ഗരുഡപുരാണമ്

ശീര്യമാണൈരിവാങ്ഗൈസ്തു ദ്രവതാ ഹൃദയേന ച । ശൂലോക്ഷികൂടവദനേ സ്തൈമിത്യം തത്ര ലാലയാ ॥ ൧,൧൬൨.

അംഗങ്ങൾ ചിതറുന്നപോലെയും, ഹൃദയം ദ്രവമാകുന്നതുപോലെയും, വായ് ഉണങ്ങിയും ഉരുക്കളും ഉണ്ടാകും, ലാളം ഒഴുകുകയും ചെയ്യും.

ഹീനതൃട്ശിശിരദ്വേഷീ ശീര്ണലോഭോ ഹതാനലഃ । മന്ദശക്തിര്ജ്വരീ ശ്വാസീ കര്ണശൂലീ തഥാ ഭ്രമീ ॥ ൧,൧൬൨.

ദാഹം കുറവായിരിക്കും, തണുപ്പിനെ ഇഷ്ടപ്പെടില്ല, ആഗ്രഹം ഇല്ല, അഗ്നി ദുർബലമാണ്, ശക്തി കുറവാണ്, ജ്വരം, ശ്വാസം മുട്ടൽ, ചെവിവേദന, തലകറക്കം എന്നിവ ഉണ്ടാകും.

സ പഞ്ചധാ പൃഥഗ്ദോഷൈഃ സമസ്തൈര്മൃത്തികാദനാത് । പ്രാഗ്രൂപമസ്യ ഹൃദയസ്പന്ദനം രൂക്ഷതാ ത്വചി ॥ ൧,൧൬൨.

ഈ രോഗം അഞ്ചു വിധമാണ്, ദോഷങ്ങൾ വേറിട്ടോ ഒന്നിച്ചോ, മണ്ണ് കഴിച്ചതിനാലോ ഉണ്ടാകാം. ഹൃദയസ്പന്ദനം, ത്വച്ചയിൽ ഉണങ്ങൽ എന്നിവയാണ് ആദ്യ ലക്ഷണങ്ങൾ.

അരുചിഃ പീതമൂത്രത്വം സ്വേദാഭാവോഽല്പമൃത്രതാ । മേദഃ സമാനിലാത്തത്ര ഗാഢരുക്ക്ലേദഗാത്രതാ ॥ ൧,൧൬൨.

ഭക്ഷണത്തിൽ താൽപര്യമില്ല, മൂത്രം മഞ്ഞനിറം, ചോർച്ചയില്ല, മൂത്രം കുറവാണ്. മെദസ് വായു ബാധിച്ചാൽ ശരീരം വളരെ ഉണങ്ങിയതും കഠിനവുമാകും, ചിലപ്പോഴൊക്കെ ഈർപ്പം കാണും.

കൃഷ്ണേക്ഷണം കൃഷ്ണശിരാനഖവിണ്മൂത്രനേത്രതാ । ശോഥോ നാസാസ്യവൈരസ്യം വിട്ശോഷഃ പാര്ശ്വമൂര്ഛനാ ॥ ൧,൧൬൨.

കണ്ണുകൾ, ശിരകൾ, നഖങ്ങൾ, മൂത്രം, കണ്ണുകൾ എന്നിവ കറുത്തുനിൽക്കും. വീക്കം, മണത്തിനും രുചിക്കും വിരോധം, വിറ്റ് ഉണങ്ങൽ, വശങ്ങളിൽ ബോധക്ഷയം എന്നിവയും ഉണ്ടാകും.

പിത്തേ ഹരിതപിത്താഭഃ ശിരാദിഷു ജ്വരസ്തമഃ । തൃട്ശോഷമൂര്ഛാദൌര്ഗന്ധ്യം ശീതേച്ഛാ കടുവക്രതാ ॥ ൧,൧൬൨.

പിത്തം കൂടുതലായാൽ, തലയും മറ്റു ഭാഗങ്ങളും പച്ചമഞ്ഞ നിറം കാണിക്കും. അതോടൊപ്പം ദാഹം, വായ് വരണ്ടുപോകൽ, ബോധം നഷ്ടപ്പെടൽ, ദുർഗന്ധം, തണുപ്പ് ആഗ്രഹം, കയ്പ്, വായിൽ രുചി മാറൽ എന്നിവ ഉണ്ടാകും.

വിഡ്ഭേദശ്ചാമ്ലകോ ദാഹഃ കഫാച്ച ഹൃദയാര്ദ്രതാ । തന്ദ്രാ ലവണവക്രത്വം രോമഹര്ഷഃ സ്വരക്ഷയഃ ॥ ൧,൧൬൨.

വയറിളക്കം, പുളിച്ച രുചി, ദഹനവും, കഫം കൂടുതലാകുമ്പോൾ ഹൃദയം ഈർപ്പം അനുഭവപ്പെടും. ഉറക്കം, ഉപ്പുള്ള രുചി, ശരീരത്തിൽ രോമങ്ങൾ നിൽക്കൽ, ശബ്ദം കുറഞ്ഞുപോകൽ എന്നിവയും ഉണ്ടാകും.

കാശശ്ഛര്ദിശ്ച നിചയാന്നഷ്ടലിങ്ഗോഽതിദുഃ സഹഃ । ഉത്കൃഷ്ടേനിലപിത്താഭ്യാ കടുര്വാ മധുരഃ കഫഃ ॥ ൧,൧൬൨.

ചുമയും ഛർദിയും ഉണ്ടാകും, ചിലപ്പോൾ ലക്ഷണങ്ങൾ മുഴുവനായി മറഞ്ഞുപോകുകയും അതി ദുർസഹമാവുകയും ചെയ്യും. പിത്തവും വായുവും വളരെ കൂടുതലായാൽ, കഫം കയ്പോ മധുരമോ ആയിരിക്കും.

ദൂഷയിത്വാ വസാദീംശ്ച രൌക്ഷ്യാദ്രക്തവിമോക്ഷണമ് । സ്രോതസാം സംക്ഷയം കുര്യാദനുരുധ്യ ച പൂര്വവത് ॥ ൧,൧൬൨.

വസാദി ധാതുക്കൾ ദോഷം പ്രാപിച്ച ശേഷം, വരണ്ടുപോകുന്നതിനാൽ രക്തം ഒഴിപ്പിക്കൽ ഉചിതമാണ്. ഇതു നാളങ്ങൾ ക്ഷയിപ്പിക്കുകയും, മുമ്പ് പറഞ്ഞ പോലെ ലക്ഷണങ്ങൾ തുടരുമെന്നും കാണാം.

പാണ്ഡുരോഗേക്ഷയേജാതേ നാഭിപാദാസ്യമേഹനമ് । പുരീഷം കൃമിവന്മുഞ്ചേദ്ഭിന്നം സാസ്ത്രം കഫാന്വിതമ് ॥ ൧,൧൬൨.

പാണ്ഡു രോഗത്തിലും ക്ഷയത്തിലും, നാഭി, കാലുകൾ, വായ്, മൂത്രം എന്നിവ ബാധിക്കും. മല കൃമികൾ പോലെ, തകർന്നതും കഫം കലർന്നതുമായിരിക്കും.

യഃ പിത്തരോഗീ സേവേത പിത്തലം തസ്യ കാമലമ് । കോഷ്ഠശാ ഖോദ്ഗതം പിത്തം ദഗ്ധ്വാസൃങ്മാംസമാഹരേത് ॥ ൧,൧൬൨.

പിത്തരോഗമുള്ളവൻ പിത്തം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്ന ഭക്ഷണം കഴിച്ചാൽ, അവനു കാമലരോഗം വരും. പിത്തം കുടലിൽ ചെന്നു രക്തവും മാംസവും കത്തിച്ച് പുറത്തെടുക്കും.

ഹാരിദ്രമൂത്രനേത്രത്വം മുഖം രക്തം ശകൃത്തഥാ । ദാഹീ വിപാകതൃഷ്ണാവാന് ഭേകാഭോ ദുര്ബലേന്ദ്രിയഃ ॥ ൧,൧൬൨.

മൂത്രവും കണ്ണുകളും മഞ്ഞനിറം കാണിക്കും, വായും മലയും ചുവപ്പായിരിക്കും. ദഹനം ദോഷം പ്രാപിക്കുകയും, ദാഹം, പാമ്പുപോലെയുള്ള രൂപം, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ ദുർബലമാകൽ എന്നിവ അനുഭവപ്പെടും.

ഭവേത്പിത്താനുഗഃ ശോഥഃ പാണ്ഡുരോഗാവൃതസ്യ ച । ഉപേക്ഷയാ ച ശോഥാദ്യാഃ സകൃച്ഛ്രാഃ കുമ്ഭകാമലാഃ ॥ ൧,൧൬൨.

പിത്തം കൂടിയ പാണ്ഡു രോഗത്തിൽ ശരീരം വീക്കുമാകും. അവഗണന കൊണ്ടു വീക്കം മുതലായവ വരും, അവ ചികിത്സിക്കാൻ വളരെ കഠിനമാണ്; കുമ്പകാമല പോലുള്ള രോഗങ്ങൾ ഉദ്ഭവിക്കും.

ഹരിതശ്യാമപിത്തത്വേ പാണ്ഡുരോഗോ യദാ ഭവേത് । വാതപിത്തേ ഭ്രമസ്തൃഷ്ണാ സ്ത്രീഷു ഹര്ഷോ മൃദുജ്വരഃ ॥ ൧,൧൬൨.

പാണ്ഡു രോഗം പച്ചയോ കറുപ്പായ പിത്തത്തോടൊപ്പം വരുമ്പോഴും, വായുവും പിത്തവും കൂടുമ്പോഴും, തലചക്രം, ദാഹം, സ്ത്രീകളിൽ ലൈംഗിക ഉല്ലാസം, നേരിയ ജ്വരം എന്നിവ കാണാം.

തന്ദ്രാ വാ ചാനലഭ്രംശസ്തം വദന്തി ഹലീമകമ് । ആലസ്യഞ്ചാതിഭവതി തേഷാം പൂര്വമുപദ്രവഃ ॥ ൧,൧൬൨.

ഉറക്കം കൂടുകയോ അഗ്നി കുറഞ്ഞുപോകുകയോ ചെയ്താൽ അതിനെ ഹലീമകം എന്നു വിളിക്കുന്നു. അതിലുപരി, അതിവ്യക്തമായ ആൾസ്യം ആദ്യം ഉണ്ടാകും.

ശോഥഃ പ്രധാനഃ കഥിതഃ സ ഏവാതോ നിഗദ്യതേ । പിത്തരക്തകഫാന്വായുര്ദുഷ്ടോ ദുഷ്ടാന്ബഹിഃ ശിരാഃ ॥ ൧,൧൬൨.

വീക്കം പ്രധാന രോഗമായി പറയപ്പെടുന്നു, അതിനെപ്പറ്റി വിശദീകരിക്കുന്നു: പിത്തം, രക്തം, കഫം, വായു എന്നിവ ദോഷം പ്രാപിച്ചാൽ, അവ ദോഷം പ്രാപിച്ച വസ്തുക്കൾ പുറത്തുള്ള ശിരകളിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകുന്നു.

നീത്വാ രുദ്ധഗതിസ്തൈര്ഹി കുര്യാത്ത്വങ്മാംസസംശ്രയമ് । ഉത്സേധം സംഹതം ശോഥം തമാഹുര്നിചയാദതഃ ॥ ൧,൧൬൨.

അവിടെ എത്തിച്ചേരുമ്പോൾ, അവ ഒഴുക്ക് തടഞ്ഞ്, വീക്കം ത്വക്കും മാംസവും ഉൾക്കൊള്ളും. ഈ ഉയർന്നും കട്ടിയുള്ള വീക്കം ചിലർ നിചയമെന്നു വിളിക്കുന്നു.

സര്വഹേതുവിശഷൈസ്തു രൂപഭേദാന്നവാത്മകമ് । ദോഷൈഃ പൃഥഗ്വിധൈഃ സര്വൈരഭിഘാതാദ്വിഷാദപി ॥ ൧,൧൬൨.

എല്ലാ കാരണങ്ങൾ കൊണ്ടും, വ്യത്യസ്ത രൂപങ്ങളോടും സ്വഭാവങ്ങളോടും കൂടിയ ദോഷങ്ങൾ കൊണ്ടും, പരിക്ക് അല്ലെങ്കിൽ വിഷം കൊണ്ടും ഇത്തരം വീക്കങ്ങൾ ഉണ്ടാകാം.

തദേവ നീയമാനന്തു സര്വാങ്ഗേ കാമജമ്ഭവേത് । പൃഥൂന്നതാഗ്രഗ്രഥിതൈര്വിശേഷൈശ്ച ത്രിധാ വിദുഃ ॥ ൧,൧൬൨.

ഇത് മുഴുവൻ ശരീരത്തിലും വ്യാപിക്കുമ്പോൾ, അതിനെ കാമജ കാമലമെന്നു വിളിക്കുന്നു. വീതിയും ഉയരവും കുരുക്കുള്ളതുമായ പ്രത്യേകതകളാൽ ഇത് മൂന്നു തരത്തിൽ അറിയപ്പെടുന്നു.

സാമാന്യഹേതുഃ ശോഥാനാം ദോഷജാതോ വിശേഷതഃ । വ്യാധിഃ കര്മോപവാസാദിക്ഷീണസ്യ ഭവതി ദ്രുതമ് ॥ ൧,൧൬൨.

വീക്കത്തിന്റെ പൊതുവായ കാരണം ദോഷങ്ങൾ ദോഷം പ്രാപിക്കലാണ്. പ്രത്യേകിച്ച്, ഉപവാസം പോലുള്ള കാര്യങ്ങൾ കൊണ്ട് ക്ഷയിച്ചവർക്കു രോഗം വേഗത്തിൽ വരും.

അതിമാത്രം യദാസേവേദ്ഗുരുമത്യന്തശീതലമ് । ലവണക്ഷാരതീക്ഷ്ണാമ്ലശാകാമ്ബുസ്വപ്നജാഗരമ് ॥ ൧,൧൬൨.

വളരെ ഭാരമുള്ളതോ അത്യന്തം തണുത്തതോ ആയ ഭക്ഷണം അതിരുകടന്ന് കഴിക്കുമ്പോഴും, ഉപ്പു, ക്ഷാരം, കയ്പ്, പുളി ഉള്ള പച്ചക്കറികൾ, വെള്ളം, ഉറക്കം ഉണർവ് എന്നിവയിൽ അളവില്ലാതെ ഇടപെടുമ്പോഴും,

രോധോ വേഗസ്യ വല്ലൂരമജീര്ണശ്രമമൈഥുനമ് । പച്യതേ മാര്ഗഗമനം യാനേന ക്ഷോഭിണാപി വാ ॥ ൧,൧൬൨.

സ്വാഭാവിക വേഗങ്ങൾ അടക്കൽ, കട്ടിയുള്ള മാംസം കഴിക്കൽ, അജീർണം, ക്ഷീണം, ലൈംഗിക ബന്ധം, യാത്ര, വാഹനങ്ങളിൽ കുലുക്കം എന്നിവയും ഇതിന് കാരണമാകും.

ശ്വാസകാസാതിസാരാര്ശോജഠരപ്രദരജ്വരാഃ । വിഷ്ടമ്ഭാലസ്യകച്ഛര്ദിഹിക്കാപാണ്ഡുവിസര്പകമ് ॥ ൧,൧൬൨.

ശ്വാസം മുട്ടൽ, ചുമ, വയറിളക്കം, മൂലക്കുരു, വയറു സംബന്ധമായ രോഗങ്ങൾ, ജ്വരം, വയറു വീർപ്പ്, ആൾസ്യം, ഛർദി, ഉല്പ്പ്, പാണ്ഡു, ചൊറിച്ചിൽ വ്യാപിക്കുന്ന ചർമ്മരോഗം എന്നിവ ഉണ്ടാകും.

ഊര്ധ്വശോഥമധോ ബസ്തൌ മധ്യേ കുര്വന്തി മധ്യഗാഃ । സര്വാങ്ഗഗഃ സര്വഗതഃ പ്രത്യപ്രത്യഗേതി തദാശ്രയഃ ॥ ൧,൧൬൨.

മൂത്രാശയത്തിന് മുകളിലും താഴെയും നടുവിലും ഉണ്ടാകുന്ന വീക്കം ശരീരമൊട്ടാകെ ബാധിച്ചാൽ അതിനെ സർവാംഗഗം എന്നു പറയുന്നു; എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചാൽ സർവഗതം; ചില ഭാഗങ്ങളിൽ മാത്രം ഉണ്ടെങ്കിൽ പ്രത്യപ്രത്യകം എന്നു വിളിക്കുന്നു.

തത്പൂര്വരൂപം ക്ഷവഥുഃ ശിരായാമങ്ഗഗൌരവമ് । വാതാച്ഛോഥശ്ചലോ രൂക്ഷഃ ഖരരോമാരുണോഽസിതഃ ॥ ൧,൧൬൨.

ആരോഗ്യത്തിന് മുമ്പ് ഉണ്ടാകുന്ന ലക്ഷണങ്ങൾ: തുമ്മൽ, തലയും കൈകാലുകളും ഭാരം തോന്നൽ, വായുവിനാൽ ഉണ്ടാകുന്ന വീക്കം ചലിക്കുന്നതും ഉണങ്ങിയതും, രോമങ്ങൾ കഠിനവും ചുവപ്പും കറുപ്പും ആയതും.

ശങ്ഖബസ്ത്യന്ത്രശോഫര്തിമേദോഭേദാഃ പ്രസുപ്തിതാ । വാതോത്താനഃ ക്ലമഃ ശീഘ്രമുന്നമേത്പീഡിതാം തനുമ് ॥ ൧,൧൬൨.

മൂത്രാശയവും സംയുക്തങ്ങളും കൊഴുപ്പും വീക്കുകയും, അവയവങ്ങൾ ഉണരാതിരിക്കുകയും, വായു മേലോട്ടു പോകുകയും, ക്ഷീണം വന്ന്, ദേഹത്തിന് വേഗത്തിൽ ബുദ്ധിമുട്ട് ഉണ്ടാകുന്നു.

സിഗ്ധസ്തു മര്ദനൈഃ ശാമ്യേദ്രാത്രാവല്പോ ദിവാ മഹാന് । ത്വക്സര്ഷപവിലിപ്തേ ച തസ്മിംശ്ചിമിചിമായതേ ॥ ൧,൧൬൨.

വീക്കം എണ്ണയുള്ളതായാൽ മസാജ് ചെയ്താൽ കുറയും; രാത്രി ചെറുതും പകൽ വലിയതുമാണ്; ചർമ്മത്തിൽ കടുക് എണ്ണ പുരട്ടിയാൽ അതിൽ കുത്തുന്ന പോലെ തോന്നും.

പീതരക്താസിംതാഭാസഃ പിത്തജാതശ്ച ശോഷകൃത് । ശീഘ്രം നാസൌ വാ പ്രശമേന്മധ്യേ പ്രാഗ്ദഹതേ തനുമ് ॥ ൧,൧൬൨.

പിത്തം മൂലം ഉണ്ടാകുന്ന വീക്കം മഞ്ഞയും ചുവപ്പും കലർന്ന നിറത്തിൽ കാണപ്പെടും; ശരീരം ഉണങ്ങുകയും, അതിവേഗം കുറയുകയോ കുറയാതിരിക്കുകയും, അകത്തുനിന്ന് ദഹനം ഉണ്ടാക്കുകയും ചെയ്യും.

സതൃട്ദാഹജ്വരസ്വേദോ ഭ്രമക്ലോദമദഭ്രമാഃ । സാഭിലാഷീ ശകൃദ്ഭേദോ ഗന്ധഃ സ്പര്ശസഹോ മൃദുഃ ॥ ൧,൧൬൨.

ദാഹം, ദഹനം, ജ്വരം, വിയർപ്പ്, തലകറക്കം, ഈർപ്പം, ബോധം പോകൽ, ആഗ്രഹം, വയറിളക്കം, ദുർഗന്ധം, തൊട്ടാൽ വേദന, മൃദുത്വം എന്നിവ ഉണ്ടാകും.