ഗരുഡപുരാണമ്

വേഗം കൃത്വാവിഷം യദ്വദാശയേ നയതേ ബലമ് । കുപ്യത്യാപ്തബലം ഭൂയഃ കാലദോഷവിഷന്തഥാ ॥ ൧,൧൪൭.

വിഷം വേഗം പിടിച്ചാൽ ശരീരത്തിൽ അതിന്റെ ശക്തി കൊണ്ടുവരുന്നത് പോലെ, കാലത്തിന്റെ സഹായത്തോടെ രോഗവും വിഷവും ശക്തിപ്രാപിച്ച് ഉന്തലുണ്ടാക്കും.

ഏവം ജ്വരാഃ പ്രവര്തന്തേ വിഷമാഃ സതതാദയഃ । ഉത്ക്ലേശോ ഗൌരവം ദൈന്യം ഭങ്ഗോഽങ്ഗാനാം വിജൃമ്ഭണമ് ॥ ൧,൧൪൭.

ഇങ്ങനെ ജ്വരങ്ങൾ അസാധാരണമായും സ്ഥിരമായും ഉണ്ടാകുന്നു; അതിനൊപ്പം ഉണർവ്, ഭാരത്വം, വിഷാദം, അവയവങ്ങൾ തളരൽ, വലിച്ചുനീട്ടൽ എന്നിവയും വരും.

അരോചകോ വമിഃ ശ്വാസഃ സര്വസ്മിന്രസഗേ ജ്വരേ । രക്തനിഷ്ഠീവനം തൃഷ്ണാ രൂക്ഷോഷ്ണം പീഡകോദ്യമഃ ॥ ൧,൧൪൭.

എല്ലാ തരത്തിലുള്ള ജ്വരങ്ങളിലും രുചികുറവ്, ഛർദി, ശ്വാസം മുട്ടൽ ഉണ്ടാകും; രക്തം തുപ്പൽ, ദാഹം, ഉണക്കത്തും, ചൂടും, വേദനയും അനുഭവപ്പെടും.

ദാഹരാഗഭ്രമമദപ്രലാപോ രക്തസംശ്രിതേ । തൃഡ്ഗ്ലാനിഃ സ്പൃഷ്ടവര്ചസ്കമന്തര്ദാഹോ ഭ്രമസ്തമഃ ॥ ൧,൧൪൭.

രക്തം ബാധിച്ചവർക്കു ദഹനം, ചുവപ്പ്, മനസ്സു കുഴപ്പം, ഭ്രമം, അനർത്ഥവാദം എന്നിവ ഉണ്ടാകും; ദാഹം, ക്ഷീണം, നിറം മാറൽ, ഉള്ളിൽ കത്തൽ, തലകറക്കം, ഇരുണ്ടതുപോലുള്ള അനുഭവം എന്നിവയും ഉണ്ടാകും.

ദൌര്ഗന്ധ്യം ഗാത്രവിക്ഷേപോ മാംസസ്ഥേ മേദസി സ്ഥിതേ । സ്വേദോഽതിതൃഷ്ണാ വമനം ദൌര്ഗന്ധ്യം വാ സഹിഷ്ണുതാ ॥ ൧,൧൪൭.

മാംസത്തിൽ അല്ലെങ്കിൽ കൊഴുപ്പിൽ രോഗം എത്തിയാൽ ദുർഗന്ധം, ശരീരഭാഗങ്ങൾ ഇളകൽ, അതോടൊപ്പം വിയർപ്പ്, അത്യധിക ദാഹം, ഛർദി, ദുർഗന്ധം, അല്ലെങ്കിൽ സഹിഷ്ണുതയും കാണാം.

പ്രലാപോ ഗ്ലാനിരരുചിരസ്ഥിഗേ ത്വസ്ഥിഭേദനമ് । ദോഷപ്രവൃത്തിരുദ്ബോധഃ ശ്വാസാംഗക്ഷേപകൂജനമ് ॥ ൧,൧൪൭.

എല്ലാം അകറ്റുന്ന ഭ്രമം, ക്ഷീണം, രുചികുറവ്, അസ്ഥികളിൽ വേദനയും പിളരലും; രോഗം ഉണരൽ, ഉണർവ്, ശ്വാസം മുട്ടൽ, അവയവങ്ങൾ ഇളകൽ, കുരയ്ക്കൽ എന്നിവയും ഉണ്ടാകും.

അന്തര്ദാഹോ ബഹിഃ ശൈത്യം ശ്വാസോ ഹിക്കാ ഹി മജ്ജമേ । തമസോ ദര്ശനം മര്മച്ഛേദനം സ്തബ്ധമേഢ്രതാ ॥ ൧,൧൪൭.

ഉള്ളിൽ കത്തലും പുറത്തു തണുപ്പും, ശ്വാസം മുട്ടലും, മജ്ജയിൽ ഹിക്കയും; കണ്ണിൽ ഇരുണ്ടതുപോലുള്ള ദൃശ്യം, പ്രധാന ഭാഗങ്ങളിൽ വേദന, ലിംഗം കട്ടിയാകൽ എന്നിവയും ഉണ്ടാകും.

ശുക്രപ്രവൃത്തൌ മൃത്യുസ്തു ജായതേ ശുക്രസംശ്രയേ । ഉത്തരോത്തരദുഃ സാധ്യാഃ പഞ്ചാന്യേ തു വിപര്യയേ ॥ ൧,൧൪൭.

രോഗം ശുക്രത്തിൽ എത്തുമ്പോൾ, ശുക്രം ബാധിച്ചവർക്കു മരണമാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്; പിന്നീടുള്ള അഞ്ചു ഘട്ടങ്ങൾ മറുവശത്ത് കൂടുതൽ ദുർസാധ്യമാണ്.

പ്രലിമ്പന്നിവ ഗാത്രാണി ശ്ലേഷ്മണാ ഗൌരവേണ ച । മന്ദജ്വരപ്രലാപസ്തു സശീതഃ സ്യാത്പ്രലേപകഃ ॥ ൧,൧൪൭.

ശരീരഭാഗങ്ങളിൽ പാളിച്ചപോലുള്ള ഭാരം ശ്ലേഷ്മം മൂലമാണ്. മന്ദജ്വരത്തിൽ ഭ്രമം, തണുപ്പ്, പൊതിയുന്ന അനുഭവം എന്നിവ ഉണ്ടാകും.

നിത്യം മന്ദജ്വരോ രൂക്ഷഃ ശീതകൃച്ഛ്രേണ ഗച്ഛതി । സ്തബ്ധാങ്ഗഃ ശ്ലേഷ്മഭൂയിഷ്ഠോ ഭവേദങ്ഗബലാശകഃ ॥ ൧,൧൪൭.

മന്ദജ്വരം എപ്പോഴും ഉണക്കവും തണുപ്പിൽ കടുത്തതുമായിരിക്കും; ശരീരഭാഗങ്ങൾ കട്ടിയാകുകയും, ശ്ലേഷ്മം അധികമായി കാണുകയും, അവയവങ്ങൾ ദുർബലമാകുകയും ചെയ്യും.

ഹരിദ്രാഭേദവര്ണാഭസ്തദ്വല്ലേപം പ്രമേഹതി । സ വൈ ഹാരിദ്രകോ നാമ ജ്വരഭേദോഽന്തകഃ സ്മൃതഃ ॥ ൧,൧൪൭.

മഞ്ഞളിന്റെ നിറവും അതുപോലെയുള്ള പാളിച്ചയും പ്രമേഹത്തിൽ കാണുമ്പോൾ, അതിനെ ഹാരിദ്രകജ്വരം എന്നു വിളിക്കുന്നു; ഇത് മരണകാരിയായ ജ്വരമാണ്.

കഫവാതൌ സമൌ യത്ര ഹീനപിത്തസ്യ ദേഹിനഃ । തീക്ഷ്ണോഽഥ വാ ദിവാ മന്ദോ ജായതേ രാത്രിജോ ജ്വരഃ ॥ ൧,൧൪൭.

ശരീരത്തിൽ ശ്ലേഷ്മവും വായുവും കൂടിയിരിക്കുകയും പിത്തം കുറവായിരിക്കുകയുമാണെങ്കിൽ, ജ്വരം പകൽ ശക്തമായോ അല്ലെങ്കിൽ മന്ദമായോ, രാത്രിയിൽ ഉദയം ചെയ്യുന്നവയോ ആയിരിക്കും.

ദിവാകരാര്പിതബലേ വ്യായാമാച്ച വിശോഷിതേ । ശരീരേ നിയതം വാതാജ്ജ്വരഃ സ്യാത്പൌര്വരാത്രികഃ ॥ ൧,൧൪൭.

സൂര്യനിൽ ശക്തി ചെലവഴിച്ചും അധികം പരിശ്രമം ചെയ്തും ശരീരം ക്ഷയിച്ചാൽ, വായു മൂലമുള്ള ജ്വരം രാത്രി തുടക്കത്തിൽ ഉറപ്പായും വരും.

ആമാശയേ യദാത്മസ്ഥേ ശ്ലേഷ്മപിത്തേ ഹ്യധഃ സ്ഥിതേ । തദര്ധം ശീതലം ദേഹേ ഹ്യര്ധം ചോഷ്ണം പ്രജായതേ ॥ ൧,൧൪൭.

ആത്മാവ് വയറ്റിൽ ഇരിക്കുമ്പോഴും, ശ്ലേഷ്മവും പിത്തവും താഴെ ഇരിക്കുമ്പോഴും, ശരീരത്തിന്റെ പകുതി തണുപ്പും മറ്റേ പകുതി ചൂടും അനുഭവപ്പെടും.

കായേ പിത്തം യദാ ന്യസ്തം ശ്ലേഷ്മാ ചാന്തേ വ്യവസ്ഥിതഃ । ഉഷ്ണത്വം തേന ദേഹസ്യ ശീതത്വം കരപാദയോഃ ॥ ൧,൧൪൭.

ശരീരത്തിൽ പിത്തം കൂടിയിരിക്കുമ്പോഴും, ശ്ലേഷ്മം അറ്റങ്ങളിൽ ഇരിക്കുമ്പോഴും, ശരീരം ചൂടും കൈകാലുകൾ തണുപ്പും അനുഭവപ്പെടും.

രസരക്താശ്രയഃ സാധ്യോ മാംസ മേദോഗതശ്ച യഃ । അസ്ഥിമജ്ജാഗതഃ കൃച്ഛ്രസ്തൈസ്തൈഃ സ്വാങ്ഗൈര്ഹതപ്രഭഃ ॥ ൧,൧൪൭.

രസം, രക്തം, മാംസം, മെദസ്സു എന്നിവയിലോ അസ്ഥി, മജ്ജ എന്നിവയിലോ രോഗം ബാധിച്ചാൽ, ശരീരത്തിന്‍റെ പ്രകാശം നഷ്ടപ്പെടുന്നു.

വിസംജ്ഞോ ജ്രവേഗാര്തഃ സക്രോധ ഇവ വീക്ഷതേ । സദോഷമുഷ്ണഞ്ച സദാ ശകൃന്മുഞ്ചതി വേഗവത് ॥ ൧,൧൪൭.

അവൻ ബോധം നഷ്ടപ്പെട്ട്, മലവിസർജനം ചെയ്യാനുള്ള വേഗം കാരണം വേദന അനുഭവിക്കുകയും, കോപംപോലെയായി ചുറ്റും നോക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ദോഷം നിറഞ്ഞ ചൂടുള്ള മലം ആവശ്യമുള്ളപ്പോഴൊക്കെയും വിടുന്നു.

ദേഹോ ലഘുര്വ്യപഗതക്ലമമോഹതാപഃ പാകോ മുഖേ കരണസൌഷ്ഠവമവ്യഥത്വമ് । സ്വേദഃ ക്ഷുവഃ പ്രകൃതിയോഗിമനോഽന്നലിപ്സാ കണ്ഡൂശ്ച മൂര്ധ്നി വിഗത്ജ്വരലക്ഷണാനി ॥ ൧,൧൪൭.

ശരീരം ലഘുവായി, ക്ഷീണം, ഭ്രമം, ചൂട് എന്നിവ ഇല്ലാതെ, പാചനം വായിൽ തന്നെ നടക്കുന്നു, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ നല്ല രീതിയിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നു, വേദനയില്ല. ചോർച്ച, തുമ്മൽ, മനസ്സ് സ്വഭാവത്തോടൊപ്പം, അന്നം കഴിക്കാൻ ആഗ്രഹം, തലയിൽ കുരു എന്നിവ ജ്വരം ഇല്ലാത്തതിനുള്ള ലക്ഷണങ്ങളാണ്.

ശ്രീഗരുഡമഹാപുരാണമ് ൧൪൮ ധന്വന്തരിരുവാച । അഥാതോ രക്തപിത്തസ്യ നിദാനം പ്രവദാമ്യഹമ് । ഭൃശോഷ്ണതിക്തകട്വമ്ലലവണാദിവിദാഹിഭിഃ ॥ ൧,൧൪൮.

ശ്രീഗരുഡമഹാപുരാണം 148. ധന്വന്തരി പറഞ്ഞു: ഇനി ഞാൻ രക്തപിത്തത്തിന്‍റെ കാരണങ്ങൾ വിശദീകരിക്കാം. അത്യന്തം ചൂടുള്ളതും കയ്പും കട്ടും പുളിയും ഉപ്പും കഠിനമായതും ദഹനം ഉണർത്തുന്നതുമായ ഭക്ഷണങ്ങൾ കഴിക്കുന്നത് മൂലമാണ്.

കോദ്രവോദ്ദാലകൈശ്ചാന്യൈസ്തദുക്തൈരതി സേവിതൈഃ । കുപിതം പൈത്തികൈഃ പിത്തം ദ്രവം രക്തഞ്ച മൂര്ഛതി ॥ ൧,൧൪൮.

കൊദ്രവം, ഉദ്ദാലകം തുടങ്ങിയ ഭക്ഷണങ്ങൾ ആവർത്തിച്ച് ഉപയോഗിക്കുകയും, പിത്തം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്ന വസ്തുക്കൾ അധികം കഴിക്കുകയും ചെയ്താൽ, പിത്തം ദ്രവമായി മാറി രക്തം കലങ്ങുന്നു.

തൈര്മിഥസ്തുല്യരൂപത്വമാഗമ്യ വ്യാപ്നുവംസ്തനുമ് । പിത്തരക്തസ്യ വികൃതേഃ സംസര്ഗാദ്ദഷണാദപി ॥ ൧,൧൪൮.

അവ പരസ്പരം ചേർന്ന് ഒരേ രൂപം സ്വീകരിച്ചാൽ, ശരീരമൊട്ടാകെ വ്യാപിക്കുന്നു. പിത്തവും രക്തവും കലർന്നാൽ, കടിയിലൂടെയും ഈ രോഗം ഉണ്ടാകും.

ഗന്ധവര്ണാനുവൃത്തേഷു രക്തേന വ്യപദിശ്യതേ । പ്രഭവത്യസൃജഃ സ്ഥാനാത്പ്ലീഹതോ യകൃതശ്ച സഃ ॥ ൧,൧൪൮.

പിത്തത്തിന്‍റെ ഗന്ധവും വർണ്ണവും രക്തത്തിൽ കാണുമ്പോൾ അതിനെ അങ്ങനെ തിരിച്ചറിയാം. രക്തം നിലയിലുള്ളതിൽ നിന്നോ പ്ലീഹയിൽ നിന്നോ കരളിൽ നിന്നോ ഉത്ഭവിക്കുന്നു.

ശിരോഗുരുത്വമരുചിഃ ശീതേച്ഛാ ധൂമകോഽമ്ലകഃ । ഛര്ധിതശ്ഛര്ദിബൈ ഭത്സ്യം കാസഃ ശ്വാസോ ഭ്രമഃ ക്ലമഃ ॥ ൧,൧൪൮.

തല ഭാരവും, രുചി നഷ്ടപ്പെടലും, തണുപ്പ് ആഗ്രഹവും, പുകപോലെയോ പുളിപ്പായോ ഉള്ള ഉല്പ്രവാസവും, ഛർദിയും, ഭക്ഷണത്തിൽ വിരക്തിയും, ചുമ, ശ്വാസം മുട്ടൽ, തലകറക്കം, ക്ഷീണം എന്നിവ ഉണ്ടാകും.

ലോഹിതോ ന ഹിതോ മത്സ്യഗന്ധാസ്യാത്വഞ്ച വിജ്വരേ । രക്തഹാരിദ്രഹരിതവര്ണതാ നയനാദിഷു ॥ ൧,൧൪൮.

രക്തം ആരോഗ്യകരമല്ല, വായിൽ മീനിന്റെ ഗന്ധം ഉണ്ടാകും. ജ്വരം ഇല്ലാത്തപ്പോൾ കണ്ണിലും മറ്റ് അവയവങ്ങളിലും ചുവപ്പും മഞ്ഞയും പച്ചയും നിറം കാണാം.

നീലലോഹിത പീതാനാം വര്ണാനാമവിവേചനമ് । സ്വപ്നേ ഇന്മാദധര്മിത്വം ഭവത്യസ്മിന്ഭവിഷ്യതി ॥ ൧,൧൪൮.

നീല, ചുവപ്പ്, മഞ്ഞ നിറങ്ങൾ തമ്മിൽ വേർതിരിച്ച് അറിയാൻ കഴിയില്ല. സ്വപ്നത്തിൽ ഭ്രാന്തും ധർമ്മഭ്രംശവും കാണാം.

ഉര്ധ്വം നാസാക്ഷികര്ണാസ്യൈര്മേഢ്രയോനിഗുദൈരധഃ । കുപിതം രോമകൂപൈശ്ച സമസ്തൈസ്തത്പ്രവര്തതേ ॥ ൧,൧൪൮.

മുകളിലേക്ക് മൂക്ക്, കണ്ണ്, ചെവി, വായ് എന്നിവയിലൂടെ പുറത്തുവരുന്നു. താഴേക്ക് ലിംഗം, യോനി, ഗുദം എന്നിവയിലൂടെ പുറത്ത് വരുന്നു. രോമകൂപങ്ങളിൽ നിന്നുമാണ് ഇതിന്‍റെ എല്ലാ വഴികളും.

ഊര്ധ്വം സാധ്യം കഫാദ്യസ്മാത്തദ്വിരേചനസാധിതമ് । ബഹ്വൌഷധാനി പിത്തസ്യ വിരേകോ ഹി വരൌഷധമ് ॥ ൧,൧൪൮.

കഫം കൂടിയാൽ, വിറകു മരുന്നുകൾ കൊണ്ടുള്ള ശുദ്ധീകരണം അതിന് ഉത്തമമാണ്. പിത്തത്തിന് പല മരുന്നുകളും ഉണ്ട്, പക്ഷേ ശുദ്ധീകരണമാണ് ഏറ്റവും നല്ലത്.

അനുബന്ധീ കഫോ യത്ര തത്ര തസ്യാപി ശുദ്ധികൃത് । കഷായാഃ സ്വാദവോ യസ്യ വിശുദ്ധൌ ശ്ലേഷ്മലാ ഹിതാഃ ॥ ൧,൧൪൮.

കഫം കൂടിയിടങ്ങളിൽ ശുദ്ധീകരണം ഉത്തമമാണ്. കഷായവും മധുരവും രുചികൾ കഫരോഗം ശുദ്ധീകരിക്കാൻ അനുയോജ്യമാണ്.

കടുതിക്തകഷായാ വാ യേ നിസര്ഗാത്കഫാവഹാഃ । അധോ യാപ്യഞ്ച നായുഷ്മാംസ്തത്പ്രച്ഛര്ദനസാധകമ് ॥ ൧,൧൪൮.

സ്വഭാവത്തിൽ കട്ടും കയ്പും കഷായവും ഉള്ളവയും കഫം കുറയ്ക്കുന്നവയും, താഴേക്ക് പോകുന്ന രോഗങ്ങൾക്കും ദീർഘകാല രോഗങ്ങൾക്കും ഉമിതം കൊണ്ടാണ് ചികിത്സ.