ഗരുഡപുരാണമ്

പിത്താത്തൃഷ്ണാ ശ്രമോ ദാഹോ സ്വേദോഽമ്ലകഫജഃ ക്രമഃ । ഛര്ദനം ഹ്യമ്ലപിത്തസ്യ ധൂമകല്പിതകോ ജ്വരഃ ॥ ൧,൧൫൪.

പിത്തം മൂലം ദാഹം, ക്ഷീണം, ചൂട്, വിയർപ്പ്, പുളിയും കഫം കലർന്ന ലക്ഷണങ്ങൾ ക്രമമായി വരും. അമ്ലപിത്തം ഉള്ളവർക്ക് ഛർദിയും പുകപോലെയുള്ള പനിയും ഉണ്ടാകും.

ശ്ലേഷ്മണാ ഹൃദയം സ്തബ്ധം ഭാരികം സാശ്മഗര്ഭവത് । കാസാസ്ഥിസാദനിഷ്ഠീവനിദ്രാലസ്യാരുചിജ്വരാഃ ॥ ൧,൧൫൪.

കഫം മൂലം ഹൃദയം കട്ടിയുമുള്ളതും ഭാരമുള്ളതും കല്ല് ഉള്ളതുപോലെയും തോന്നും. ചുമ, അസ്ഥികൾക്ക് ക്ഷീണം, തുപ്പൽ, മയക്കം, അലസത, രുചികുറവ്, പനി എന്നിവ ഉണ്ടാകും.

ഹൃദ്രോഗേ ഹി ത്രിഭിര്ദേഷൈഃ കൃമിഭിഃ ശ്യാവനേത്രതാ । തമഃ പ്രവേശോ ഹൃല്ലാസഃ ശോഥഃ കണ്ഡൂഃ കഫസ്ത്രുതിഃ ॥ ൧,൧൫൪.

മൂന്നു ദോഷങ്ങളും കീടങ്ങളും മൂലമുള്ള ഹൃദ്രോഗത്തിൽ കണ്ണുകൾ കറുപ്പാകുകയും, കറുത്തതിൽ പ്രവേശിക്കുന്നതുപോലെയും, ഉല്ലാസം, വീക്കം, കുരു, കഫം ഒഴുകൽ എന്നിവ കാണാം.

ഹൃദയം സതതം ചാത്ര ക്രകചേനേവ ദീര്യതേ । ചികിത്സദാമയം (രം) ഘോരം തച്ഛീഘ്രം ശീഘ്രമാരിണമ് ॥ ൧,൧൫൪.

ഇവിടെ ഹൃദയം എപ്പോഴും കത്തിയാൽ മുറിക്കുന്നതുപോലെയാണ്. ഈ ഭയങ്കര രോഗം ഉടൻ, അതിവേഗം ചികിത്സിക്കണം.

വാതാത്പിത്താത്കഫാത്തൃഷ്ണാ സന്നിപാതാദ്ബലക്ഷയഃ । ഷഷ്ഠീ സ്യാദുപസര്ഗാച്ച വാതപിത്തേ ച കാരണമ് ॥ ൧,൧൫൪.

വായു, പിത്തം, കഫം എന്നിവ മൂലം ദാഹം വരും. മൂന്നു ദോഷങ്ങളും ഒന്നിച്ച് വന്നാൽ ബലക്ഷയം ഉണ്ടാകും. ആറാമത്തെ തരം സങ്കീർണ്ണതകളിൽ നിന്നാണ് വരുന്നത്; വായു-പിത്തം അതിന്റെ കാരണം.

സര്വേഷു തത്പ്രകോപോ ഹി സമ്യഗ്ധാതുപ്രശോഷണാത് । സര്വദേഹഭ്രാമോത്കമ്പതാപഹൃദ്ദാഹമോഹകൃത് ॥ ൧,൧൫൪.

ഇവയൊക്കെ അത്യന്തം കൂടുമ്പോൾ ശരീരത്തിലെ ധാതുക്കൾ പൂർണ്ണമായും ഉണങ്ങും. അതിനാൽ ശരീരമൊട്ടാകെ മനസ്സിലാകാതെ പോകലും, വിറയലും, ചൂടും, ഹൃദയത്തിൽ പൊള്ളലും, ബോധക്ഷയവും ഉണ്ടാകും.

ജിഹ്വാമൂലഗലക്ലോമതാലുതോയവഹാഃ ശിരാഃ । സംശോഷ്യ തൃഷ്ണാ ജായന്തേ താസാം സാമാന്യലക്ഷണമ് ॥ ൧,൧൫൪.

നാവിന്റെ അടിത്തട്ടിലേക്കും കഴുത്തിലേക്കും താലുവിലേക്കും വെള്ളം കൊണ്ടുപോകുന്ന നാഡികൾ ഉണങ്ങിയാൽ ദാഹം വരും. ഇതാണ് അവയുടെ പൊതുവായ ലക്ഷണം.

മുഖശോഷോ ജലാതൃപ്തിരന്നദ്വേഷഃ സ്വരക്ഷയഃ । കണ്ഠോഷ്ഠതാലുകാര്കശ്യാജ്ജിഹ്വാനിഷ്ക്രമണേ ക്ലമഃ ॥ ൧,൧൫൪.

വായിൽ ഉണക്കവും വെള്ളം കുടിച്ചാൽ തൃപ്തിയും, ഭക്ഷണത്തിൽ വിരോധവും, ശബ്ദം കുറഞ്ഞുപോകലും, കഴുത്തിലും അധരങ്ങളിലും താലുവിലും ചൂട്, നാവു പുറത്തിടുമ്പോൾ ക്ഷീണം എന്നിവ കാണാം.

പ്രലാപശ്ചിത്തവിഭ്രംശോ ഹ്യുദ്ഗരാഢ്യസ്തഥാമയഃ । മാരുതാത്ക്ഷാമതാദൈന്യം ശങ്ഖഭേ (തോ) ദഃ ശിരൌഭ്രമഃ ॥ ൧,൧൫൪.

അസ്വസ്ഥമായ സംസാരവും മനസ്സിന്റെ അസംബന്ധതയും, ഇടയ്ക്കിടെ ഉന്തൽ വരികയും ചെയ്യുന്ന രോഗം. വായു മൂലം ക്ഷയം, നിരാശ, തലയ്ക്ക് വേദന, തലകറക്കം എന്നിവ ഉണ്ടാകും.

ഗന്ധാജ്ഞാനാസ്യവൈരസ്യശ്രുതിനിദ്രാബലക്ഷയാഃ । ശീതാമ്ലഫേനവൃദ്ധിശ്ച പിത്താന്മൂര്ഛാസ്യതിക്തതാ ॥ ൧,൧൫൪.

ഗന്ധം അറിയാൻ കഴിയാത്തത്, വായിൽ രുചിയില്ലായ്മ, കേൾവിയും ഉറക്കവും ബലം കുറയൽ, പിത്തം മൂലം തണുപ്പ്, പുളി, അകശേരിയുള്ള തുപ്പൽ കൂടൽ, ബോധക്ഷയം, വായിൽ കയ്പ് എന്നിവ വരും.

രക്തേക്ഷണത്വം സതതം ശോഷോ ദാഹോഽതിധൂമകഃ । കഫോ രസാദ്വികുപിതസ്തോയവാഹിഷു മാരുതഃ ॥ ൧,൧൫൪.

കണ്ണുകൾ എല്ലായ്പ്പോഴും ചുവപ്പും ഉണക്കവും ചൂടും പുകപോലെയുള്ളതും കാണും. കഫം രസങ്ങളിൽ നിന്ന് പ്രകോപിതമാകുകയും, വെള്ളം കൊണ്ടുപോകുന്ന നാഡികളിൽ വായു കൂടുകയും ചെയ്യും.

സ്രോതസ്തു സകഫം തേന പങ്കവച്ഛോഷ്യതേ തതഃ । ശൂകൈരിവാചിതഃ കണ്ഠോ നിദ്രാ മധുരവക്രതാ ॥ ൧,൧൫൪.

നദിയുടെ ഒഴുക്ക് കഫം കൊണ്ട് തടയപ്പെടുമ്പോൾ, കാളക്കുട്ടി ചെളിയിൽ ഉണങ്ങി പോകുന്നു; തൂവലുകൾ പോലെ കണ്ഠം മൂടപ്പെടുന്നു, ഉറക്കം വരുമ്പോൾ വാക്കുകൾ മധുരമായി വളയുന്നു.

ആധ്മാനം ശിരസോ ജാഡ്യം സ്തൈമിത്യച്ഛര്ദ്യരോചകമ് । ആലസ്യമവിപാകഞ്ച യഃ സ സ്യാത്സര്വലക്ഷണഃ ॥ ൧,൧൫൪.

തല വേദന, മന്ദത, ആലസ്യം, ഛർദ്ദി, രുചികുറവ്, സൗമ്യമായ അജീർണം—ഇവയൊക്കെയും ഒരാളിൽ ഉണ്ടെങ്കിൽ അവൻ എല്ലാ ലക്ഷണങ്ങളും കാണിക്കുന്നു എന്നു പറയുന്നു.

ആമോദ്ഭവാച്ച രക്തസ്യ സംരോധാദ്വാതപിത്തതാ । ഉഷ്ണാക്രാന്തസ്യ സഹസാ ശീതാമ്ഭോ ഭജതസ്തൃഷാ ॥ ൧,൧൫൪.

ഗന്ധം ഉയരുകയും രക്തം തടയപ്പെടുകയും ചെയ്യുമ്പോൾ വാതവും പിത്തവും കൂടുന്നു; ചൂട് അനുഭവിച്ചവൻ പെട്ടെന്ന് തണുത്ത വെള്ളം കുടിക്കുമ്പോൾ ദാഹം ഉയരുന്നു.

ഉഷ്ണാദൂര്ധ്വം ഗതഃ കോഷ്ഠം കുര്യാദ്വൈ പിത്തജൈവസാ । യാ ച പാനാതിപാനോത്ഥാ തീക്ഷ്ണാഗ്രേ സ്നേഹപാകജാ ॥ ൧,൧൫൪.

ചൂട് വയറിനകത്ത് മുകളിലേക്ക് ഉയരുമ്പോൾ പിത്തം ഉണ്ടാകുന്നു; അതുപോലെ അതികമായി കുടിച്ചാൽ, അതും എണ്ണയിൽ പാകം ചെയ്തതും കഠിനമായതും പിത്ഥസ്വഭാവമുള്ളതുമാണ്.

സ്നിഗ്ധകട്വമ്ലലവണഭോജനേന കഫോദ്ഭവാ । തൃഷ്ണാരസക്ഷയോക്തേന ലക്ഷണേന ക്ഷയാത്മികാ ॥ ൧,൧൫൪.

എണ്ണയുള്ളതും കയ്പും പുളിയും ഉപ്പും കൂടിയ ഭക്ഷണം കഴിച്ചാൽ കഫം മൂലം ദാഹം വരുന്നു; രുചികുറവും ദാഹവും ഉള്ളത് ക്ഷയരൂപമായ ലക്ഷണങ്ങളാണ്.

ശോഷമോഹജ്വരാദ്യന്യദീര്ഘരോഗോപസര്ഗതഃ । യാ തൃഷ്ണാ ജായതേ തീവ്രാ സോപസര്ഗാത്മികാ സ്മൃതാ ॥ ൧,൧൫൪.

ഉണങ്ങൽ, മനസ്സു മങ്ങൽ, ജ്വരം തുടങ്ങിയ ദീർഘരോഗങ്ങളുടെ കൂട്ടത്തിൽ നിന്ന് ഉരുത്തിരിയുന്ന ശക്തമായ ദാഹം ഇത്തരത്തിലുള്ള ലക്ഷണങ്ങളോടെയാണ് കാണപ്പെടുന്നത്.

ശ്രീഗരുഡമഹാപുരാണമ് ൧൫൫ ധന്വന്തരിരുവാച । വക്ഷ്യേ മദാത്യയാദേശ്ച നിദാനം മുനിഭാഷിതമ് । തീക്ഷ്ണാമ്ലരൂക്ഷസൂക്ഷ്മാമ്ലവ്യവായാസുകരം ലഘു ॥ ൧,൧൫൫.

ശ്രീധൻവന്തരി പറഞ്ഞു: മദാത്യയത്തിന്റെ കാരണം ഞാൻ പറയാം, മുനിമാർ പറഞ്ഞതുപോലെ—ഇത് കഠിനവും പുളിയുമാണ്, ഉണങ്ങിയതും സൂക്ഷ്മവുമാണ്, പുളിയുമാണ്, സജീവവും ലഘുവുമാണ്.

വികാശി വിശദം മദ്യം മേദസോഽസ്മാദ്വിപര്യയഃ । തീക്ഷ്ണോദയാശ്ച ദിവ്യുക്താശ്ചിത്തോപപ്ലവിനോ ഗുണാഃ ॥ ൧,൧൫൫.

മദ്യം വ്യാപകവും സുതാര്യമുമാണ്, എന്നാൽ കൊഴുപ്പിന്റെ വിരുദ്ധം; അതിന്റെ കഠിനമായ സ്വഭാവം ദൈവികം എന്ന് പറയുന്നു, എന്നാൽ അതിന്റെ ഗുണങ്ങൾ മനസ്സിനെ അശാന്തമാക്കുന്നു.

ജീവിതാന്താഃ പ്രജായന്തേ വിഷേണോത്കര്ഷവര്തിനാ । തീക്ഷ്ണാദിഭിര്ഗുണൈര്മദ്യം മാന്ദ്യദീനോജസോ ഗുണാന് ॥ ൧,൧൫൫.

വിഷം അത്യന്തം ശക്തമായാൽ ജീവന്റെ അന്ത്യം വരുന്നു; അതുപോലെ കഠിനതയും മറ്റു ഗുണങ്ങളും ഉള്ള മദ്യം ശരീരത്തിന്റെ ശക്തിയും ഗുണങ്ങളും കുറയ്ക്കുന്നു.

ദശഭിര്ഗുണൈഃ സംക്ഷോമ്യം ചേതോ നയതി ചാക്രിയമ് । ആദ്യേ മദേ ദ്വിതീയേഽപി പ്രമ (മോ) ദായതനേ സ്ഥിതഃ ॥ ൧,൧൫൫.

പത്ത് ഗുണങ്ങൾ കൊണ്ടു മദ്യം മനസ്സിനെ ചുരുക്കി പ്രവർത്തനരഹിതമാക്കുന്നു; ആദ്യഘട്ടത്തിലും രണ്ടാംഘട്ടത്തിലും മനസ്സു മങ്ങലിൽ ആകുന്നു.

ദുര്വികല്പഹതോ മൂഢഃ സുഖമിത്യഭിമുച്യതേ । മധ്യമോത്തമയോഃ സന്ധിം പ്രാപ്യ രാജാസനോ മദഃ ॥ ൧,൧൫൫.

തെറ്റായ ധാരണയാൽ ബുദ്ധിഭ്രാന്തനായവൻ സുഖം തന്നെയാണ് സന്തോഷം എന്ന് കരുതുന്നു; മദ്യപാനം മധ്യവും ഏറ്റവും കഠിനവുമായ ഘട്ടത്തിന്റെ അതിരിൽ എത്തിയാൽ, അത് രാജാസനത്തിൽ ഇരിക്കുന്നു.

നിരങ്കുശ ഇവ വ്യാലോ ന കിഞ്ചിന്നാചരേത്തതഃ । ഇയം ഭൂമിരവാച്യാനാം ദൌഃ ശീലസ്യേദമാസ്പദമ് ॥ ൧,൧൫൫.

അടക്കമില്ലാത്ത കാട്ടുമൃഗംപോലെ, പിന്നെ അവൻ ഒന്നും ചെയ്യാറില്ല; ഈ ഭൂമി ദുഷ്പ്രവൃത്തിയും ദുഷ്ശീലവും ഉള്ളവരുടെ ആവാസവുമാണ്.

ഏകോഽയം ബഹുമാര്ഗായാഃ ദുര്ഗര്(മ) തേര്ദര്ശകഃ പരമ് । നിശ്ചേഷ്ടഃ സന്നവാക്ശേതേ തൃതീയേഽത്ര മദേ സ്ഥിതഃ ॥ ൧,൧൫൫.

ഇതാണ് അനേകം വഴികളുള്ള കഠിനമായ പാതയുടെ പ്രധാന സൂചന; ചലനം നിൽക്കുകയും വാക്ക് നഷ്ടപ്പെടുകയും ചെയ്താൽ, മദ്യം മൂന്നാം ഘട്ടത്തിൽ എത്തുന്നു.

മരണാദപി പാപാത്മാ ഗതഃ പാപതരാം ദശാമ് । ധര്മാധര്മം സുഖം ദുഃ ഖം മാനാനര്ഥം ഹിതാഹിതമ് ॥ ൧,൧൫൫.

മരണത്തേക്കാൾ മോശമായ പാപാത്മാവ് കൂടുതൽ പാപകരമായ അവസ്ഥയിലേക്കാണ് വീഴുന്നത്; അവൻ ധർമ്മം, അധർമ്മം, സന്തോഷം, ദുഃഖം, മാനം, അപമാനം, നന്മ, ദോഷം എന്നിവ ഒന്നും അറിയുന്നില്ല.

ന വേദ ശീകമോഹാര്തം ശോഷ (ക) മോഹാദിസംയുതഃ । സോന്മാദഭ്രമമൂര്ഛായാം സാപസ്മാരഃ പതത്യധഃ ॥ ൧,൧൫൫.

മൂഢതയും ഭ്രമവും കൊണ്ടു അവൻ ഒന്നും അറിയുന്നില്ല; ഉണങ്ങൽ, ഭ്രമം തുടങ്ങിയ ലക്ഷണങ്ങൾ കൂടെ വരുമ്പോൾ, പിതവുമൂർച്ചയും ഭ്രമവും കപടവും കൂടി അവൻ താഴേക്ക് വീഴുന്നു.

നാതി മാദ്യന്തി ബലിനഃ കൃതാഹാരാ മഹാശനാഃ । വാതാത്പിത്താത്കഫാത്സര്വൈര്ഭവേദ്രോഗോ മദാത്യയഃ ॥ ൧,൧൫൫.

ശക്തൻമാർക്കും ഭക്ഷണം കഴിച്ചവർക്കും അത്യാഹാരികൾക്കും അതികമായി മദ്യം കയറാറില്ല; വാതം, പിത്തം, കഫം—ഇവയൊക്കെയും ചേർന്നാൽ മദാത്യയരോഗം ഉണ്ടാകും.

സാമാന്യലക്ഷണം തേഷാം പ്രമോഹോ ഹൃദയവ്യഥാ । വിഭേദം പ്രസഭം തൃഷ്ണാ സൌമ്യോ ഗ്ലാനിര്ജ്വരോഽരുചിഃ ॥ ൧,൧൫൫.

അവരിൽ പൊതുവായ ലക്ഷണങ്ങൾ—മനസ്സു മങ്ങൽ, ഹൃദയവേദന, തലവേദന, അത്യന്തം ദാഹം, ലഘു ക്ഷീണം, ജ്വരം, രുചികുറവ്.

പുരോവിബന്ധസ്തിമിരം കാസഃ ശ്വാസഃ പ്രജാഗരഃ । സ്വേദോഽതിമാത്രം വിഷ്ടമ്ഭഃ ശ്വയഥുശ്ചിത്തവിഭ്രമഃ ॥ ൧,൧൫൫.

മുൻവശത്ത് തടസ്സം, കണ്ണിൽ ഇരുണ്ടുപോകൽ, ചുമ, ശ്വാസം മുട്ടൽ, ഉറക്കമില്ലായ്മ, അത്യധികം വിയർപ്പ്, വയറു കുഴയൽ, വേദന, മനസ്സു ഭ്രമം—ഇവയൊക്കെയും കാണാം.