ഉപേക്ഷ്യമാണസ്യ ച ഗുല്മവൃദ്ധിമാധ്മാനരുഗ്വൈ വിവിധാശ്ച രോഗാഃ । സുപീഡിതോഽന്തഃ സ്വനവാന് പ്രയാതി പ്രധ്മാപയന്നേതി പുനശ്ച മൂര്ധ്നി ॥ ൧,൧൬൦.
ഇത് അവഗണിച്ചാൽ, കുരു വളരുകയും, വയറുവീക്കം, വേദന, പലവിധ രോഗങ്ങൾ എന്നിവ ഉണ്ടാകും; അതിയായി ബാധിക്കുമ്പോൾ ഉള്ളിൽ ശബ്ദം ഉണ്ടായി, മുകളിലേക്ക് നീങ്ങി തലയിൽ വീണ്ടും വീക്കം വരും.
രക്തവൃദ്ധിരസാധ്യേഽയം വാതവൃദ്ധിസമാകൃതിഃ । രൂക്ഷകൃഷ്ണാരുണശിരാ ഊര്ണാവൃതഗവാക്ഷവത് ॥ ൧,൧൬൦.
രക്തം വർദ്ധിക്കുന്നത് സുഖപ്പെടാൻ കഴിയാത്തതും, വായുവിന്റെ അസ്വസ്ഥതയോടുള്ള സാമ്യവുമാണ്; വരണ്ട കറുത്തോ ചുവപ്പുനിറമുള്ള നരങ്ങൾ, ഉണ്ണുകൊണ്ട് മറച്ച ജാലകത്തെ പോലെ കാണും.
വാതോഽഷ്ടധാ പൃഥദൌഷൈഃ സംസ്പൃഷ്ടൈര്നിചയം ഗതഃ । ആര്തവസ്യ ച ദോഷേണ നാരീണാം ജായതേഽഷ്ടമഃ ॥ ൧,൧൬൦.
വായു എട്ട് വിധത്തിൽ, വ്യത്യസ്ത ദോഷങ്ങളുമായി ചേർന്ന്, ശരീരത്തിൽ അടിഞ്ഞിരിക്കും; സ്ത്രീകളിൽ, ആർത്തവദോഷം മൂലം എട്ടാമത്തേതാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്.
ജ്വരമൂര്ഛാതിസാരൈശ്ച വമനാദ്യൈശ്ച കര്മഭിഃ । കര്ശിതോ ബലവാന്യാതി ശീതാര്തശ്ച ബുഭുക്ഷിതഃ ॥ ൧,൧൬൦.
ജ്വരം, ബോധക്ഷയം, അതിസാരം, ഛർദി തുടങ്ങിയവയാൽ ബാധിക്കുമ്പോൾ, ക്ഷീണിച്ചെങ്കിലും ശക്തിയുള്ളവൻ തണുപ്പും വിശപ്പും അനുഭവിക്കും.
യഃ പിബത്യന്നപാനാനി ലങ്ഘനപ്ലാവനാദികമ് । സേവതേ ഹീനസംജ്ഞാഭിരര്ദിതഃ സമുദീരയന് ॥ ൧,൧൬൦.
ആഹാരവും പാനീയവും കഴിക്കുകയും, ഉപവാസം, നീന്തൽ മുതലായവ ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നവർക്ക് ബുദ്ധിശക്തി ക്ഷയിച്ച് രോഗം കൂടുതൽ ഉണർത്തപ്പെടും.
സ്നേഹസ്വേദാവനഭ്യസ്യ ശോഷണം വാ നിഷേവയേത് । ശുദ്ധോ വാ സുദ്ധിഹാനിര്വാ ഭജേത സ്പന്ദനാനി വാ ॥ ൧,൧൬൦.
എണ്ണയിടൽ, ചൂടുപിടിപ്പിക്കൽ എന്നിവ ചെയ്യുകയോ, പകൽ വരുത്തുന്ന ചികിത്സ സ്വീകരിക്കുകയോ, ശരീരശുദ്ധി നഷ്ടപ്പെടുകയോ, സ്പന്ദനം ഉണ്ടാകുകയോ ചെയ്താൽ—
വാതോല്ബണാസ്തസ്യ മലാഃ പൃഥക്ചൈവ ഹി തേഽഥവാ । സര്വോ രക്തയുതോ വാതാദ്ദേഹസ്നോതോഽനുസാരിണഃ ॥ ൧,൧൬൦.
അവന്റെ മലങ്ങൾ വായുവിന്റെ സ്വാധീനത്തിൽ മാറും; ചിലപ്പോൾ വേറിട്ടായിരിക്കും, അല്ലെങ്കിൽ എല്ലാം രക്തം കലർന്നതായിരിക്കും, വായുവിന്റെ ഒഴുക്കിനെ അനുഗമിച്ച് ശരീരമാകെ പരക്കും.
ഊര്ധ്വാധോമാര്ഗമാവൃത്യ വായുഃ ശൂലം കരോതി വൈ । സ്പര്ശോപലഭ്യം ഗുല്മോത്ഥമുഷ്ണം ഗ്രന്ഥിസ്വരൂപിണമ് ॥ ൧,൧൬൦.
വായു മുകളിലേക്കും താഴേക്കുമുള്ള വഴികൾ തടഞ്ഞാൽ വേദന ഉണ്ടാകും; സ്പർശിച്ചാൽ ചൂടുള്ള, കുരു പോലെയുള്ള വീക്കം ഉണ്ടാകും.
കര്ഷണാത്കഫവിഡ്ഘാതൈര്മാര്ഗസ്യാവരണേന വാ । വായുഃ കൃതാശ്രയഃ കോഷ്ഠേ രൌക്ഷ്യാത്കാഠിന്യമാഗതഃ ॥ ൧,൧൬൦.
ക്ഷയവും, കഫം मलവും മൂലമുള്ള തടസ്സവും, മാർഗം അടയാളപ്പെടുത്തുന്നതുമൂലം വായു വയറ്റിൽ അടുക്കുന്നു; വരണ്ടതുകൊണ്ട് കഠിനത്വം വരും.
സ്വതന്ത്രഃ സ്വാശ്രയേ ദുഷ്ടഃ പരതന്ത്രഃ പരാശ്രയേ । തതഃ പിണ്ഡകവച്ഛ്ലേഷ്മാ മലസംസൃഷ്ട ഏവ ച ॥ ൧,൧൬൦.
സ്വന്തം ഇടത്ത് സ്വതന്ത്രമായിരിക്കുമ്പോൾ അത് ദോഷം പ്രാപിക്കും; മറ്റൊരിടത്ത് ആശ്രയിക്കുമ്പോൾ അവിടെയും ദോഷം ഉണ്ടാകും; അപ്പോൾ കഫം മലത്തിൽ കലർന്ന് കട്ടപോലെ മാറും.
ഗുലമ ഇത്യുച്യതേ ബസ്തിനാഭിഹൃത്പാര്ശ്വസംശ്രയഃ । വാതജന്യേ ശിരഃ ശൂലജ്വര പ്ലീഹാന്ത്രകൂജനമ് ॥ ൧,൧൬൦.
ഇതിനെ 'ഗുല്മം' എന്ന് വിളിക്കുന്നു; മൂത്രാശയം, നാഭി, ഹൃദയം, വക്ഷസ്സ് എന്നിവിടങ്ങളിൽ ഇത് കാണാം; വായുവിന്റെ ദോഷം മൂലം തലവേദന, ജ്വരം, പ്ളീഹ, ആന്ത്രങ്ങളിൽ ശബ്ദം എന്നിവ ഉണ്ടാകും.
വേധഃ സൂച്യേവ വിഡ്ഭ്രംശഃ കൃച്ഛ്രേ മൂത്രം പ്രവര്തതേ । ഗാത്രേ മുഖേ പദേ ശോഥഃ ഹ്യഗ്നിമാന്ദ്യം തഥൈവ ച ॥ ൧,൧൬൦.
സൂചി കുത്തുന്നതുപോലെയുള്ള വേദന, വിസർജനം തടസ്സപ്പെടൽ, മൂത്രം കഷ്ടമായി പോകൽ, ശരീരഭാഗങ്ങൾ, മുഖം, കാലുകൾ എന്നിവ വീക്കം, അഗ്നിമാന്ദ്യം എന്നിവയും ഉണ്ടാകും.
രൂക്ഷകൃഷ്ണത്വഗാദിത്വം ചലത്വാദനിലസ്യച । അനിരൂപിതസംസ്ഥാനോ വിവിധാഞ്ജനയേദ്വ്യഥാമ് ॥ ൧,൧൬൦.
വായുവിന്റെ സ്വാധീനത്തിൽ ചർമ്മം വരണ്ടതും കറുത്തതുമാകും; ശരീരത്തിൽ ചലനം കൂടും; അതിന്റെ രൂപം വ്യക്തമല്ല, പലവിധ വേദനകൾ ഉണ്ടാക്കും.
പിപീലികാവ്യാപ്ത ഇവ ഗുല്മഃ സ്ഫുരതി നുദ്യതേ । പിത്താദ്ദാഹാമ്ലകൌ മൂര്ഛാ വിഡ്ഭേദഃ സ്വേദതൃഡ്ജ്വരാഃ ॥ ൧,൧൬൦.
പുഴുക്കൾ കയറിയതുപോലെ ഗുല്മം തുള്ളിയും മാറിയും കാണും; പിത്തം മൂലം ദാഹം, പുളിപ്പു, ബോധക്ഷയം, അതിസാരം, ചോർച്ച, ദാഹം, ജ്വരം എന്നിവ ഉണ്ടാകും.
ഹാരിദ്രയം സര്വഗാത്രേഷു ഗുല്മാച്ഛോഥസ്യ ദര്ശനമ് । ഹീയതേ ദീപ്യതേ ശ്ലേഷ്മാ സ്വസ്ഥാനം ദഹതീവച ॥ ൧,൧൬൦.
ശരീരത്തിന്റെ എല്ലാ ഭാഗങ്ങളിലും മഞ്ഞ നിറം കാണപ്പെടുകയും, വീക്കംtumors ഉണ്ടാകുകയും ചെയ്യുന്നു. ചിലപ്പോൾ കഫം കുറയുകയോ അതിവേഗം കൂടുകയോ ചെയ്യുന്നു; അതിന്റെ സ്വസ്ഥമായിരുന്ന സ്ഥലത്ത് കഠിനമായ ദഹനം ഉണ്ടാകുന്നു.
കഫാത്സ്തൈമിത്യമരുചിഃ സദനം ശിരസി ജ്വരഃ । പീനസാലസ്യഹൃല്ലാസൌ ശുക്ലകൃഷ്ണത്വഗാദിതാ ॥ ൧,൧൬൦.
കഫം മൂലം ശരീരത്തിൽ ഭാരവും, രുചികുറവും, ക്ഷീണവും, തലവേദനയും, ജ്വരവും, മൂക്കടച്ചലും, മന്ദതയും, ഛർദ്ദിയുമാണ് അനുഭവപ്പെടുന്നത്. ചർമ്മം ചിലപ്പോൾ വെളുപ്പോ കറുപ്പോ ആയി മാറാം.
ഗുല്മോ ഗഭീരഃ കഠിനോ ഗുരുര്ഗര്ഭസ്ഥബാലവത് । സ്വസ്ഥാനസ്ഥാ അധാവന്തസ്തത ഏവാത്ര മാരകാഃ ॥ ൧,൧൬൦.
ഗുൽമം ആഴത്തിൽ കഠിനവും ഭാരവുമാണ്, ഗർഭസ്ഥ ശിശുവിനെപ്പോലെയാണ്. അതിന്റെ സ്ഥാനം വിട്ട് അകത്തായി ചലിക്കുന്നവയാണെങ്കിൽ അവ അത്യന്തം അപകടകരമാണ്.
പ്രായസ്തു യത്തദ്ദ്വന്ദ്വോത്ഥാ ഗുല്മാഃ സംസൃഷ്ടമൈഥുനാഃ । സര്വജസ്തീവ്രരുഗ്ദാഹഃ ശീഘ്രപാകീ ഘനോന്നതഃ ॥ ൧,൧൬൦.
സാധാരണയായി രണ്ട് ദോഷങ്ങൾ ചേർന്ന് ഉണ്ടാകുന്ന ഗുൽമങ്ങൾ അത്യന്തം വേദനയും കഠിനമായ ദഹനവും ഉണ്ടാക്കുന്നു. അവ വേഗത്തിൽ പാകം വരുകയും, കട്ടിയുള്ളതും ഉയർന്നതുമാണ്.
സോഽസാധ്യോ രക്തഗുല്മസ്തു സ്ത്രിയാ ഏവ പ്രജായതേ । ഋതൌ യാ ചൈവ ശൂലാര്താ യതി വാ യോനിരോഗിണീ ॥ ൧,൧൬൦.
രക്തം മൂലമുള്ള ഗുൽമം സ്ത്രീകളിൽ മാത്രം കാണപ്പെടുന്നു, അതും മാസവൃതത്തിൽ വേദന അനുഭവിക്കുന്നവർക്കോ, യോനി രോഗമുള്ളവർക്കോ ആണ്. ഇത് സുഖപ്പെടുത്താൻ കഴിയാത്തതാണ്.
സേവതേ വാനിലാംശ്ച സ്ത്രീ ക്രുദ്ധസ്തസ്യാഃ സമീരണഃ । നിരുധ്യാത്യാര്തവം യോന്യാം പ്രതിമാസം വ്യവസ്ഥിതമ് ॥ ൧,൧൬൦.
സ്ത്രീ monthly period സമയത്ത് കോപത്തോടെ ലൈംഗിക ബന്ധം പുലർത്തിയാൽ, ശരീരത്തിലെ വായു ആർതവം തടഞ്ഞു, യോനിയിൽ പ്രതിമാസം ഉണ്ടാകേണ്ട രക്തം തടഞ്ഞ് വയ്ക്കുന്നു.
സുക്ഷൌ കരോതി തദ്ഗര്ഭേ ലിങ്ഗമാവിഷ്കരോതി ച । ഹൃല്ലാസദൌഹൃദസ്തന്യദര്ശനം കാമചാരിതാ ॥ ൧,൧൬൦.
അത് ഗർഭാശയത്തിൽ വരൾച്ച ഉണ്ടാക്കുന്നു, ലൈംഗികാവയവം പുറത്താകുന്നു, ഛർദ്ദി, ആഗ്രഹങ്ങൾ, പാൽ കാണൽ, ഇഷ്ടാനുസൃതമായ പെരുമാറ്റം എന്നിവ ഉണ്ടാകുന്നു.
ക്രമേണ വായോഃ സംസര്ഗാത്പിത്തം യോനിഷു സഞ്ചയമ് । രക്തസ്യ കുരുതേ തസ്യാ വാതപിത്തോക്തഗുല്മജാന് ॥ ൧,൧൬൦.
പിന്നീട് വായു ചേർന്ന് പിത്തം യോനിയിൽ കെട്ടി നിൽക്കുന്നു, അതിനാൽ സ്ത്രീയിൽ വായു-പിത്തം മൂലമുള്ള ഗുൽമങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നു.
ഗര്ഭാശയേ ച സുതരാം ശൂലാംശ്ചൈവാസൃഗാശ്രയേ । യോനിസ്ത്രാവശ്ച ദൌര്ഗന്ധ്യം ഭൂയഃ സ്യന്ദനവേദനേ ॥ ൧,൧൬൦.
ഗർഭാശയത്തിലും പ്രത്യേകിച്ച് രക്തവാഹിനികളിലും ശക്തമായ വേദന അനുഭവപ്പെടുന്നു. യോനിയിൽ നിന്നു സ്രാവവും ദുർഗന്ധവും കൂടാതെ കഠിനമായ ദഹനവും ഉണ്ടാകും.
കദാപി ഗര്ഭവദ്ഗുല്മഃ സര്വേ തേ രതിസമ്ഭവാഃ । പാകഞ്ചിരേണ ഭജതേ നൈധതേ വിദ്രധിഃ പുനഃ ॥ ൧,൧൬൦.
ചിലപ്പോഴൊക്കെ ഗുൽമം ഗർഭത്തെപ്പോലെ തോന്നാം. ഇവ എല്ലാം ലൈംഗിക ബന്ധം മൂലമാണ്. പാകം വന്നപ്പോൾ അവ വ്രണമായി മാറാം.
പച്യതേ ശീഘ്രമത്യര്ഥം ദുഷ്ടരക്താശ്രയസ്തു സഃ । അതഃ ശീഘ്രം വിദാഹിത്വാദ്വദ്രധിഃ സോഽഭീധീയതേ ॥ ൧,൧൬൦.
അത് വളരെ വേഗത്തിൽ പാകം വരുന്നു, കാരണം അതിന്റെ അടിസ്ഥാനം ദുഷ്ടരക്തമാണ്. അതിനാൽ അതിവേഗം ദഹനം ഉണ്ടാക്കുന്നതിനാൽ അതിനെ വ്രണം എന്ന് വിളിക്കുന്നു.
ഗുല്മാന്താരശ്രയേ ബസ്തിദാഹശ്ച പ്ലീഹവേദനാ । അഗ്നിവര്ണബലഭ്രംശോ വേഗാനാം വാ പ്രവര്തനമ് ॥ ൧,൧൬൦.
ഗുൽമം അകത്തുള്ള ഭാഗങ്ങളിൽ ഉണ്ടെങ്കിൽ മൂത്രാശയത്തിൽ കഠിനമായ ദഹനവും, പ്ളീഹയിൽ വേദനയും, അഗ്നിബലവും ശരീരബലവും കുറയലും, ശരീരവൃത്തി വ്യതിയാനങ്ങളും ഉണ്ടാകും.
അതോ വിപര്യയേ ബാഹ്യകോഷ്ഠാങ്ഗേഷു ച നാതിരുക് । വൈവര്ണ്യമഥ വാ കാസോ ബഹിരുന്നതതാധികമ് ॥ ൧,൧൬൦.
പക്ഷേ, ഗുൽമം പുറം വയർഭാഗങ്ങളിൽ ഉണ്ടെങ്കിൽ അത്ര വേദനയില്ല. എന്നാൽ ചർമ്മം നിറം മാറാം, ചുമയോ പുറം ഭാഗം കൂടുതൽ ഉയരുകയോ ചെയ്യാം.
സാടോപമത്യുഗ്രരുജമാധ്മാനമുദരേ ഭൃശമ് । ഊര്ധ്വാധോ വാതരോധേന തമാനാഹം പ്രചക്ഷതേ ॥ ൧,൧൬൦.
വയറ്റിൽ കഠിനമായ വേദനയും കടുത്ത വാതം നിറഞ്ഞു കുടഞ്ഞു കിടക്കുന്നു. വായു മുകളിലേക്കോ താഴേക്കോ പോകാൻ തടസ്സം വരുമ്പോൾ അതിനെ ആനാഹം എന്ന് പറയുന്നു.
ധനശ്ചാഷ്ഠ്യുപമോ ഗ്രന്ഥിലോഽഷ്ഠീലാതു സമുന്നതാ । സമസ്താലിങ്ഗസംയുക്തഃ പ്രത്യഷ്ഠീലാ തദാകൃതിഃ ॥ ൧,൧൬൦.
ചിലപ്പോൾ അത് ധനസഞ്ചിയെപ്പോലെയോ, കുരുക്കുള്ളതോ, ഉരുളിക്കല്ലിനെപ്പോലെ ഉയർന്നതോ ആയിരിക്കും. എല്ലാം ചേർന്ന് കാണുമ്പോൾ അതിനെ ഉരുളിക്കല്ല്-പോലെയുള്ള ഗുൽമം എന്ന് വിളിക്കുന്നു.
പക്വശയോദ്ഭവോഽപ്യേവം വായുസ്തീവ്രരുജാശ്രയാത് । ഉദ്ഗാരബാഹുല്യപുരീഷബന്ധതൃപ്ത്യക്ഷമത്വാന്ത്രവികൂജനാനി ॥ ൧,൧൬൦.
പക്വാശയത്തിൽ നിന്നുള്ള ഗുൽമം വായു മൂലമുള്ള കഠിനമായ വേദനയാൽ ഉണ്ടാകുമ്പോൾ, അടുക്കളയിൽ നിന്ന് സ്ഥിരമായി ഉല്പത്തി, മലക്കെട്ട്, നേരത്തെ തൃപ്തി, അജീർണം, വയറ്റിൽ ഗർഗരവും അനുഭവപ്പെടുന്നു.