ഗരുഡപുരാണമ്

ചതുര്ഥകോ മലൈര്മേദോമജ്ജാസ്ഥ്യന്യതരേ സ്ഥിതഃ । മജ്ജാസ്ഥ ഏവ ഹ്യപരഃ പ്രഭാവമനുദര്ശയേത് ॥ ൧,൧൪൭.

നാലാമത്തേത് മലങ്ങളിൽ, മെദസ്സിൽ, മജ്ജയിൽ, അസ്ഥിയിൽ ഇവയിൽ ഏതെങ്കിലും ഒന്നിൽ പാർക്കും; മറ്റൊന്ന് മജ്ജയിലും അസ്ഥിയിലും മാത്രം പാർക്കുന്നു, അതിന്റെ ഫലം കാണിക്കുന്നു.

ദ്വിധാ കഫോണിജങ്ഘാഭ്യാം സ പൂര്വം ശിരസാനിലാത് । അസ്ഥിമജ്ജോരുപഗതശ്ചതുര്ഥകവിപര്യയഃ ॥ ൧,൧൪൭.

കഫം രണ്ടുവിധമാണ്, കാൽഭാഗങ്ങളിൽ, ആദ്യം തലയിൽ നിന്നുള്ള വായുവിൽ; അസ്ഥിയും മജ്ജയും എത്തുമ്പോൾ, അത് നാലാമത്തേതിന്റെ വിപരീതമാണ്.

ത്രിധാ ത്ര്യഹം ജ്വരയതി ദിനമേകന്തു മുഞ്ചതി । ബലാ ബലേന ദോഷണാമന്യചേഷ്ടാദിജന്മനാമ് ॥ ൧,൧൪൭.

മൂന്നു വിധം, മൂന്നു ദിവസം ജ്വരം ഉണ്ടാക്കുന്നു, എന്നാൽ ഒരു ദിവസം വിട്ടുതരുന്നു; ദോഷങ്ങളുടെ ശക്തിയാൽ, മറ്റു പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ ഉത്ഭവത്താൽ.

പക്രാനാമവിപര്യാസാത്സപ്തരാത്രഞ്ച ലങ്ഘയേത് । ജ്വരഃ സ്യാന്മനസസ്തദ്വത്കര്മണശ്ച തദാതദാ ॥ ൧,൧൪൭.

ജ്വരങ്ങളിൽ വിപരീതം ഇല്ലാത്തതിനാൽ, ഏഴ് രാത്രികൾ ഉപവാസം പാലിക്കുന്നു; അതുപോലെ മനസ്സിനെയും, ആ സമയത്തും മറ്റേതെങ്കിലും സമയത്തും പ്രവർത്തനത്തെയും ജ്വരം ബാധിക്കുന്നു.

ഗമ്ഭീരധാതുചാരിത്വാത്സന്നിപാതേന സമ്ഭവാത് । തുല്യോച്ഛ്രയാച്ച ദോഷാണാം ദുശ്ചികിത്സ്യശ്ചതുര്ഥകഃ ॥ ൧,൧൪൭.

ഗഹനമായ ധാതുക്കളിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നതിനാൽ, സംയുക്തത്തിൽ നിന്നുമുള്ളതും, ദോഷങ്ങൾ തുല്യമായി വർദ്ധിക്കുന്നതുമാണ് നാലാമത്തേത്, അതിനാൽ അത علاജ്യമാണ്.

സൂക്ഷാമാത്സൂക്ഷ്മജ്വരേഷ്വേഷു ദൂരദ്ദൂരതരേഷു ച । ദോഷോ രക്താദിമാര്ഗേഷു ശനൈരല്പശ്ചിരേണ യത് ॥ ൧,൧൪൭.

സൂക്ഷ്മത കാരണം, സൂക്ഷ്മജ്വരങ്ങളിലും, ദൂരെയുള്ളവയിലും; ദോഷം രക്തം മുതലായവയുടെ വഴികളിൽ, പതുക്കെ, അല്പമായി, ദീർഘകാലം.

യാതി ദേഹഞ്ച നാശേഷം സന്താപാദീന്കരോത്യതഃ । ക്രമോ യത്നേന വിച്ഛിന്നഃ സതാപോ ലക്ഷ്യതേ ജ്വരഃ ॥ ൧,൧൪൭.

അത് ശരീരത്തിലേക്ക് പോകുന്നു, ഒന്നും ശേഷിപ്പിക്കാതെ, ദഹനം മുതലായവ ഉണ്ടാക്കുന്നു; ക്രമം ശ്രദ്ധയോടെ തടയുമ്പോൾ, ദഹനത്തോടുകൂടിയ ജ്വരം കാണാം.

വിഷമോ വിഷമാരമ്ഭഃ ക്ഷപാകാലാനുസാരവാന് । യഥോത്തരം മന്ദഗതിര്മന്ദശക്തിര്യഥായഥമ് ॥ ൧,൧൪൭.

ഇത് ഒരുപോലെ അല്ലാത്തതും, തുടങ്ങുമ്പോൾ കഠിനവും, രാത്രിയുടെ സമയക്രമം അനുസരിക്കുന്നതുമാണ്. ഓരോ ഘട്ടവും മുൻപത്തേതിനെക്കാൾ മന്ദഗതിയിലും, ശക്തിയിലും കുറവായിരിക്കും.

കാലേനാപ്നോതി സദൃശാന്സ രസാദീംസ്തഥാതഥാ । ദോഷോ ജ്വരയതി ക്രുദ്ധശ്ചിരാച്ചിരതരേണ ച ॥ ൧,൧൪൭.

കാലം കടന്നുപോകുമ്പോൾ, അതിന് അതിന് അനുയോജ്യമായ രുചികളും ഗുണങ്ങളും ലഭിക്കും. രോഗം ഉന്തിയാൽ, ചിലപ്പോഴൊക്കെ വളരെ വൈകിയിട്ടും, അതി ശക്തിയായി ദഹിപ്പിക്കും.

ഭൂമൌ സ്ഥിതം ജലൈഃ സിക്തം കാലം നൈവ പ്രതീക്ഷതേ । അങ്കുരായ യഥാ ബീജം ദോഷബീജം ഭവേത്തഥാ ॥ ൧,൧൪൭.

മണ്ണിൽ വെച്ച് വെള്ളം ഒഴിച്ച വിത്ത് മുളയ്ക്കാൻ സമയം കാത്തിരിക്കാൻ ആവശ്യമില്ലാത്തതുപോലെ, രോഗത്തിന്റെ വിത്തും അങ്ങനെ തന്നെ പ്രവർത്തിക്കും.

വേഗം കൃത്വാവിഷം യദ്വദാശയേ നയതേ ബലമ് । കുപ്യത്യാപ്തബലം ഭൂയഃ കാലദോഷവിഷന്തഥാ ॥ ൧,൧൪൭.

വിഷം വേഗം പിടിച്ചാൽ ശരീരത്തിൽ അതിന്റെ ശക്തി കൊണ്ടുവരുന്നത് പോലെ, കാലത്തിന്റെ സഹായത്തോടെ രോഗവും വിഷവും ശക്തിപ്രാപിച്ച് ഉന്തലുണ്ടാക്കും.

ഏവം ജ്വരാഃ പ്രവര്തന്തേ വിഷമാഃ സതതാദയഃ । ഉത്ക്ലേശോ ഗൌരവം ദൈന്യം ഭങ്ഗോഽങ്ഗാനാം വിജൃമ്ഭണമ് ॥ ൧,൧൪൭.

ഇങ്ങനെ ജ്വരങ്ങൾ അസാധാരണമായും സ്ഥിരമായും ഉണ്ടാകുന്നു; അതിനൊപ്പം ഉണർവ്, ഭാരത്വം, വിഷാദം, അവയവങ്ങൾ തളരൽ, വലിച്ചുനീട്ടൽ എന്നിവയും വരും.

അരോചകോ വമിഃ ശ്വാസഃ സര്വസ്മിന്രസഗേ ജ്വരേ । രക്തനിഷ്ഠീവനം തൃഷ്ണാ രൂക്ഷോഷ്ണം പീഡകോദ്യമഃ ॥ ൧,൧൪൭.

എല്ലാ തരത്തിലുള്ള ജ്വരങ്ങളിലും രുചികുറവ്, ഛർദി, ശ്വാസം മുട്ടൽ ഉണ്ടാകും; രക്തം തുപ്പൽ, ദാഹം, ഉണക്കത്തും, ചൂടും, വേദനയും അനുഭവപ്പെടും.

ദാഹരാഗഭ്രമമദപ്രലാപോ രക്തസംശ്രിതേ । തൃഡ്ഗ്ലാനിഃ സ്പൃഷ്ടവര്ചസ്കമന്തര്ദാഹോ ഭ്രമസ്തമഃ ॥ ൧,൧൪൭.

രക്തം ബാധിച്ചവർക്കു ദഹനം, ചുവപ്പ്, മനസ്സു കുഴപ്പം, ഭ്രമം, അനർത്ഥവാദം എന്നിവ ഉണ്ടാകും; ദാഹം, ക്ഷീണം, നിറം മാറൽ, ഉള്ളിൽ കത്തൽ, തലകറക്കം, ഇരുണ്ടതുപോലുള്ള അനുഭവം എന്നിവയും ഉണ്ടാകും.

ദൌര്ഗന്ധ്യം ഗാത്രവിക്ഷേപോ മാംസസ്ഥേ മേദസി സ്ഥിതേ । സ്വേദോഽതിതൃഷ്ണാ വമനം ദൌര്ഗന്ധ്യം വാ സഹിഷ്ണുതാ ॥ ൧,൧൪൭.

മാംസത്തിൽ അല്ലെങ്കിൽ കൊഴുപ്പിൽ രോഗം എത്തിയാൽ ദുർഗന്ധം, ശരീരഭാഗങ്ങൾ ഇളകൽ, അതോടൊപ്പം വിയർപ്പ്, അത്യധിക ദാഹം, ഛർദി, ദുർഗന്ധം, അല്ലെങ്കിൽ സഹിഷ്ണുതയും കാണാം.

പ്രലാപോ ഗ്ലാനിരരുചിരസ്ഥിഗേ ത്വസ്ഥിഭേദനമ് । ദോഷപ്രവൃത്തിരുദ്ബോധഃ ശ്വാസാംഗക്ഷേപകൂജനമ് ॥ ൧,൧൪൭.

എല്ലാം അകറ്റുന്ന ഭ്രമം, ക്ഷീണം, രുചികുറവ്, അസ്ഥികളിൽ വേദനയും പിളരലും; രോഗം ഉണരൽ, ഉണർവ്, ശ്വാസം മുട്ടൽ, അവയവങ്ങൾ ഇളകൽ, കുരയ്ക്കൽ എന്നിവയും ഉണ്ടാകും.

അന്തര്ദാഹോ ബഹിഃ ശൈത്യം ശ്വാസോ ഹിക്കാ ഹി മജ്ജമേ । തമസോ ദര്ശനം മര്മച്ഛേദനം സ്തബ്ധമേഢ്രതാ ॥ ൧,൧൪൭.

ഉള്ളിൽ കത്തലും പുറത്തു തണുപ്പും, ശ്വാസം മുട്ടലും, മജ്ജയിൽ ഹിക്കയും; കണ്ണിൽ ഇരുണ്ടതുപോലുള്ള ദൃശ്യം, പ്രധാന ഭാഗങ്ങളിൽ വേദന, ലിംഗം കട്ടിയാകൽ എന്നിവയും ഉണ്ടാകും.

ശുക്രപ്രവൃത്തൌ മൃത്യുസ്തു ജായതേ ശുക്രസംശ്രയേ । ഉത്തരോത്തരദുഃ സാധ്യാഃ പഞ്ചാന്യേ തു വിപര്യയേ ॥ ൧,൧൪൭.

രോഗം ശുക്രത്തിൽ എത്തുമ്പോൾ, ശുക്രം ബാധിച്ചവർക്കു മരണമാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്; പിന്നീടുള്ള അഞ്ചു ഘട്ടങ്ങൾ മറുവശത്ത് കൂടുതൽ ദുർസാധ്യമാണ്.

പ്രലിമ്പന്നിവ ഗാത്രാണി ശ്ലേഷ്മണാ ഗൌരവേണ ച । മന്ദജ്വരപ്രലാപസ്തു സശീതഃ സ്യാത്പ്രലേപകഃ ॥ ൧,൧൪൭.

ശരീരഭാഗങ്ങളിൽ പാളിച്ചപോലുള്ള ഭാരം ശ്ലേഷ്മം മൂലമാണ്. മന്ദജ്വരത്തിൽ ഭ്രമം, തണുപ്പ്, പൊതിയുന്ന അനുഭവം എന്നിവ ഉണ്ടാകും.

നിത്യം മന്ദജ്വരോ രൂക്ഷഃ ശീതകൃച്ഛ്രേണ ഗച്ഛതി । സ്തബ്ധാങ്ഗഃ ശ്ലേഷ്മഭൂയിഷ്ഠോ ഭവേദങ്ഗബലാശകഃ ॥ ൧,൧൪൭.

മന്ദജ്വരം എപ്പോഴും ഉണക്കവും തണുപ്പിൽ കടുത്തതുമായിരിക്കും; ശരീരഭാഗങ്ങൾ കട്ടിയാകുകയും, ശ്ലേഷ്മം അധികമായി കാണുകയും, അവയവങ്ങൾ ദുർബലമാകുകയും ചെയ്യും.

ഹരിദ്രാഭേദവര്ണാഭസ്തദ്വല്ലേപം പ്രമേഹതി । സ വൈ ഹാരിദ്രകോ നാമ ജ്വരഭേദോഽന്തകഃ സ്മൃതഃ ॥ ൧,൧൪൭.

മഞ്ഞളിന്റെ നിറവും അതുപോലെയുള്ള പാളിച്ചയും പ്രമേഹത്തിൽ കാണുമ്പോൾ, അതിനെ ഹാരിദ്രകജ്വരം എന്നു വിളിക്കുന്നു; ഇത് മരണകാരിയായ ജ്വരമാണ്.

കഫവാതൌ സമൌ യത്ര ഹീനപിത്തസ്യ ദേഹിനഃ । തീക്ഷ്ണോഽഥ വാ ദിവാ മന്ദോ ജായതേ രാത്രിജോ ജ്വരഃ ॥ ൧,൧൪൭.

ശരീരത്തിൽ ശ്ലേഷ്മവും വായുവും കൂടിയിരിക്കുകയും പിത്തം കുറവായിരിക്കുകയുമാണെങ്കിൽ, ജ്വരം പകൽ ശക്തമായോ അല്ലെങ്കിൽ മന്ദമായോ, രാത്രിയിൽ ഉദയം ചെയ്യുന്നവയോ ആയിരിക്കും.

ദിവാകരാര്പിതബലേ വ്യായാമാച്ച വിശോഷിതേ । ശരീരേ നിയതം വാതാജ്ജ്വരഃ സ്യാത്പൌര്വരാത്രികഃ ॥ ൧,൧൪൭.

സൂര്യനിൽ ശക്തി ചെലവഴിച്ചും അധികം പരിശ്രമം ചെയ്തും ശരീരം ക്ഷയിച്ചാൽ, വായു മൂലമുള്ള ജ്വരം രാത്രി തുടക്കത്തിൽ ഉറപ്പായും വരും.

ആമാശയേ യദാത്മസ്ഥേ ശ്ലേഷ്മപിത്തേ ഹ്യധഃ സ്ഥിതേ । തദര്ധം ശീതലം ദേഹേ ഹ്യര്ധം ചോഷ്ണം പ്രജായതേ ॥ ൧,൧൪൭.

ആത്മാവ് വയറ്റിൽ ഇരിക്കുമ്പോഴും, ശ്ലേഷ്മവും പിത്തവും താഴെ ഇരിക്കുമ്പോഴും, ശരീരത്തിന്റെ പകുതി തണുപ്പും മറ്റേ പകുതി ചൂടും അനുഭവപ്പെടും.

കായേ പിത്തം യദാ ന്യസ്തം ശ്ലേഷ്മാ ചാന്തേ വ്യവസ്ഥിതഃ । ഉഷ്ണത്വം തേന ദേഹസ്യ ശീതത്വം കരപാദയോഃ ॥ ൧,൧൪൭.

ശരീരത്തിൽ പിത്തം കൂടിയിരിക്കുമ്പോഴും, ശ്ലേഷ്മം അറ്റങ്ങളിൽ ഇരിക്കുമ്പോഴും, ശരീരം ചൂടും കൈകാലുകൾ തണുപ്പും അനുഭവപ്പെടും.

രസരക്താശ്രയഃ സാധ്യോ മാംസ മേദോഗതശ്ച യഃ । അസ്ഥിമജ്ജാഗതഃ കൃച്ഛ്രസ്തൈസ്തൈഃ സ്വാങ്ഗൈര്ഹതപ്രഭഃ ॥ ൧,൧൪൭.

രസം, രക്തം, മാംസം, മെദസ്സു എന്നിവയിലോ അസ്ഥി, മജ്ജ എന്നിവയിലോ രോഗം ബാധിച്ചാൽ, ശരീരത്തിന്‍റെ പ്രകാശം നഷ്ടപ്പെടുന്നു.

വിസംജ്ഞോ ജ്രവേഗാര്തഃ സക്രോധ ഇവ വീക്ഷതേ । സദോഷമുഷ്ണഞ്ച സദാ ശകൃന്മുഞ്ചതി വേഗവത് ॥ ൧,൧൪൭.

അവൻ ബോധം നഷ്ടപ്പെട്ട്, മലവിസർജനം ചെയ്യാനുള്ള വേഗം കാരണം വേദന അനുഭവിക്കുകയും, കോപംപോലെയായി ചുറ്റും നോക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ദോഷം നിറഞ്ഞ ചൂടുള്ള മലം ആവശ്യമുള്ളപ്പോഴൊക്കെയും വിടുന്നു.

ദേഹോ ലഘുര്വ്യപഗതക്ലമമോഹതാപഃ പാകോ മുഖേ കരണസൌഷ്ഠവമവ്യഥത്വമ് । സ്വേദഃ ക്ഷുവഃ പ്രകൃതിയോഗിമനോഽന്നലിപ്സാ കണ്ഡൂശ്ച മൂര്ധ്നി വിഗത്ജ്വരലക്ഷണാനി ॥ ൧,൧൪൭.

ശരീരം ലഘുവായി, ക്ഷീണം, ഭ്രമം, ചൂട് എന്നിവ ഇല്ലാതെ, പാചനം വായിൽ തന്നെ നടക്കുന്നു, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ നല്ല രീതിയിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നു, വേദനയില്ല. ചോർച്ച, തുമ്മൽ, മനസ്സ് സ്വഭാവത്തോടൊപ്പം, അന്നം കഴിക്കാൻ ആഗ്രഹം, തലയിൽ കുരു എന്നിവ ജ്വരം ഇല്ലാത്തതിനുള്ള ലക്ഷണങ്ങളാണ്.

ശ്രീഗരുഡമഹാപുരാണമ് ൧൪൮ ധന്വന്തരിരുവാച । അഥാതോ രക്തപിത്തസ്യ നിദാനം പ്രവദാമ്യഹമ് । ഭൃശോഷ്ണതിക്തകട്വമ്ലലവണാദിവിദാഹിഭിഃ ॥ ൧,൧൪൮.

ശ്രീഗരുഡമഹാപുരാണം 148. ധന്വന്തരി പറഞ്ഞു: ഇനി ഞാൻ രക്തപിത്തത്തിന്‍റെ കാരണങ്ങൾ വിശദീകരിക്കാം. അത്യന്തം ചൂടുള്ളതും കയ്പും കട്ടും പുളിയും ഉപ്പും കഠിനമായതും ദഹനം ഉണർത്തുന്നതുമായ ഭക്ഷണങ്ങൾ കഴിക്കുന്നത് മൂലമാണ്.