്ദ്രിയസുഖങ്ങളിൽ ലയിക്കൽ, തമ്മിൽ പൊരുത്തമില്ലാത്ത, വരണ്ട, ഭയപ്പെടുത്തുന്ന, ആവേശം കൊടുക്കുന്ന, വിഷാദം ഉണർത്തുന്ന കാര്യങ്ങൾ എന്നിവയാൽ ദോഷം പ്രാപിക്കുന്നു.

പുംസ്ത്വോത്സാഹബലഭ്രംശശോകചിത്തപ്ലവജ്വരാന് । സര്വാകാരാദിനിസ്തോദരോമഹര്ഷം സുഷുപ്തതാമ് ॥ ൧,൧൬൭.

അപ്പോൾ പുരുഷത്വം, ഉത്സാഹം, ബലം എന്നിവ നഷ്ടപ്പെടുന്നു; ദു:ഖം, മനസ്സിന്റെ അശാന്തി, ജ്വരം, വിവിധ വേദനകൾ, രോമാഞ്ചം, ഗാഢനിദ്ര എന്നിവയും ഉണ്ടാകുന്നു.

കുഷ്ഠം വിസര്പമന്യച്ച കുര്യാത്സര്വാങ്ഗസാദനമ് । സമാനോ വിഷമാജീര്ണശീതസങ്കീര്ണഭോജനൈഃ ॥ ൧,൧൬൭.

ചർമ്മരോഗങ്ങൾ, പടരുന്ന പുണ്ണുകൾ, ശരീരമാകെ ദുർബലത ഉണ്ടാക്കുന്ന രോഗങ്ങൾ എന്നിവ ഉണ്ടാകുന്നു; സമാനൻ അസാധാരണമായ അജീർണം, തണുത്തതും കലർന്നതുമായ ഭക്ഷണം എന്നിവകൊണ്ട് ദോഷം പ്രാപിക്കുന്നു.

കരോത്യകാലശയനജാഗരാദ്യൈശ്ച ദൂഷിതഃ । ശൂലഗുല്മഗ്രഹണ്യാദീന്യകൃത്കാമാശ്രയാന്ഗദാന് ॥ ൧,൧൬൭.

അസമയത്തിൽ ഉറങ്ങൽ, ഉണരൽ തുടങ്ങിയവ മൂലം സമാനൻ ദോഷം പ്രാപിക്കുമ്പോൾ വയറുവേദന, കുടലിലെ കട്ട, പിടിപ്പുകൾ, ആഗ്രഹങ്ങൾ നിറവേറ്റാത്തതിൽ നിന്നുള്ള രോഗങ്ങൾ എന്നിവ ഉണ്ടാകുന്നു.

അപാനോ രൂക്ഷഗുര്വന്നവേഗാഘാതാതിവാഹനൈഃ । യാനപാനസമുത്ഥാനചങ്ക്രമൈശ്ചാതിസേവിതൈഃ ॥ ൧,൧൬൭.

അപാനൻ വരണ്ടതും ഭാരമുള്ളതുമായ ഭക്ഷണം, സ്വാഭാവിക ആവശ്യം അടക്കൽ, അതികം കുതിരയിലോ വാഹനത്തിലോ യാത്രചെയ്യൽ, ആവർത്തിച്ച് യാത്രചെയ്യൽ, അതിരുകടന്ന ചലനം എന്നിവകൊണ്ട് ദോഷം പ്രാപിക്കുന്നു.

കുപിതഃ കുരുതേ രോഗാന്കൃത്സ്നാന് പക്വാശയാശ്രയാന് । മൂത്രസുക്രപ്രദോഷാര്ശോഗുദഭ്രംശാദികാന്ബഹൂന് ॥ ൧,൧൬൭.

അപ്പോൾ അപ്പാനൻ പ്രകോപിതനാകുമ്പോൾ താഴെവയറ്റിൽ നിന്നുള്ള രോഗങ്ങൾ, മൂത്രം, വീര്യം സംബന്ധിച്ച ദോഷങ്ങൾ, മൂലക്കുരു, ഗുദം പുറത്തുവരിക തുടങ്ങിയ അനേകം രോഗങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നു.

സര്വാങ്ഗമാതതം സാമം തന്ദ്രാസ്തൈമിത്യഗൌരവൈഃ । സ്നിഗ്ധത്വാദ്ബോധ കാലസ്യ ശൈത്യശോഥാഗ്നിഹാനയഃ ॥ ൧,൧൬൭.

ശരീരമാകെ ദുർബലത പടരുന്നു; ഉറക്കം, ഭാരത്വം, മന്ദഗതിയെന്നിങ്ങനെയുള്ള ലക്ഷണങ്ങൾ കാണാം; അമിതമായ തൈലം, വൈകിയുള്ള ഉണർവ്, തണുപ്പ്, വീക്കം, അഗ്നി ക്ഷയം എന്നിവ ഉണ്ടാകുന്നു.

കണ്ഡൂരൂക്ഷാതിനാശേന തദ്വിധോപശമേന ച । മുക്തിം വിദ്യാന്നിരാമം തം തന്ദ്രാദീനാം വിപര്യയാത് ॥ ൧,൧൬൭.

കണ്ടു, വരണ്ടതും നശിക്കുന്നതും ശമിപ്പിച്ച് ശരിയായ ചികിത്സകൊണ്ട് ഈ രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചനം നേടാം; അല്ലെങ്കിൽ ഉറക്കം മുതലായ രോഗങ്ങൾ തുടരും.

വായോരാവരണം വാതോ ബഹുഭേദം പ്രചക്ഷതേ । പിത്തലിങ്ഗാവൃതേ ദാഹസ്തൃഷ്ണാ ശൂലം ഭ്രമസ്തമഃ ॥ ൧,൧൬൭.

വായുവിന്റെ തടസ്സം പലവിധമാണ്; പിത്തം കൂടുമ്പോൾ ദാഹം, ദാഹം, വേദന, തലകറക്കം, ഇരുണ്ടത്വം എന്നിവ ഉണ്ടാകുന്നു.

കടുകോഷ്ണാമ്ലലവണൈര്വിദാഹശീതകാമതാ । ശൈത്യഗൌരവശൂലാഗ്നികട്വാജ്യപയസോഽധികമ് ॥ ൧,൧൬൭.

കട്ട, ചൂട്, പുളി, ഉപ്പ് കൂടിയ ഭക്ഷണങ്ങൾ കഴിച്ചാൽ ദാഹം, തണുപ്പ് ആഗ്രഹം, തണുപ്പ്, ഭാരത്വം, വേദന, അഗ്നി ക്ഷയം, കയ്പ്, അമിതമായ നെയ്യും പാൽ എന്നിവ ഉണ്ടാകുന്നു.

ലങ്ഘനായാസരൂക്ഷോഷ്ണകാമതാ ച കഫാവൃതേ । കഫാവൃതേഽങ്ഗമര്ദഃ സ്യാദ്ധൃല്ലാസോ ഗുരുതാരുചിഃ ॥ ൧,൧൬൭.

ഉപവാസം, അധികം കഠിനപ്രയത്നം, വരണ്ടതും ചൂടുള്ളതുമായ ആഗ്രഹം കഫം കൂടുമ്പോൾ ഉണ്ടാകും; കഫം കൂടുമ്പോൾ ശരീരവേദന, ഹൃദയ ക്ഷീണം, ഭാരത്വം, ഭക്ഷണത്തിൽ രുചി ഇല്ലായ്മ ഉണ്ടാകും.

രക്തവൃതേ സദാഹാര്തിസ്തവങ്മാംസാശ്രയജാ ഭൃശമ് । ഭവേത്സരാഗഃ ശ്വയഥുര്ജായന്തേ മണ്ഡലാനി ച ॥ ൧,൧൬൭.

രക്തം കൂടുമ്പോൾ സ്ഥിരമായ ദാഹം, ത്വക്കിലും മാംസത്തിലും ശക്തമായ വേദന, ചുവപ്പ്, വീക്കം, പാടുകൾ ഉണ്ടാകുന്നു.

ശോഥോ മാംസേന കഠിനോ ഹൃല്ലാസപിടികാസ്തഥാ । ഹര്ഷഃ പിപീലികാനാം ച സംചാര ഇവ ജായതേ । ചലലഗ്രനോ മൃദുഃ ശീതഃ ശോഥോ ഗാത്രേഷു രോചകഃ ॥ ൧,൧൬൭.

മാംസം കൂടുമ്പോൾ വീക്കം കഠിനമാകുന്നു, ഹൃദയ ക്ഷീണം, പിണ്ടികൾ, പുഴുക്കൾ കയറിയുപോകുന്ന പോലെ അനുഭവം, വീക്കം മൃദുവും തണുത്തതും ശരീരഭാഗങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്നു.

ആഢ്യവാത ഇവ ജ്ഞേയഃ സ കൃച്ഛ്രോ മേദസാവതഃ । സ്പര്ശ ആച്ഛാദിതേത്യുഷ്ണശീതലശ്ച ത്വനാവൃതേ । മജ്ജാവൃതേ തു വിഷമം ജൃമ്ഭണം പരിവേഷ്ടനമ് ॥ ൧,൧൬൭.

ഇത് ആഢ്യവാതം പോലെയാണ്, കൊഴുപ്പിൽ നിന്നുള്ള കഠിനമായ രോഗം; സ്പർശം മറഞ്ഞിരിക്കുന്നു, മറവില്ലെങ്കിൽ ചൂടോ തണുപ്പോ അനുഭവപ്പെടും; മജ്ജ കൂടുമ്പോൾ അസമമായ ജമ്പ്, പിടിപ്പു എന്നിവ ഉണ്ടാകും.

ശൂലഞ്ച പഡ്യിമാനശ്ച പാണിഭ്യാം ലഭതേ സുഖമ് । ശുക്രാവൃതേ തു ശോഥേ വൈ ചാതിവേഗോ ന വിദ്യതേ ॥ ൧,൧൬൭.

വേദനയും വീക്കവും ഉണ്ടാകും, കൈകൊണ്ട് സ്പർശിച്ചാൽ ആശ്വാസം ലഭിക്കും; ശുക്ലം കൂടുമ്പോൾ വീക്കം ഉണ്ടാകുന്നു, പക്ഷേ അതിരുകടന്ന ആവശ്യം ഉണ്ടാകില്ല.

ഭുക്തേ കുക്ഷൌ രുജാ ജീര്ണേ നികൃത്തിര്ഭവതി ധ്രുവമ് । മൂത്രാപ്രവൃത്തിരാധ്മാനം ബസ്തേര്മൂത്രാവൃതേ ഭവേത് ॥ ൧,൧൬൭.

ഭക്ഷണം കഴിഞ്ഞ് വയറ്റിൽ വേദനയുണ്ടാകും; അജീർണ്ണം വന്നാൽ കെട്ടിപ്പിടിക്കുന്നതുപോലെയുള്ള വേദന ഉറപ്പായും ഉണ്ടാകും. മൂത്രം തടയപ്പെട്ടാൽ മൂത്രാശയത്തിൽ വീക്കം വരും.

ഛിദ്രാവൃതേ വിബന്ധോഽഥ സ്വസ്ഥാനം പരികൃന്ത തി । പതത്യാശു ജ്വരാക്രാന്തോ മൂര്ഛാം ച ലഭതേ നരഃ ॥ ൧,൧൬൭.

രണ്ടിടത്തും കുഴിവാതം വന്നാൽ തടസ്സം ഉണ്ടാകും, ശരിയായ സ്ഥാനം നഷ്ടപ്പെടും. അങ്ങനെയെങ്കിൽ, ആൾക്ക് പെട്ടെന്ന് ജ്വരം പിടിക്കും, ബോധംകെട്ടുപോകാനും സാധ്യതയുണ്ട്.

സകൃത്പീഡിതമന്യേന ദുഷ്ടം ശുക്രം ചിരാത്സൃജേത് । സര്വധാത്വാവൃതേ വായൌ ശ്രോണിവങ്ക്ഷണപൃഷ്ഠരുക് ॥ ൧,൧൬൭.

മറ്റൊരാളാൽ ഒരിക്കൽ അമർത്തിയാൽ ദോഷമുള്ള ശുക്ലം വളരെ വൈകിയാണ് പുറത്തുവരുന്നത്. ശരീരത്തിലെ എല്ലായിടത്തും വായു തടയപ്പെട്ടാൽ കിടക്ക, ഇടുപ്പ്, പിന്നെ പിറകുവശം എന്നിവിടങ്ങളിൽ വേദനയുണ്ടാകും.

വിലോമേ മാരുതേ ചൈവ ഹൃദയം പരിപീഡ്യതേ । ഭ്രമോ മൂര്ഛാ രുജാ ദാഹഃ പിത്തേന പ്രാണ ആവൃതേ ॥ ൧,൧൬൭.

വായു മറുവശത്തേക്ക് പോകുമ്പോൾ ഹൃദയം കഠിനമായി വേദനിക്കും. പിത്തം മൂലം ശ്വാസം തടയപ്പെടുമ്പോൾ തലകറക്കം, ബോധംകെടുക, വേദന, കത്തൽ എന്നിവ ഉണ്ടാകും.

രുജാ തന്ദ്രാ സ്വരഭ്രംശോ ദാഹോ വ്യാനേ തു സര്വശഃ । ക്രമോം ഗചേഷ്ടാഭങ്ഗശ്ച സന്താപഃ സഹവേദനഃ ॥ ൧,൧൬൭.

വ്യാനവായു ബാധിക്കുമ്പോൾ ശരീരമൊട്ടാകെ വേദന, ഉറക്കം, ശബ്ദം നഷ്ടം, കത്തൽ എന്നിവ ഉണ്ടാകും. ചലനങ്ങളിൽ തടസ്സം, പ്രവർത്തനങ്ങൾ തകരുക, ചൂട്, വേദന എന്നിവയും അനുഭവപ്പെടും.

സമാന ഊഷ്മോപഹതിഃ സസ്വേദോപരതിഃ സുതൃട് । ദാഹശ്ച സ്യാദപാനേ തു മലേ ഹാരിദ്രവര്ണതാ ॥ ൧,൧൬൭.

സമാനവായു ദോഷം വന്നാൽ ശരീരത്തിലെ ചൂട് കുറയുകയും, വിയർപ്പ് നിൽക്കുകയും, വലിയ ദാഹവും കത്തലും ഉണ്ടാകും. അപാനവായു ബാധിക്കുമ്പോൾ മലമൂത്രം മഞ്ഞ നിറം കാണിക്കും.