ഗരുഡപുരാണമ്

കഫോ വസന്തേ തമപി വാതപിത്തം ഭവേദനു । ബലവത്സ്വല്പദോഷേഷു ജ്വരഃ സാധ്യോഽനുപദ്രവഃ ॥ ൧,൧൪൭.

വസന്തത്തിൽ കഫം അധികം, പിന്നെ വായുവും പിത്തവും കൂടാം; ദോഷം ചെറുതായാൽ ജ്വരം എളുപ്പത്തിൽ ഭേദമാകും, മറ്റ് ബുദ്ധിമുട്ടുകൾ ഉണ്ടാകില്ല.

സര്വഥാ വികൃതിജ്ഞാനേ പ്രാഗസാധ്യ ഉദാഹൃതഃ । ജ്വരോപദ്രവതീക്ഷ്ണത്വം മന്ദാഗ്നിര്ബഹുമൂത്രതാ ॥ ൧,൧൪൭.

എല്ലാ സാഹചര്യങ്ങളിലും വ്യതിയാനം തിരിച്ചറിയുമ്പോൾ തന്നെ അതിനെ അസാധ്യമായതായി കരുതണം; ജ്വരത്തിന്റെ ഗൗരവം ദുർബലമായ അഗ്നിയും മൂത്രം അധികം പോകുന്നതും ഉൾപ്പെടുന്നു.

ന പ്രവൃത്തിര്ന വിജീര്ണാ ന ക്ഷുത്സാമജ്വരാകൃതിഃ । ജ്വരവേഗോഽധികസ്തൃഷ്ണാ പ്രലാപഃ ശ്വസനം ഭ്രമഃ ॥ ൧,൧൪൭.

ഭക്ഷ്യാഗ്രഹം ഇല്ല, ദഹനം ശരിയല്ല, വിശപ്പ് ഇല്ല, ജ്വരത്തിന് പ്രത്യേകമായ രൂപം; ജ്വരത്തിന്റെ ശക്തി കൂടുന്നു, ദാഹം, പ്രലാപം, ശ്വാസം കഷ്ടപ്പെടൽ, തലകറക്കം എന്നിവ ഉണ്ടാകും.

മലപ്രവൃത്തിരുത്ക്ലേശഃ പച്യമാനസ്യ ലക്ഷണമ് । ജീര്ണതാമവിപര്യാസാത്സപ്തരാത്രം ച ലങ്ഘനമ് ॥ ൧,൧൪൭.

മലമൊഴി കൂടുകയും അതിൽ വ്യതിയാനം വരികയും ചെയ്യുന്നത് ജ്വരം പാകത്തിൽ എത്തുന്നതിന്റെ ലക്ഷണമാണ്; തിരിച്ചടി ഇല്ലെങ്കിൽ ഏഴ് രാത്രികൾ ഉപവാസം പാലിച്ചാൽ ജ്വരം മാറും.

ജ്വരഃ പഞ്ചവിധഃ പ്രോക്തോ മലകാലബലാബലാത് । പ്രായശഃ സന്നിപാതേന ഭൂയസാമുപദിശ്യതേ ॥ ൧,൧൪൭.

മലവും കാലവും ശക്തിയും ദുർബലതയും അനുസരിച്ച് ജ്വരം അഞ്ചു വിധമാണെന്ന് പറയുന്നു; എന്നാൽ സാധാരണയായി സന്നിപാതം മൂലമാണ് ജ്വരം കൂടുതലും കാണുന്നത്.

സന്തതഃ സതതോഽന്യേദ്യുസ്തൃതീയകചതുര്ഥകൌ । ധാതുമൂത്രശകൃദ്വാഹിസ്നോത സാം വ്യാപിനോ മലാഃ ॥ ൧,൧൪൭.

തുടർച്ചയായത്, സ്ഥിരമായത്, ഓരോ ദിവസവും, മൂന്നാം ദിവസവും നാലാം ദിവസവും വരുന്ന ജ്വരങ്ങൾ — ഇവ ധാതു, മൂത്രം, മലം എന്നിവ കൊണ്ടാണ് വ്യാപിച്ചു പോകുന്നത്.

താപയന്തസ്തനും സര്വാം തുല്യദൃഷ്ട്യാദിവര്ധിതാഃ । ബലിനോ ഗുരവസ്തസ്യാവിശേഷേണ രസാശ്രിതാഃ ॥ ൧,൧൪൭.

ഇവ ശരീരമൊക്കെയും ചൂടാക്കുന്നു, തുടക്കം മുതൽ സമമായി വർധിക്കുന്നു; ശക്തിയും ഭാരവും കൂടിയവയാണ്, അവ രസാദികളിൽ വ്യത്യാസമില്ലാതെ വസിക്കുന്നു.

സതതം നിഷ്പ്രതിദ്വന്ദ്വാജ്വരം കുര്യുഃ സുദുഃ സഹമ് । മലം ജ്വരോഷ്ണധാതൂന്വാ സ ശീഘ്രം ക്ഷപയേത്തതഃ ॥ ൧,൧൪൭.

തുടർച്ചയായി എതിരില്ലാതെ വരുന്ന ജ്വരം അത്യന്തം സഹിക്കാൻ പ്രയാസമാണ്; ജ്വരമോ ചൂടോ ദോഷം വന്ന ധാതുക്കളോ ശരീരം വേഗത്തിൽ ക്ഷയിപ്പിക്കും.

സര്വാകാരം രസാദീനാം ശുദ്ധ്യാസുദ്ധ്യാപി വാ ക്രമാത് । വാതപിത്തകഫൈഃ സപ്തദ ശദ്വാദശവാസരാത് ॥ ൧,൧൪൭.

എല്ലാ രൂപങ്ങളിലും, രസാദികൾ ശുദ്ധമായാലോ അശുദ്ധമായാലോ ക്രമത്തിൽ വായു, പിത്തം, കഫം എന്നിവ ചേർന്ന് ഏഴ്, ആറ്, പന്ത്രണ്ട് ദിവസങ്ങളിൽ ജ്വരം ഉണ്ടാക്കും.

പ്രായോഽനുയാതി മര്യാദാം മോക്ഷായ ച വധായ ച । ഇത്യഗ്നിവേശസ്യ മതം ഹാരീതസ്യ പുനഃ സ്മൃതിഃ ॥ ൧,൧൪൭.

സാധാരണയായി, മോക്ഷത്തിനും നാശത്തിനും അതിരുകൾ പാലിക്കപ്പെടുന്നു എന്നതാണ് അഗ്നിവേശന്റെ അഭിപ്രായം; ഹാരീതന്റെ സ്മരണയും ഇതേപോലെയാണ്.

ദ്വിഗുണാ സപ്തമീ യാ ച നവമ്യേകാദശീ തഥാ । ഏഷാ ത്രിദോഷമര്യാദാ മോക്ഷായ ച വധായ ച ॥ ൧,൧൪൭.

ഇരട്ടിയാക്കിയ ഏഴാം ദിവസം, ഒമ്പതാം ദിവസവും പതിനൊന്നാം ദിവസവും — ഇതാണ് മൂന്നു ദോഷങ്ങളുടെ അതിരുകൾ, മോക്ഷത്തിനും നാശത്തിനും വേണ്ടി.

ശുദ്ധ്യാശുദ്ധ്യാ ജ്വരഃ കാലം ദീര്ഘമപ്യത്ര വര്തതേ । കൃശാനാം വ്യാധിയുക്താനാം മിഥ്യാഹാരാദിസേവിനാമ് ॥ ൧,൧൪൭.

ശുദ്ധിയാലോ അശുദ്ധിയാലോ, ജ്വരം ദീർഘകാലം തുടരാം; അതിൽ പ്രത്യേകിച്ച് ക്ഷീണിച്ചവർക്കും രോഗബാധിതർക്കും തെറ്റായ ഭക്ഷണശീലമുള്ളവർക്കും ഇത് കൂടുതലാണ്.

അല്പോഽപി ദോഷോ ദുഷ്ട്യാദേര്ലബ്ധ്വാന്യതമതോ ബലമ് । സ പ്രത്യനീകോ വിഷമം യസ്മാദ്വൃദ്ധിക്ഷയാന്വിതഃ ॥ ൧,൧൪൭.

അൽപമായ ദോഷം പോലും അശുദ്ധി മുതലായവയിൽ നിന്ന് ശക്തി നേടുമ്പോൾ, അത് വിരുദ്ധവും അസാധാരണവുമായതാകുന്നു, കാരണം അതിന് വർദ്ധനയും കുറവുമുണ്ട്.

സവിക്ഷേപോ ജ്വരം കുര്യാദ്വിഷമക്ഷയവൃദ്ധിഭാക് । ദോഷഃ പ്രവര്തതേ തേഷാം സ്വേ കാലേ ജ്വരയന്ബലീ ॥ ൧,൧൪൭.

കുഴപ്പങ്ങൾ ഉണ്ടാകുമ്പോൾ, അതിന് അസാധാരണമായ വർദ്ധനയും കുറവും ഉണ്ടാകും; ദോഷം അവരിൽ തനിക്കുള്ള സമയത്ത് ശക്തിയായി ജ്വരം ഉണർത്തുന്നു.

നിവര്തതേ പുനശ്ചൈവ പ്രത്യനീകബലാബലഃ । ക്ഷീണദോഷോ ജ്വരഃ സൂക്ഷ്മോ രസാദിഷ്വേവ ലീയതേ ॥ ൧,൧൪൭.

വിരുദ്ധശക്തിയുടെ ബലമോ ദുർബലതയോ അനുസരിച്ച്, ജ്വരം വീണ്ടും മാറിപ്പോകുന്നു; ദോഷം ക്ഷയിച്ചാൽ സൂക്ഷ്മമായ ജ്വരം രസാദികളിൽ ലയിക്കുന്നു.

ലീനത്വാത്കാര്ശ്യവൈവര്ണ്യജാഡ്യാദീനാം ദധാതി സഃ । ആസന്നവികൃതാസ്യത്വാത്സ്രോതസാം രസവാഹിനാമ് ॥ ൧,൧൪൭.

ലയിക്കുന്നതിനാൽ, ക്ഷീണം, വർണ്ണക്കുറവ്, മന്ദത എന്നിവയും ഇതുപോലെയുള്ളതും ഉണ്ടാക്കുന്നു; രസവാഹിനിയായ നാളങ്ങളുടെ വായ് മാറ്റം അടുത്തായതിനാൽ.

ആശു സര്വസ്യ വപുഷോ വ്യാപ്തിദോഷോ ന ജായതേ । സന്തഃ സതതസ്തേന വിപരീതോ വിപര്യയാത് ॥ ൧,൧൪൭.

ദോഷം ഉടൻ ശരീരമൊട്ടാകെ പടരുന്നില്ല; സദാചാരമുള്ളവർക്ക് എല്ലായ്പ്പോഴും ഇങ്ങനെ തന്നെയാണ്, എന്നാൽ വിരുദ്ധമായവർക്കു വിപരീതം സംഭവിക്കും.

വിഷമോ വിഷമാരമ്ഭഃ ക്ഷപാകാലേന സങ്ഗവാന് । ദോഷോ രക്താശ്രയഃ പ്രായഃ കരോതി സന്തതം ജ്വരമ് ॥ ൧,൧൪൭.

അസാധാരണവും അസാധാരണമായ തുടക്കവുമുള്ളത്, രാത്രികാലത്തോടൊപ്പം; രക്തത്തിൽ പാർക്കുന്ന ദോഷം സാധാരണയായി തുടർച്ചയായ ജ്വരം ഉണ്ടാക്കുന്നു.

അഹോരാത്രസ്യ സന്ധൌ സ്യാത്സകൃദന്യേദ്യുരാശ്രിതഃ । തസ്മിന്മാംസവഹാ നാഡീ മേദോനാഡീ തൃതീയകേ ॥ ൧,൧൪൭.

പകലും രാത്രിയും ചേർന്ന സമയത്ത്, ഒരിക്കൽ സംഭവിക്കും, മറ്റൊരു ദിവസം അതിൽ അധിഷ്ഠിതമാകും; അതിൽ, മാംസവാഹിനി നാളിയും മെദോനാളിയും മൂന്നാമത്തേതിൽ.

ഗ്രാഹീ പിത്താനിലാന്മൂര്ധ്നസ്ത്രികസ്യ കഫപിത്തതഃ । സപൃഷ്ഠസ്യാനിലകഫാത്സ ചൈകാഹാന്തരഃ സ്മൃതഃ ॥ ൧,൧൪൭.

ഗ്രാഹി ജ്വരം തലയിൽ പിത്തവും വായുവും മൂലമാണ്, ത്രികത്തിൽ കഫവും പിത്തവും; പിൻഭാഗത്ത് വായുവും കഫവും ചേർന്നാൽ, അത് ഒരു ദിവസത്തിന് ശേഷം വരുന്നു എന്ന് കരുതുന്നു.

ചതുര്ഥകോ മലൈര്മേദോമജ്ജാസ്ഥ്യന്യതരേ സ്ഥിതഃ । മജ്ജാസ്ഥ ഏവ ഹ്യപരഃ പ്രഭാവമനുദര്ശയേത് ॥ ൧,൧൪൭.

നാലാമത്തേത് മലങ്ങളിൽ, മെദസ്സിൽ, മജ്ജയിൽ, അസ്ഥിയിൽ ഇവയിൽ ഏതെങ്കിലും ഒന്നിൽ പാർക്കും; മറ്റൊന്ന് മജ്ജയിലും അസ്ഥിയിലും മാത്രം പാർക്കുന്നു, അതിന്റെ ഫലം കാണിക്കുന്നു.

ദ്വിധാ കഫോണിജങ്ഘാഭ്യാം സ പൂര്വം ശിരസാനിലാത് । അസ്ഥിമജ്ജോരുപഗതശ്ചതുര്ഥകവിപര്യയഃ ॥ ൧,൧൪൭.

കഫം രണ്ടുവിധമാണ്, കാൽഭാഗങ്ങളിൽ, ആദ്യം തലയിൽ നിന്നുള്ള വായുവിൽ; അസ്ഥിയും മജ്ജയും എത്തുമ്പോൾ, അത് നാലാമത്തേതിന്റെ വിപരീതമാണ്.

ത്രിധാ ത്ര്യഹം ജ്വരയതി ദിനമേകന്തു മുഞ്ചതി । ബലാ ബലേന ദോഷണാമന്യചേഷ്ടാദിജന്മനാമ് ॥ ൧,൧൪൭.

മൂന്നു വിധം, മൂന്നു ദിവസം ജ്വരം ഉണ്ടാക്കുന്നു, എന്നാൽ ഒരു ദിവസം വിട്ടുതരുന്നു; ദോഷങ്ങളുടെ ശക്തിയാൽ, മറ്റു പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ ഉത്ഭവത്താൽ.

പക്രാനാമവിപര്യാസാത്സപ്തരാത്രഞ്ച ലങ്ഘയേത് । ജ്വരഃ സ്യാന്മനസസ്തദ്വത്കര്മണശ്ച തദാതദാ ॥ ൧,൧൪൭.

ജ്വരങ്ങളിൽ വിപരീതം ഇല്ലാത്തതിനാൽ, ഏഴ് രാത്രികൾ ഉപവാസം പാലിക്കുന്നു; അതുപോലെ മനസ്സിനെയും, ആ സമയത്തും മറ്റേതെങ്കിലും സമയത്തും പ്രവർത്തനത്തെയും ജ്വരം ബാധിക്കുന്നു.

ഗമ്ഭീരധാതുചാരിത്വാത്സന്നിപാതേന സമ്ഭവാത് । തുല്യോച്ഛ്രയാച്ച ദോഷാണാം ദുശ്ചികിത്സ്യശ്ചതുര്ഥകഃ ॥ ൧,൧൪൭.

ഗഹനമായ ധാതുക്കളിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നതിനാൽ, സംയുക്തത്തിൽ നിന്നുമുള്ളതും, ദോഷങ്ങൾ തുല്യമായി വർദ്ധിക്കുന്നതുമാണ് നാലാമത്തേത്, അതിനാൽ അത علاജ്യമാണ്.

സൂക്ഷാമാത്സൂക്ഷ്മജ്വരേഷ്വേഷു ദൂരദ്ദൂരതരേഷു ച । ദോഷോ രക്താദിമാര്ഗേഷു ശനൈരല്പശ്ചിരേണ യത് ॥ ൧,൧൪൭.

സൂക്ഷ്മത കാരണം, സൂക്ഷ്മജ്വരങ്ങളിലും, ദൂരെയുള്ളവയിലും; ദോഷം രക്തം മുതലായവയുടെ വഴികളിൽ, പതുക്കെ, അല്പമായി, ദീർഘകാലം.

യാതി ദേഹഞ്ച നാശേഷം സന്താപാദീന്കരോത്യതഃ । ക്രമോ യത്നേന വിച്ഛിന്നഃ സതാപോ ലക്ഷ്യതേ ജ്വരഃ ॥ ൧,൧൪൭.

അത് ശരീരത്തിലേക്ക് പോകുന്നു, ഒന്നും ശേഷിപ്പിക്കാതെ, ദഹനം മുതലായവ ഉണ്ടാക്കുന്നു; ക്രമം ശ്രദ്ധയോടെ തടയുമ്പോൾ, ദഹനത്തോടുകൂടിയ ജ്വരം കാണാം.

വിഷമോ വിഷമാരമ്ഭഃ ക്ഷപാകാലാനുസാരവാന് । യഥോത്തരം മന്ദഗതിര്മന്ദശക്തിര്യഥായഥമ് ॥ ൧,൧൪൭.

ഇത് ഒരുപോലെ അല്ലാത്തതും, തുടങ്ങുമ്പോൾ കഠിനവും, രാത്രിയുടെ സമയക്രമം അനുസരിക്കുന്നതുമാണ്. ഓരോ ഘട്ടവും മുൻപത്തേതിനെക്കാൾ മന്ദഗതിയിലും, ശക്തിയിലും കുറവായിരിക്കും.

കാലേനാപ്നോതി സദൃശാന്സ രസാദീംസ്തഥാതഥാ । ദോഷോ ജ്വരയതി ക്രുദ്ധശ്ചിരാച്ചിരതരേണ ച ॥ ൧,൧൪൭.

കാലം കടന്നുപോകുമ്പോൾ, അതിന് അതിന് അനുയോജ്യമായ രുചികളും ഗുണങ്ങളും ലഭിക്കും. രോഗം ഉന്തിയാൽ, ചിലപ്പോഴൊക്കെ വളരെ വൈകിയിട്ടും, അതി ശക്തിയായി ദഹിപ്പിക്കും.