സുക്ഷൌ കരോതി തദ്ഗര്ഭേ ലിങ്ഗമാവിഷ്കരോതി ച । ഹൃല്ലാസദൌഹൃദസ്തന്യദര്ശനം കാമചാരിതാ ॥ ൧,൧൬൦.
അത് ഗർഭാശയത്തിൽ വരൾച്ച ഉണ്ടാക്കുന്നു, ലൈംഗികാവയവം പുറത്താകുന്നു, ഛർദ്ദി, ആഗ്രഹങ്ങൾ, പാൽ കാണൽ, ഇഷ്ടാനുസൃതമായ പെരുമാറ്റം എന്നിവ ഉണ്ടാകുന്നു.
ക്രമേണ വായോഃ സംസര്ഗാത്പിത്തം യോനിഷു സഞ്ചയമ് । രക്തസ്യ കുരുതേ തസ്യാ വാതപിത്തോക്തഗുല്മജാന് ॥ ൧,൧൬൦.
പിന്നീട് വായു ചേർന്ന് പിത്തം യോനിയിൽ കെട്ടി നിൽക്കുന്നു, അതിനാൽ സ്ത്രീയിൽ വായു-പിത്തം മൂലമുള്ള ഗുൽമങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നു.
ഗര്ഭാശയേ ച സുതരാം ശൂലാംശ്ചൈവാസൃഗാശ്രയേ । യോനിസ്ത്രാവശ്ച ദൌര്ഗന്ധ്യം ഭൂയഃ സ്യന്ദനവേദനേ ॥ ൧,൧൬൦.
ഗർഭാശയത്തിലും പ്രത്യേകിച്ച് രക്തവാഹിനികളിലും ശക്തമായ വേദന അനുഭവപ്പെടുന്നു. യോനിയിൽ നിന്നു സ്രാവവും ദുർഗന്ധവും കൂടാതെ കഠിനമായ ദഹനവും ഉണ്ടാകും.
കദാപി ഗര്ഭവദ്ഗുല്മഃ സര്വേ തേ രതിസമ്ഭവാഃ । പാകഞ്ചിരേണ ഭജതേ നൈധതേ വിദ്രധിഃ പുനഃ ॥ ൧,൧൬൦.
ചിലപ്പോഴൊക്കെ ഗുൽമം ഗർഭത്തെപ്പോലെ തോന്നാം. ഇവ എല്ലാം ലൈംഗിക ബന്ധം മൂലമാണ്. പാകം വന്നപ്പോൾ അവ വ്രണമായി മാറാം.
പച്യതേ ശീഘ്രമത്യര്ഥം ദുഷ്ടരക്താശ്രയസ്തു സഃ । അതഃ ശീഘ്രം വിദാഹിത്വാദ്വദ്രധിഃ സോഽഭീധീയതേ ॥ ൧,൧൬൦.
അത് വളരെ വേഗത്തിൽ പാകം വരുന്നു, കാരണം അതിന്റെ അടിസ്ഥാനം ദുഷ്ടരക്തമാണ്. അതിനാൽ അതിവേഗം ദഹനം ഉണ്ടാക്കുന്നതിനാൽ അതിനെ വ്രണം എന്ന് വിളിക്കുന്നു.
ഗുല്മാന്താരശ്രയേ ബസ്തിദാഹശ്ച പ്ലീഹവേദനാ । അഗ്നിവര്ണബലഭ്രംശോ വേഗാനാം വാ പ്രവര്തനമ് ॥ ൧,൧൬൦.
ഗുൽമം അകത്തുള്ള ഭാഗങ്ങളിൽ ഉണ്ടെങ്കിൽ മൂത്രാശയത്തിൽ കഠിനമായ ദഹനവും, പ്ളീഹയിൽ വേദനയും, അഗ്നിബലവും ശരീരബലവും കുറയലും, ശരീരവൃത്തി വ്യതിയാനങ്ങളും ഉണ്ടാകും.
അതോ വിപര്യയേ ബാഹ്യകോഷ്ഠാങ്ഗേഷു ച നാതിരുക് । വൈവര്ണ്യമഥ വാ കാസോ ബഹിരുന്നതതാധികമ് ॥ ൧,൧൬൦.
പക്ഷേ, ഗുൽമം പുറം വയർഭാഗങ്ങളിൽ ഉണ്ടെങ്കിൽ അത്ര വേദനയില്ല. എന്നാൽ ചർമ്മം നിറം മാറാം, ചുമയോ പുറം ഭാഗം കൂടുതൽ ഉയരുകയോ ചെയ്യാം.
സാടോപമത്യുഗ്രരുജമാധ്മാനമുദരേ ഭൃശമ് । ഊര്ധ്വാധോ വാതരോധേന തമാനാഹം പ്രചക്ഷതേ ॥ ൧,൧൬൦.
വയറ്റിൽ കഠിനമായ വേദനയും കടുത്ത വാതം നിറഞ്ഞു കുടഞ്ഞു കിടക്കുന്നു. വായു മുകളിലേക്കോ താഴേക്കോ പോകാൻ തടസ്സം വരുമ്പോൾ അതിനെ ആനാഹം എന്ന് പറയുന്നു.
ധനശ്ചാഷ്ഠ്യുപമോ ഗ്രന്ഥിലോഽഷ്ഠീലാതു സമുന്നതാ । സമസ്താലിങ്ഗസംയുക്തഃ പ്രത്യഷ്ഠീലാ തദാകൃതിഃ ॥ ൧,൧൬൦.
ചിലപ്പോൾ അത് ധനസഞ്ചിയെപ്പോലെയോ, കുരുക്കുള്ളതോ, ഉരുളിക്കല്ലിനെപ്പോലെ ഉയർന്നതോ ആയിരിക്കും. എല്ലാം ചേർന്ന് കാണുമ്പോൾ അതിനെ ഉരുളിക്കല്ല്-പോലെയുള്ള ഗുൽമം എന്ന് വിളിക്കുന്നു.
പക്വശയോദ്ഭവോഽപ്യേവം വായുസ്തീവ്രരുജാശ്രയാത് । ഉദ്ഗാരബാഹുല്യപുരീഷബന്ധതൃപ്ത്യക്ഷമത്വാന്ത്രവികൂജനാനി ॥ ൧,൧൬൦.
പക്വാശയത്തിൽ നിന്നുള്ള ഗുൽമം വായു മൂലമുള്ള കഠിനമായ വേദനയാൽ ഉണ്ടാകുമ്പോൾ, അടുക്കളയിൽ നിന്ന് സ്ഥിരമായി ഉല്പത്തി, മലക്കെട്ട്, നേരത്തെ തൃപ്തി, അജീർണം, വയറ്റിൽ ഗർഗരവും അനുഭവപ്പെടുന്നു.
ആചോപമാധ്മാനമപക്തിശക്തിഃ ആസന്നഗുല്മസ്യ ഭവേച്ച ചിഹ്നമ് ॥ ൧,൧൬൦.
ധനസഞ്ചിയെപ്പോലെയുള്ള വയറു വീർപ്പും, അജീർണ്ണതയും, ഇവ ഗുൽമം ഉടൻ വരാനിരിക്കുന്നതിന്റെ ലക്ഷണങ്ങളാണ്.
ശ്രീഗരുഡമഹാപുരാണമ് ൧൬൧ ധന്വന്തരിരുവാച । ഉദരാണാം നിദാനഞ്ച വക്ഷ്യേ സുശ്രുത തച്ഛൃണു । രോഗാഃ സര്വേഽപി മന്ദാഗ്നൌ സുതരാമുദരാണി തു ॥ ൧,൧൬൧.
ശ്രീഗരുഡമഹാപുരാണം 161. ധൻവന്ത്രി പറഞ്ഞു: സുസ്രുതാ, ഞാൻ ഇപ്പോൾ വയറുവ്യാധികളുടെ കാരണങ്ങൾ വിശദീകരിക്കാം. എല്ലാ രോഗങ്ങളും അഗ്നി ദുർബലമായാൽ ഉണ്ടാകുന്നു, പക്ഷേ വയറുവ്യാധികൾക്ക് അതിൽ കൂടുതൽ ബന്ധമുണ്ട്.
അനീര്ണാമയാശ്ചാപ്യന്യേ ജായന്തേ മലസംചയാത് । ഊര്ധ്വാധോ വായവോ രുദ്ധ്വാ വ്യാകുലാവിപ്രവാഹിണീ? ॥ ൧,൧൬൧.
ഇനിയും വ്യക്തമായി തിരിച്ചറിയാത്ത മറ്റു രോഗങ്ങളും മലങ്ങൾ കൂടുന്നതുകൊണ്ടു ഉണ്ടാകുന്നു. മേലേക്കും കീഴേക്കും പോകുന്ന വായു തടസ്സപ്പെടുമ്പോൾ, അവ അശാന്തമായി അനിയമിതമായി ഒഴുകുന്നു.
പ്രാണാനപാനാന്സംദൂഷ്യ കുര്യുസ്താന്മാംസസന്ധിഗാന് । ആധ്മാപ്യ കുക്ഷിമുദരമഷ്ടധാ തേ ച ഭേദതഃ ॥ ൧,൧൬൧.
പ്രാണനും അപാനവായുവും മലിനമാകുമ്പോൾ, അവ മാംസത്തിന്റെ സന്ധികളിൽ ബാധ വരുത്തുന്നു. വയറും കുടവും വീർപ്പുണ്ടാക്കി, എട്ട് വിധത്തിൽ ഈ രോഗങ്ങൾ പ്രകടമാകുന്നു.
പൃഥഗ്ദോഷൈഃ സമസ്തൌശ്ച പ്ലീഹവങ്ക്ഷക്ഷതോദകൈഃ । തേനാര്താഃ ശുഷ്കതാല്വോഷ്ഠാഃ സര്വപാദകരോദരാഃ ॥ ൧,൧൬൧.
വ്യക്തമായോ ഒന്നിച്ചു ചേർന്നോ ദോഷങ്ങൾ, പ്ളീഹ, വങ്ക്ഷണം, മുറിവുകളിൽ നിന്നുള്ള ദ്രവങ്ങൾ എന്നിവയാൽ ബാധിതരാകുമ്പോൾ, വായും അധരവും ഉണങ്ങുകയും, എല്ലാ കൈകാലുകളും കുടവും വീർപ്പുണ്ടാകുകയും ചെയ്യുന്നു.
നഷ്ടചേഷ്ടബലാഹാരാഃ കൃതപ്രധ്മാത്കുക്ഷയഃ । പുരുഷാഃ സ്യുഃ പ്രേതരൂപാ ഭാവിനസ്തസ്യ ലക്ഷണമ് ॥ ൧,൧൬൧.
ചലനവും ശക്തിയും ഭക്ഷ്യാഗ്രഹവും ഇല്ലാതായി, വയറു വായുവാൽ വളഞ്ഞ്, അത്തരം ആളുകൾ പ്രേതസദൃശരായി മാറുന്നു. ഇതാണ് ആ രോഗത്തിന്റെ ലക്ഷണങ്ങൾ.
ക്ഷുന്നാശോഽരുചിവത്സര്വം സവിദാഹഞ്ച പച്യതേ । ജീര്ണാന്നം യോ ന ജാനാതി സോഽപഥ്യം സേവതേനരഃ ॥ ൧,൧൬൧.
വിഷമം, ഭക്ഷണത്തിൽ താത്പര്യമില്ലായ്മ, ദഹനവേദന എന്നിവ ഉണ്ടാകുന്നു. ദഹിച്ചതും ദഹിക്കാത്തതും തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയാത്തവൻ അനാരോഗ്യകരമായ ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നു.
ക്ഷീയതേ ബലമങ്ഗസ്യ ശ്വസിത്യല്പോഽവിചേഷ്ടിതഃ । വിഷയാവൃത്തിബുദ്ധിശ്ച ശോകശോഷാദയോഽപിച ॥ ൧,൧൬൧.
ശരീരശക്തി കുറയുന്നു, ശ്വാസം ചെറുതായി, ചലനം കുറയുന്നു. മനസ്സ് ഇന്ദ്രിയസുഖങ്ങളിൽ നിന്ന് വിട്ടുനിൽക്കുന്നു, ദുഃഖവും ക്ഷയവും ഉണ്ടാകുന്നു.
രുഗ്ബസ്തിസന്ധൌ സതതം ലഘ്വല്പഭോജനൈരപി । ജരാജീര്ണോ ബലഭ്രംശോ ഭവേജ്ജഠരരോഗിണഃ ॥ ൧,൧൬൧.
മൂത്രാശയത്തിലും സന്ധികളിലും സ്ഥിരമായ വേദന, എത്ര ചെറുതും ലഘുവുമായ ഭക്ഷണം കഴിച്ചാലും. വയറു രോഗത്തിൽ, വയസ്സും ദഹനക്കുറവും ശക്തി നഷ്ടപ്പെടുത്തുന്നു.
സ്വതന്ത്രതന്ദ്രാലസതാ മലസര്ഗോഽല്പവഹ്നിതാ । ദാഹഃ ശ്വയഥുരാധ്മാനമന്ത്രേ സലിലസമ്ഭവേ ॥ ൧,൧൬൧.
സ്വതന്ത്രമായ മന്ദതയും മന്ദഭാവവും, മലവിസർജനം കുറവും ദഹനശക്തി ദുർബലവും. ദഹനവേദന, വീർപ്പ്, വയറു പുളിപ്പിക്കൽ, പ്രത്യേകിച്ച് വെള്ളം ഉള്ളപ്പോൾ.
സര്വത്ര തോയേ മരണം ശോചനം തത്ര നിഷ്ഫലമ് । ഗവാക്ഷവച്ഛിരാജാലൈരുദരം ഗുഡ്ഗുഡായതേ ॥ ൧,൧൬൧.
എല്ലാ ജലസ്ഥലങ്ങളിലും മരണം സംഭവിക്കുന്നു, അവിടെ ദുഃഖം പ്രകടിപ്പിച്ചാലും ഫലമില്ല. വയറു, ജാലകത്തിൽ പാടുകളുള്ളതുപോലെ, ശിരകൾ കൊണ്ടു ചുറ്റപ്പെട്ട് ഗർഗരധ്വനി ഉണ്ടാക്കുന്നു.
നാഭിമന്ത്രശ്ച വിഷ്ടഭ്യ വേഗം കൃത്വാ പ്രണശ്യതി । മാരുതേ ഹൃത്കടീനാഭിപായുവങ്ക്ഷണവേദനാഃ ॥ ൧,൧൬൧.
നാഭി തടസ്സപ്പെട്ട്, സമ്മർദ്ദം ഉണ്ടാക്കി നശിക്കുന്നു. വായു മൂലം ഹൃദയം, കടി, നാഭി, ഗുദം, വങ്ക്ഷണം എന്നിവിടങ്ങളിൽ വേദന അനുഭവപ്പെടുന്നു.
സശബ്ദോ നിഃ സരേദ്വായുര്വഹതേ മൂത്രമല്പകമ് । നാതിമാത്രം ഭവേല്ലൌല്യം നരസ്യ വിരസം മുഖമ് ॥ ൧,൧൬൧.
വായു ശബ്ദത്തോടെ പുറത്ത് പോകുന്നു, മൂത്രം കുറവാണ്. അത്യധികം ആഗ്രഹം ഉണ്ടാകില്ല, ആളിന്റെ വായിൽ രുചി ഇല്ലാതാകും.
തത്രവാതോദരേ ശോഥഃ പാണിപാന്മുഖകുക്ഷിഷു । കുര്ക്ഷിപാര്ശ്വോദരകടീപൃഷ്ഠരുക്പര്വഭദനമ് ॥ ൧,൧൬൧.
വാതം മൂലമുള്ള വയറു രോഗത്തിൽ കൈ, കാൽ, മുഖം, വയറു എന്നിവിടങ്ങളിൽ വീക്കം. കുരുക്ഷി, പാർശ്വം, വയറു, കടി, പുറം, സന്ധികൾ എന്നിവിടങ്ങളിൽ വേദന.
ശുഷ്കകാസാങ്ഗമര്ദാധോഗുരുതാമലസംഗ്രഹഃ । ശ്യാമാരുണത്വഗാദിത്വം മുഖേ ച രസവദ്ധിതാ ॥ ൧,൧൬൧.
ഉണങ്ങിയ ചുമ, ശരീരവേദന, താഴെ ഭാഗങ്ങളിൽ ഭാരത്വം, മലങ്ങൾ കൂടൽ. ചർമ്മം കറുപ്പോ ചുവപ്പോ ആയി മാറുന്നു, വായിൽ രുചി നഷ്ടപ്പെടുന്നു.
സതോദഭേദമുദരം നീലകൃഷ്ണശിരാതതമ് । ആധ്മാതമുദരേ ശബ്ദമദ്ഭുതം വാ കരോതി സഃ ॥ ൧,൧൬൧.
വയറു വേദന കൊണ്ട് പിളരുമ്പോൾ, ശിരകൾ നീലയും കറുപ്പും ആയി വ്യാപിക്കുന്നു. വയറു വീർപ്പുണ്ടാകുമ്പോൾ അതിൽ അതിശയകരമായ ശബ്ദങ്ങൾ ഉണ്ടാകും.
വായുശ്ചാത്ര സരുക്ച്ഛബ്ദം വിധത്തേ സര്വഥാ ഗതിമ് । പിത്തോദരേ ജ്വരോ മൂര്ഛാ ദാഹിത്വം കടുകാസ്യതാ ॥ ൧,൧൬൧.
വായു എല്ലാ ദിശയിലേക്കും ചലിച്ച് വേദനയും ശബ്ദവും ഉണ്ടാക്കുന്നു. പിത്തം മൂലമുള്ള വയറു രോഗത്തിൽ ജ്വരം, ബോധക്ഷയം, ദഹനവേദന, വായിൽ കയ്പ് എന്നിവ കാണാം.
ഭ്രമോതിസാരഃ പീതത്വം ത്വഗാദാവുദരം ഹരിത് । പീതതാമ്രശിരാദിത്വം സസ്വേദം സോഷ്മ ദഹ്യതേ ॥ ൧,൧൬൧.
തലകറക്കം, അതിസാരം, ചർമ്മം മഞ്ഞ നിറം, വയറു മഞ്ഞയും താമ്രവർണ്ണവും ഉള്ള ശിരകൾ, ചോർച്ചയും ചൂടും, ദഹനവേദനയും ഉണ്ടാകും.
ധൂമായതേ മൃദുസ്പര്ശം ക്ഷൈപ്രപാകം പ്രദൂയതേ । ശ്ലേഷ്മോദരേഷു സദനം സ്വേദശ്വയഥുഗൌരവമ് ॥ ൧,൧൬൧.
പുകപോലുള്ള രൂപം, സ്പർശിക്കാൻ മൃദുവായതും വേഗത്തിൽ ക്ഷയം സംഭവിക്കുന്നതും. കഫം മൂലമുള്ള വയറു രോഗങ്ങളിൽ ഭാരം, ചോർച്ച, വീക്കം എന്നിവ കാണാം.
നിദ്രാ ക്ലേശോഽരുചിഃ ശ്വാസഃ കാശഃ ശുക്ലത്വഗാദിതാ । ഉദരം തിമിരം സ്നിഗ്ധം ശുക്ലകൃഷ്ണശിരാവൃതമ് ॥ ൧,൧൬൧.
നിദ്ര, അസ്വസ്ഥത, ഭക്ഷ്യാഗ്രഹം ഇല്ലായ്മ, ശ്വാസം കുറവ്, ചുമ, ചർമ്മം വെളുപ്പും. വയറു മങ്ങിയതും തൈലംപോലും, വെളുപ്പും കറുപ്പും നിറമുള്ള ശിരകൾ കൊണ്ട് ചുറ്റപ്പെട്ടതുമാണ്.