ഗരുഡപുരാണമ്

ഉദാനോഽധികൃതാന്ദോഷാന്സര്വം സന്ധ്യര്ഹമസ്യതി । ആശു ക്ലേശോഽസ്യ ലാവണ്യപ്രസേകാരുചയഃ ക്രമാത് ॥ ൧,൧൫൩.

ഉയര്ന്നു പോകുന്ന വായു എല്ലാ ദോഷങ്ങളും ബാധിച്ചാൽ, ദഹിക്കാൻ യോഗ്യമായതെല്ലാം പുറത്തേക്ക് തള്ളിവിടുന്നു; ഉടൻ തന്നെ ദു:ഖം, തിളക്കം നഷ്ടപ്പെടൽ, അധികം തുപ്പൽ, രുചിയില്ലായ്മ എന്നിവ അനുഭവപ്പെടും.

നാഭിപൃഷ്ഠം രുജത്യാശു പാര്ശ്വേ ചാഹാരമുത്ക്ഷിപേത് । തതോ വിച്ഛ്രിന്നല്പാല്പകഷായം ഫേനിലം വമേത് ॥ ൧,൧൫൩.

വളരെ വേഗത്തിൽ നാഭിയിലും പിന്നിലും വേദനയും, വശത്തേക്ക് ആഹാരം പുറത്താക്കലും ഉണ്ടാകും; അതിനുശേഷം ഇടവേളകളിൽ അല്പം അല്പം കയ്പ്പുള്ള, നുരയുള്ള വസ്തു ഛർദിക്കും.

ശബ്ദോദ്ഗരയുതഃ കൃച്ഛ്രമനുകൃച്ഛ്രേണ വേഗവത് । കാസാസ്യശോഷകം വാതാത്സ്വരപീഡാസമന്വിതമ് ॥ ൧,൧൫൩.

ശബ്ദത്തോടെ ഛർദി വരികയും, അതിൽ ബുദ്ധിമുട്ടും ശക്തിയും ഉണ്ടാകും; വായു കാരണം ചുമയും വായ് ഉണങ്ങലും ശബ്ദം വേദനയും അനുഭവപ്പെടും.

പിത്താത്ക്ഷാരോദകനിഭം ധൂമ്രം ഹരിതപീതകമ് । സാസൃഗമ്ലം കടുതിക്തം തൃണ്മൂര്ഛാദാഹപാകവത് ॥ ൧,൧൫൩.

പിത്തം മൂലമാകുന്ന രക്തം ഉപ്പു വെള്ളംപോലെയും പുകപ്പൊലെയും പച്ചമഞ്ഞ നിറമുള്ളതും രക്തം കലർന്നതും പുളിയുമാണ്. അതിന് കയ്പും കട്ടും പുല്ലിന്റെ ഗന്ധവും ഉണ്ട്. ദഹനം കൂടുകയും ചൂടും പൊള്ളലും ഉണ്ടാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

കഫാത്സ്നിഗ്ധം ഘനം പീതം ശ്ലേഷ്മതസ്തു സമാക്ഷികമ് । മധുരം ലവണം ഭൂരി പ്രസക്തം ലോമഹര്ഷണമ് ॥ ൧,൧൫൩.

കഫം മൂലമാകുന്ന രക്തം എണ്ണപ്പൊലെയും കട്ടിയുമുള്ളതും മഞ്ഞനിറമുള്ളതും തേൻപോലെയും മധുരവും ഉപ്പും കൂടുതലും ഉണ്ട്. അതിനാൽ ശരീരത്തിൽ വിറയലും ഉണ്ടാകാം.

മഖശ്വയഥുമാധുര്യതന്ദ്രാഹൃല്ലാസകാസവാന് । സര്വൈര്ലിങ്ഗൈഃ സമാപന്നസ്ത്യാജ്യോ ഭവതി സര്വഥാ ॥ ൧,൧൫൩.

വീക്കം, മധുരം, മയക്കം, മനസ്സിലാകാതെ പോകൽ, ഉല്ലാസം, ചുമ എന്നിവ ഒരുമിച്ച് കാണുമ്പോൾ ആ രക്തം എങ്ങനെയും ഉപേക്ഷിക്കേണ്ടതാണ്.

സര്വം യസ്യ ച വിദ്വിഷ്ടം ദര്ശനശ്രവണാദിഭിഃ । വാതാദിനൈവ സംക്രുദ്ധകൃമിദുഷ്ടാന്നജേ ഗദേ । ശൂലവേപതുഹൃല്ലാസോ വിശേഷാത്കൃമിജേ ഭവേത് ॥ ൧,൧൫൩.

ഒരു വ്യക്തിയെ കാണുമ്പോഴും കേൾക്കുമ്പോഴും എല്ലാം വെറുപ്പുണ്ടാകുമ്പോൾ, വായുവോ മറ്റേതെങ്കിലും ദോഷമോ, അല്ലെങ്കിൽ കീടം ബാധിച്ച ഭക്ഷണം മൂലമോ, രോഗം വേദന, വിറയൽ, ഉല്ലാസം എന്നിവയോടെ, പ്രത്യേകിച്ച് കീടം മൂലമുള്ളതിൽ, പ്രകടമാകും.

ശ്രീഗരുഡമഹാപുരാണമ് ൧൫൪ ധന്വന്തരിരുവാച । ഹൃദ്രോഗാദിനിദാനം തേ വക്ഷ്യേഽഹം സുശ്രുതാധുനാ । കൃമിഹൃദ്രോഗലിങ്ഗൈശ്ച സ്മൃതാഃ പഞ്ച തു ഹൃദ്ഗതാഃ ॥ ൧,൧൫൪.

ധന്വന്തരി പറഞ്ഞു: ഹൃദ്രോഗം തുടങ്ങിയ രോഗങ്ങളുടെ കാരണം ഞാൻ ഇപ്പോൾ പറഞ്ഞുതരാം. കീടം മൂലമുള്ള ഹൃദ്രോഗ ലക്ഷണങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെ, ഹൃദയത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന അഞ്ച് തരങ്ങൾ ലക്ഷണങ്ങൾകൊണ്ട് തിരിച്ചറിയാം.

വാതേന ശൂന്യാതാത്യര്ഥം ഭുജ്യതേ രോരുദീതി ച । ഭിദ്യതേ ശുഷ്യതേ സ്തബ്ധം ഹൃദയം ശൂന്യതാ ഭ്രമഃ ॥ ൧,൧൫൪.

വായു ദോഷം മൂലം അത്യധികം ശൂന്യതയും, ഭക്ഷണം കഴിച്ചിട്ടും കരയലും ഉണ്ടാകും. ഹൃദയം തകർന്നതുപോലെയും ഉണക്കിയതുപോലെയും കട്ടിയുമുള്ളതുപോലെയും ശൂന്യവും തലകറക്കും അനുഭവപ്പെടും.

അകസ്മാദ്ദീനതാ ശോകോ ഭയം ശബ്ദേഽസൈഷ്ണുതാ । വേപഥുര്വേപനാന്മോഹഃ ശ്വാസരോധോഽല്പനിദ്രതാ ॥ ൧,൧൫൪.

പെട്ടെന്നുള്ള നിരാശ, ദു:ഖം, ഭയം, ശബ്ദം സഹിക്കാനാവാത്തത്, വിറയൽ, വിറകൽ, മനസ്സിലാകാതെ പോകൽ, ശ്വാസം മുട്ടൽ, ഉറക്കം കുറയൽ എന്നിവ ഉണ്ടാകും.

പിത്താത്തൃഷ്ണാ ശ്രമോ ദാഹോ സ്വേദോഽമ്ലകഫജഃ ക്രമഃ । ഛര്ദനം ഹ്യമ്ലപിത്തസ്യ ധൂമകല്പിതകോ ജ്വരഃ ॥ ൧,൧൫൪.

പിത്തം മൂലം ദാഹം, ക്ഷീണം, ചൂട്, വിയർപ്പ്, പുളിയും കഫം കലർന്ന ലക്ഷണങ്ങൾ ക്രമമായി വരും. അമ്ലപിത്തം ഉള്ളവർക്ക് ഛർദിയും പുകപോലെയുള്ള പനിയും ഉണ്ടാകും.

ശ്ലേഷ്മണാ ഹൃദയം സ്തബ്ധം ഭാരികം സാശ്മഗര്ഭവത് । കാസാസ്ഥിസാദനിഷ്ഠീവനിദ്രാലസ്യാരുചിജ്വരാഃ ॥ ൧,൧൫൪.

കഫം മൂലം ഹൃദയം കട്ടിയുമുള്ളതും ഭാരമുള്ളതും കല്ല് ഉള്ളതുപോലെയും തോന്നും. ചുമ, അസ്ഥികൾക്ക് ക്ഷീണം, തുപ്പൽ, മയക്കം, അലസത, രുചികുറവ്, പനി എന്നിവ ഉണ്ടാകും.

ഹൃദ്രോഗേ ഹി ത്രിഭിര്ദേഷൈഃ കൃമിഭിഃ ശ്യാവനേത്രതാ । തമഃ പ്രവേശോ ഹൃല്ലാസഃ ശോഥഃ കണ്ഡൂഃ കഫസ്ത്രുതിഃ ॥ ൧,൧൫൪.

മൂന്നു ദോഷങ്ങളും കീടങ്ങളും മൂലമുള്ള ഹൃദ്രോഗത്തിൽ കണ്ണുകൾ കറുപ്പാകുകയും, കറുത്തതിൽ പ്രവേശിക്കുന്നതുപോലെയും, ഉല്ലാസം, വീക്കം, കുരു, കഫം ഒഴുകൽ എന്നിവ കാണാം.

ഹൃദയം സതതം ചാത്ര ക്രകചേനേവ ദീര്യതേ । ചികിത്സദാമയം (രം) ഘോരം തച്ഛീഘ്രം ശീഘ്രമാരിണമ് ॥ ൧,൧൫൪.

ഇവിടെ ഹൃദയം എപ്പോഴും കത്തിയാൽ മുറിക്കുന്നതുപോലെയാണ്. ഈ ഭയങ്കര രോഗം ഉടൻ, അതിവേഗം ചികിത്സിക്കണം.

വാതാത്പിത്താത്കഫാത്തൃഷ്ണാ സന്നിപാതാദ്ബലക്ഷയഃ । ഷഷ്ഠീ സ്യാദുപസര്ഗാച്ച വാതപിത്തേ ച കാരണമ് ॥ ൧,൧൫൪.

വായു, പിത്തം, കഫം എന്നിവ മൂലം ദാഹം വരും. മൂന്നു ദോഷങ്ങളും ഒന്നിച്ച് വന്നാൽ ബലക്ഷയം ഉണ്ടാകും. ആറാമത്തെ തരം സങ്കീർണ്ണതകളിൽ നിന്നാണ് വരുന്നത്; വായു-പിത്തം അതിന്റെ കാരണം.

സര്വേഷു തത്പ്രകോപോ ഹി സമ്യഗ്ധാതുപ്രശോഷണാത് । സര്വദേഹഭ്രാമോത്കമ്പതാപഹൃദ്ദാഹമോഹകൃത് ॥ ൧,൧൫൪.

ഇവയൊക്കെ അത്യന്തം കൂടുമ്പോൾ ശരീരത്തിലെ ധാതുക്കൾ പൂർണ്ണമായും ഉണങ്ങും. അതിനാൽ ശരീരമൊട്ടാകെ മനസ്സിലാകാതെ പോകലും, വിറയലും, ചൂടും, ഹൃദയത്തിൽ പൊള്ളലും, ബോധക്ഷയവും ഉണ്ടാകും.

ജിഹ്വാമൂലഗലക്ലോമതാലുതോയവഹാഃ ശിരാഃ । സംശോഷ്യ തൃഷ്ണാ ജായന്തേ താസാം സാമാന്യലക്ഷണമ് ॥ ൧,൧൫൪.

നാവിന്റെ അടിത്തട്ടിലേക്കും കഴുത്തിലേക്കും താലുവിലേക്കും വെള്ളം കൊണ്ടുപോകുന്ന നാഡികൾ ഉണങ്ങിയാൽ ദാഹം വരും. ഇതാണ് അവയുടെ പൊതുവായ ലക്ഷണം.

മുഖശോഷോ ജലാതൃപ്തിരന്നദ്വേഷഃ സ്വരക്ഷയഃ । കണ്ഠോഷ്ഠതാലുകാര്കശ്യാജ്ജിഹ്വാനിഷ്ക്രമണേ ക്ലമഃ ॥ ൧,൧൫൪.

വായിൽ ഉണക്കവും വെള്ളം കുടിച്ചാൽ തൃപ്തിയും, ഭക്ഷണത്തിൽ വിരോധവും, ശബ്ദം കുറഞ്ഞുപോകലും, കഴുത്തിലും അധരങ്ങളിലും താലുവിലും ചൂട്, നാവു പുറത്തിടുമ്പോൾ ക്ഷീണം എന്നിവ കാണാം.

പ്രലാപശ്ചിത്തവിഭ്രംശോ ഹ്യുദ്ഗരാഢ്യസ്തഥാമയഃ । മാരുതാത്ക്ഷാമതാദൈന്യം ശങ്ഖഭേ (തോ) ദഃ ശിരൌഭ്രമഃ ॥ ൧,൧൫൪.

അസ്വസ്ഥമായ സംസാരവും മനസ്സിന്റെ അസംബന്ധതയും, ഇടയ്ക്കിടെ ഉന്തൽ വരികയും ചെയ്യുന്ന രോഗം. വായു മൂലം ക്ഷയം, നിരാശ, തലയ്ക്ക് വേദന, തലകറക്കം എന്നിവ ഉണ്ടാകും.

ഗന്ധാജ്ഞാനാസ്യവൈരസ്യശ്രുതിനിദ്രാബലക്ഷയാഃ । ശീതാമ്ലഫേനവൃദ്ധിശ്ച പിത്താന്മൂര്ഛാസ്യതിക്തതാ ॥ ൧,൧൫൪.

ഗന്ധം അറിയാൻ കഴിയാത്തത്, വായിൽ രുചിയില്ലായ്മ, കേൾവിയും ഉറക്കവും ബലം കുറയൽ, പിത്തം മൂലം തണുപ്പ്, പുളി, അകശേരിയുള്ള തുപ്പൽ കൂടൽ, ബോധക്ഷയം, വായിൽ കയ്പ് എന്നിവ വരും.

രക്തേക്ഷണത്വം സതതം ശോഷോ ദാഹോഽതിധൂമകഃ । കഫോ രസാദ്വികുപിതസ്തോയവാഹിഷു മാരുതഃ ॥ ൧,൧൫൪.

കണ്ണുകൾ എല്ലായ്പ്പോഴും ചുവപ്പും ഉണക്കവും ചൂടും പുകപോലെയുള്ളതും കാണും. കഫം രസങ്ങളിൽ നിന്ന് പ്രകോപിതമാകുകയും, വെള്ളം കൊണ്ടുപോകുന്ന നാഡികളിൽ വായു കൂടുകയും ചെയ്യും.

സ്രോതസ്തു സകഫം തേന പങ്കവച്ഛോഷ്യതേ തതഃ । ശൂകൈരിവാചിതഃ കണ്ഠോ നിദ്രാ മധുരവക്രതാ ॥ ൧,൧൫൪.

നദിയുടെ ഒഴുക്ക് കഫം കൊണ്ട് തടയപ്പെടുമ്പോൾ, കാളക്കുട്ടി ചെളിയിൽ ഉണങ്ങി പോകുന്നു; തൂവലുകൾ പോലെ കണ്ഠം മൂടപ്പെടുന്നു, ഉറക്കം വരുമ്പോൾ വാക്കുകൾ മധുരമായി വളയുന്നു.

ആധ്മാനം ശിരസോ ജാഡ്യം സ്തൈമിത്യച്ഛര്ദ്യരോചകമ് । ആലസ്യമവിപാകഞ്ച യഃ സ സ്യാത്സര്വലക്ഷണഃ ॥ ൧,൧൫൪.

തല വേദന, മന്ദത, ആലസ്യം, ഛർദ്ദി, രുചികുറവ്, സൗമ്യമായ അജീർണം—ഇവയൊക്കെയും ഒരാളിൽ ഉണ്ടെങ്കിൽ അവൻ എല്ലാ ലക്ഷണങ്ങളും കാണിക്കുന്നു എന്നു പറയുന്നു.

ആമോദ്ഭവാച്ച രക്തസ്യ സംരോധാദ്വാതപിത്തതാ । ഉഷ്ണാക്രാന്തസ്യ സഹസാ ശീതാമ്ഭോ ഭജതസ്തൃഷാ ॥ ൧,൧൫൪.

ഗന്ധം ഉയരുകയും രക്തം തടയപ്പെടുകയും ചെയ്യുമ്പോൾ വാതവും പിത്തവും കൂടുന്നു; ചൂട് അനുഭവിച്ചവൻ പെട്ടെന്ന് തണുത്ത വെള്ളം കുടിക്കുമ്പോൾ ദാഹം ഉയരുന്നു.

ഉഷ്ണാദൂര്ധ്വം ഗതഃ കോഷ്ഠം കുര്യാദ്വൈ പിത്തജൈവസാ । യാ ച പാനാതിപാനോത്ഥാ തീക്ഷ്ണാഗ്രേ സ്നേഹപാകജാ ॥ ൧,൧൫൪.

ചൂട് വയറിനകത്ത് മുകളിലേക്ക് ഉയരുമ്പോൾ പിത്തം ഉണ്ടാകുന്നു; അതുപോലെ അതികമായി കുടിച്ചാൽ, അതും എണ്ണയിൽ പാകം ചെയ്തതും കഠിനമായതും പിത്ഥസ്വഭാവമുള്ളതുമാണ്.

സ്നിഗ്ധകട്വമ്ലലവണഭോജനേന കഫോദ്ഭവാ । തൃഷ്ണാരസക്ഷയോക്തേന ലക്ഷണേന ക്ഷയാത്മികാ ॥ ൧,൧൫൪.

എണ്ണയുള്ളതും കയ്പും പുളിയും ഉപ്പും കൂടിയ ഭക്ഷണം കഴിച്ചാൽ കഫം മൂലം ദാഹം വരുന്നു; രുചികുറവും ദാഹവും ഉള്ളത് ക്ഷയരൂപമായ ലക്ഷണങ്ങളാണ്.

ശോഷമോഹജ്വരാദ്യന്യദീര്ഘരോഗോപസര്ഗതഃ । യാ തൃഷ്ണാ ജായതേ തീവ്രാ സോപസര്ഗാത്മികാ സ്മൃതാ ॥ ൧,൧൫൪.

ഉണങ്ങൽ, മനസ്സു മങ്ങൽ, ജ്വരം തുടങ്ങിയ ദീർഘരോഗങ്ങളുടെ കൂട്ടത്തിൽ നിന്ന് ഉരുത്തിരിയുന്ന ശക്തമായ ദാഹം ഇത്തരത്തിലുള്ള ലക്ഷണങ്ങളോടെയാണ് കാണപ്പെടുന്നത്.

ശ്രീഗരുഡമഹാപുരാണമ് ൧൫൫ ധന്വന്തരിരുവാച । വക്ഷ്യേ മദാത്യയാദേശ്ച നിദാനം മുനിഭാഷിതമ് । തീക്ഷ്ണാമ്ലരൂക്ഷസൂക്ഷ്മാമ്ലവ്യവായാസുകരം ലഘു ॥ ൧,൧൫൫.

ശ്രീധൻവന്തരി പറഞ്ഞു: മദാത്യയത്തിന്റെ കാരണം ഞാൻ പറയാം, മുനിമാർ പറഞ്ഞതുപോലെ—ഇത് കഠിനവും പുളിയുമാണ്, ഉണങ്ങിയതും സൂക്ഷ്മവുമാണ്, പുളിയുമാണ്, സജീവവും ലഘുവുമാണ്.

വികാശി വിശദം മദ്യം മേദസോഽസ്മാദ്വിപര്യയഃ । തീക്ഷ്ണോദയാശ്ച ദിവ്യുക്താശ്ചിത്തോപപ്ലവിനോ ഗുണാഃ ॥ ൧,൧൫൫.

മദ്യം വ്യാപകവും സുതാര്യമുമാണ്, എന്നാൽ കൊഴുപ്പിന്റെ വിരുദ്ധം; അതിന്റെ കഠിനമായ സ്വഭാവം ദൈവികം എന്ന് പറയുന്നു, എന്നാൽ അതിന്റെ ഗുണങ്ങൾ മനസ്സിനെ അശാന്തമാക്കുന്നു.