ഗരുഡപുരാണമ്

മേഹത്യുദകമേഹേന കിഞ്ചിദാവിലപിച്ഛിലമ് । ഇക്ഷോ രസമിവാത്യര്ഥം മധുരം ചേക്ഷുമേഹതഃ ॥ ൧,൧൫൯.

ഉദകമേഹത്തിൽ മൂത്രം വെള്ളംപോലെയും അല്പം മങ്ങിയതും ഒഴുകുന്നതുമാണ്; ഇക്ഷുമേഹത്തിൽ അതിവിശേഷമായി മധുരം, കരിമ്പ് നീരുപോലെയാണ്.

സാന്ദ്രീ ഭവേത്പര്യുഷിതം സാന്ദ്രമേഹേന മേഹതി । സുരാമേഹീ സുരാതുല്യമുപര്യച്ഛമധോഘനമ് ॥ ൧,൧൫൯.

സാന്ദ്രമേഹത്തിൽ മൂത്രം കട്ടിയുള്ളതും പഴയതുമായിരിക്കും; സുരാമേഹത്തിൽ, മദ്യംപോലെ മേലിൽ വെടിപ്പും അടിയിൽ കട്ടിയും കാണാം.

സഹൃഷ്ടരോമാ പിഷ്ടേന പിഷ്ടബദ്ബഹുലം സിതമ് । ശുക്രാഭം ശുക്രമിശ്രം വാ ശുക്രമേഹീ പ്രമേഹതി ॥ ൧,൧൫൯.

ശുക്രമേഹത്തിൽ രോമങ്ങൾ നട്ടുനിൽക്കുകയും, മൂത്രം മാവുപൊടിപോലും കട്ടിയുള്ള വെള്ളയും ശുക്രം പോലെയോ അതുമായി കലർന്നതുപോലെയോ കാണാം.

മൂത്രയേത്സികതാമേഹീ സികതാരൂപിണോ മലാന് । ശീതമേഹീ സുബഹുശോ മധുരം ഭൃശശീതലമ് ॥ ൧,൧൫൯.

സികതാമേഹത്തിൽ മൂത്രത്തിൽ മണൽകണങ്ങൾ പോലുള്ളവ കാണാം; ശീതമേഹത്തിൽ മൂത്രം വളരെ അധികവും മധുരവും അത്യന്തം തണുത്തതുമാണ്.

ശനൈഃ ശനൈഃ ശനൈര്മേഹീ മന്ദം മന്ദംപ്രമേഹതി । ലാലാതന്തുയുതം മൂത്രം ലാലാമേഹേന പിച്ഛിലമ് ॥ ൧,൧൫൯.

ശനൈർമേഹത്തിൽ മൂത്രം വളരെ പതുക്കെ പതുക്കെ ഒഴുകുന്നു; ലാലാമേഹത്തിൽ മൂത്രം ഒഴുകുന്നതും ലാലാസൂത്രങ്ങൾ കലർന്നതും കുഴഞ്ഞതുമാണ്.

ഗന്ധവര്ണരസസ്പര്ശേഃ ക്ഷാരേണ ക്ഷാരതോയവത് । നീലമേഹന നീലാഭം കാലമേഹീ മസീനിഭമ് ॥ ൧,൧൫൯.

ക്ഷാരമേഹത്തിൽ മൂത്രം ഗന്ധം, നിറം, രുചി, സ്പർശം എന്നിവയിൽ ക്ഷാരജലം പോലെയാണ്; നീലമേഹത്തിൽ മൂത്രം നീലനിറവും, കാലമേഹത്തിൽ കറുത്ത മഷിപ്പോലെയും കാണാം.

സന്ധിമര്മസു ജായന്തേ മാംസലേഷു ച ധാമസു । അന്തോന്നതാ മധ്യനിന്മാ അക്ലേദസുരുജാന്വിതാ ॥ ൧,൧൫൯.

സന്ധികളും പ്രധാന ഭാഗങ്ങളും മാംസനാളങ്ങളിലും പിറ്റികകൾ ഉണ്ടാകുന്നു; അവയുടെ അറ്റങ്ങൾ ഉയർന്നതും നടുവിൽ താഴ്ന്നതും ഉണങ്ങിയതും വേദനയില്ലാത്തതുമാണ്.

ശരാവമാനസംസ്ഥാനാ പിഡികാ സ്യാച്ഛരാവികാ । സദാഹാ കൂര്മസംസ്ഥാനാ ജ്ഞേയാ കച്ഛപികാ ബുധൈഃ ॥ ൧,൧൫൯.

ശരാവിക എന്ന പിറ്റിക പാത്രംപോലെയുള്ള ആകൃതിയിലാണ്; കച്ചപിക എന്നും കത്തുന്നതും, അറിവുള്ളവർ tortoise-നെപ്പോലെയുള്ളതും എന്നു പറയുന്നു.

മഹതീ പിഡികാ നീലാ വിനതാ നാമ സാ സ്മൃതാ । ദഹതി ത്വചമുത്ഥാനേ ജ്വാലിനീ കഷ്ടദായിനീ ॥ ൧,൧൫൯.

വലിയ നീല പിറ്റിക വിനതാ എന്നറിയപ്പെടുന്നു; ജ്വാലിനി ചർമ്മത്തിൽ കത്തലോടെ ഉയർന്ന് കടുത്ത വേദന നൽകുന്നു.

രക്താ സിതാ സ്ഫോടചിതാ ദാരുണാ ത്വലജീ ഭവേത് । മസൂരാകൃതി സംസ്ഥാനാ വിജ്ഞേയാ തു മസൂരികാ ॥ ൧,൧൫൯.

ചുവപ്പും വെളുപ്പും നിറങ്ങളിലായി, പൊട്ടുന്ന പുണ്ണുകളും കഠിനമായ വേദനയും ഉണ്ടാകുന്ന, പയർപോലെയുള്ള രൂപത്തിലുള്ളതാണു് മസൂരിക എന്ന പുണ്ണ്.

സര്ഷപോപമസംസ്ഥാനാ ജിഹ്വാപാകമഹാരുജാ । പുത്രിണീ മഹതീ ചാല്പാ സുസൂക്ഷ്മാ പിഡികാ സ്മൃതാ ॥ ൧,൧൫൯.

കടുകുപോലെയുള്ള രൂപം, നാവിൽ വേദനയും അൾസറും, വലിയതോ ചെറുതോ അത്യന്തം സൂക്ഷ്മമോ ആയ പുണ്ണ് പുത്രിണി എന്നാണു് അറിയപ്പെടുന്നത്.

വിദാരീകന്ദവദ്വൃത്താ കഠിനാ ച വിദാരികാ । വിദ്രധേര്ലക്ഷണൈര്യുക്താ ജ്ഞേയാ വിദ്രധികാ തു സാ ॥ ൧,൧൫൯.

വിദാരിക്കിഴങ്ങുപോലെയുള്ള വട്ടാകാരവും കഠിനതയും, പുണ്ണിന്റെ ലക്ഷണങ്ങളുമുള്ളതാണു് വിദ്രാധിക എന്ന രോഗം.

പുത്രിണീ ച വിദാരീ ച ദുഃ സഹാ ബഹുമേദസഃ । സദ്യഃ പിത്തോല്ബണാസ്ത്വന്യാഃ സമ്ഭവന്ത്യല്പമേദസഃ ॥ ൧,൧൫൯.

പുത്രിണിയും വിദാരിയും സഹിക്കാനാകാത്തതും അധികം കൊഴുപ്പുള്ളവരിൽ കാണപ്പെടുന്നതുമാണ്; മറ്റുള്ളവ, പിത്തം കൂടുതലുള്ളവരിൽ, കുറവ് കൊഴുപ്പുള്ളവരിൽ ഉണ്ടാകുന്നു.

പിഡികാസ്താ ഭവേയുഃ സ്യാദ്ദോഷോദ്രേകോ യഥായഥമ് । പ്രമേഹേണ വിനാപ്യേതാ ജായന്തേ ദുഷ്ടമേദസഃ ॥ ൧,൧൫൯.

ദോഷങ്ങൾ ഉയർന്നതനുസരിച്ച് ഈ പുണ്ണുകൾ ഉണ്ടാകുന്നു; പ്രമേഹം ഇല്ലാതിരുന്നാലും ദോഷമുള്ള കൊഴുപ്പിൽ നിന്നു് ഇവ ഉണ്ടാകാം.

താവച്ച നോപലക്ഷ്യന്തേ യാവദ്വര്ണഞ്ച വര്ജിതമ് । ഹാരിദ്രം രക്തവര്ണം വാ മേഹപ്രാഗ്രൂപവര്ജിതമ് ॥ ൧,൧൫൯.

വർണ്ണം മാറാതെ ഇരിക്കുമ്പോൾ അവ ശ്രദ്ധിക്കപ്പെടില്ല; മഞ്ഞയോ ചുവപ്പോ ആയ നിറം, അല്ലെങ്കിൽ പ്രമേഹത്തിന്റെ ആദ്യ ലക്ഷണങ്ങൾ ഇല്ലാതിരിക്കുക, ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടതാണ്.

യോ മൂത്രയേത തന്മഹേം രക്തപിത്തന്തു തദ്വിദുഃ । സ്വേദോഽങ്ഗഗാന്ധഃ ശിഥിലത്വമങ്ഗേ ശ്യ്യാശനസ്വപ്നസുഖാഭിഷങ്ഗഃ । ഹൃന്നേത്രജിഹ്വാശ്രവണോപദാഹാ ഘനോഗ്രതാ കേശനഖാഭിവൃദ്ധിഃ ॥ ൧,൧൫൯.

അങ്ങനെ മൂത്രം വരുന്നവന് രക്തപിത്തം ഉണ്ടെന്നു് പറയുന്നു; അതിനൊപ്പം അമിതവിയർപ്പ്, ദേഹദുർഗന്ധം, ശരീരഭാഗങ്ങൾ ദുർബലമാകുക, ഉറക്കം, ഭക്ഷണത്തിനും ഉറക്കത്തിനും ആഗ്രഹം, ഹൃദയം, കണ്ണ്, നാവ്, ചെവി എന്നിവയിൽ കഠിനമായ ദഹനം, ഭാരം, മുടിയും നഖവും വളരുക തുടങ്ങിയ ലക്ഷണങ്ങൾ കാണാം.

ശീതപ്രിയത്വം ഗലതാലുശോഷോ മാധുര്യ മാസ്യേ കരപാദദാഹഃ । ഭവിഷ്യതോ മേഹഗണസ്യ രൂപം മൂത്രേഽപി ധാവന്തി പിപീലികാശ്ച ॥ ൧,൧൫൯.

തണുപ്പ് ഇഷ്ടപ്പെടൽ, വായ് വരണ്ടുപോകൽ, വായിൽ മധുരം, കൈകാലുകളിൽ കഠിനമായ ദഹനം — ഇവയൊക്കെയാണ് വരാനിരിക്കുന്ന പ്രമേഹത്തിന്റെ ലക്ഷണങ്ങൾ; കൂടാതെ മൂത്രത്തിൽ പുഴുക്കൾ എത്തുന്നതും കാണാം.

തൃഷ്ണാ പ്രമേഹേ മധുരം പ്രപിച്ഛം മധ്വാമയേ സ്യാദ്വിവിധോവികാരഃ । സമ്പൂരണാദ്വാ കഫസമ്ഭവഃ സ്യാത്ക്ഷീണേഷു ദോഷേഷ്വനിലാത്മകോ വാ ॥ ൧,൧൫൯.

പ്രമേഹത്തിൽ ദാഹം, വായിൽ മധുരവും ഒട്ടും, പലവിധ രോഗങ്ങളും ഉണ്ടാകും; ശരീരം നിറഞ്ഞിരിക്കുമ്പോൾ കഫം മൂലമാണ്, ദോഷങ്ങൾ കുറയുമ്പോൾ വാതം മൂലമാണ്.

സമ്പൂര്ണരൂപാഃ കഫപിത്തമേഹാഃ ക്രമേണ യേ വൈ രതിസമ്ഭവാശ്ച । സക്രാമതേ പിത്തകൃതാസ്തു യാപ്യാഃ സാധ്യോഽസ്തി മേഹോ യദി നാസ്തി ദിഷ്ടമ് ॥ ൧,൧൫൯.

കഫവും പിത്തവും മൂലമായ മുഴുവൻ രൂപത്തിലുള്ള പ്രമേഹങ്ങൾ, ക്രമേണ ഉണ്ടാകുന്നതും, ലൈംഗിക പ്രവർത്തനത്തിൽ നിന്നുള്ളതും, പിത്തം മൂലമുള്ളത് ദീർഘകാലം നീളും; വിധിയില്ലെങ്കിൽ പ്രമേഹം സുഖപ്പെടും.

ശ്രീഗരുഡമഹാപുരാണമ് ൧൬൦ ധന്വന്തരിരുവാച । നിദാനം വിദ്രധേര്വക്ഷ്യേ ഗുല്മസ്യ ശൃണു ശുശ്രുത ! । ഭുക്തൈഃ പര്യുഷിതാത്യുഷ്ണശുഷ്കരൂക്ഷവിദാഹിഭിഃ ॥ ൧,൧൬൦.

ധന്വന്തരി പറഞ്ഞു: ഞാൻ വിദ്രധി എന്ന രോഗത്തിന്റെ കാരണവും, ഗുൽമത്തിന്റെ കാരണവും പറയാം; ശുശ്രുതാ, കേൾക്കൂ! പഴകിയതോ അത്യന്തം ചൂടുള്ളതോ ഉണങ്ങിയതോ കഠിനമായതോ ദഹനം കഠിനമായതോ ആയ ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നതിൽ നിന്നാണ് ഇത് ഉണ്ടാകുന്നത്.

ജിഹ്മശയ്യാവിചേഷ്ടാഭിസ്തൈസ്തൈശ്ചാസൃക്പ്രദൂഷണൈഃ । ദുഷ്ടസത്വങ്മാംസമേദോഽസ്ഥിമദാമൃഷ്ടോദരാശ്രയഃ ॥ ൧,൧൬൦.

വക്രമായ കിടക്കയിൽ കിടക്കുക, ശരീരചലനങ്ങൾ തെറ്റുക, രക്തം ദോഷം പ്രാപിക്കുക — ഇതു കൊണ്ടു ദോഷം വന്ന മാംസം, കൊഴുപ്പ്, മജ്ജ, അസ്ഥി എന്നിവ വയറ്റിൽ രോഗത്തിന്റെ ആധാരമാകുന്നു.

യഃ ശോഥോ ബഹിരന്തശ്ച മഹാശൂലോ മഹാരുജഃ । വൃത്തഃ സ്യാദായതോ യോ വാ സ്മൃതോ രോഗഃ സ വിദ്രധിഃ ॥ ൧,൧൬൦.

വെളിയിൽക്കും അകത്തും വേദനയും കഠിനമായ വേദനയും ഉള്ള, വട്ടമോ നീളമുള്ളതോ ആയ വീക്കം — ഇതാണ് വിദ്രധി എന്ന രോഗം.

ദോഷൈഃ പൃഥക്സമുദിതൈഃ ശോണിതേന സ്ത്രതേന ച । വഹതേ തത്ര തത്രാങ്ഗേ ദാരുണേ ഗ്രഥിതോഽസ്ത്രുതഃ ॥ ൧,൧൬൦.

ദോഷങ്ങളും രക്തവും വേറെയും ചേർന്നും ഉണ്ടാകുന്ന ഈ രോഗം, ശരീരത്തിലെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ കഠിനവും കുരുക്കുള്ളതുമായ രൂപത്തിൽ, പുഴ പുറത്തു വരാതെയും സഞ്ചരിക്കുന്നു.

അന്തരാ ദാരുണശ്ചൈവ ഗമ്ഭീരോ ഗുല്മവര്ധനഃ । വല്മീകവത്സമുത്സ്ത്രാവീ ഹ്യഗ്നിമാന്ദ്യഞ്ച ജായതേ ॥ ൧,൧൬൦.

അകത്തായി കഠിനവും ആഴമുള്ളതുമായ ഈ രോഗം, വളരുന്ന ഗുൽമംപോലെയാണ്; വാൽമീകംപോലെ പുഴ പുറത്തു വരികയും അഗ്നിമാന്ദ്യം ഉണ്ടാകുകയും ചെയ്യുന്നു.

നാഭിബസ്തിയകൃത്പ്ലീഹക്ലോമഹൃത്കുക്ഷിവങ്ക്ഷണി । ഹൃദയേ വേപമാനേ തു തത്രതത്രാതിതീവ്രരുക് ॥ ൧,൧൬൦.

നാഭി, മൂത്രാശയം, കരൾ, പ്ളീഹ, ഹൃദയം, വയറ്, കക്ഷം എന്നിവിടങ്ങളിലാണ് ഇത് ഉണ്ടാകുന്നത്; ഹൃദയത്തിൽ വന്നാൽ അവിടങ്ങളിൽ കനത്ത വേദനയും വിറയലും അനുഭവപ്പെടും.

ശ്യാമാരുണശിരോത്ഥാനപാകോ വിഷമസംസ്ഥിതിഃ । സംജ്ഞാച്ഛേദഭ്രമാനാഹസ്യന്ദസര്പണശബ്ദവാന് ॥ ൧,൧൬൦.

കറുത്ത ചുവപ്പ് നിറം, തലയിൽ വീക്കം, പാകം അസമമായത്, രൂപം അസമമായത്, ബോധം നഷ്ടപ്പെടൽ, ഭ്രമം, വയറ് നിറയൽ, പുഴ പുറത്ത് വരൽ, ശരീരത്തിൽ കയറിയുപോകുന്ന പോലെ തോന്നൽ, ശബ്ദം എന്നിവയുമാണ് ലക്ഷണങ്ങൾ.

രക്തതാമ്രാസിതഃ പിത്താത്തൃണ്മോഹജ്വരദാഹവാന് । ക്ഷിപ്തോത്ഥാനപ്രപാകശ്ച പാണ്ഡുഃ കണ്ഡൂയുതഃ കഫാത് ॥ ൧,൧൬൦.

പിത്തം മൂലം ചുവപ്പോ താമ്രനിറമോ കറുപ്പോ ഉള്ളത്, ഭ്രമവും ജ്വരവും ദഹനവും ഉണ്ടാകുന്നു; പെട്ടെന്ന് വരികയും പെട്ടെന്ന് പാകം വരികയും കഫം മൂലം പാണ്ടു നിറവും കുഴലും ഉണ്ടാകുന്നു.

സംക്ലേശശീതകസ്തമ്ഭജൃമ്ഭാരോചകഗൌരവാഃ । ചിരോത്ഥാനോഽവിപാകശ്ച സംകീര്ണഃ സന്നിപാതജഃ ॥ ൧,൧൬൦.

വ്യാകുലത, തണുപ്പ്, കഠിനത, ഉമ്മയൽ, വിശപ്പില്ലായ്മ, ഭാരത്വം, വൈകിയുള്ള ആരംഭം, ദഹനം ശരിയായി നടക്കാത്തത് — ഇവയെല്ലാം മൂന്നു ദോഷങ്ങളും ഒരുമിച്ച് കലർന്നപ്പോൾ ഉണ്ടാകുന്ന ലക്ഷണങ്ങളാണ്.

സാമര്ഥ്യാച്ചാത്ര വിഡ്ഭേദോ ബാഹ്യാഭ്യന്തരലക്ഷണമ് । കൃഷ്ണസ്ഫോടാവൃതശ്യാമസ്തീവ്രദാഹരുജാജ്വരഃ ॥ ൧,൧൬൦.

ഇവിടെ രോഗത്തിന്റെ ശക്തിയാൽ വിചിത്രമായ മലപ്രവർത്തിയും, പുറം-ഉൾ ലക്ഷണങ്ങളായ കറുത്ത പുള്ളികൾ, ഇരുണ്ട നിറം, കഠിനമായ ദഹനം, വേദന, പനി എന്നിവയും കാണപ്പെടുന്നു.