ഗരുഡപുരാണമ്

പതനം കൃകലാസാഹികപിശ്വാപദപക്ഷിഭിഃ । കേശാസ്ഥിതുഷഭസ്മാദിതരൌ സമധിരോഹണമ് ॥ ൧,൧൫൨.

സ്വപ്നത്തിൽ വീഴുന്നത്, നരി, പാമ്പ്, പിശാച്, കാട്ടുമൃഗങ്ങൾ, പക്ഷികൾ എന്നിവ കാണുന്നത്, മുടി, അസ്ഥി, തവിട്, ചാരകൂമ്പാരങ്ങൾ കയറിയുപോകുന്നത്—ഇവയും ഉണ്ടാകും.

ശൂന്യാനാം ഗ്രാമദേശാനാം ദര്ശനം ശുഷ്യതോഽമ്ഭസഃ । ജ്യോതിര്ദിവി ദവാഗ്നീനാം ജ്വലതാം ച മഹീരുഹാമ് ॥ ൧,൧൫൨.

ശൂന്യമായ ഗ്രാമങ്ങളും പ്രദേശങ്ങളും, ഉണങ്ങുന്ന വെള്ളം, ആകാശത്ത് പ്രകാശം, കാട്ടുതീ, ജ്വലിക്കുന്ന വൃക്ഷങ്ങൾ—ഇവയും ദർശനം ഉണ്ടാകും.

പീനസശ്വാസകാസം ച സ്വരമൂര്ധരുജോഽരുചിഃ । ഊര്ധ്വനിഃ ശ്വാസസംശോഷാവധശ്ഛര്ദിശ്ച കോഷ്ഠഗേ ॥ ൧,൧൫൨.

പിനസ്സ്, ശ്വാസക്കുറവ്, ചുമ, ശബ്ദം മാറൽ, തലവേദന, രുചികുറവ്, മുകളിലേക്ക് ശ്വാസം ഉണങ്ങൽ, വയറ്റിൽ നിന്ന് ഛർദ്ദി—ഇവയും ഉണ്ടാകും.

സ്ഥിതേ പാര്ശ്വേ ച രുഗ്ബോധേ സന്ധിസ്ഥേ ഭവതി ജ്വരഃ । രൂപാണ്യൈകാദശൈതാനി ജായന്തേ രാജയക്ഷ്മണഃ ॥ ൧,൧൫൨.

വശത്ത് വേദന അനുഭവപ്പെടുമ്പോൾ സന്ധികളിൽ ജ്വരം വരും. രാജയക്ഷ്മയിൽ ഈ പതിനൊന്ന് ലക്ഷണങ്ങളും കാണാം.

തേഷാമുപദ്രവാന്വിദ്യാത്കണ്ഠധ്വംസകരീ രുജാഃ । ജൃമ്ഭാങ്ഗമര്ദനിഷ്ഠീവവഹ്നിമാന്ദ്യാസ്യപൂതിതാ ॥ ൧,൧൫൨.

ഇവയുടെ ഉപദ്രവങ്ങളിൽ, കഴുത്ത് തകർക്കുന്ന വേദന, ഉമ്മയിടൽ, ശരീരവേദന, തുപ്പൽ, അഗ്നി ക്ഷയം, വായിൽ ദുർഗന്ധം എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു.

തത്ര വാതാച്ഛിരഃ പാര്ശ്വശൂലനം സാംഗമര്ദനമ് । കണ്ഠരോധഃ സ്വരഭ്രംശഃ പിത്താത്പാദാംസപാണിഷു ॥ ൧,൧൫൨.

അവിടെ വായു കാരണം തലവേദനയും വശവേദനയും ശരീരവേദനയും കണ്ഠം മുടങ്ങുകയും ശബ്ദം നഷ്ടപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു. പിത്തം കാരണം കാലിൽ, തോളിൽ, കൈയിൽ വേദന അനുഭവപ്പെടുന്നു.

ദാഹോഽതിസാരോഽസൃക്ഛര്ദിര്മുഖഗന്ധോ ജ്വരോ മദഃ । കഫാദരോചകച്ഛര്ദികാസാ അര്ധ്വാം ഗഗൌരവമ് ॥ ൧,൧൫൨.

കൂടാതെ ദാഹം, വയറിളക്കം, രക്തം ഛർദിക്കുക, വായിൽ ദുർഗന്ധം, ജ്വരം, മനസ്സു കുഴഞ്ഞുപോകൽ എന്നിവയും കഫം കാരണം രുചിയില്ലായ്മ, ഛർദി, ചുമ, നെഞ്ച് ഭാരമുണ്ടാകൽ, മേൽഭാഗത്ത് ഭാരമുണ്ടാകൽ എന്നിവയും ഉണ്ടാകും.

പ്രസേകഃ പീനസഃ ശ്വാസഃ സ്വരഭേദോഽല്പവഹ്നിതാ । ദോഷൈര്മന്ദാനലത്വേന ശോഥലേപകഫോല്ബണൈഃ ॥ ൧,൧൫൨.

വളരെയധികം തുപ്പൽ, മൂക്കിൽ നിന്ന് പിഴിവ്, ശ്വാസം മുട്ടൽ, ശബ്ദം മങ്ങൽ, അഗ്നി ദുർബലമാകൽ എന്നിവയും ദോഷങ്ങൾ മൂലം അഗ്നി ദുർബലമായി, ശരീരത്തിൽ വീക്കം, പാളി, കഫം കൂടുക എന്നിവയും ഉണ്ടാകും.

സ്രോതോമുഖേഷു രുദ്ധേഷു ധാതുഷു സ്വല്പകേഷു ച । വിദാഹോ മനസഃ സ്ഥാനേ ഭവന്ത്യന്യേ ഹ്യുപദ്രവാഃ ॥ ൧,൧൫൨.

ശരീരത്തിലെ നാളങ്ങൾ തടസ്സപ്പെട്ട് ധാതുക്കൾ കുറയുമ്പോൾ മനസ്സിൽ ദാഹം ഉയരുന്നു; അപ്പോഴിതര ഉപദ്രവങ്ങളും ഉണ്ടാകാം.

പച്യതേ കോഷ്ഠ ഏവാന്നമമ്ലയുക്തൈ രസൈര്യുതമ് । പ്രായോഽസ്യ ക്ഷയഭാഗാനാം നൈവാന്നം ചാങ്ഗപുഷ്ടയേ ॥ ൧,൧൫൨.

അന്നം വയറ്റിൽ തന്നെ ആമ്ലരസം ചേർന്ന് പാകപ്പെടുന്നു; ക്ഷയം ബാധിച്ചവർക്കു സാധാരണയായി ആഹാരം ശരീരത്തിന് പോഷണം നൽകുന്നില്ല.

രസോ ഹ്യസ്യ ന രക്തായ മാംസായ കുരുതേ തു തത് । ഉപഷ്ടബ്ധഃ സമന്താച്ച കേവലം വര്തതേ ക്ഷയീ ॥ ൧,൧൫൨.

അവർക്കു ആഹാരത്തിന്റെ സാരം രക്തമോ മാംസമോ ആകുന്നില്ല; എല്ലായിടത്തും തടസ്സം നേരിടുന്നതിനാൽ ക്ഷയം മാത്രം തുടരുന്നു.

ലിങ്ഗേഷ്വല്പേഷ്വതിക്ഷീണം വ്യാധൌ ഷട്കരണക്ഷയമ് । വര്ജയേത്സാധയേദേവ സര്വേഷ്വപി തതോഽന്യഥാ ॥ ൧,൧൫൨.

രോഗലക്ഷണങ്ങൾ കുറവായും രോഗം അത്ര ഗുരുതരമല്ലാതെയും ആറ് ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ ക്ഷയിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ചികിത്സ ഒഴിവാക്കണം; അല്ലെങ്കിൽ എല്ലാ സാഹചര്യങ്ങളിലും ചികിത്സ വേണം.

ദോഷൈര്വ്യസ്തൈഃ സമസ്തൈശ്ച ക്ഷയാത്സര്വസ്യ മേദസഃ । സ്വരഭേദോ ഭവേത്തസ്യ ക്ഷാമോ രൂക്ഷശ്ചലഃ സ്വരഃ ॥ ൧,൧൫൨.

ദോഷങ്ങൾ എല്ലാം കലങ്ങിയപ്പോൾ ശരീരത്തിലെ മേദസ്സും കുറഞ്ഞാൽ ശബ്ദം മങ്ങുകയും, ശബ്ദം ക്ഷീണിക്കുകയും ഉണങ്ങിയതും അസ്ഥിരവുമാകുകയും ചെയ്യും.

ശുകവര്ണാഭകണ്ഠത്വം സ്നിഗ്ധോഷ്ണോപശമോഽനിലാത് । പിത്താത്താലുഗലേ ദാഹഃ ശോഷോ ഭവതി സന്തതമ് ॥ ൧,൧൫൨.

കണ്ഠം വെള്ള നിറം കൈവരിക്കും; വായു കാരണം എണ്ണയോ ചൂടുള്ളതോ ഉപയോഗിച്ചാൽ ആശ്വാസം ലഭിക്കും. പിത്തം കാരണം താലുവിലും കണ്ഠത്തും സ്ഥിരമായ ദാഹവും ഉണരലും ഉണ്ടാകും.

ലിമ്പന്നിവ കഫൈഃ കണ്ഠം മുഖം ഘുരഘുരായതേ । സ്വയം വിരുദ്ധൈഃ സര്വൈസ്തു സര്വാലിങ്ഗൈഃ ക്ഷയോ ഭവേത് ॥ ൧,൧൫൨.

കഫം മൂലം കണ്ഠം ഒട്ടിച്ചിരിക്കുന്നതുപോലും വായിൽ ഘുരഘുരം ശബ്ദവും ഉണ്ടാകും; എല്ലായ്പ്പോഴും എല്ലാ ലക്ഷണങ്ങളും കൂടിയാൽ ക്ഷയം സംഭവിക്കും.

ധൂമായതീവ ചാത്യര്ഥമുദേതി ശ്ലേഷ്മലക്ഷണമ് । കൃച്ഛ്രസാധ്യാഃ ക്ഷയാശ്ചാത്ര സര്വൈരല്പഞ്ച വര്ജയേത് ॥ ൧,൧൫൨.

അത് പുക നിറഞ്ഞതുപോലെ ഉയരുകയും കഫ ലക്ഷണങ്ങൾ കാണിക്കുകയും ചെയ്യും; ചികിത്സിക്കാൻ ബുദ്ധിമുട്ടുള്ള ക്ഷയം, പ്രത്യേകിച്ച് എല്ലാ ലക്ഷണങ്ങളും കൂടിയാൽ, ഒഴിവാക്കണം.

ശ്രീഗരുഡമഹാപുരാണമ്

ശ്രീഗരുഡ മഹാപുരാണം സമാപിച്ചു.

ധന്വന്തരിരുദാച । അരോചകനിദാന്തേ വക്ഷ്യേഽഹം സുശ്രുതാധുനാ । അരോചകോ ഭവേദ്ദോഷൈര്ജിഹ്വാഹൃദയസംശ്രയൈഃ ॥ ൧,൧൫൩.

ധൻവന്തരി പറഞ്ഞു: ഇപ്പോൾ ഞാൻ സുശ്രുതൻ പഠിപ്പിച്ച രുചിയില്ലായ്മയുടെ കാരണങ്ങൾ വിശദീകരിക്കാം. ദോഷങ്ങൾ നാവിലും ഹൃദയത്തിലും പാർപ്പുന്നതുകൊണ്ടാണ് രുചിയില്ലായ്മ ഉണ്ടാകുന്നത്.

സന്നിപാതേന മനസഃ സന്താപേന ച പഞ്ചമഃ । കഷായതിക്തമധുരം വാതാദിഷു മുഖം ക്രമാത് ॥ ൧,൧൫൩.

എല്ലാ ദോഷങ്ങളും മനസ്സിന്റെ ദു:ഖവും ചേർന്നാൽ അഞ്ചാമത്തേതായി ഒരു രുചിയില്ലായ്മ വരുന്നു; വായു മുതലായ രോഗങ്ങളിൽ വായിൽ അക്രമത്തിൽ കയ്പ്, കയ്പ്പ്, മധുരം എന്നിവ അനുഭവപ്പെടും.

സര്വം വീതരസം ശോകക്രോധാദിഷു യഥാ മനഃ । ഛര്ദിദോഷൈഃ പൃഥക്സര്വൈര്ദുഷ്ടൈരന്യൈശ്ച പഞ്ചമഃ ॥ ൧,൧൫൩.

ദു:ഖം, കോപം മുതലായവയിൽ മനസ്സിന് രുചി ഇല്ലാതാകുന്നതുപോലെ, ദോഷങ്ങൾക്കും മറ്റു ദോഷങ്ങൾക്കും കാരണം അഞ്ചാമത്തേതായി രുചിയില്ലായ്മ ഉണ്ടാകും.

ഉദാനോഽധികൃതാന്ദോഷാന്സര്വം സന്ധ്യര്ഹമസ്യതി । ആശു ക്ലേശോഽസ്യ ലാവണ്യപ്രസേകാരുചയഃ ക്രമാത് ॥ ൧,൧൫൩.

ഉയര്ന്നു പോകുന്ന വായു എല്ലാ ദോഷങ്ങളും ബാധിച്ചാൽ, ദഹിക്കാൻ യോഗ്യമായതെല്ലാം പുറത്തേക്ക് തള്ളിവിടുന്നു; ഉടൻ തന്നെ ദു:ഖം, തിളക്കം നഷ്ടപ്പെടൽ, അധികം തുപ്പൽ, രുചിയില്ലായ്മ എന്നിവ അനുഭവപ്പെടും.

നാഭിപൃഷ്ഠം രുജത്യാശു പാര്ശ്വേ ചാഹാരമുത്ക്ഷിപേത് । തതോ വിച്ഛ്രിന്നല്പാല്പകഷായം ഫേനിലം വമേത് ॥ ൧,൧൫൩.

വളരെ വേഗത്തിൽ നാഭിയിലും പിന്നിലും വേദനയും, വശത്തേക്ക് ആഹാരം പുറത്താക്കലും ഉണ്ടാകും; അതിനുശേഷം ഇടവേളകളിൽ അല്പം അല്പം കയ്പ്പുള്ള, നുരയുള്ള വസ്തു ഛർദിക്കും.

ശബ്ദോദ്ഗരയുതഃ കൃച്ഛ്രമനുകൃച്ഛ്രേണ വേഗവത് । കാസാസ്യശോഷകം വാതാത്സ്വരപീഡാസമന്വിതമ് ॥ ൧,൧൫൩.

ശബ്ദത്തോടെ ഛർദി വരികയും, അതിൽ ബുദ്ധിമുട്ടും ശക്തിയും ഉണ്ടാകും; വായു കാരണം ചുമയും വായ് ഉണങ്ങലും ശബ്ദം വേദനയും അനുഭവപ്പെടും.

പിത്താത്ക്ഷാരോദകനിഭം ധൂമ്രം ഹരിതപീതകമ് । സാസൃഗമ്ലം കടുതിക്തം തൃണ്മൂര്ഛാദാഹപാകവത് ॥ ൧,൧൫൩.

പിത്തം മൂലമാകുന്ന രക്തം ഉപ്പു വെള്ളംപോലെയും പുകപ്പൊലെയും പച്ചമഞ്ഞ നിറമുള്ളതും രക്തം കലർന്നതും പുളിയുമാണ്. അതിന് കയ്പും കട്ടും പുല്ലിന്റെ ഗന്ധവും ഉണ്ട്. ദഹനം കൂടുകയും ചൂടും പൊള്ളലും ഉണ്ടാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

കഫാത്സ്നിഗ്ധം ഘനം പീതം ശ്ലേഷ്മതസ്തു സമാക്ഷികമ് । മധുരം ലവണം ഭൂരി പ്രസക്തം ലോമഹര്ഷണമ് ॥ ൧,൧൫൩.

കഫം മൂലമാകുന്ന രക്തം എണ്ണപ്പൊലെയും കട്ടിയുമുള്ളതും മഞ്ഞനിറമുള്ളതും തേൻപോലെയും മധുരവും ഉപ്പും കൂടുതലും ഉണ്ട്. അതിനാൽ ശരീരത്തിൽ വിറയലും ഉണ്ടാകാം.

മഖശ്വയഥുമാധുര്യതന്ദ്രാഹൃല്ലാസകാസവാന് । സര്വൈര്ലിങ്ഗൈഃ സമാപന്നസ്ത്യാജ്യോ ഭവതി സര്വഥാ ॥ ൧,൧൫൩.

വീക്കം, മധുരം, മയക്കം, മനസ്സിലാകാതെ പോകൽ, ഉല്ലാസം, ചുമ എന്നിവ ഒരുമിച്ച് കാണുമ്പോൾ ആ രക്തം എങ്ങനെയും ഉപേക്ഷിക്കേണ്ടതാണ്.

സര്വം യസ്യ ച വിദ്വിഷ്ടം ദര്ശനശ്രവണാദിഭിഃ । വാതാദിനൈവ സംക്രുദ്ധകൃമിദുഷ്ടാന്നജേ ഗദേ । ശൂലവേപതുഹൃല്ലാസോ വിശേഷാത്കൃമിജേ ഭവേത് ॥ ൧,൧൫൩.

ഒരു വ്യക്തിയെ കാണുമ്പോഴും കേൾക്കുമ്പോഴും എല്ലാം വെറുപ്പുണ്ടാകുമ്പോൾ, വായുവോ മറ്റേതെങ്കിലും ദോഷമോ, അല്ലെങ്കിൽ കീടം ബാധിച്ച ഭക്ഷണം മൂലമോ, രോഗം വേദന, വിറയൽ, ഉല്ലാസം എന്നിവയോടെ, പ്രത്യേകിച്ച് കീടം മൂലമുള്ളതിൽ, പ്രകടമാകും.

ശ്രീഗരുഡമഹാപുരാണമ് ൧൫൪ ധന്വന്തരിരുവാച । ഹൃദ്രോഗാദിനിദാനം തേ വക്ഷ്യേഽഹം സുശ്രുതാധുനാ । കൃമിഹൃദ്രോഗലിങ്ഗൈശ്ച സ്മൃതാഃ പഞ്ച തു ഹൃദ്ഗതാഃ ॥ ൧,൧൫൪.

ധന്വന്തരി പറഞ്ഞു: ഹൃദ്രോഗം തുടങ്ങിയ രോഗങ്ങളുടെ കാരണം ഞാൻ ഇപ്പോൾ പറഞ്ഞുതരാം. കീടം മൂലമുള്ള ഹൃദ്രോഗ ലക്ഷണങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെ, ഹൃദയത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന അഞ്ച് തരങ്ങൾ ലക്ഷണങ്ങൾകൊണ്ട് തിരിച്ചറിയാം.

വാതേന ശൂന്യാതാത്യര്ഥം ഭുജ്യതേ രോരുദീതി ച । ഭിദ്യതേ ശുഷ്യതേ സ്തബ്ധം ഹൃദയം ശൂന്യതാ ഭ്രമഃ ॥ ൧,൧൫൪.

വായു ദോഷം മൂലം അത്യധികം ശൂന്യതയും, ഭക്ഷണം കഴിച്ചിട്ടും കരയലും ഉണ്ടാകും. ഹൃദയം തകർന്നതുപോലെയും ഉണക്കിയതുപോലെയും കട്ടിയുമുള്ളതുപോലെയും ശൂന്യവും തലകറക്കും അനുഭവപ്പെടും.